علوم پایه محیط زیست و زیست‌شناسی

فیزیولوژی گیاهان زراعی

Fiziology_gihane_zeraee

در نمایش آنلاین پاورپوینت، ممکن است بعضی علائم، اعداد و حتی فونت‌ها به خوبی نمایش داده نشود. این مشکل در فایل اصلی پاورپوینت وجود ندارد.

  • جزئیات
  • امتیاز و نظرات
  • متن پاورپوینت

امتیاز

درحال ارسال
امتیاز کاربر [1 رای]

نقد و بررسی ها

هیچ نظری برای این پاورپوینت نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که نظری می نویسد “فیزیولوژی گیاهان زراعی”

فیزیولوژی گیاهان زراعی

اسلاید 1: فیزیولوژی گیاهان زراعی بر اساس کتاب فیزیولوژی گیاه زراعی تالیف دکتر فرشاد ابراهیم پور-آزاده نیرومند- هلن جعفری انتشارات دانشگاه پیام نور

اسلاید 2: پيشگفتار مقدمهفصل اول-سلول فصل دوم- مواد تشکیل دهنده سلولها فصل سوم - آب ، یکی از اجزای تشکیل دهنده گیاه فصل چهارم –انتقالفصل پنجم - انتقال ترکیبات آلی فصل ششم - فتوسنتز

اسلاید 3: فصل هفتم- رشد و نموفصل هشتم – فيزيولوژي بذرفصل نهم مواد تنظیم کننده رشد گیاهانفصل دهم آشنايي با چند گياه زراعيخلاصه کتاب منابع

اسلاید 4: فصل اول : سلول گياهيمقدمه- اندامهای گیاهی از گروهی از یاخته ها و بافتهای تخصص یافته تشکیل شده اند که وظیفه حمایت ، حفاظت ، انتقال مواد ، ذخیره، متابولیسم و تولید مثل را در گیاه به عهده دارند. در گیاهان یکساله و درختچه ها ،پیکره گیاه بر اثر تقسیم ،رشد و نمو سلولهای مریستمی که در نوک ساقه ها و ریشه ها قرار دارند ایجاد می شود از سلولهای مریستمی بافتهای اولیه به وجود می آید مانند بشره ، عناصر آوندی ، مغز.

اسلاید 5: در گیاهان چند ساله بافتهای ثانویه از طریق فعالیت یک لایه زاینده بوجود می آید از این لایه زاینده سلولهای آوند آبکشی و آوند چوبی ثانویه و سلولهای دیگر تولید می شوند که بواسطه رشد ثانویه، قطر ساقه و ریشه افزایش می یابد. در یک سلول گیاهی ، یک بخش سلولی به نام پروتوپلاسم با دیواره سلولی اولیه احاطه می شود . پروتوپلاسم شامل دو قسمت هسته و سیتو پلاسم می باشد.

اسلاید 6: سیتوپلاسم شامل مجموعه ای از اندامک ها: میتوکندری،اجسام گلژی،پلاستیدها میکروبادی،لیزوزوم ،واکوئل ،ریبوزوم،شبکه آندو پلاسمی ،میکروتوبول،میکروفیلامنت، قطرات چربی، پروتئینی و دانه های نشاسته می باشد . سیتوپلاسمی که در خارج و پیرامون اندامک ها را اشغال کرده است سیتوسل نام دارد، که شامل پروتئین ها ، اسید های آمینه ، ساکارید ها ، اسید های آلی و یونهای معدنی و ذرات سیتو پلاسمی می باشد . در شکل 1-1 سلول گیاهی و اجزای آن را مشاهده می نمایید.

اسلاید 7: سلول به عنوان یک واحد ساختمانی اولین بار در سال 1665 توسط رابرت هوک انگلیسی در فطعات چوب پنبه (پوست مرده درخت) دیده شد.

اسلاید 8: شکل 1-1: سلول گیاهی و اجزای سلول

اسلاید 9: غشا سلول (cell membran) تمامی سلولها به وسیله یک غشا که نقش مرز بیرونی را داشته و باعث جدا نمودن سیتوپلاسم از محیط خارج می شود ، احاطه شده اند. غشا باعث می شود سلول ضمن اینکه مواد خاصی را جذب و نگهداری می کند ، برخی مواد دیگر را دفع می کند انواع مختلفی از پروتئینهای ناقل در غشا پلاسمایی قرار دارند که باعث ورود و خروج انتخابی سلولها در سراسر غشایی پلاسمایی می شوند. ساختمان مولکولی تمام غشاهای بیولوژیکی یکسان است . غشاها دارای دو لایه فسفولیپیدی هستند که در میان آنها پروتئینها قرار دارند ( شکل 1-2).

اسلاید 10: ترکیب توام فسفو لیپید ها و پروتئین ها که خصوصیات آن از یک غشا به غشا دیگر فرق می کند ، تعیین کننده خصوصیات منحصر به فرد هر غشا است

اسلاید 11: شکل 1-2: غشاء سلولی

اسلاید 12: فسفو لیپید هم خاصیت آبدوستی[1] و هم خاصیت آب گریزی[2] دارند.زنجیره های غیر قطبی هیدروکربن های اسیدهای چرب ناحیه ای را بوجود می آورند که دافع آب بوده و آب گریز می باشد . بخش های قطبی این مولکولهابا مولکولها ی قطبی آب برخورد پیدا می کنند. شکل 1-3: ساختار شیمیایی فسفولیپید

اسلاید 13: براساس مطالعات انجام شده در مورد ترکیب و تشکیلات ساختمانی غشاها مدلی به وسیله سینگر[1] و نیکلسون[2] در 1972 ارائه شد. این مدل موزائیک مایع یا موزائیک پروتئین لیپید مایع نام دارد( شکل 1-4). شکل 1-4: تشریح ساختمان و تشکیلات غشایی

اسلاید 14: شبکه آندوپلاسمی Endoplasmic Reticulumدارای جداری نازک ولی نسبتاٌ فشرده با محتویات داخلی به صورت رشته های یکنواختی است که تراکم آن از سیتوپلاسم کمتر است . سلولهاشبکه پیچیده ای از غشاهای داخلی دارندکه به آنها شبکه آندوپلاسمی گویند این غشاها لوله هایی به نام سیسترنارا تشکیل می دهند.این شبکه باغشای بیرونی هسته مرتبط است . دو نوع شبکه آندوپلاسمی به نامهای شبکه آندوپلاسمی صافو ناصافوجود دارد (شکل 1-5) .شکل 1-5: شبکه آندوپلاسمی صاف و ناصاف

اسلاید 15: دستگاه گلژی (دیکتیوزومها) Golgiدستگاه گلژی واژه ای است که برای تمام اجسام گلژی یا دیکتیوزومهای سلول به کار می رود (شکل 1-6).گروهی از کیسه های پهن و تاحدی گرد به تشکیل شده و به وسیله لوله های منشعبی که از شبکه آندو پلاسمی غشا می گیرند احاطه می شوند و مستقیما به آنها وصل نمی باشد . کیسه ها در گروه های 3 تا 8 تایی هستند و در موجودات ساده ترممکن است تا 30 عدد یابیشتر یافت شود مولکولهای پیچیده هیدرات کربن درون دستگاه گلژی ساخته شده و در داخل وزیکولهای کوچک انباشته می شوند .شکل 1-6:ساختمان دستگاه گلژی

اسلاید 16: پلاستهامجموعه پلاستها را پلاستیدوم می گویند ویژه سلولهای گیاهی است در سلولهایی که به رشد نهایی خود رسیده اند پلاستها اشکال متفاوت دارند و مواد مختلف در خود ذخیره می کنند . پلاستها را برحسب مواد محتوی آنها به انواع زیر تقسیم می کنند:1-کلروپلاست 2- آمیلوپلاست 3-کروموپلاست 4-الئوپلاست

اسلاید 17: کلروپلاست Chloroplastدارای شکلها و اندازه های متنوعی هستند محتوی ماده کلروفیل و سبز رنگ است شکل کلی آنها عدسی مانند و تعداد آنها از یک تا 100 عدد و گاهی بیشتر در سلولهای گیاهی متفاوت است . کلروپلاست دارای مایع زمینه بی رنگ است بنام استروما[1] که حاوی آنزیم ها می باشد. اغلب فعالیتهای کلروپلاست بوسیله ژنهای هسته دیکته شده ولی هر کلروپلاست دارای یک مولکول DNA حلقوی می باشد که قادر است برخی از فعالیتهای فتوسنتز ویافعالیتهای درونی دیگر را کد نماید . گرانا (جمع گرانوم[2]) که به صورت مجموعه ای از صفحات سکه مانند دو غشایی بنام تیلاکوئید است که در استروما معلق می باشند(شکل 1-7). غشاهای تیلاکوئید دارای کلروفیل سبز و دیگر رنگدانه ها می باشند. در فتوسنتزگیاهان سبز آب و دی اکسید کربن به کمک انرژی نور خورشید به مواد غذایی ساده تبدیل می شوند.شکل 1-7: کلروپلاست و اجزاء آن

اسلاید 18: آمیلو پلاست آميلوپلاستها محتوی نشاسته اند خاص بافت پارا نشیم ذخیره ای است و در قسمتهای عمقی اندام ها وجود دارد. منشا آنها، لکوپلاستها هستند.

اسلاید 19: اولئو پلاست نوع دیگری از لکو پلاست ها می باشند که سنتزچربی را بعهده دارد. کرومو پلاست كروموپلاستها عبارتند از پلاستهایی که مواد رنگین غیراز کلروفیل دارند. غالبا از لکووپلاستها بوجود می آیند و رنگیزه های زرد یا قرمز در آنها انباشته می شود. کروموپلاستها به واسطه داشتن رنگدانه های کاروتنوئید به رنگهای زرد،نارنجی یا قرمز هستند . مواد کاروتنوئیدی در بسیاری از گیاهان وجود دارند مثلا در گوجه فرنگی لیکوپن ، درگلبرگهای زرد مخصوصا درآلاله گزانتین و در هویج کاروتن وجود دارد شکل 1-8: انواع پلاستها و نحوه تبديل پلاستيد اوليه به پلاستها

اسلاید 20: هسته Nucleusهسته در سلولهای جوان مریستمی معمولا کروی و در سلولهای طویل به شکل استوانه است در سلولهای مسن که واکوئلی بزرگ دارند و سیتوپلاسم و هسته آنها به طرف غشا فشرده شده ، تقریبا عدسی شکل است. غشا هسته از دو لایه که یکی متعلق به هسته و دیگری یک حالت کشیدگی شبکه آندوپلاسمی است تشکیل شده است. درون هسته رشته های کروماتین وجود دارد هنگامی که هسته تقسیم می شود رشته های کروماتین کوتاهتر و ضخیمتر شده و درچنین حالتی به آنها کروموزوم گفته می شود (شکل 1-9).شکل 1-9: ساختمان هسته

اسلاید 21: واکوئل(Vacuole)واکوئل ها اعضای برجسته سلول گیاهی هستند و به وسیله غشایی به نام تونوپلاست اجاطه مي شوند.واکوئل حاوی یونهای معدنی ،اسیدهای آلی ، قند ، آنزیم ها و متابولیتهای ثانویه متنوعی است که اغلب در سیستم دفاعی گیاه نقش دارند. تجمع املاح محلول در واکوئل ، فشار اسمزی لازم برای جذب آب بوسیله واکوئل را که برای رشد سلول گیاه ضروری می باشد تامین می کند. شکل 1-10: ساختمان واکوئل

اسلاید 22: میتوکندری (Mitochondria)این اندامک بوسیله غشا دو لایه اي (یک غشا خارجی و یک غشا داخلی )از سیتوسل جدا می شوند . میتوکندری ها محل تنفس سلولی و فرایند هایی هستند که انرژی آزادشده از متابولیسم قند را برای ساختن ATP از ADP و فسفات غیر آلی به کار می گیرد . تمام آنها دارای غشا خارجی صاف و غشا داخلی بسیار ناصاف می باشند (شکل 1-11). پوشش غشا داخلی میتوکندری ، کریستا نام دارد. قسمتی که بوسیله غشای داخلی میتوکندری احاطه شده ،ماتریکس نامیده می شود و شامل آنزیم های مسیر متابولیسم واسطه ای به نام چرخه کربن هستند . شکل1-11: ساختمان داخلی میتوکندری

اسلاید 23: ریبوزوم ها ( Ribosome)ریبوزوم درون هسته یک قسمت کروی شکل به نام هستک وجود دارد ،که محل ساخت ریبوزوم ها است . هستک شامل بخشهایی از یک یا بیش از یک کروموزم است که ژنهای RNA ریبوزومی ( rRNA ) به صورت خوشه ای در آن قرار گرفته و تحت عنوان سازمان دهنده هستک معروفند . یک سلول معمولی در هر هسته دارای یک یا بیش از یک هستک است . هر ریبوزوم از یک جز کوچک و یک جز بزرگ ساخته شده و هر جز آن مجموعه ای از دانه های RNA و پروتئینهای ویژه است . این دو جز جداگانه از منفذ هسته خارج می شوند و سپس در سیتوپلاسم به هم متصل شده و یک ریبوزوم کامل را تشکیل می دهند. ریبوزوم ها محل ساخت پروتئین ها هستند . شکل 1-12: پلیمریزاسیون اسیدهای آمینه برای تشکیل زنجیره طویل پلی پپتید

اسلاید 24: اجسام ریز (ميكروبادي) Microbodyميكروباديها حجره هایی اند که به وسیله یک غشا به هم وصل می شوند و در مسیر متابولیکی خاصی نقش ایفا می کند . پراکسیزومها اندامکهای کروی شکل خاصی هستند که در واکنشهای اکسایش تخصص یافته اند کاتالاز ، یک آنزیم اکسید کننده است. نوع دیگر اجسام ریز، گلی اکسیزوم می باشد که در دانه های ذخیره کننده روغن وجود دارد .

اسلاید 25: گلی اکسیزوم ها دارای آنزیم های چرخه گلی اگزالات هستند که در تبدیل اسید چرب ذخیره ای به قند ها کمک می کنند و این قند می تواند برای تامین انرژی جهت رشد در سراسر گیاه جوان جابجا شود.

اسلاید 26: دیواره سلول Cell Wallاين دیواره حفاظت و استحکام سلول گیاهی را بدون اینکه مانع از تراوش آب و یونها از محیط به درون غشای پلاسمایی شود را بر عهده دارد . در گذشته دیواره سلول را غیر فعال می دانستند که وظیفه اش حفاظت از سیتوپلاسم و مواد هسته ای سلول بود اما امروزه روشن شده که دیواره سلولی مخصوصا دیواره سلولی اولیه ، اندامکی است که از نظر متابولیکی فعال است .

اسلاید 27: ضخامت دیواره سلولی بر حسب نوع بافت متفاوت می باشد ، مثلا در بافت مریستمی بسیار نازک و در بافتهای مقاوم مانند اسکلرانشیم بسیار ضخیم بوده ، تقریبا تمام فضای داخلی سلول را پر می کند. غشا اسکلتی ممکن است به طرف داخل سلول چین خوردگی پیدا کند ، یا با ایجاد زوائدی به داخل حفره سلولی نفوذ کند ،مانند سلولهای مزوفیل برگ کاج.

اسلاید 28: دیواره های سلولی اولیه سلولهای مریستمی قابل انعطاف و انبساطند همراه با بلوغ و تمایز سلول و تغییرات آن ،یک دیواره ثانویه روی دیواره سلولی اولیه یا در داخل آن قرار می گیرد و انبساط بیشتر سلول متوقف می شود.شکل 1-13: نمایش شماتیک دیواره سلولی در گياهان

اسلاید 29: سلولز (Cellulos)یک جز اصلی سازنده دیواره سلولی است . علاوه بر این پلی ساکاریدهای پکتیکی وهمی سلولزها در دیواره موجود می باشندو همچنین یک بخش پروتئینی نیز در ساختمان دیواره سلولی اولیه مشخص شده است . پس دیواره سلولی اولیه مجموعه ای از مولکولهای بزرگ (پلی ساکاریدها و پروتئینها) می باشد که سنتز و قرار گرفتن آنها در دیواره در ارتباط نزدیک با فعالیتهای سایر بخشهای سلول می باشد.

اسلاید 30: دیواره سلولی ثانویه معمولا پس از رشد کامل سلول به وجود می آید .دیواره سلولی ثانویه دارای سلولز بیشتری نسبت به دیواره اولیه است دیواره های ثانویه سلول معمولا پکتین کمتری دارند بنابراین آب کمتری در خود نگه داشته و نسبت به دیواره های اولیه متراکمتر هستند یکی از اجزای مهم دیواره های سلولی ثانویه لیگنین است که 15 تا35 % وزن خشک بافتهای چربی را تشکیل می دهد و نقش مهمی را در ایجا د سختی دیواره ایفا می کند.شکل 1-14: ساختمان شیمیایی سلولز در ديواره سلولي

اسلاید 31: ارتباط سلولهای گیاهی سلولهای بافتهای گیاهی که به وسیله جدار اسکلتی به هم پیوسته اند از طریق همین جدار نیز باهم ارتباط دارند. غشا سلولزی و تیغه میانی نسبت به آب و مواد محلول نف پذیرند. این قابلیت نفوذ در تبادل مواد بین سلولها بسیار موثر است . غشای پلاسمایی از یک سلول به سلول مجاور از طریق پلاسمودسماتا مرتبط می شوند (شكل 1-15)از جزئیات دیگر ساختمانی دیواره بالغ سلولی حفره هایی به نام پیت را می توان نام برد. این حفره ها فرو رفتگیهای کوچکی در دیواره سلولی ثانویه هستند که با حفره های مشابه در دیواره های سلولی ثانویه سلول مجاور ، در یک ردیف قرار می گیرند.آب و مواد محلول از طریق این حفره ها بین سلولهای مجاور مبادله می شود (شكل 1-16) . شکل1-15: ساختمان پلاسمودسماتا

اسلاید 32: شکل1-16: ارتباط سلولها توسط پلاسمودسماتا

اسلاید 33: مواد تشکیل دهنده سلولهافصل دوم

اسلاید 34: مقدمه متابولیسم شامل دو دسته فعالیت می باشد یک سری واکنش هایی که در آن مواد ذخیره ای سلولها به مولکولهای کوچک و فعال تجزیه می شوند و دوم واکنشهایی که به بیوسنتز مواد سلولی جدید منتهی می گردند . نوع اول را غالبا واکنشهای کاتابولیک و نوع دوم را واکنشهای آنابولیک می نامند. همه این واکنشهای متابولیکی توسط پروتئین های مخصوصی کاتالیزوری می شوند که آنزیم نام دارند.یک سلول مریستمی در گیاه ،قادر به انجام تعداد زیادی از واکنشهای آنزیمی می باشد . بسیاری از واکنشهای متابولیکی در داخل سلول به طور همزمان انجام می شوند بنابراین تشکیلات ساختمانی سازمان یافته ای در سلول وجود دارد.

اسلاید 35: مولکولهای آلی در گیاهانمولكولهاي آلي در گياهان از موادی مانند : پروتئین ، اسیدها ی آمینه ، نوکلئوتیدها، لیپیدها ، هیدرات کربن تشکیل شده است.پروتئین ها از تعداد زیادی مولکولهای اسید آمینه تشکیل شده اند در حالیکه نوکلئوتیدها اسیدهای نوکلئیک را می سازند و هیدراتهای کربن ممکن است به صورت مونومر (مونوساکارید)یا پلی مر(پلی ساکارید)وجود داشته باشند.واحد های مونومری به آسانی متابولیزه می شوند و در داخل گیاه به نقاطی منتقل می شوند و در آن جا بر اثر واکنشهای متابولیکی به پلی مرهای ساختمانی( مثل : سلولز ، پروتئین)و یا به پلی مرهای ذخیره ای (مثلا نشاسته )و یا به آنزیم (پروتئین ها) تبدیل می شوند یا در داخل سلولها به مواد ساختمانی سلولها ، بافتها و اندامها تبدیل می شوند.

اسلاید 36: مولکولهای آلی در گیاهانهمه اسید ها ی آمینه حاوی ازت هستند و برخی از آنها حاوی گوگرد نیز می باشند.نوکلئوتیدها علاوه بر کربن ،هیدروژن و اکسیژن دارای ازت و فسفر نیز هستند برخی از لیپیدها تنها از کربن هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده اند ولی در برخی دیگر ازت و فسفرنیز یافت می شود.سنتز مولکولهای پلی مر عبارت است از تشکیل پیوند های شیمیایی بین اتم های کربن و یا بین اتمهای کربن ، اکسیژن و ازت . چنین مولکولهایی نسبتا باثباتند و پیوندهای شیمیایی بین اتمهای تشکیل دهنده آنها بوسیله فعالیتهای آنزیمی و یا بوسیله مواد شیمیایی مخصوصی (درجه حرارت زیاد،فشار ،شرایط اسیدی یا قلیایی)شکسته می شوند.

اسلاید 37: پروتئین ها Proteinsماکرو مولکولهای بزرگی هستند که وزن مولکولی آنها بین چندین هزار تا چندین میلیون است . در پروتئین ها عموما اسید آمینه هاي مختلف یافت می شود. ساختمان عمومی اسیدهای آمینه حاوی یک گروه آمینی ( -NH2 ) است که در مجاورت یک گروه کربوکسیل قرار دارد. به این ساختمان گروههای جانبی مختلفی ( R ) متصل می شوند.شکل2-1: ساختار يك اسيد آمينه

اسلاید 38: پروتئین ها از مونومرهای اسیدهای آمینه همراه باخارج شدن یک مولکول آب از دو اسید آمینه مجاور به هم تشکیل می شوند . پیوند تشکیل شده پیوند پپتید[1] نامیده می شود (شكل 2-2). شکل2-2: فعل و انفعال دو اسید آمینه برای تشکیل یک مولکول دی پپتید

اسلاید 39: نقش پروتئین ها در گیاهان برخی از پروتئینها در اندامهای ذخیره ای مانند آندوسپرم و لپه ها به مقادیر فراوانی وجود دارند. پروتئین های ساده از قبیل : آلبومین ها ، گلوبولین ها ، زئین نمونه هایی از پروتئین های ذخیره ای به شمار می روند.در مرحله جوانه زدن دانه،پروتئین های ذخیره ای بوسیله آنزیم ها به پپتیدهای کوچک و اسیدهای آمینه تجربه می شوند و جنین گیاهی را در مرحله اولیه رشد و نمو تغذیه می کنند . برخی از پروتئینها به عنوان پروتئین های ساختمانی یا محافظ عمل می کنند معروفترین آنها در جانوران پر و پشم هستند ولی پروتئین های ساختمانی در کوتیکول ها و برخی فیبرهای گیاهی نیز وجود دارند.پروتئین های دیگر مانند:گلیکو پروتئین ها (پروتئین به علاوه هیدرات کربن) و لیپو پروتئینها (پروتئین به علاوه لیپیدها) در سطوح غشایی یعنی جایی که در تشکیلات ساختمانی و عمل غشاها شرکت دارند یافت می شوند.

اسلاید 40: آنزیم (Enzyme) همه آنزیم ها پروتئین هستند و در واکنشهای مربوط به پروتئینها عمل می کنند فعالیت آنزیم بر اثر عواملی مانند درجه حرارت ، غلظت یون هیدروژن ،فلزات سنگین و غیره تغییر می کند .آنزیم ها را بنیانگذاران حیات نام نهاده اند.یک سلول معمولی چندین هزارآنزیم مختلف دارد که طیف گسترده ای از واکنشها را انجام می دهند. مهمترین ویژگی آنزیم ها، اختصاصاتی است که امکان تمایز بین مولکولهای بسیار مشابه را به آنها می دهد.آنزیم ها نقش منحصر به فردی در افزایش شدید سرعت واکنشها داشته و سرعت واکنشها ی آنزیمی به مراتب بیش از سایر کاتا لیزورهای معمولی است برخلاف اکثر کاتالیزورهای دیگر ، آنزیم در فشار اتمسفری و درجه حرارت هوای معمولی و معمولاٌ در دامنه باریکی از اسیدیته(البته موارد استثنایی وجود دارد)عمل می کنند .تعدادمعدودی از آنزیم ها قادرند تحت شرایط بسیار سخت به ایفای نقش خود ادامه دهند.

اسلاید 41: اسیدهای نوکلئیک دونوع اسید هسته ای درسلول ها وجود دارد كه شامل اسید دی اکسی ریبونوکلئیک ( DNA ) و اسید ریبونوکلئیک (RNA ) مي باشند. اسیدهای نوکلئیک از تعداد زیادی مونومرهای نوکلئوتید تشکیل شده اند که هر یک از این مونومرها به نوبه خود شامل یک باز ازت دار ، قند و اسید فسفریک می باشد . دو نوع بازهای ازت دار وجود دارند: پورین ها[1] و پیریمیدین ها[2]. DNA و RNA هردو حاوی دو پورین آدنین[3] و گوانین[4] و یک پیریمیدین ، سیتوزین می باشند . پیریمیدین تیمین[5] در DNA وجود دارد، ولی RNA حاوی پیریمیدین دیگری به نام یوراسیل[6] است. دو اسید نوکلئیک مذکور از نظر نوع قند پنتوز با یکدیگر تفاوت دارند.

اسلاید 42: اسیدهای نوکلئیک DNA حاوی دی اکسی ریبوز و RNA حاوی ریبوز می باشد . DNA و RNA هر دو حاوی اسید فسفریک هستند. بازهای ازت دار،قند و اسید فسفریک در یک زنجیره طولی همانطور که در شکل 2-3 نشان داده شده است قرارمی گیرند.شکل2-3: جفت شدن بازهای مکمل در دو رشته DNA

اسلاید 43: اسید دی اکسی ریبونوکلئیک ( DNA ) همان طور که در شکل 2-3 مشاهده می نمایید DNA از پازهاي آلي آدنین و گوانین ، سیتوزین و تیمین و نیز دی اکسی ریبوزو اسید فسفریک تشکیل شده است . ساختمان پورین ها و پیریمیدین ها در شکل 2-4 و 2-5 نمایش داده شده است.در سال 1963 واتسون و کریک معلوم کردند که ساختمان مولکول DNA دو رشته ای است (به شکل 2-3 رجوع شود) . آنها خاطر نشان کردند که پورین ها وپیریمیدین ها به علت شکل و اندازه ای که دارند در دو رشته DNA به صورت جفت شده قرار می گیرند بطوری که تیمین (T )با آدنین (A ) و سیتوزین(C ) با گوانین ( G) جفت می شود.

اسلاید 44: اسید دی اکسی ریبونوکلئیک (DNA)براساس تحقیقات قبلی بر روی ساختمان حلقه ای پروتئین ها( که ساختمانی مارپیچی شکل است ) و نیز از نتیجه مطالعات مشابهی که قبلا ویلکینز بر روی DNA خالص کرده بود ، واتسون و کریک عقیده داشتند کهDNA دو رشته ای طوری می پیچد، این دو رشته با پیوند های هیدروژنی بین جفت بازهای ازت دار به یکدیگر متصل می شوند.

اسلاید 45: اسید ریبو نوکلئیک (RNA )مولکول RNA یک زنجیره طویل تک رشته ای پلی نوکلئوتید است و از تعدادی نوکلئوتید ساخته می شود . شواهدی وجود دارد که قسمت هایی از مولکول پلی نوکلئوتیدها ممکن است به طریقی تا شوند که به صورت قطعات دورشته ای همراه با بازهای مکمل در آیند(همانطور که در مولکولDNA اشاره شد) . ترکیب باز ازت دار RNA با DNA متفاوت است بدین معنی که یوراسیل (U) جایگزین تیمین (T) می شود و همچنین در قند ریبوز پنتوز به جای دی اکسی ریبوز قرارمی گیرد. نحوه پراکندگی RNA در داخل سلول نیز با DNA تفاوت دارد مقدار کمی RNA در هسته یافت می شود ولی مقدار بیشتری از آن را در سیتوپلاسم می توان یافت.

اسلاید 46: آدنوزین تری فسفات(ATP ) آدنوزین تری فسفات همانطورکه در شکل 2-6 نمایش داده شده است نوکلئوتیدی است که از آدنین ،ریبوز و اسید فسفریک تشکیل شده است . بعلاوه دو گروه فسفات اضافی به گروه فسفات آدنوزین و مونوفسفات متصل شده است.ATP یک جز تشکیل دهنده و مهم سلول است و در واکنشهای آنابولیک و کاتا بولیک شرکت می کند . شکل2-6: ساختمان شماتیک ATP

اسلاید 47: شکل 2-7: ريزساختمان ATP

اسلاید 48: ئیدرات های کربنتفاوت ئیدرات های کربن با سایر مواد تشکیل دهنده گیاه در این است که این مواد فقط حاوی کربن ، هیدروژن و اکسیژن هستند. با این حال بسیاری از آنها بصورت مشتقات فسفره و تعداد کمی نیز حاوی ازت می باشند . ئیدارت های کربنی که در واکنش های متابولیکی شرکت دارند عموما بصورت مونو ساکاریدهایی نظیر گلوکز ، فروکتوز و آرابینوز می باشند در حالی که مواد ذخیره ای و ئیدرات های کربن ساختمانی بصورت پلی ساکارید ها وجود دارند.

اسلاید 49: ئیدرات های کربنیک تفاوت عمده که گیاهان و حیوانات را از هم متمایز می کند وجود دیواره اسکلتی سخت در سلولهای گیاهان است که در اصل از سلولز تشکیل می شود. پلی مر سلولز حاوی چندین هزار مونومر گلوکز است که در تشکیل میکروفیبریل های طویلی که ساختمان دیواره سلولی را محکم می کنند دخالت دارد. گیاهان همچنین حاوی نشاسته یعنی پلی مر دیگری از گلوکز هستند مولکول نشاسته حاوی چندین هزار مولکول گلوکز است که مانند سلولز ساختمان فیبری ندارد.

اسلاید 50: مونوساکاریدهامونومر ئیدرات های کربن مونوساکارید نامیده می شود. ساده ترین مونوساکارید گلیسر آلدئید(قندسه کربنی تریوز)می باشد. گلوکز،گالاکتوز، مانوزو فروکتوز، ایزومر یکدیگرند زیرا دارای فرمول شیمیائی یکسانی هستند ولی خواص بیولوژیکی آنها متفاوت است.دومونوساکارید بسیار مهم درسلولها ریبوز و دی اکسی ریبوز (قند های 5 کربنی پنتوزها)هستند شکل 2-8،که اجزا ساختمانی اسیدهای نوکلئیک بشمار می روند . شکل 2-8: ساختمان ریبوز و دئوکسی ریبوز(اقتباس از كلاگ و كومينگ1997)

اسلاید 51: شکل2-9: ساختمان مونوسارید،دی ساکارید و پلی ساکارید

اسلاید 52: دی ساکاریدها یک دی ساکارید هنگامی تشکیل می شود که دو مونو ساکارید از طریق پیوند گلیکوزیدی با از دست دادن یک مولکول آب از گروههای هیدروکسیل مونوساکاریدها به یکدیگر بپیوندند ساکارز از گلوکز و فروکتوز تشکیل شده است (شکل 2-10). این ماده از دی ساکاریدهایی است که پراکندگی وسیعی در گیاهان دارد و یکی از تولیدات اصلی فتوسنتزاست . در گیاهانی مانند نیشکر وچغندر قند مقدار ساکارز ممکن است به غلظتهای 15 تا20 درصد برسد. در بسیاری از گیاهان نشاسته جزء ئیدراتهای کربن ذخیره ای اصلی محسوب می شود. ساکارز همچنین فرم عمده و مهم در نقل و انتقال ئیدراتهای کربن در گیاهان است . شکل2-10: ساختمان شیمیایی ساکارز

اسلاید 53: پلی ساکاریدها (ماکرومولکولها)با اضافه و متصل شدن مونوساکاریدها به یکدیگر (در ضمن باحذف مولکولهای آب) زنجیرهای طویلی از ئیدراتهای کربن تشکیل می شود که پلی ساکاریدها نام دارند. پلی ساکاریدها ممکن است از یک نوع مونوساکارید تشکیل شده باشند و یا حاوی چندین نوع مونوساکارید مختلف باشند. دونمونه از پلی ساکاریدهایی که به مقدار زیاد در گیاهان وجود دارند یعنی نشاسته و سلولز از مولکولهای گلوکز تشکیل می شوند. به هر حال دوفرم گلوکز در مولکول این دو ماده وجود دارند و نتیجتا دو ماکرومولکول کاملا مختلف حاصل می شود.

اسلاید 54: لیپیدها Lipidلیپیدها گروهی از مولکولهای ناهمگن هستند که فقط واحدهای مونومری مانند آنچه که در مورد پروتئین ها ، نوکلئوتیدها و ئیدرات های کربن ذکر شد، می باشند. لیپیدها حاوی اتمهای کربن ، اکسیژن و هیدروژن و بسیاری نیز حاوی ازت ، فسفر و گوگرد هستند. چربیها و مولکولهای چربی مانند عموما با عنوان لیپیدها و براساس خواص حلالیتشان یعنی براساس غیر محلول بودن آنها در آب و یا محلول بودن آنها در موادی مانند کلروفرم ، بنزن، اتر ، نفت و حلالهای مشابه طبقه بندی می شوند. چربیها را گاهی چربیهای خنثی می نامند که بعنوان مواد غذایی ذخیره ای خصوصا در دانه ها وجود دارند در حالی که مواد چربی مانند همچون فسفولیپیدها و گلیکولیپیدها اجزای ساختمانی همه غشاهای سلولی هستند. مواد مومی کوتیکولی را نیز لیپیدها تشکیل می دهند ، اما از نظر ترکیبات شیمیایی با چربیها کاملا تفاوت دارند.

اسلاید 55: لیپیدها Lipidاسیدهای چرب دارای فرمول کلی CH3 (CH2)X COOH هستند که در آن x معمولا یک عدد زوج است.مثلا اسید پالمیتیک[1] که یک اسید چرب اشباع شده است دارای فرمول CH3 (CH2)14 COOH می باشد. گلیسرول و اسیدهای چرب با یکدیگر ترکیب می شوند و در نتیجه یک تری گلیسرید تشکیل و در ضمن سه مولکول آ ب حذف می شود. لزومی ندارد که هر سه گروه هیدروکسیل گلیسرول از طریق پیوند استر به اسیدهاس چرب اتصال داشته باشند. بدین ترتیب ، بسیاری از چربیها مونو و دی گلیسرید هستند تا تری گلیسرید . اسیدهای چرب در یک مولکول چربی ممکن است یکسان باشند ، اما در اغلب موادر متفاوتند . معمولا چربیهایی که بصورت طبیعی وجود دارند مخلوطهای کمپلکس از اسیدهای چرب اشباع شده و اشباع نشده هستند که طول زنجیرهای آنها متفاوت است. فسفو لیپیدها گروه مهم دیگری از لیپیدها هستند .

اسلاید 56: شکل 2-11: ساختمان اسیدچرب اشباع و غیر اشباع

اسلاید 57: شکل2-12: ساختمان تری گلیسیرید

اسلاید 58: آب ، یکی از اجزای تشکیل دهنده گیاه فصل سوم

اسلاید 59: مقدمهدر بین همه موادی که برای ادامه حیات گیاهان ضروری هستند، آب از نظر مقدار بیش از سایر مواد مورد احتیاج گیاهان است. آب در سراسر پیکره گیاه از آبی که در خاک اطراف ریشه هاست تا بخار آ ب موجود در اطاقک زیر روزنه های هوایی برگها ، وجود دارد. سطح تبخیر سلولهای مزوفیل برگ نشانگر قطع ارتباط و پیوستگی آب داخل گیاه و بخار آب موجود در هوا است . هر یک از سلولهای فعال و در حال رشد گیاهان است . سرعت رشد گیاهان عالی نسبت به کمبود آب در خاک خیلی سریعترعکس العمل نشان می دهد. مقدار آب قابل استفاده برای ریشه گیاهان و نیز مقدار بخار آب موجود در هوا ، از مهمترین عوامل اکولوژیکی هستند که در توزیع و پراکندگی گونه های مختلف گیاهان عالی در سطح کره زمین تاثیر دارند.

اسلاید 60: مقدار آب اکثر سلولها و بافتهای گیاهان عالی بیش از 80 درصد وزن تر آنها است. مقدار آب موجود در برخی سلولهای درحال رشد ممکن است تا حدود 90 درصد و بیشتر نیز برسد ولی در دانه های در حال خواب ( دورمانت) و نیز شکوفه ، مقدار آب ممکن است 10 درصد و یا کمتر باشد.درفصل حاضر خواص فیزیکی و شیمیائی آب در گیاهان بحث خواهد شد و نیز مفهوم پتانسیل آب نیز توضیح داده خواهد شد . فیزیولوژی روابط آب- گیاه شامل مباحث جذب ، انتقال و خروج آب از گیاهان می باشد.

اسلاید 61: وظایف و اعمال آب در گیاهان اهمیت آب در حیات گیاهان عالی را با شمردن برخی از وظایف و تاثیرهای آن در گیاهان می توان بخوبی نشان داد:1- آب جز عمده و تشکیل دهنده پروتوپلاسم است.2- آب حلالی است که عناصر غذایی معدنی در آن محلول می شود و از طریق آن وارد گیاه می شوند. همچنین ، آب حلالی است که به وسیله آن مواد غذایی معدنی از یک محل در داخل یک سلول به محل دیگر در همان سلول و نیز از یک سلول به سلول دیگر و از یک بافت به بافت دیگر و بالاخره از یک اندام به اندام دیگر منتقل می شوند.

اسلاید 62: 3- آب محیطی است که در آن بسیاری واکنشهای متابولیکی انجام می شوند. 4- آب یک ماده فعل و انفعال کننده در بسیاری از واکنشهای متابولیکی ( مانند برخی از واکنشهای چرخه کربس است.

اسلاید 63: 7- درمرحله فتوسنتز ، اتم هیدروژن مولکول آب وارد ترکیبات آلی می شود و اتمهای اکسیژن مولکول آب به صورت o2 آزاد می شوند.6- آب سبب تورم و آماس سلولهای در حال رشد می شود و بدین ترتیب شکل و ساختمان آنها را تامین می کند . در حقیقت آب را می توان به عنوان ماده ای که سبب حمایت مکانیکی و تورم و یا چروکیدن سلولهای محافظ روزنه های هوایی و نیز تاشدن و جمع شدن برگچه ها در برخی از گیاهان و باز یا بسته شدن گلهای برخی گیاهان در ساعات مختلف روز یا شب و همچنین حساسیت برگچه های برخی گیاهان نسبت به تماس و لمس کردن آنها ، مانند گیاه حساس ( میموزا پودیکا) 8- مرحله رشد طولی سلولها بستگی به جذب آب دارد.9- آب یک محصول متابولیکی نهایی مرحله تنفس است 10- آب بیش از هر ماده دیگری توسط گیاهان جذب و دفع ( به صورت بخار آب) می شود.

اسلاید 64: ساختمان و خواص آب ما می توانیم این بحث را با مطالعه چگونگی ساختمان آب و خواص مهم آب شروع کنیم . این امر می تواند مبنایی برای شناخت مکانیسم های مختلف انتقال آب از خاک به گیاه و از آن طریق به اتمسفر باشد.خاصیت قطبی بودن مولکولهای آب ، باعث به وجود آمدن جاذبه قوی بین مولکولی می گردد که پیوند هیدروژنی نامیده می شود.مولکول آب دارای یک اتم اکسیژن است که با دو اتم هیدروژن پیوند کووالانس دارد. دو پیوند H-Oبا هم یک زاویه 105 تشکیل می دهند (شکل3-1) چون خاصیت الکترونگاتیوی اتم اکسیژن بیشتراز هیدوژن است بنابراین تمایل اکسیژن به جذب الکترونهای پیوند کووالانس ،بیشتر است . این امر باعث به وجود آمدن بار منفی جزئی در سمت اکسیژن و نیز بار مثبت جزئی در سمت هر هیدروژن می شود.

اسلاید 65: این بارهای جزئی برابرند و باعث می شوند که مولکول آب هیچ گونه بار خاصی نداشته باشد. جاذبه الکترواستاتیکی بین مولکولهای آب به عنوان پیوند هیدروژنی معروف بوده و عامل تعدادی از خواص فیزیکی غیر طبیعی آب می باشد . پیوند هیدروژنی بین مولکولهای آب باعث قوام بخشیدن به محلولهای آبی می گردد.

اسلاید 66: شکل3-1: مولکول آب

اسلاید 67: خاصیت قطبی آب ،آن را به یک حلال عالی تبدیل کرده خواص فیزیکی آب ، آن را به عنوان یک ماده مناسب و بی نظیر ، در بستر حیات در آورده است .آب دردرجه اول یک حلال عالی است . آب در مقایسه با سایر حلالها ، مقدار بیشتر و طیف وسیعتری از مواد را در خود حل می کند . این خصوصیت ، تا حدی به کوچک بودن اندازه مولکول آب و نیز ماهیت قطبی آن(که باعث می شود آب حلال خوبی برای مواد یونی باشد) مربوط می شود. مولکولهای آب ،

اسلاید 68: اطراف یونها و مواد محلول قطبی موجود در محلول را احاطه می کنند و به طور مؤثر ، بارهای الکتریکی آنها را می گیرند. این عمل باعث کاهش اثر متقابل بین مواد باردار می شود و بنابراین حلالیت آنها را زیاد می کند . علاوه بر این انتهای قطبی مولکولهای آب به گروههای باردار و یا دارای بار جزئی مولکلوهای بزرگ نزدیک می شوند و تشکیل لایه هایی از آب می دهند .

اسلاید 69: پیوند هیدروژنی بین مولکولهای بزرگ و آب باعث کاهش اثر متقابل بین مولکولهای بزرگ شده و به حلالیت آنها کمک می کند.توانایی آب در تشکیل پیوندهای هیدروژنی ، باعث افزایش خصوصیات حرارتی ، پیوستگی و چسبندگی آن می شود :پیوند قوی هیدروژنی بین مولکولهای آب باعث به وجود آمدن خصوصیات ویژه ای مانند گرمای ویژه زیاد و گرمای نهان تبخیر بالا می شود. گرمای ویژه مقدار انرژی گرمایی است که لازم است تا درجه حرارت یک ماده به مقدار معینی افزایش یابد .

اسلاید 70: وقتی درجه حرارت آب بالا می رود ، جنبش مولکولها سریعتر می شود و بنابراین انرژی بیشتری برای شکستن پیوند هیدروژنی بین مولکولهای آب لازم است . از این رو آب در مقایسه با سایر مایعات ، انرژی نسبتا بیشتری برای بالا بردن درجه حرارت خود نیاز دارد . این خصوصیت برای گیاهان حائز اهمیت است ، زیرا اثرات سوء ناشی از نوسانات احتمالی درجه حرارت را کاهش می دهد .

اسلاید 71: گرمای نهان تبخیر عبارت است از مقدار انرژی که لازم است تا درجه ثابت ، مولکولهای آب از فاز مایع جدا شده و به فاز گاز منتقل شوند ( همان فرایندی که ضمن تعرق اتفاق می افتد) . گرمای نهان تبخیر آب در 25 درجه سانتی گراد، 5/10 کیلو ژول بر مول است که بیشتر از هر مایعی می باشند . بیشتر این انرژی ، صرف شکستن پیوند هیدروژنی بین مولکولها ی آب می شود. بالابودن گرمای تبخیر آب باعث می شود که گیاهان گرم شده در اثر تابش خورشید، بتوانند از طریق تبخیر آب از سطح برگها ، خودشان را خنک کنند . تعرق ، یک عامل مهم برای تنظیم حرارت گیاهان است.

اسلاید 72: خواص فیزیکی و شیمیایی آب آب مایع ماده ای بی رنگ ، بی بو، بی مزه و شدیدا غیر قابل تراکم و فشردگی است و دارای خواص بی مانندی است . یکی از این خواص نحوه یخ زدن آب است. آب ، هنگامی که یخ می زند منبسط می شوند، در حالی که تقریبا همه مواد دیگر به هنگام سرد شدن و یخ زدن منقبض می شوند. حجم یک قطعه یخ به وزن معین ، حدود 9 درصد بیشتر از حجم آب مایع هم وزن آن است . بنابراین ، یخ تراکم کمتری نسبت به آب مایع دارد و در نتیجه در آب به حالت شناور قرار می گیرد . این پدیده به علت آن است که مولکولهای آب تا اندازه ای متلاشی می شود و مولکولهای آب قسمتی از فضاهای خالی را اشغال می کنند.

اسلاید 73: سایر خواص بی مانند آب عبارتند از نقطه جوش زیاد و نقطه نهان تبخیر زیاد در مقایسه با سایر مواد هیدروژن دار با وزن مولکولی مشابه (مانند: متان با وزن مولکولی 16 و آمونیاک باوزن مولکولی 17 و سولفید هیدروژن با وزن مولکولی 34) دیده می شود که آب ( با وزن مولکولی 18) دارای نقطه جوش و نقطه نهان تبخیر خیلی زیاد تری نسبت به آنچه که ممکن است تنها براساس معیار وزن مولکولی آب انتظار داشت . مثلا نقطه جوش سولفید هیدروژن 62- درجه سانتی گراد و گرمای تبخیر ( مقدار کالری لازم برای تبدیل یک گرم مایع به بخار )آن 132کالری در گرم درنقطه جوش آن است.

اسلاید 74: اکنون اگر تنها براساس معیار وزن مولکولی آب قضاوت کنیم ، باید انتظارداشت که نقطه جوش و گرمای تبخیر آب از سولفید هیدروژن نیز کمتر باشد ولی آب در 100درجه سانتی گراد به جوش می آید و گرمای تبخیر آب از 540 کالری در گرم در درجه حرارت 100 سانتی گراد تا 580 کالری در گرم در درجه حرارت 25 سانتی گراد متغیر است.نقطه جوش زیاد و نیزگرمای تبخیر زیاد آب به علت جذب مولکولهای آب به یکدیگر به واسطه پیوندهای هیدروژن است . زیرا ، برای این که مولکولهای آب از حالت مایع خارج و تبخیر شوند نه تنها باید انرژی سینتیک کافی کسب کنند بلکه باید مقدار بیشتری انرژی گرمایی برای شکستن پیوندهای هیدروژن بین مولکولهای آب نیز صرف شود.

اسلاید 75: یک نتیجه گرمای تبخیر زیاد آب ، اثر سرد کنندگی آن به هنگام تبخیر آب است. هنگامی که آب بر اثر تعرق از سطح یک برگ تبخیر می شود ، مقداری انرژی گرمایی از سطح برگ می گیرد و در نتیجه درجه حرارت برگ مقداری کاهش می یابد. یکی دیگر از خواص بی مانند آب ، توانایی آن در جذب گرما است در حالی که درجه حرارت آن مقدار کمی افزایش می یابد . برای افزایش درجه حرارت یک گرم آب به اندازه 1 درجه سانتی گراد حرارت بیشتری نسبت به افزایش درجه حرارت یک گرم (تقریبا ) هر ماده دیگری لازم است.این مقدار گرما یعنی مقدار گرمایی که لازم است تا درجه حرارت یک گرم از یک ماده 1 درجه سانتی گراد ( دردرجه حرارت 15 درجه سانتی گراد) افزایش یابد ( یعنی از 15 درجه به 16 درجه سانتی گراد برسد) ، گرمای ویژه نامیده می شود .

اسلاید 76: گرمای ویژه آب حدود چهار مرتبه از گرمای ویژه هوا بیشتر است. گرمای ویژه زیاد آب به علت جذب قوی مولکولهای آب به یکدیگر است. مقداری از انرژی گرمایی که به آب داده می شود تا درجه حرارت آن افزایش یابد ، صرف شکستن پیوند های هیدروژن آب می شود. به این معنی که یک مقدار معین آب، قبل از آن که درجه حرارت آن به مقدار کمی افزایش یابد ، باید مقدار نسبتا زیادی گرما جذب کند. همچنین ، آب نسبت به هوا ظرفیت ذخیره بیشتری برای گرما دارد(مقداربیشتری گرما می تواند ذخیره کند).

اسلاید 77: برای ارائه یک مثال باید گفت که مقدار گرمایی که در قشر آب به ضخامت 3 متر از سطح اقیانوسها ذخیره می شود برابر مقدار گرمایی است که در کل اتمسفر که بین سطح اقیانوسها و فضای خارجی وجود دارد ، ذخیره می شود . بنابراین ، درجه حرارت آب اقیانوس خیلی آهسته تر از درجه حرارت هوا تغییر می کند زیرا قبل از آن که درجه حرارت آب اقیانوس کمی تغییر کند، لازم است که مقادیر زیادی گرما به آن اضافه و یا ازآن گرفته شود.

اسلاید 78: گرمای ویژه زیاد آب سبب می شود که درجه حرارت داخلی گیاهان نسبتا ثابت باقی بماند . هنگامی که درجه حرارت هوا تغییر و نوسان زیاد پیدا می کند، درجه حرارت داخلی گیاهان تنها به مقدار نسبتا کمی تغییر می کند .به علاوه آب سبب می شود که درجه حرارت سلولهای گیاهی به هنگام انجام واکنشهای شیمیایی گرما زا(تولید کننده گرما) در داخل آنها ثابت باقی بماند.توانایی چسبندگی مولکولهای آب در حالت مایع به یکدیگر ، که به آن خاصیت کوهیژن] گفته می شود مبین کشش سطحی مولکولهای آب است. مولکولهای آب در سطح آب مایع با شدت بیشتری توسط مولکولهای دیگرآب در داخل مایع جذب می شوند تا توسط مولکولهایی که در هوای بالایی مایع آب وجود دارند.

اسلاید 79: بنابراین جبهه مایع- هوا به عنوان یک پوسته قابل انعطاف عمل می کند . به این خاصیت یک مایع ، کشش سطحی گفته می شود.چون مولکولهای آب توسط پیوندهای هیدروژن به یکدیگر جذب می شوند ، لذا آب دارای کشش سطحی زیادتری نسبت به اکثر مایعات است.نه تنها مولکولهای آب توسط پیوندهای هیدروژن به یکدیگر جذب می شوند، بلکه مولکولهای آب به مولکولهای سایر مواد که دارای تعداد زیادی اتمهای اکسیژن و ازت هستند. مانند:شیشه ، چوب ،رس ، خاک ، سلولز و پروتئین نیز می چسبند.

اسلاید 80: این دو خاصیت (یعنی توانایی مولکولهای آب در چسبیدن به یکدیگر و نیز چسبیدن به مولکولهای برخی مواد دیگر) بستگی به توانایی مواکولهای آب در تشکیل پیوندهای هیدروژنی دارد . کشش سطحی زیاد آب و نیز توانایی آب در چسبیدن به برخی مواد دیگر سبب عمل و حرکت آب در لوله های مویین می شود. این پدیده سبب انتشار مولکولهای آب به هنگام تماس با موادی مانند: کاغذ ، خاک و یا دیواره سلولزی سلولهای گیاهان می شود .

اسلاید 81: وجود منافذ و خلل و فرج زیاد در مواد مزبور سبب می شود که آب به طور خود بخود در داخل آنها از یک ناحیه مرطوب به طرف یک ناحیه خشک حرکت کند.یک مثال ساده در مورد عمل مویینه آب ، بالا رفتن آب در یک لوله شیشه ای کم قطر است هنگامی که لوله مزبور در داخل آب قرار گیرد ، آب تا ارتفاع بیشتری نسبت به سطح آب ظرف در لوله صعود خواهد کرد.

اسلاید 82: پیوندهای هیدروژن بین اتمهای اکسیژن در لوله شیشه ای و مولکولهای آب در محل تماس آب با شیشه ، باعث بالا رفتن آب در لوله می شود. در همان ضمن پیوندهای هیدروژن بین مولکولهای آب سبب بالا کشیدن سایر مولکولهای آب در لوله شیشه ای می شود. نتیجتا آب در لوله بالا می رود. هنگامی که وزن ستون آب در داخل لوله برابر با نیروی کشش سطحی شود، حرکت صعود مؤیینه ای آب در لوله متوقف می شود.یک خاصیت بی نظیر دیگر آب ، توانایی آن در حل کردن مقادیر زیاد از مواد مختلف نسبت به مایع های دیگر است . عمل حلالیت آب حداقل بستگی به سه نوع واکنش و تاثیر متقابل بین مولکولهای آب و مولکولها و یون های محلول دارد.

اسلاید 83: حلالیت موادی که در آب یونیزه نمی شوند(هنگامی که در آب حل شوند) و مخصوصا مواد دارای وزن مولکولی کم که حاوی اتمهای اکسیژن و ازت به فرم گروههای OH و NH2 هستند(مانند:گلوکز،فروکتوز،ساکارز،اسیدهای آمینه تجزیه نشده) بستگی به پیوندهای هیدروژنی دارد. مولکولهای مواد مزبور با مولکولهای آب پیوندهای هیدروژنی تشکیل می دهند. نوع دیگر عمل حلال ها در مورد حلالیت موادی است که یونیزه نمی شوند، حلالیت این گونه مواد در آب به علت خاصیت دوقطبی بودن مولکولهای آب است .

اسلاید 84: هریک از یون های موجود در یک محلول توسط یک قشر آب که در اطراف آن وجود دارد احاطه شده است . این قشر آب به صورت یک حوزه عایق الکتریکی عمل می کند که سبب کاهش نیروی جذب بین یون های با بارهای مخالف می شود و به این ترتیب باعث می شود که یون ها در محلول ، به صورت جدا از یکدیگر قرار گیرند. در نوع سوم عمل حلال ، مواد غیر قطبی (مانند هیدروکربن ها ) در آب حل می شوند ولی به میزان کم ، زیرا نیروی جذب کننده قوی بین مولکولهای آب و مولکولهای همه مواد دیگر وجود دارد

اسلاید 85: (نیروهای جاذبه بین مولکولهای مواد مختلف که در مجاورت نزدیک یکدیگر واقع شده اند به علت تغییرات الکترون ها نسبت به هسته اتمی است و به آن نیروهای واندروال گفته می شود).قرار دادن یک ماده غیر قطبی در آب مانند ایجاد یک سوراخ یا حفره در ساختمان آب است و به این ترتیب حلالیت مواد غیر قطبی در آب خیلی محدود است .

اسلاید 86: اهمیت خواص شیمیایی آب در مراحل متابولیکی و حیاتی کمتر از اهمیت خواص فیزیکی آن نیست . آب می تواند با مواد متابولیکی مختلف(مانند:استرهای آلی،پپتیدها، پلی ساکاریدها و غیره)فعل و انفعال کند و محصولات حاصل از واکنشهای هیدرولیز مواد آزاد شوند. همچنین آب به یون های هیدروژن و هیدروکسیل تجزیه می شود. در آب خالص ، غلظت تعادل یون های هیدروژن و نیز یون های هیدروکسیل برابر با 7-10 مول در لیتر است.

اسلاید 87: یون های هیدروژن و هیدروکسیل به وسیله فعل و انفعال شیمیایی مولکولهای آب با یون های هیدروژن ممکن است اثر قابل ملاحظه ای بر روی بسیاری از واکنشهایی که در سلولهای زنده انجام می شوند ، داشته باشد . کنترل غلظت یون هیدروژن در داخل سلولها که توسط برخی مواد(مانند اسیدهای آلی ) صورت می گیرد(مواد مزبور به عنوان سیستمهای بافر در داخل سلولها عمل می کنند)، در تعیین سرعت بسیاری از مراحل متابولیکی اهمیت زیاد دارند.

اسلاید 88: آماس (Imbibition) اسمز(Osmosis)برای فیزیولوژیست های گیاهی تمایز قایل شدن بین دو مرحله حرکت آب به داخل سلولهای گیاهی امری متداول است . این دو مرحله عبارتند از مرحله آماس(تورم) و دیگری مرحله اسمز .هردو مرحله مثالهایی از انتقال غیر فعال هستند. در برخی موارد اشاره شده است که حداقل قسمتی از مرحله حرکت آب به داخل سلولهای گیاهی ممکن است انتقال فعال باشد( کالوکس،1972) البته هیچ گونه دلیل قانع کننده ای درمورد این که برای انتقال فعال آب در عرض غشاهای پروتوپلاسمی احتمالا یک پمپ متابولیکی وجود دارد در دست نیست.

اسلاید 89: آماس ( براثر جذب آب) آماس یا تورم به جذب عمقی و سطحی آب به وسیله اجزا و مواد غیر محلول جامد و آب دوست تشکیل دهنده پروتوپلاسم و دیواره سلولی گفته می شود . آب بر اثر انتشار و عمل لوله های مویینه ، به مواد مزبور نفوذ می کند. جهت حرکت آب از یک ناحیه، با پتانسیل آب بیشتر به ناحیه دیگر با پتانسیل آب کمتر است.

اسلاید 90: آماس عبارت از مرحله ای است که تنها هنگامی انجام می شود که مواد جامد گیاهی ( مانند چوب خشک ، دانه های خشک شده زنده یا مرده) با آب تماس حاصل کنند. در مورد دانه های خشک زنده ، هنگامی که دانه ها را به منظور رویش با آب مرطوب کنند ، عمل آماس براثر جذب آب در طی چند ساعت اولیه انجام می شود و سپس آب از طریق عمل اسمز جذب می شود.

اسلاید 91: اسمز عمل اسمز به حرکت و عبور آب از یک غشای نیمه نفوذ پذیر که دو محلول را جدا می کند گفته می شود. در این جا نیز جهت حرکت آب از ناحیه با پتانسیل آب بیشتر به ناحیه دیگر با پتانسیل آب کمتر است و یک غشای نیمه نفوذ پذیر که نسبت به عبور مواد مختلف از آن قابلیت نفوذ نسبی دارد به مولکولهای آب اجازه می دهد که از آن عبور کنند ولی برای عبور مواد محلول غیر قابل نفوذ است . همه غشاهای پروتوپلاسمی دارای قابلیت نفوذ نسبی هستند. گرچه اصطلاح نیمه نفوذ پذیر در اغلب کتابها برای اسمز به کار برده می شود و لی ترجیح داده می شود به جای آن از اصطلاحقابلیت نفوذ نسبی استفاده شود. اصطلاح غشای نیمه نفوذ پذیر اولین بار توسط شیمیدان هلندی به نام وانت هوف به کار برده شد . نامبرده با استفاده از عمل اسمز برخی از خواص محلولهای رقیق را مطالعه کرد و به منظور ایجاد یک غشای نیمه نفوذپذیر که تنها نسبت به نفوذ و عبور یکی از مواد موجود در یک محلول (شامل مخلوطی ازچند ماده) ، از آن قابل نفوذ ونسبت به عبور سایر مواد از آن کاملا غیر قابل نفوذ باشد تحقیقاتی انجام داد . چنین غشایی احتمالا در سیستمهای زنده وجود ندارد.

اسلاید 92: برای نشان دادن اسمز آب خالص در درون یک ظرف ریخته می شود و یک محلول غلیظ مانند محلول ساکارز را در داخل یک کیسه که دارای غشا نیمه نفوذ پذیر است می ریزیم، غشا مزبور نسبت به آب نفوذ پذیر و نسبت به ساکارز غیر قابل نفوذ است . از یک ورقه سلوفان می توان به عنوان غشا استفاده کرد.در شروع آزمایش محلول داخل غشای سلوفان در داخل آب ظرف فرو برده می شود(این سیستم یک اسمومتر[1] نامیده می شود).چون پتانسیل شیمیایی آب در آب خالص درون ظرف بیشتر از پتانسیل شیمیایی آب در محلول ساکارز است، درنتیجه آب به طور خود بخود از غشا (که دارای قابلیت نفوذ نسبی است) عبور می کند و وارد محلول ساکارز می شود .

اسلاید 93: با ادامه انتقال آب به داخل محلول ساکارز ارتفاع محلول ساکارز در لوله اسمومتر بالا افزایش می یابد . بنابراین فشار هیدرواستاتیک وارده به غشا افزایش می یابد. این فشار هیدرواستاتیک مولکولهای آب را تحت فشار قرار می دهد تا از محلول ساکارز و از طریق غشا به بیرون رانده شوند. هنگامی که فشارهیدرواستاتیک در لوله اسمومتر به اندازه ای افزایش یابد که پتانسیل شیمیایی آب در محلول ساکارز برابر با پتانسیل شیمیایی آب در آب خالص درون ظرف شود در این صورت حرکت و عبور آب از غشا و وارد شدن آن به محلول ساکارز متوقف می شود و این حالت تعادل است .

اسلاید 94: فشار هیدرواستاتیک معادل، پتانسیل اسمزی محلول نامید ه می شود .( به جای اصطلاح فشار اسمزی که اصطلاح قدیمیتری است از اصطلاح پتانسیل اسمزی استفاده می شود) حرکت آب از طریق اسمز در عرض همه غشاهای پروتوپلاسمی انجام می شود( خواه این غشا عبارت از یک لایه پروتوپلاسم باشد که بین دیواره سلولی و واکوئل یک سلول گیاهی قرار دارد و خواه یک غشای پروتوپلاسمی مانند غشای پلاسما یا تونوپلاست باشد) . یاد آوری می شود که آب سریعتر از هر ماده دیگری از غشاهای پروتوپلاسمی عبور می کند.

اسلاید 95: اهمیت اسمز اهمیت عمل اسمز در جذب آب به وسیله سلولهای گیاهان عالی را نمی توان انکار کرد. با توجه به این که 70 درصد (و یا بیشتر) آب موجود در یک سلول زنده و بالغ گیاهی عبارت از آب موجود در واکوئل است و نیز آن که ، این آب به وسیله عمل اسمز از غشای پلاسما و غشای واکوئل(تونوپلاست) و لایه پروتوپلاسم موجود بین دو غشای مزبور عبور می کند ، آشکارتر می شود که عمل اسمز دارای اثر کمی خیلی بیشتر و مهمتری درجذب آب به وسیله سلولهای گیاهی است تا عمل آماس.

اسلاید 96: علاوه بر تاثیر آن در انتقال آب به داخل سلولهای گیاهی ، عمل اسمز اهمیت ویژه ای در برخی آزمایشهای تجربی فیزیولوژی گیاهی دارد . مثلا پدیده پلاسمولیز بستگی به اسمز دارد و یا استخراج اندامکهای سلولی(مانندمیتوکندریها)از سلولهای گیاهی بستگی به حذف و توقف عمل اسمز دارد.

اسلاید 97: اهمیت اسمز. اگر اندامکهای سلولی در مراحل خروج آنها از سلولها ، در محلولهای خیلی رقیق و یا آب مقطر قرار گیرند خواهند ترکید . زیرا ورود سریع آب بر اثر اسمز ، به داخل این اندامکها منجر به افزایش حجم آنها و پاره شدن غشای خارجی آنها خواهد شد. برای جلوگیری و به حداقل رساندن این گونه آسیبها ، مواد محلول که دارای اثر فیزیولوژیکی نامطلوب نباشند ( مانند ساکارز) عمدا به محیط مایعی که مراحل استخراج اندامک ها در آن انجام می شود ، اضافه می کنند تا پتانسیل شیمیایی آب در محیط استخراج ، تقریبا برابر با پتانسیل شیمیایی آب در پروتوپلاسم زنده سلولها که اندامکها در آن قرار دارند ، بشود.

اسلاید 98: برخلاف اندامکهایی مانند میتوکندری ها ، سلولهای سالم گیاهی هنگامی که در آب مقطر قرار گیرند، نمی ترکند زیرا دیواره سلولزیشان نسبتا سخت است و هنگام ورود آب به داخل سلول تنها کش می آید ولی پاره نمی شود. ولی در حالت مزبور ، سلولهای گیاهی به علت خروج تدریجی برخی یون ها و مولکولهای کوچک از سلول، آسیب خواهند دید.

اسلاید 99: پتانسیل آب فیزیولوژیستهای گیاهی اکنون اصطلاح پتانسیل آب را به جای اصطلاح پتانسیل شیمیایی آب به کار می برند . حرف یونانی (ψ) (سای) علامت نشان دهنده پتانسیل آب در یک سیستم ( مانند یک سلول یا بافت گیاهی ، یا یک نمونه خاک که گیاهان در آن رشد می کنند ، و یا یک محلول در داخل یک ظرف ) است . پتانسیل آب یا برحسب بار ( یکی از واحدهای اندازه گیری فشار) و یا برحسب مگا پاسکال) اندازه گیری می شود.

اسلاید 100: پتانسیل آب برای فیزیولوژیستهای گیاهی یک وسیله مناسب برای تشخیص و سنجش مقدار دقیق آب در سلولها و بافتهای گیاهی است . هرچه پتانسیل آب یک سلول یا یک بافت کمتر باشد توانایی جذب آب در آن سلول یابافت بیشتراست. برعکس هرچه پتانسیل آب یک بافت بیشتر باشد توانایی آن بافت در تامین آب برای سلولها و بافتهای (مجاور) بیشتر است. به این ترتیب پتانسیل آب برای اندازه گیری مقدار کمبود آب و تشنگی بافتها و سلولهای گیاهی مورد استفاده قرار می گیرد.

اسلاید 101: مقادیر مطلق پتانسیل آب اندازه گیری نمی شوند. در عوض ، اختلاف پتانسیل آب یک سیستم مورد تحقیق ( مانند یک بافت گیاهی) در مقایسه با پتانسیل آب یک سیستم استاندارد اندازه گیری می شود. سیستم استاندارد مورد مقایسه ، عبارت از مایع آب خالص در درجه حرارت و فشار آتمسفری یکسان با سیستم مورد مطالعه و تحقیق است . مقدار پتانسیل آب خالص در شرایط مذکور به طور قرار دادی برابر صفر بار است

اسلاید 102: پتانسیل آب در یک بافت گیاهی همیشه کمتر از صفر و بنابراین همیشه یک عدد منفی است. به عنوان یک قانون کلی ، برگهای اکثر گیاهانی که ریشه های آنها در خاکهای دارای آب کافی قرار دارند، دارای پتانسیل آب بین 2- تا 8- بار هستند. با کاهش مقدار آب و رطوبت خاک ، پتانسیل آب برگها منفی تر از 8- بار می شود و سرعت رشد برگها کاهش خواهد یافت . اغلب بافتهای گیاهان هنگامی که پتانسیل آب آنهابه حدود 15- بار کاهش یابد رشد شان کاملا متوقف می شود.

اسلاید 103: برگهای گیاهان علفی ممکن است مدت نسبتا کوتاهی زنده باقی بمانند ولی رشد نخواهند کرد(هنگامی که پتانسیل آب آنها کمتر از 15- بار شود) . بطور کلی ، اگر پتانسیل آب برگهای گیاهان علفی به 20- تا30- کاهش یابد ، در این صورت بعید به نظر می رسد که این برگها بتوانند دوباره به حالت طبیعی اولیه بهبود یابند . برخلاف برگهای گیاهان علفی ، برگهای بوته های بیابانی ، در شرایطی که پتانسیل آب آنها کاهش یابد باز دارای توانایی بیشتری در ادامه حیات به مدت طولانی تری هستند .

اسلاید 104: پتانسیل آب بوته های بیابانی در شرایط کم آبی و خشکی ممکن است خیلی کم و درحدود30- تا60- بار باشد . پتانسیل های آب کمتری (حدود100- بار) نیز در مورد گیاهان مزبور گزارش شده است. دانه های گیاهی زنده که در هوا خشک شده اند نیز دارای پتانسیل آب خیلی کم در حدود 60- تا 100- بار هستند . حتی ممکن است پتانسیل های آب کمتر از 100- بار نیز داشته باشند که بستگی به میزان خشکی دانه ها و نیز گونه گیاه دارد.

اسلاید 105: انتقالفصل چهارم

اسلاید 106: فرایند انتقال وقتی که آب از طریق گیاه از خاک به طرف اتمسفر حرکت می کند ، از محیطهای متنوع و نسبتا زیادی عبور می کند که مکانیزم انتقال آن نیز بستگی به نوع محیط ( دیواره سلولی ، سیتوپلاسم ، لایه چوبی) تفاوت می کند. در اینجا فرایندهای اساسی و نیروهای مربوطه که منجر به انتقال آب می شوند مورد توجه قرار خواهند گرفت.

اسلاید 107: انتشار عبارت است از حرکت مولکولها در راستای شیب غلظت و از طریق آشفتگی حرارتی تصادفی مولکولهای آب درون یک محلول ثابت نیستند ، بلکه دائما در حال جنب و جوش بوده ، به یکدیگر برخورد می کنند و انرژی جنبشی آنها تغییر می کند . انتشار فرایند ی است که نظم مولکولها را در اثر آشفتگی حرارتی تصادفی به هم می زند . چنین جنب و جوشی باعث می شود که مواد به طور ناخواسته از محلی که غلظت در آن زیاد ، به محلی که غلظت در آن کم است و به عبارت دیگر در راستای شیب غلظت، حرکت کنند (شکل 4-1).

اسلاید 108: فرایند انتقالفیک ، دریافت که سرعت انتقال محلول از طریق انتشار ، مستقیما متناسب با شیب غلظت (دلتا سی به دلتا ایکس) است ، عدد ثابت این تناسب ، ظرفیت انتشار ماده است . رابطه را می توان به صورت زیر نوشت:سرعت انتقال املاح یا جریان (JS) عبارت است از : مقدار ماده S که در واحد زمان از واحد سطح عبور می کند ( به عنوان مثال ممکن است واحد JS به صورت mol m-2 s-1 باشد) . ضریب انتشار ( DS ) عدد ثابتی است که درجه سهولت حرکت ماده S از طریق یک محیط خاص را اندازه گیری می کند . شیب غلظت ( CsΔ ) عبارت است از : اختلاف غلظت ماده S در دو نقطه جدا از هم که به اندازه xΔ از یکدیگر فاصله دارند. علامت منفی در فرمول نشان دهنده آن است که جریان ، در راستای شیب غلظت در حرکت است.شکل 4-1: جنب و جوش حرارتی مولکولها منجر به انتشار می شود.

اسلاید 109: فرایند انتقالسرعت انتشار در فواصل کم سریع و در فواصل طولانی بسیار کند است. با استفاده از قانون فیک می توان زمان مورد نیاز برای انتشار یک ماده در طول یک مسیر مشخص را به دست آورد . اگر وضعیت اولیه را شرایطی در نظر بگیریم که غلظت در نقطه شروع بالا باشد، بنابراین در شکل هرچه از نقطه شروع فاصله بگیریم ، غلظت کم می شود. هر چقدر ماده از نقطه شروع ، به اطراف بیشتر انتشار یابد، شیب غلظت کمتر می شود و بنابراین حرکت شبکه کندتر می گردد .

اسلاید 110: انتشار مولکولهای کوچک در ابعاد سلولی سریع است. حال می خواهیم بدانیم وضعیت انتشار در فواصل طولانی چگونه است؟ درگیاه انتقال آب در فواصل طولانی از طریق جریان توده ای صورت می گیرد.

اسلاید 111: فرایند انتقالدومین فرایندی که باعث حرکت آب می شود به عنوان جریان توده ای معروف است و به حرکت گروهی از مولکولها در اثر وجود یک اختلاف فشار اطلاق می شود.عبور آب از یک شیلنگ، جریان رود خانه و بارش باران از جمله مثالهای رایجی هستند که می توان برای درک این پدیده ذکر کرد.اگر به جریان توده ای دریک لوله توجه کنیم میزان حجم جریان به عواملی مانند شعاع لوله ( r) ویسکوزیته مایع و اختلاف فشار( دلتا پی به دلتا ایکس ) بستگی دارد که جریان را به وجود می آورد.

اسلاید 112: فشار حاصل از جریان توده ای آب ، عامل اصلی انتقال آب در مسیر های طولانی گیاه از طریق آوند چوبی است که ممکن است در جریان یافتن آب در خاک و دیواره سلولی بافت گیاه نیز نقش داشته باشد . برخلاف انتشار ، مادامی که از تغییرات ویسکوزیته صرف نظر شود، فشار حاصل از جریان توده ای به شیب غلظت محلول بستگی ندارد.

اسلاید 113: فرایند انتقالاسمز و یا حرکت آب از غشایی با نفوذ پذیری انتخابی ، مستلزم وجود جریان توده ای و انتشاری است.سومین فرایندی که باعث انتقال آب می شود ، اسمزاست که به حرکت یک حلال مانند آب ، از طریق یک غشا اطلاق می شود . در همه سلولها ی زنده ، غشا ها به عنوان تقسیم کننده های مهم عمل می کنند. غشاها بخشهای مختلف سلول را از یکدیگر تفکیک کرده و تا حد زیادی از جابجایی مواد در بین هر بخش جلوگیری می کنند . غشای سلولهای گیاهی ،

اسلاید 114: نفوذ پذیری انتخابی دارند، یعنی به آب و سایر مواد بدون بار دار تاحدود زیادی محدود می کنند ، بنابراین غشای سلول از خروج بسیاری ازمواد درون سلول جلوگیری می کند . برای اینکه این گونه مواد بتوانند از غشای سلول عبور کنند پروتئینهای ناقل ویژه ای مورد نیاز است . در اینجا بحث را به عبور آب از غشا که بدون کمک پروتئینهای ناقل صورت می گیرد ، محدود می کنیم . البته باید توجه داشت که برخی ازپروتئینها ، تشکیل کانالهای غشایی را می دهند که هم آب و هم یونها می توانند از آنها عبور کنند.

اسلاید 115: فرایند انتقالاسمز نیز مشابه انتشار و حرکت توده ای ، خود به خود در واکنش به یک نیروی عمل کننده اتفاق می افتد . در انتشار ، انتقال در اثر اختلاف غلظت صورت می گرفت . درجریان توده ای ،عامل انتقال اختلاف فشار بود ، در اسمز ، هم اختلاف غلظت و هم اختلاف فشار در انتقال نقش دارند. مسیر و میزان جریان آب از غشا فقط به وسیله یکی از عوامل فوق (اختلاف فشار آب یا اختلاف غلظت آن )تعیین نمی شود، بلکه مجموع این دو نیرو مؤثر هستند. این مشاهدات منجر به به وجود آمدن مفهوم نیروی عمل کننده کل یا مرکب شد که نشانگر شیب انرژی آزاد آب است.

اسلاید 116: در عمل ، این نیرو به عنوان اختلاف پتانسیل شیمیایی و یااختلاف پتانسیل آب معروف است . اصطلاح دوم در بین فیزیولوژیستهای گیاهی رایجتر است مهمترین اجزای پتانسیل آب در فرمول π p - = ψ نشان داده شده است.

اسلاید 117: فرایند انتقالهمانطور که قبلاٌ گفته شد، پتانسیل آب با حرف یونانی ψ نشان داده شده می شود و مستقیما به پتانسیل شیمیایی آب مربوط می شود . پتانسیل آب نیز همانند پتانسیل شیمیایی ، یک کمیت نسبی بوده و به غلظت ، فشار و نیروی جاذبه زمین بستگی دارد . این رابطه را می توان به صورت زیر نوشت : ( نیروی جاذبه زمین ) f +(فشار) f + (غلظت) f+ *ψ = ψ

اسلاید 118: در اینجا *ψ پتانسیل آب در شرایط استاندار و (غلظت ) f ، (فشار) f و (نیروی جاذبه زمین) f به اثرات این سه عامل بر پتانسیل آب اشاره دارند. اکنون هر یک از واژه های فوق را جداگانه مورد بحث قرار می دهیم.شرایط استاندارآب: وضعیت استاندار یا مرجع آب ، عبارت از آب خالص در فشار جو و درجه حرارتی مشابه درجه حرارت نمونه آب است . پتانسیل آب در شرایط استاندار (*ψ ) به طور قرار دادی صفر مگاپاسکال در نظر گرفته می شود.

اسلاید 119: فرایند انتقالدر اصل می توان هر مقداری را برای *ψ منظور کرد . ولی چنانچه آن را(*ψ) صفر در نظر بگیریم ، می توان آن را از فرمول حذف کرد . این امر باعث ساده تر شدن محاسبه ψ نمونه می شود ، ولی نباید فراموش کرد که هنوز ψ نسبت به پتانسیل آب خالص تعریف می شود. غلظت : واژه (غلظت ) f نشان دهنده اثر غلظت آب بر ψ است. هرچه غلظت آب بیشتر باشد(یا به طور دقیقتر فعالیت آب) پتانسیل آب بیشتر می شود. غلظت به طور قراردادی به عنوان کسر مولی تعریف می شود . کسر مولی ماده s عبارتست از تعداد مولهای ماده s تقسیم بر تعداد کل انواع مولهای موجود در سیستم (از جمله مولهای s )

اسلاید 120: فرایند انتقالعلامت منفی نشان دهنده آن است که مواد محلول از طریق کاهش غلظت آب پتانسیل آب یک محلول را کم می کنند . اسمولالیته معیاری از غلظت کل مواد موجود در محلول صرف نظر از ویژگی های مولکولی یا حجم مواد محلول است . اسمولالیته را می توان به عنوان تعداد مولها ی مواد محلول در هر کیلوگرم ( یا لیتر) آب بیان کرد.RTCs غالبا تحت عنوان فشار اسمزی محلول نامیده می شود وباحرف یونانی μ نشان داده می شود.

اسلاید 121: فرمول:RTCs - = μ- = (غلظت) F- نکته حائز اهمیت این است که فشار اسمزی و اسمولالیته ، تعدادکل اجزای حل شده را بدون در نظر گرفتن نوع آنها اندازه گیری می کنند. بنابراین اگر یک مول ساکارز را در یک مول آب حل کنیم ، محلولی به دست می آید که اسمولالیته آن mol kg-1 1 است . در عوض اگر یک مول نمک ( NaCl ) را در همان حجم آب حل کنیم ، محلولی به دست می آید که اسمولالیته آن mol kg-1 2 است ، زیرا نمک به دوجز تفکیک می شود.

اسلاید 122: فرایند انتقالفشار : واژه ( فشار) f، اثر فشار هیدرولیکی را بر پتانسیل آب یک محلول بیان می کند . از آنجا که سلولهای گیاهی ، دیواره سلولی محکمی دارند، می توانند فشار هیدرولیکی داخلی خود را تا حد زیادی افزایش دهند که معمولا متخصصین فیزیولوژی گیاهی به آن فشار تورگرمی گویند . علاوه بر این ، در آوند چوبی و در بین دیواره های سلولی نیز یک کشش یا فشار هیدرواستاتیکی منفی به وجود می آید .

اسلاید 123: فشار منفی بیرون سلولها در حرکت آب در فواصل طولانی برای گیاه حائز اهمیت است.درمطالعات پتانسیل آب ، ( فشار) f با حرف p نشان داده می شود و به عنوان فشار هیدرواستاتیکی اضافه بر فشار آتمسفر تعریف می شود .به عبارت دیگر :P = ( فشار) f در اینجا فشار اتمسفر – فشار مطلق = p ( فشار اتمسفر = MPa 1/0) است .

اسلاید 124: فرایند انتقالp گاهی اوقات معیار فشار نیز نامیده می شود بنابران مقدار p برای آب خالص در یک استوانه سرباز حتی اگر فشار مطلق آن MPa 1/0 (یک اتمسفر ) باشد برابر صفر مگا پاسکال است.نیروی ثقل . نیروی ثقل باعث حرکت آب به طرف پایین می شود ،مگر اینکه نیرویی برابر و مخالف با آن ، آن را خنثی کند بنابراین جابجایی آب به ارتفاع بستگی دارد. اثر نیروی ثقل بر پتانسیل آب ( نیروی ثقل)f ، به ارتفاع ( h ) آب در بالای نقطه مرجع چگالی آب( pw ) و شتاب ثقل ( g ) بستگی دارد.

اسلاید 125: به عبارت دیگر: Pwgh = (نیروی ثقل) fپتانسیل کل آب :پتانسیل کل آب را می توان به صورت زیر نوشت:- μ + p + ρwgh *ψ = ψدر عمل چون مقدار پتانسیل مرجع (*ψ ) برابر صفر مگا پاسکال است لذا مقدار آن حذف می شود بنابراین خواهیم داشت:- μ + p + ρwgh = ψ

اسلاید 126: فرایند انتقالبرای انتقال آب از یک ارتفاع عمودی کوتاه (مثلا کمتر از 5یا10 متر ) یا بین سلولها مجاور مقدار نیروی ثقل نیز ناچیز است و معمولا حذف می شود که در این صورت : p - μ = ψاین فرمول حاکی از آن است که پتانسیل آب تحت تاثیر دو نیروی اصلی فشار هیدرواستاتیک[1] و فشار اسمزی قرار دارد . باید توجه داشت که فشار اسمزی (μ) به عنوان یک کمیت مثبت تعریف می شود. علامت منفی برای کم کردن پتانسیل ناشی از مواد محلول در نظر گرفته می شود.

اسلاید 127: آب از طریق اختلاف پتانسیل ، تا هنگامی وارد سلول می شود که پتانسیل آب بیرون و درون سلول برابر شود:مقدار واقعی پتانسیل آب و اجزای آن چیست ؟ پاسخ این سوال را می توان با یک مثال به خوبی تشریح کرد. ابتدافرض کنید که یک بشر پر از آب خالص است (شکل 4-2) چون آب با آتمسفر در ارتباط است ، فشار هیدرواستاتیکی آب با فشار آتمسفر برابر است( p = 0 MPa ).

اسلاید 128: فرایند انتقالچون هیچ ماده ای در این آب حل نشده است بنابراین فشار اسمزی نیز صفر مگا پاسکال (0 MPa = μ) است ، بنابراین پتانسیل آب برابر صفر مگاپاسکال (p - μ = ψ) می باشد . حال فرض کنید به اندازه 1/0 مول در لیتر ساکارز در حل شود (M1/0 ) (شکل 4-2 الف). این امر فشار اسمزی (μ ) را افزایش داده و به 244/0 مگاپاسکال می رساند و باعث کاهش پتانسیل آب (ψ ) در حد244/0 مگا پاسکال شود.درحالت دوم یک سلول چروکیده شده ( یک سلول که فشار تورگر آن صفر است) را با کل غلظت مواد محلول داخل معادل M 3/0 ) (شکل 4-2 ج) در نظر بگیرید. این مقدار ماده محلول فشار اسمزی معادل732/0 مگاپاسکال به وجود می آورد .

اسلاید 129: چون سلول چروکیده است فشار داخلی آن به اندازه فشار هوای آزاد است و بنابراین فشار هیدرواستاتیک ( p ) صفر مگا پاسکال بوده و پتانسیل آب سلول732- مگاپاسکال است.اگر این سلول در ظرفی که حاوی 1/0 مول ساکارز است قرار داده شود ) (شکل 4-2ج) چه اتفاقی خواهد افتاد؟ فشار اسمزی ( μ ) محلول ساکارز 244/0مگاپاسکال و پتانسیل آب ( ψ ) نیز 244/0- مگاپاسکال خواهد شد. در این صورت بین مقدار ψ محلول خارج سلول و داخل آن ، اختلاف زیادی به وجود می آید .

اسلاید 130: فرایند انتقالاختلاف ψ با علامت Δψ نشان داده می شود و ψ بیرون منهای ψ درون سلول برابر 488/0 مگا پاسکال خواهد شد. این Δψ باعث جریان یافتن آب از ناحیه ای با Δ بالا ( کمترمنفی است) به ناحیه ای با Δ کم ( بیشتر منفی است) می شود و بنابراین حجم سلول باعث افزایش می یابد . چون سلولهای گیاهی با یک دیواره سخت احاطه می شوند. حتی افزایش جزئی در حجم سلول باعث افزایش زیادی در فشار هیدرواستاتیکی درون سلول می شود . همان طور که آب وارد سلول می شود دیواره سلول نیز به وسیله محتویات آن به عقب رانده می شود.

اسلاید 131: دیواره سلول نیز متقابلا به محتویات سلول فشار وارد می کند و آن را به عقب می راند . این وضعیت شبیه باد کردن یک توپ بسکتبال است، البته با این تفاوت که هوا قابل فشرده شدن بوده و آب تقریبا غیر قابل فشرده شدن است ، بنابراین تا وقتی که آب به دلیل حضور Δψ موجود در غشای پلاسمایی وارد سلول می شود فشار هیدرواستاتیک ( p ) سلول افزایش می یابد . نتیجه این امر باعث افزایش ψ و کاهش Δψ می شود . در نهایت p در حدی افزایش می یابد که ψ سلول به اندازه ψ محلول خارجی شود .

اسلاید 132: فرایند انتقالدر این نقطه تعادل برقرار می گردد (0 MPa = Δψ) و انتقال آب خالص متوقف می شود. مقدار جزئی آب به وسیله سلول جذب شده است که نمی تواند تاثیر معنی داری بر غلظت محلول خارجی داشته باشد زیرا حجم آب بیرون سلول در مقایسه با حجم سلول بسیار زیاد است . از این رو ψ و μ و p، در محلول خارج سلول تغییر نمی کنند، بنابراین در حالت تعادل 244/0- = محلول ψ = سلول ψ است . محاسبه pوμ سلول راحت است .

اسلاید 133: اگر فرض کنیم که دیواره سلول محکم باشد در آن صورت مقدار آبی که وارد می شود بسیار ناچیز است و بنابراین ضمن فرایند تعادل مقدار μ تقریبا ثابت باقی می ماند و از این رو مقدار μ برابر است با MPa732/0 + فشار هیدرواستاتیکی سلول را می توان به طریق زیر محاسبه کرد: MPa 488/0= 732/0 + -244/0= P = ψ + μاختلاف پتانسیل آب می تواند باعث از دست رفتن آب سلول شود.

اسلاید 134: فرایند انتقالآب می تواند از طریق اسمز نیز سلول را ترک کند. در مثال قبل اگر سلول گیاهی را از محلول ساکارز M 1/0 به محلول ساکارز M 3/0 منتقل کنیم (شکل4-2 د) مقدار ψ بیرون منفی تر از سلول μ سلول شده و آب از سلول به محلول حرکت می کند . همچنان که آب سلول را ترک می کند حجم سلول نیز کاهش می یابد و همین طور که حجم سلول کم می شود، p نیز تاحدی کاهش می یابد به طوری که μ بیرون = μسلول خواهد شد. از روی فرمول پتانسیل می توان مقدار 0 Mpa = p را محاسبه کرد.

اسلاید 135: اگر سلول را بین دو صفحه قرار داده و فشار دهیم (شکل 4-2 ه ) p سلول به مقدار زیادی افزایش می یابد که نتیجه آن افزایش ψ سلول و تولید Δψ بوده و آب سلول به بیرون جریان می یابد . اگر فشار را ادامه دهیم تانیمی از آب سلول بیرون آیدو سپس سلول را در این وضعیت نگه داریم سلول به تعادل جدیدی دست پیدا می کند.

اسلاید 136: فرایند انتقالهمانند مثال قبل در حالت تعادل0MPa = Δψ بوده و مقدار آب اضافه شده به محلول خارجی به قدری ناچیز است که قابل چشم پوشی می باشد. بنابراین مقدار ψ سلو ل معادل مقدار قبل از اعمال فشار می شود ولی اجزای آن کاملا تفاوت دارند، زیرا نیمی از آب سلول در اثر فشرده شدن از آن خارج شده در حالی که مواد محلول داخل سلول تغییری نکرده اند( به دلیل انتخابی عمل کردن غشای سلول)

اسلاید 137: بنابراین چون در حالت تعادل غلظت مواد محلول سلول دو برابر شده از این رو مقدار μ نیز دو برابر حالت شروع خواهد شد (MPa 464/1=2*732/0) دانستن مقدار ψ وμ در حالت تعادل، کمک می کند که بتوانیم مقدار فشار تورگر رابه صورت زیر محاسبه کنیم: Mpa 22/1=646/1+44/2- P = ψ + μ =

اسلاید 138: شکل 4-2: 5 مثال برای تشریح مفهوم پتانسیل آب و اجزای آن:( الف) پتانسیل آب و اجزای آن برای آب خالص توضیح داده شده است. (ب) محلولی را با غلظت M 1/0 ساکارز نشان می دهد. (ج) یک سلول چروکیده در محلول M 1/0ساکارز انداخته شده است.چون در شروع،پتانسیل آب سلول کمتر از پتانسیل آب محلول است،سلول آب جذب کرده است. پس از برقراری تعادل،پتانسیل آب سلول برابر پتانسیل آب محلول شده و سلول دارای فشار تورگر مثبت شده است.(د) نشان می دهد،که چگونه با افزایش غلظت ساکارز در محلول،آب سلول از دست رفته است.افزایش غلظت ساکارز،باعث کم شدن پتانسیل آب محلول شده و آب سلول را بیرون کشیده و از اینرو فشار تورگر سلول نیز کم شده است.راه دیگر از دست رفتن آب سلول این است که سلول بین دو صفحه قرار گرفته و به آرامی فشرده شده است.(ه) در این مورد نیمی از آب سلول خارج و بنابراین فشار اسمزی دو برابر شده و فشار تورگر نیز مطابق با آن افزایش یافته است.

اسلاید 139: فرایند انتقالپتانسیل ماتریک از طریق مواد نامحلولی مانند کلوئیدهای خاک و دیواره سلولی به وجود می آید و باعث کاهش پتانسیل آب می شود.در بحثهای مربوط به خاک و دیواره سلول گاهی اوقات با مفهوم پتانسیل ماتریک برخورد می کنیم . پتانسیل ماتریک متغیری است که برای محاسبه کاهش پتانسیل آب در اثر تماس آن با سطح فاز جامدی مثل دیواره سلول یا ذرات رس خاک به کار می رود .

اسلاید 140: چنین آثار متقابلی تمایل مولکولهای آب به فعالیت شیمیایی یا تبخیر را کاهش می دهند. رشد سلول فتو سنتز و تولید همگی شدیدا تحت تاثیر پتانسیل آب و اجزای آن هستند . پتانسیل آب نیز مانند درجه حرارت بدن انسان ، شاخص خوبی برای ارزیابی سلامت گیاه است.

اسلاید 141: مفهوم پتانسیل آب برای ارزیابی وضعیت آبی گیاه مفید است مفهوم پتانسیل آب دو کاربرد عمده دارد ، یکی اینکه پتانسیل آب کمیتی است که مسیر جریان آب را در عرض غشای سلولی کنترل می کند، به ویژه اینکه اختلاف در پتانسیل آب( Δψ) دو طرف غشا، نیرویی را ایجاد می کند که باعث انتقال آب از طریق اسمز می شود . اختلاف پتانسیل آب( با برخی محدودیتها) به عنوان نیرویی که باعث حرکت آب از بافتها ( که از سلولها ی زیادی تشکیل شده اند ) نیز می شود ، مطرح است .

اسلاید 142: دومین اهمیت استفاده از پتانسیل آب این است که به عنوان معیاری برای وضعیت آبی گیاه مطرح است . کمبود آب مانع از رشد و فتوسنتز شده و اثرات دیگری را نیز به بار می آورد . رشد سلول فرایندی است که بیشتر تحت تاثیر کمبود آب واقع می شود . تنش شدید آب باعث جلوگیری از تقسیم شدن سلول ، جلوگیری از سنتز پروتئین و دیواره تجمع مواد محلول بسته شدن روزنه ها و نیز جلوگیری از فتوسنتز می شود.پتانسیل آب معیاری است که چگونگی وضعیت آب گیاه مثل شادابی و خشکی رانشان می دهد و شاخص مناسبی برای تنش آبی گیاهانی که تنش آ ب را تجربه می کنند می باشد .

اسلاید 143: انتقال ترکیبات آلی فصل پنجم

اسلاید 144: مقدمه تقسیم کار بین ریشه ها و اندامهای هوایی در گیاهان خاکزی نیاز به یک سیستم جهت انتقال عناصر معدنی از ریشه ها به طرف قسمت های هوایی را ایجاد نموده است . این تقسیم کار ، گیاهان را نیازمند سیستمی نموده است که بتواند تولیدات فتوسنتزی را از برگها به ریشه ها که قادر به انجام فتوسنتز نیستند ، منتقل نماید . همچنین مواد فتوسنتزی باید به بعضی قسمت ها مانند ساقه ها و برگهای جوان که در این زمینه خود کفا نیستند ، انتقال یابند .

اسلاید 145: مقدمهگرچه هارتینگ در سال 1837پیشنهاد کرد که قندها از طریق آوند های آبکش انتقال می یابند اما در سال 1956 بود که بیدولف شواهد قطعی مربوط به این فرآیند را ارائه نمود. در آزمایش های اولیه ، با حلقه برداری از پوست قسمت هوایی چوبی که در آن آوند چوبی دست نخورده باقی می ماند ، حالت تورم در بافت های بالای منطقه حلقه برداری ایجاد می گردید و بافت های زیر ناحیه حلقه برداری حالت چروکیدگی نشان می دادند.

اسلاید 146: تجزیه شیمیایی بافت های متورم شده نشان داد که این بافت ها حاوی ساکارز با غلظت زیاد بودند ، اما در آوند های چوبی نیز همانند آوند های آبکش غلظت ساکارز بالا بود . در آن زمان این نکته که وظیفه آوند های چوبی انتقال آب و عناصر معدنی به طرف بالا می باشد ، ثابت نشده بود ، لذا سؤال مربوط به محل انتقال ساکارز حل نشده باقی ماند.

اسلاید 147: مقدمهپس از آن دانشمندان از تیمارهای جراحی متفاوتی که در آنها نوارهائی از آوند آبکش جدا می شد و با استفاده از وازلین یا صفحات مومی از آوند چوب جدا نگه داشته می شد، استفاده نمودند.برداشتن حلقه ای از آوند آبکش به وسیله حلقه برداری از ساقه موجب کاهش شدید در غلظت کربوهیدرات ها در آوند آبکش شد ، این آزمایش بوضوح نشان داد که آوند آبکش مسیر معمولی انتقال کربوهیدرات ها می باشد . همچنین این شواهد نشان دهنده حرکت جانبی کربوهیدرات ها از آوند آبکش به آوند چوب بود.

اسلاید 148: شواهد قطعی در رابطه با این موضوع که آوند ها ی آبکش محل انتقال کربوهیدرات ها هستند ، زمانی به دست آمد که دسترسی به رادیو ایزوتوپ ها امکان پذیر شد . قرار دادن برگها در معرض 14CO2 باعث تولید ساکارز نشاندار به عنوان شکل اصلی ماده فتوسنتزی قابل انتقال در گیاه می شود .اگر قسمتی از ساقه گیاه قطع شود، می توان به وسیله اتورادیوگرافی توزیع ساکارز نشان دار را در این ساقه تعیین کرد.

اسلاید 149: مقدمهانتشار ، یک فرایند مهم در حرکت مواد در درون سلول ها می باشد ، اما برای انتقال از قسمت های هوایی به ریشه ها فاقد اهمیت است . نتایج آزمایشات نشان می دهند که حرکت مواد فتوسنتزی از قسمت های هوایی به ریشه ها می تواند با سرعت 100 سانتی متر در ساعت صورت گیرد. امروزه اکثر دانشمندان گیاه شناسی عقیده دارند که ترکیبات مختلف به وسیله جریان توده ای محلول در آوند های آبکش منتقل می شوند . این پدیده ابتدا بدان دلیل پیشنهاد شد که با قطع کردن آوند آبکش ، مواد تراوش یافته در سطح قطع شده تجمع می یافت .

اسلاید 150: در مطالعات دیگری نیز که در آنها از شته ها استفاده شد ، این مطالب تایید گردید. به وسیله وارد کردن نیش خود به طور مستقیم به درون یک سلول آبکش از ساقه ها و برگها ی گیاه تغذیه می کنند. وقتی که یک شته در حال تغذیه را بیهوش می کنند و نیش آن را بدقت قطع می نمایند ، یک قسمت کوتاه از نیش بر روی ساقه باقی می ماند . در این حالت محلولی با سرعت تقریبا یک میکرولیتر در ساعت به مدت چندین روز از آن خارج می شود.

اسلاید 151: مقدمهمکانیسمی که به وسیله آن جریان توده ای رخ می دهد ، در ابتدا در سال 1930 به وسیله مونچ ارائه شد ، او پیشنهاد کرد که ساکارز (که در نتیجه فتوسنتز در برگها تولید می شود ) وارد سلولهای آبکشی رگبرگهای فرعی می گردد و باغلظت زیاد در آن تجمع می یابد . تحت تاثیر پدیده اسمزی ، آب به درون این سلولها ی آبکشی وارد می شود و در نتیجه فشار تورژسانس بالا یی ایجاد می شود . در ریشه ها ساکارز از سلولهای آبکش به بافت های اطراف وارد می شودو در متابولیسم عمومی و رشد مورد استفاده قرار می گیرد ، این فرایند باعث کاهش فشار تورژسانس در عناصر آبکش ریشه می شود . مونچ پیشنهاد کرد که در نتیجه این تفاوت فشار ، مایع به وسیله جریان توده ای از محل دارای فشار هیدروستاتیکی بالا به محل دارای فشار هیدروستاتیکی[2] پایین در لوله های آبکشی حرکت می کند . مواد محلول نیز همراه با این جریان بسهولت منتقل می شوند . طرح ساده تئوری جریان فشاری مونچ در شکل 5-1 نشان داده شده است. شکل 5-1: دیاگرام تئوری جریان فشاری در آوند آبکش

اسلاید 152: مقدمهانتقال مواد از منبع به مخزن صورت می گیردهمان طور که می دانیم برگ منبع ساکارز است و به همین دلیل در آوند های آبکش برگ فشار ایجاد می شود . برعکس ، ریشه ها ساکارز را مصرف کرده و از آن استفاده می کنند ، لذا ریشه به عنوان یک اندام مخزن عمل می نماید . بنابر این تئوری جریان توده ای پیشنهاد می کند که انتقال مواد از منبع به مخزن صورت می گیرد.

اسلاید 153: مقدمهممکن است به مخزنهای متفاوتی در گیاه فکر کرد ه باشید اما یافتن منبع های متفاوت مشکل می باشد . بدیهی است که برگها منبع اصلی می باشند اما تمامی اندامهای ذخیره ای هنگامی که نمو مجددا آغاز می شود به عنوان منبع عمل خواهند کرد. بنابر این غده سیب زمینی وقتی که شروع به جوانه زدن می کند و همچنین سایر اندامهای ذخیره ای به عنوان منبع در نظر گرفته می شوند . حتی برگهای جوان یک جوانه انتهایی مخزنهای موقتی هستند .

اسلاید 154: به محض اینکه این برگها به یک اندازه مشخص می رسند ، شروع به صدور ساکارز می کنند . تغییر از مخزن به منبع یک پدیده جالب است و توجه زیادی را از سوی دانشمندان علوم گیاهی به خود جلب کرده است زیرا این فرایند می تواند اطلاعاتی را در رابطه با چگونگی کنترل انتقال مواد در اختیار بگذارد.

اسلاید 155: ایرادهای وارد بر مفهوم جریان توده ای مخالفان با تئوری جریان توده ای ایرادهایی را به قابلیت کاربرد این روش برای تمامی بافتها طرح کرده اند . تئوری اولیه مونچ بر این نکته تأکید داشت که عناصر آوندی مجاری غیر فعالی هستند که محلولها از درون آنها جریان می یابند . شواهد قابل توجهی وجود دارد که نشان می دهند عناصر آوندی این چنین نیستند . بیلسکی نشان داد که بافت های آوندی جدا شده از سیب می توانند ساکارز را در خلاف جهت شیب غلظت تجمع دهند .

اسلاید 156: سایر دانشمندان نشان دادند که مواد باز دارنده تنفس مانند KCN، از انتقال محلولها در آوند آبکش جلوگیری می کنند . بنابراین دانشمندان امروزه بر این عقیده اند که آوند های آبکش بافت هایی هستند که از لحاظ متابولیکی تا حد زیادی فعال می باشند ، با این وجود هنوز هم عقیده بر این است که انتقال مواد به وسیله جریان توده ای صورت می گیرد .

اسلاید 157: ایرادهای وارد بر مفهوم جریان توده ایآوند آبکش بافت بسیار حساسی است و در صورت ایجاد اندکی آسیب به آن ، کالوزدر صفحات غربالی رسوب کرده و پدیده انتقال در آن متوقف می شود. شته ها می توانند نیش خود را وارد آوند آبکش کنند بدون اینکه در وظایف آوند آبکش توقف حاصل گردد . اما هنوز قادر به یافتن چگونگی عمل آنها نیستیم . اگر بدانیم که شته ها چگونه این ویژگی را کسب کرده اند ، احتمالا خواهیم توانست از یک شیوه جدید در رابطه با وظایف آوند آبکش استفاده کنیم .

اسلاید 158: چگونگی ورود و خروج ساکارز در آوند آبکش برای تشریح چگونگی انتقال ساکارز در آوند های آبکش ، فرایند های بارگیری و تخلیه آبکشی را بررسی می کنیم . قندها در سلولهای مزوفیل برگ ساخته می شوند و جهت ارسال به مقصد به رگبرگها انتقال می یابند . در اینجا رگبرگهای فرعی نقش اصلی را بازی می کنند . برای مثال در چغندر قند رگبرگهای فرعی 13 برابر رگبرگهای اصلی توسعه یافته اند و هر 10 میکرون از رگبرگها فرعی به 8 یا 9 سلول مزوفیل سرویس دهی می کند.

اسلاید 159: می توان با استفاده از ترکیبی از دو روش ساکارز -14C واتورادیو گرافی ، حرکت ساکارز را در برگها تعیین کرد . در صورتی که برگها برای مدتی در حدود 30 دقیقه در معرض ساکارز -14C قرار داده شوند و سپس این برگها شستشو داده شده و برای مدتی در معرض ساکارز غیر نشاندار قرار داده شوند ، آن گاه می توان نشان داد که ساکارز سلول های مزوفیلی را ترک می کند و وارد رگبرگهای فرعی شده و به دنبال آن وارد رگبرگهای اصلی می شود .

اسلاید 160: به نظر می رسد که در چغندر قند و بعضی گونه های گیاهی دیگر مانند نخود فرنگی ، حرکت ساکارز از سلولهای مزوفیل به رگبرگهای فرعی قبل از آنکه وارد کمپلکس سلول آبکشی –سلول همراه (STC) شود ، یک مرحله آپوپلاستی را طی می کند.سیم پلاسم عبارت است از هر چیزی که به وسیله غشاء سلولی احاطه شده باشد، به استثنای واکوئل .

اسلاید 161: آپوپلاست عبارت است از هر چیزی که در بیرون غشاء قرار گرفته باشد بجز فضاهای خالی محبوس شده در بین دیواره های سلولی . معمولا گفته می شود که ترکیبات مولکولی سبک ( کمتر از 800 دالتون) می توانند آزادانه در درون آپو پلاست یا سیم پلاست انتشار یابند. این دو مسیر ،مسیر های انتقالی مهم درون بافت های گیاهی را تشکیل می دهند.

اسلاید 162: شکل 5-2: مسیر سیم پلاست و آپوپلاست در سلول گیاهی

اسلاید 163: در گونه هایی که ویژگی های بالا را دارا می باشند ، اغلب سلول های همراه غیر عادی وجود دارد که مکان اولیه جذب محلولها به درون سیستم STC می باشد. این سلولهای غیر عادی ، سلولها ی ناقل[1] نامیده می شوند. ویژگی مشخص این سلولها داشتن دیواره ای است که به درون سیتوپلاسم رشد کرده و به طور قابل توجهی سطح غشاء را افزایش داده است(شکل 5-3).سلولهای ناقل مسئول انتقال در فواصل کوتاه می باشند و در گیاهانی که این نوع انتقال در آنها دارای اهمیت می باشد ، سلول های فوق در مکانهای استراتژیک یافت می شوند . شکل5-3: طرح یک سلول ناقل.به دیواره رشد یافته به سمت داخل و غشا چین دار توجه کنید. سلولهای ناقل دارای سیتوپلاسم متراکم با میتوکندریهای فراوان می باشند.

اسلاید 164: این مکانها شامل لایه آلورن بذور غلات یعنی جائی که مواد غذایی از بافت ماردی به آندوسپرم در حال رشد انتقال می یابد و همچنین سلولهای غده های نمکی که نمک ها را به بیرون ترشح می کنند ، می باشند..

اسلاید 165: در سلول های همراه افزایش سطح غشاء سلولی باعث افزایش محل های مناسب جهت نصب سیستم جذب ساکارز می گردد که این سیستم شامل یک پمپ پروتون ATPase و یک سیستم انتقال هم جهت پروتون – ساکارز است(شکل 5-4) .این سیستم به طور مؤثری انرژی آزادشده از هیدرولیزATP را برای پمپ کردن یونها از عرض غشاءمورد استفاده قرار می دهد

اسلاید 166: سپس یون های H+ انتقال یافته به درون آپوپلاسم برای جذب ساکارز به درون سیتوپلاسم مورد استفاده قرار می گیرند.در حالی که شواهد بسیار خوبی در زمینه بارگیری آپوپلاستی در چغند قند و نخود فرنگی وجود دارد ، اما این وضعیت عمومیت ندارد. در تعداد دیگری از گونه های گیاهی از جمله خیار ، وذرت ، مدارک مربوط به بارگیری آپوپلاستیمبهم و کم می باشد. در این سیستم ها ، تعداد زیادی از پلاسمودسماتا ها سلولهای مزوفیل و STCs را به هم پیوند می دهند و اختلاف غلظت کمی بین آنها وجود دارد .

اسلاید 167: قدرت انتخابی برای متابولیت های انتقال یافته پایین است و مواد تراوش یافته از آپوپلاست برگهای تغذیه شده با CO2 14 حاوی مواد نشان دار نیستند . لذا چنین نتیجه گیری می کنیم که در ذرت و خیار ، ساکارز از طریق مسیر سیم پلاستی مستقیما وارد STC می شود. در چنین حالتی درک این موضوع که سلول های STC چگونه می توانند فشار تورژسانسی بیشتری را در مقایسه با سلولهای مزوفیل ایجاد کنند ، مشکل به نظر می رسد . به نظر می رسد که در این سیستم ها ، فشار زیاد تنها در STC وجود ندارد بلکه در سراسر برگ منبع وجود دارد

اسلاید 168: تخلیه از آوند های آبکش می تواند به دو طریق صورت گیرد مدرک خوبی وجود دارد که نشان می دهد ساکارز وارد شده به یک برگ جوان در حال رشد از طریق سیم پلاسم منتقل می شود. این حالت در مریستم های انتهای ریشه ها و ساقه نیز وجود دارد . در این بافت ها تعداد زیادی پلاسمودسماتا ، STC را به سلولهای دریافت کننده وصل می کند.در بافت هایی که تخلیه سیم پلاستی را نشان می دهند ، ساکارز در مخزن سریعا مصرف می شود . مقداری از ساکارز صرف تامین سوبستراهای تنفسی و مقداری از آن نیز در جهت تامین سوبستر اهای لازم برای فرایندهای رشد به مصرف می رسد. شکل 5-4:طرح انتقال هم جهت پروتون-ساکارز

اسلاید 169: این فرایند باعث کاهش غلظت ساکارز آوند آبکش در منطقه مخزن شده و از این طریق شرایط مربوط به تئوری جریان فشار فراهم می گردد.در بافت هایی که تخلیه سیم پلاستی را نشان می دهند ، همینکه ساکارز آوند آبکش را ترک می کند ، وارد سلول های مخزن می شود لذا در اینجا بارگیری مخزن وجود ندارد. اما وقتی که تخلیه آپوپلاستی صورت می گیرد ، شرایط فوق رخ نخواهد داد . مثالهای مربوط به این حالت عبارت است از تخلیه آپوپلاستی در بذر در حال نمو .

اسلاید 170: در این حالت جنین در حال نمو به نسلی جدا از سلول های مادری تعلق دارد و هیچ گونه ارتباط سیتوپلاسمی مستقیم بین این دو وجود ندارد . ساکارز از طریق آوند آبکش به دانه تحویل داده می شود و از آنجا به وسیله یک سیستم آوندی که در پوسته بذرامتداد دارد ، وارد دانه می شود . ساکارز به طریقه سیتوپلاسمی از سلولهای آبکش به سلولهای احاطه کننده آوند آبکش وارد می گردد تا اینکه به لایه درونی تر پوسته بذر برسد (شکل 5-5).

اسلاید 171: ساکارز از لایه درونی پوسته دانه به درون آپوپلاست وارد می گردد که این آپوپلاست در بذر غلات به صورت یک حفره در درون آندوسپرم است و حفره آندوسپرمی نامیده می شود . در دانه لگوم ها حفره آندوسپرمی وجود ندارد ولی یک فاصله بین بافت مادری و دانه جوان وجود دارد. حرکت ساکارز به درون دانه در حال نمو از طریق جذب از آپوپلاست به سیم پلاست دانه صورت می گیرد.بنابراین در اینجا علاوه بر فرایند تخلیه آبکشی یک فرایند مشخص بارگیری مخزن نیز وجود دارد.شکل5-5: طرح برش عرضی میوه غلات

اسلاید 172: درون سیم پلاسم دانه های غلات و لگوم غلظت ساکارز افزایش نمی یابد بلکه سریعا تبدیل به ذخایر چربی ، پروتئین و روغن می گردد . این حالت در تعدادی از اندامهای ذخیره ای رویشی مانند غده سیب زمینی دیده می شود . نیشکر و چغندر قند از این لحاظ جالب هستند ، زیرا همان طور که می دانید ، آنها ساکارز را ذخیره می کنند و نیاز جهانی برای این فراورده را تامین می نمایند . در این دو گونه هیچ گونه پیوند پلاسمودسماتایی بین STC و سلول های ذخیره این وجود ندارد .

اسلاید 173: ساکارز از طریق انتشار تسهیل یافته به بیرون از سیم پلاسم STC و سپس به درون سیم پلاسم سلول ذخیره ای منتقل می شود ، اما از طریق فعالیت سیستم انتقال هم جهت پروتون –ساکارز که بر روی تونو پلاست قرار دارد ، به درون واکوئول انتقال داده می شود . نیشکر و چغند قند از این لحاظ که منابع غذایی می باشند ، بسیار مهم هستند و لذا تلاش زیادی برای تشریح جزئیات کنترل تجمع ساکارز در این دو گیاه صورت گرفته است.

اسلاید 174: شواهد زیادی نشان می دهند که توانایی مخزن در جذب مواد فتوسنتزی که قدرت مخزن نیز نامیده می شود ، به دو عامل بستگی دارد که عبادتند از :1- اندازه مخزن و2- فعالیت مخزن .- بنابراین: فعالیت مخزن* اندازه مخزن= قدرت مخزن

اسلاید 175: فهم اندازه مخزن نسبتا آسان است . اما در این رابطه که کدام یک از پارامترهای اندازه مخزن مهم هستند ، توافقی وجود ندارد . لذا ، بعضی از محققین وزن مخزن را به عنوان معیاری برای اندازه مخزن در نظر گرفته اند در حالی که بقیه محققین تعداد سلول را به عنوان یک معیار اندازه گیری بهتر مورد توجه قرار داده اند . اهمیت معیار دوم (تعدادسلول) به وسیله گزارشهایی که در آنها یک همبستگی مثبت بین وزن نهایی میوه و تعداد سلول دانه مشاهده شده است ، تأیید می شود. این رابطه ابتدا در غلات نشان داده شد،اما مشخص گردید که این وضعیت در بسیاری از لگوم ها و همچنین آفتابگردان وجود دارد .

اسلاید 176: فعالیت مخزن را می توان به عنوان مجموع فعالیت های متابولیکی مخزن در نظر گرفت که انعکاسی از توانایی مخزن در جذب و استفاده از ساکارز است.اهمیت اندازه مخزن را می توان بسادگی اثبات کرد . برای مثال در آزمایشی تعداد از دانه های یک خوشه گندم در حال رشد برداشته شد و در نتیجه وزن نهایی خوشه کاهش یافت . بررسی دقیق تر خوشه های آزمایشی نتایج جالبی را آشکار کرد. متوسط وزن هر دانه در خوشه های آزمایشی از متوسط وزن دانه در خوشه های شاهد بیشتر بود .

اسلاید 177: بنابراین اگر چه وزن کل خوشه کاهش پیدا کرد ولی یک فعالیت جبرانی وجود داشته است. این وضعیت در بسیاری از محصولات زراعی مخصوصا در کلزای روغنی دیده می شود اما نمی توان آن را بآسانی به وسیله معادله ای که قدرت مخزن را به اندازه و فعالیت مخزن مرتبط می سازد، توضیح داد.علاوه بر مطالب فوق برخی شواهد پیشنهاد می کنند که فعالیت منبع می تواند تغییر کند و این تغییر ممکن است مؤثر باشد .

اسلاید 178: برای مثال وقتی که همه برگهای منبع در سویا بجز یک برگ برای یک دوره طولانی ( برای مثال 8روز) سایه اندازی شود ، توانایی سنتز و صدور ساکارز در برگی که در معرض نور قرار داشته به طور قابل توجهی افزایش می یابد لذا فعالیت منبع به خودی خود ثابت نیست. شواهد دیگری نیز وجود دارند که نشان می دهند معادله ذکر شده بیش از حد ساده است. این شواهد شامل آزمایش هایی می باشد که در آنها انتهای مسیر آبکشی در محل مخزن در محلولی باغلظت بالا قرار داده می شود .

اسلاید 179: این آزمایش ها ابتدا در یک سیستم ابتکاری انجام گرفت که در آنها از قسمت های فنجانی شکل حاصل از نصف نمودن پوسته بذریاستفاده شد(شکل 5-6). میوه های لوبیا را می توان باز کرده و دانه های در حال رشد را مشاهده کرد. هر یک از این دانه ها به وسیله یک اتصال به دیواره میوه پیوسته اند . می توان این دانه ها را جدا کرده و پوشش آنها را بدقت قطع کرد و در این حالت جنین را برداشته و دو قسمت فنجانی شکل با هر یک از نیمه های پوسته بذری تهیه کرد. اگر گیاه مادر با 14CO2 تغذیه شود ،

اسلاید 180: ساکارز 14C تولید می گردد و به درون بذور انتقال می یابد و همان گونه که در بالا توضیح داده شد در آنجا تخلیه آبکشی به صورت آپوپلاستی انجام می گیرد . قطع پوسته های فنجانی شکل بذور نصف شده از این گیاهان ماده ای را که حاوی مقادیر قابل توجهی ساکارز - 14C است در اختیار قرار می دهد . آزمایش ها نشان می دهد که تخلیه ساکارز حاوی کربن رادیو اکتیو از پوسته فنجانی شکل تا مدت قابل توجهی ادامه می یابد .. شکل5-6: تهیه قسمتهای فنجانی شکل از بذور نصف شده لوبیا

اسلاید 181: می توان محلولهایی را درون این کاسه قرار داد و آزمایش هایی را برای تعیین اثر مواد تشکیل دهنده این محلولها بر تخلیه مواد بررسی کرد . این آزمایش ها نشان می دهند که محلولها ی با غلظت زیاد (مثلا یک مگاپاسکال)در مقایسه با آب یا محلولهای دارای غلظت کمتر به طور قابل توجهی تخلیه مواد را تحریک می کنند

اسلاید 182: . بررسی های انجام شده روی بذور لوبیاو دانه های غلات در حالت دست نخودره نشان می دهند که غلظت این قبیل مواد محلول در آپوپلاست دانه های در حال رشد طبیعی می باشد. اثر غلظت مواد محلول بر تخلیه آبکشی در دانه های انگور و در یک سیستم کاملا متفاوت ، یعنی ریشه ، نیز مشاهده شده است.

اسلاید 183: باتوجه به این آزمایش ها به نظر می رسد که فعالیت مخزن نه تنها شامل جذب و متابولیسم ساکارز است ، بلکه شامل آزاد کردن متابولیت ها نیز می باشد به گونه ای که باعث افزایش غلظت مواد محلول در آپوپلاست مخزن می گردد . این شواهد ممکن است بررسی مجدد تئوری جریان فشار ایجاب کند.براساس این تئوری ایجاد اختلاف فشار در دو انتهای مجرای آبکشی کاملا به دلیل اختلاف در غلظت ساکارز است .

اسلاید 184: تا زمانی که اختلاف فشار وجود داشته باشد، جریان توده ای مواد محلول نیز در آوند آبکش ادامه خواهد یافت و ساکارز همراه با این جریان انتقال می یابد آزمایش های فوق را می توان به این ترتیب تفسیر کرد که کاهش فشار تورژسانس در آوند آبکش مخزن سبب افزایش شیب فشار بین منبع و مقصد می گردد و منجر به افزایش تحویل ساکارز می شود . این نوع اثر مواد محلول در مخزن باید به عنوان یک جزء تکمیلی مورد توجه قرار گیرد و به خاطر نقش مهمی که این موضوع در کنترل عملکرد دارد ، عنوان کارهای تحقیقاتی بسیار جدی می باشد.

اسلاید 185: ساکارز تنها ترکیب انتقال یافته در آوند های آبکش نیست درحالی که قندها بخش اصلی مواد محلول قابل انتقال آوند آبکش را تشکیل می دهند اما مقادیر قابل توجهی از سایر مواد بویژه اسیدهای آمینه و یون های پتاسیم نیز در آوندهای آبکش انتقال می یابند .محتوی یون های معدنی موجود درآوند آبکش با توجه به اندام گیاهی و ایام سال تفاوت می کند .

اسلاید 186: اگر چه عناصر معدنی از طریق آوند های چوبی وارد برگها می شوند ، مقدارقابل توجهی انتقال مجدد عناصر معدنی از برگهای پیرتر به برگهای جوانتر صورت می گیرد . این جابجایی در آوندهای آبکش انجام میشود.در گیاهان چند ساله حتی انتقال مجدد بیشتری که در ارتباط با آماده شدن برای برگ ریزی در پاییز است صورت می گیرد.

اسلاید 187: آزمایش های نشان می دهند که انتقال مجدد عناصر معدنی از برگهای در حال پیر شدن از طریق آوند های آبکش صورت می گیرد.تا اینجا آنچه ممکن است به عنوان فرایند های مهم فیزیولوژیکی در حیات گیاهی مطرح باشد،مورد مطالعه قرار داده شد.مضمون این مطالب نشان دادن عواقب ناشی از زندگی کردن در محیط های خاکی (خشکی) و تشریح راههائی که به وسیله آنها گیاهان بر این مسائل فائق آمده و بقاء می یابند، بوده است. البته ، بقاء نیز شامل رشدو تولید مثل و همچنین فرایندهای گلدهی و میوه دهی می باشد.

اسلاید 188: انتقال ترکیبات آلی فصل پنجم

اسلاید 189: مقدمه تقسیم کار بین ریشه ها و اندامهای هوایی در گیاهان خاکزی نیاز به یک سیستم جهت انتقال عناصر معدنی از ریشه ها به طرف قسمت های هوایی را ایجاد نموده است . این تقسیم کار ، گیاهان را نیازمند سیستمی نموده است که بتواند تولیدات فتوسنتزی را از برگها به ریشه ها که قادر به انجام فتوسنتز نیستند ، منتقل نماید . همچنین مواد فتوسنتزی باید به بعضی قسمت ها مانند ساقه ها و برگهای جوان که در این زمینه خود کفا نیستند ، انتقال یابند .

اسلاید 190: مقدمهگرچه هارتینگ در سال 1837پیشنهاد کرد که قندها از طریق آوند های آبکش انتقال می یابند اما در سال 1956 بود که بیدولف شواهد قطعی مربوط به این فرآیند را ارائه نمود. در آزمایش های اولیه ، با حلقه برداری از پوست قسمت هوایی چوبی که در آن آوند چوبی دست نخورده باقی می ماند ، حالت تورم در بافت های بالای منطقه حلقه برداری ایجاد می گردید و بافت های زیر ناحیه حلقه برداری حالت چروکیدگی نشان می دادند.

اسلاید 191: تجزیه شیمیایی بافت های متورم شده نشان داد که این بافت ها حاوی ساکارز با غلظت زیاد بودند ، اما در آوند های چوبی نیز همانند آوند های آبکش غلظت ساکارز بالا بود . در آن زمان این نکته که وظیفه آوند های چوبی انتقال آب و عناصر معدنی به طرف بالا می باشد ، ثابت نشده بود ، لذا سؤال مربوط به محل انتقال ساکارز حل نشده باقی ماند.

اسلاید 192: مقدمهپس از آن دانشمندان از تیمارهای جراحی متفاوتی که در آنها نوارهائی از آوند آبکش جدا می شد و با استفاده از وازلین یا صفحات مومی از آوند چوب جدا نگه داشته می شد، استفاده نمودند.برداشتن حلقه ای از آوند آبکش به وسیله حلقه برداری از ساقه موجب کاهش شدید در غلظت کربوهیدرات ها در آوند آبکش شد ، این آزمایش بوضوح نشان داد که آوند آبکش مسیر معمولی انتقال کربوهیدرات ها می باشد . همچنین این شواهد نشان دهنده حرکت جانبی کربوهیدرات ها از آوند آبکش به آوند چوب بود.

اسلاید 193: شواهد قطعی در رابطه با این موضوع که آوند ها ی آبکش محل انتقال کربوهیدرات ها هستند ، زمانی به دست آمد که دسترسی به رادیو ایزوتوپ ها امکان پذیر شد . قرار دادن برگها در معرض 14CO2 باعث تولید ساکارز نشاندار به عنوان شکل اصلی ماده فتوسنتزی قابل انتقال در گیاه می شود .اگر قسمتی از ساقه گیاه قطع شود، می توان به وسیله اتورادیوگرافی توزیع ساکارز نشان دار را در این ساقه تعیین کرد.

اسلاید 194: مقدمهانتشار ، یک فرایند مهم در حرکت مواد در درون سلول ها می باشد ، اما برای انتقال از قسمت های هوایی به ریشه ها فاقد اهمیت است . نتایج آزمایشات نشان می دهند که حرکت مواد فتوسنتزی از قسمت های هوایی به ریشه ها می تواند با سرعت 100 سانتی متر در ساعت صورت گیرد. امروزه اکثر دانشمندان گیاه شناسی عقیده دارند که ترکیبات مختلف به وسیله جریان توده ای محلول در آوند های آبکش منتقل می شوند . این پدیده ابتدا بدان دلیل پیشنهاد شد که با قطع کردن آوند آبکش ، مواد تراوش یافته در سطح قطع شده تجمع می یافت .

اسلاید 195: در مطالعات دیگری نیز که در آنها از شته ها استفاده شد ، این مطالب تایید گردید. به وسیله وارد کردن نیش خود به طور مستقیم به درون یک سلول آبکش از ساقه ها و برگها ی گیاه تغذیه می کنند. وقتی که یک شته در حال تغذیه را بیهوش می کنند و نیش آن را بدقت قطع می نمایند ، یک قسمت کوتاه از نیش بر روی ساقه باقی می ماند . در این حالت محلولی با سرعت تقریبا یک میکرولیتر در ساعت به مدت چندین روز از آن خارج می شود.

اسلاید 196: مقدمهمکانیسمی که به وسیله آن جریان توده ای رخ می دهد ، در ابتدا در سال 1930 به وسیله مونچ ارائه شد ، او پیشنهاد کرد که ساکارز (که در نتیجه فتوسنتز در برگها تولید می شود ) وارد سلولهای آبکشی رگبرگهای فرعی می گردد و باغلظت زیاد در آن تجمع می یابد . تحت تاثیر پدیده اسمزی ، آب به درون این سلولها ی آبکشی وارد می شود و در نتیجه فشار تورژسانس بالا یی ایجاد می شود . در ریشه ها ساکارز از سلولهای آبکش به بافت های اطراف وارد می شودو در متابولیسم عمومی و رشد مورد استفاده قرار می گیرد ، این فرایند باعث کاهش فشار تورژسانس در عناصر آبکش ریشه می شود . مونچ پیشنهاد کرد که در نتیجه این تفاوت فشار ، مایع به وسیله جریان توده ای از محل دارای فشار هیدروستاتیکی بالا به محل دارای فشار هیدروستاتیکی[2] پایین در لوله های آبکشی حرکت می کند . مواد محلول نیز همراه با این جریان بسهولت منتقل می شوند . طرح ساده تئوری جریان فشاری مونچ در شکل 5-1 نشان داده شده است. شکل 5-1: دیاگرام تئوری جریان فشاری در آوند آبکش

اسلاید 197: مقدمهانتقال مواد از منبع به مخزن صورت می گیردهمان طور که می دانیم برگ منبع ساکارز است و به همین دلیل در آوند های آبکش برگ فشار ایجاد می شود . برعکس ، ریشه ها ساکارز را مصرف کرده و از آن استفاده می کنند ، لذا ریشه به عنوان یک اندام مخزن عمل می نماید . بنابر این تئوری جریان توده ای پیشنهاد می کند که انتقال مواد از منبع به مخزن صورت می گیرد.

اسلاید 198: مقدمهممکن است به مخزنهای متفاوتی در گیاه فکر کرد ه باشید اما یافتن منبع های متفاوت مشکل می باشد . بدیهی است که برگها منبع اصلی می باشند اما تمامی اندامهای ذخیره ای هنگامی که نمو مجددا آغاز می شود به عنوان منبع عمل خواهند کرد. بنابر این غده سیب زمینی وقتی که شروع به جوانه زدن می کند و همچنین سایر اندامهای ذخیره ای به عنوان منبع در نظر گرفته می شوند . حتی برگهای جوان یک جوانه انتهایی مخزنهای موقتی هستند .

اسلاید 199: به محض اینکه این برگها به یک اندازه مشخص می رسند ، شروع به صدور ساکارز می کنند . تغییر از مخزن به منبع یک پدیده جالب است و توجه زیادی را از سوی دانشمندان علوم گیاهی به خود جلب کرده است زیرا این فرایند می تواند اطلاعاتی را در رابطه با چگونگی کنترل انتقال مواد در اختیار بگذارد.

اسلاید 200: ایرادهای وارد بر مفهوم جریان توده ای مخالفان با تئوری جریان توده ای ایرادهایی را به قابلیت کاربرد این روش برای تمامی بافتها طرح کرده اند . تئوری اولیه مونچ بر این نکته تأکید داشت که عناصر آوندی مجاری غیر فعالی هستند که محلولها از درون آنها جریان می یابند . شواهد قابل توجهی وجود دارد که نشان می دهند عناصر آوندی این چنین نیستند . بیلسکی نشان داد که بافت های آوندی جدا شده از سیب می توانند ساکارز را در خلاف جهت شیب غلظت تجمع دهند .

اسلاید 201: سایر دانشمندان نشان دادند که مواد باز دارنده تنفس مانند KCN، از انتقال محلولها در آوند آبکش جلوگیری می کنند . بنابراین دانشمندان امروزه بر این عقیده اند که آوند های آبکش بافت هایی هستند که از لحاظ متابولیکی تا حد زیادی فعال می باشند ، با این وجود هنوز هم عقیده بر این است که انتقال مواد به وسیله جریان توده ای صورت می گیرد .

اسلاید 202: ایرادهای وارد بر مفهوم جریان توده ایآوند آبکش بافت بسیار حساسی است و در صورت ایجاد اندکی آسیب به آن ، کالوزدر صفحات غربالی رسوب کرده و پدیده انتقال در آن متوقف می شود. شته ها می توانند نیش خود را وارد آوند آبکش کنند بدون اینکه در وظایف آوند آبکش توقف حاصل گردد . اما هنوز قادر به یافتن چگونگی عمل آنها نیستیم . اگر بدانیم که شته ها چگونه این ویژگی را کسب کرده اند ، احتمالا خواهیم توانست از یک شیوه جدید در رابطه با وظایف آوند آبکش استفاده کنیم .

اسلاید 203: چگونگی ورود و خروج ساکارز در آوند آبکش برای تشریح چگونگی انتقال ساکارز در آوند های آبکش ، فرایند های بارگیری و تخلیه آبکشی را بررسی می کنیم . قندها در سلولهای مزوفیل برگ ساخته می شوند و جهت ارسال به مقصد به رگبرگها انتقال می یابند . در اینجا رگبرگهای فرعی نقش اصلی را بازی می کنند . برای مثال در چغندر قند رگبرگهای فرعی 13 برابر رگبرگهای اصلی توسعه یافته اند و هر 10 میکرون از رگبرگها فرعی به 8 یا 9 سلول مزوفیل سرویس دهی می کند.

اسلاید 204: می توان با استفاده از ترکیبی از دو روش ساکارز -14C واتورادیو گرافی ، حرکت ساکارز را در برگها تعیین کرد . در صورتی که برگها برای مدتی در حدود 30 دقیقه در معرض ساکارز -14C قرار داده شوند و سپس این برگها شستشو داده شده و برای مدتی در معرض ساکارز غیر نشاندار قرار داده شوند ، آن گاه می توان نشان داد که ساکارز سلول های مزوفیلی را ترک می کند و وارد رگبرگهای فرعی شده و به دنبال آن وارد رگبرگهای اصلی می شود .

اسلاید 205: به نظر می رسد که در چغندر قند و بعضی گونه های گیاهی دیگر مانند نخود فرنگی ، حرکت ساکارز از سلولهای مزوفیل به رگبرگهای فرعی قبل از آنکه وارد کمپلکس سلول آبکشی –سلول همراه (STC) شود ، یک مرحله آپوپلاستی را طی می کند.سیم پلاسم عبارت است از هر چیزی که به وسیله غشاء سلولی احاطه شده باشد، به استثنای واکوئل .

اسلاید 206: آپوپلاست عبارت است از هر چیزی که در بیرون غشاء قرار گرفته باشد بجز فضاهای خالی محبوس شده در بین دیواره های سلولی . معمولا گفته می شود که ترکیبات مولکولی سبک ( کمتر از 800 دالتون) می توانند آزادانه در درون آپو پلاست یا سیم پلاست انتشار یابند. این دو مسیر ،مسیر های انتقالی مهم درون بافت های گیاهی را تشکیل می دهند.

اسلاید 207: شکل 5-2: مسیر سیم پلاست و آپوپلاست در سلول گیاهی

اسلاید 208: در گونه هایی که ویژگی های بالا را دارا می باشند ، اغلب سلول های همراه غیر عادی وجود دارد که مکان اولیه جذب محلولها به درون سیستم STC می باشد. این سلولهای غیر عادی ، سلولها ی ناقل[1] نامیده می شوند. ویژگی مشخص این سلولها داشتن دیواره ای است که به درون سیتوپلاسم رشد کرده و به طور قابل توجهی سطح غشاء را افزایش داده است(شکل 5-3).سلولهای ناقل مسئول انتقال در فواصل کوتاه می باشند و در گیاهانی که این نوع انتقال در آنها دارای اهمیت می باشد ، سلول های فوق در مکانهای استراتژیک یافت می شوند . شکل5-3: طرح یک سلول ناقل.به دیواره رشد یافته به سمت داخل و غشا چین دار توجه کنید. سلولهای ناقل دارای سیتوپلاسم متراکم با میتوکندریهای فراوان می باشند.

اسلاید 209: این مکانها شامل لایه آلورن بذور غلات یعنی جائی که مواد غذایی از بافت ماردی به آندوسپرم در حال رشد انتقال می یابد و همچنین سلولهای غده های نمکی که نمک ها را به بیرون ترشح می کنند ، می باشند..

اسلاید 210: در سلول های همراه افزایش سطح غشاء سلولی باعث افزایش محل های مناسب جهت نصب سیستم جذب ساکارز می گردد که این سیستم شامل یک پمپ پروتون ATPase و یک سیستم انتقال هم جهت پروتون – ساکارز است(شکل 5-4) .این سیستم به طور مؤثری انرژی آزادشده از هیدرولیزATP را برای پمپ کردن یونها از عرض غشاءمورد استفاده قرار می دهد

اسلاید 211: سپس یون های H+ انتقال یافته به درون آپوپلاسم برای جذب ساکارز به درون سیتوپلاسم مورد استفاده قرار می گیرند.در حالی که شواهد بسیار خوبی در زمینه بارگیری آپوپلاستی در چغند قند و نخود فرنگی وجود دارد ، اما این وضعیت عمومیت ندارد. در تعداد دیگری از گونه های گیاهی از جمله خیار ، وذرت ، مدارک مربوط به بارگیری آپوپلاستیمبهم و کم می باشد. در این سیستم ها ، تعداد زیادی از پلاسمودسماتا ها سلولهای مزوفیل و STCs را به هم پیوند می دهند و اختلاف غلظت کمی بین آنها وجود دارد .

اسلاید 212: قدرت انتخابی برای متابولیت های انتقال یافته پایین است و مواد تراوش یافته از آپوپلاست برگهای تغذیه شده با CO2 14 حاوی مواد نشان دار نیستند . لذا چنین نتیجه گیری می کنیم که در ذرت و خیار ، ساکارز از طریق مسیر سیم پلاستی مستقیما وارد STC می شود. در چنین حالتی درک این موضوع که سلول های STC چگونه می توانند فشار تورژسانسی بیشتری را در مقایسه با سلولهای مزوفیل ایجاد کنند ، مشکل به نظر می رسد . به نظر می رسد که در این سیستم ها ، فشار زیاد تنها در STC وجود ندارد بلکه در سراسر برگ منبع وجود دارد

اسلاید 213: تخلیه از آوند های آبکش می تواند به دو طریق صورت گیرد مدرک خوبی وجود دارد که نشان می دهد ساکارز وارد شده به یک برگ جوان در حال رشد از طریق سیم پلاسم منتقل می شود. این حالت در مریستم های انتهای ریشه ها و ساقه نیز وجود دارد . در این بافت ها تعداد زیادی پلاسمودسماتا ، STC را به سلولهای دریافت کننده وصل می کند.در بافت هایی که تخلیه سیم پلاستی را نشان می دهند ، ساکارز در مخزن سریعا مصرف می شود . مقداری از ساکارز صرف تامین سوبستراهای تنفسی و مقداری از آن نیز در جهت تامین سوبستر اهای لازم برای فرایندهای رشد به مصرف می رسد. شکل 5-4:طرح انتقال هم جهت پروتون-ساکارز

اسلاید 214: این فرایند باعث کاهش غلظت ساکارز آوند آبکش در منطقه مخزن شده و از این طریق شرایط مربوط به تئوری جریان فشار فراهم می گردد.در بافت هایی که تخلیه سیم پلاستی را نشان می دهند ، همینکه ساکارز آوند آبکش را ترک می کند ، وارد سلول های مخزن می شود لذا در اینجا بارگیری مخزن وجود ندارد. اما وقتی که تخلیه آپوپلاستی صورت می گیرد ، شرایط فوق رخ نخواهد داد . مثالهای مربوط به این حالت عبارت است از تخلیه آپوپلاستی در بذر در حال نمو .

اسلاید 215: در این حالت جنین در حال نمو به نسلی جدا از سلول های مادری تعلق دارد و هیچ گونه ارتباط سیتوپلاسمی مستقیم بین این دو وجود ندارد . ساکارز از طریق آوند آبکش به دانه تحویل داده می شود و از آنجا به وسیله یک سیستم آوندی که در پوسته بذرامتداد دارد ، وارد دانه می شود . ساکارز به طریقه سیتوپلاسمی از سلولهای آبکش به سلولهای احاطه کننده آوند آبکش وارد می گردد تا اینکه به لایه درونی تر پوسته بذر برسد (شکل 5-5).

اسلاید 216: ساکارز از لایه درونی پوسته دانه به درون آپوپلاست وارد می گردد که این آپوپلاست در بذر غلات به صورت یک حفره در درون آندوسپرم است و حفره آندوسپرمی نامیده می شود . در دانه لگوم ها حفره آندوسپرمی وجود ندارد ولی یک فاصله بین بافت مادری و دانه جوان وجود دارد. حرکت ساکارز به درون دانه در حال نمو از طریق جذب از آپوپلاست به سیم پلاست دانه صورت می گیرد.بنابراین در اینجا علاوه بر فرایند تخلیه آبکشی یک فرایند مشخص بارگیری مخزن نیز وجود دارد.شکل5-5: طرح برش عرضی میوه غلات

اسلاید 217: درون سیم پلاسم دانه های غلات و لگوم غلظت ساکارز افزایش نمی یابد بلکه سریعا تبدیل به ذخایر چربی ، پروتئین و روغن می گردد . این حالت در تعدادی از اندامهای ذخیره ای رویشی مانند غده سیب زمینی دیده می شود . نیشکر و چغندر قند از این لحاظ جالب هستند ، زیرا همان طور که می دانید ، آنها ساکارز را ذخیره می کنند و نیاز جهانی برای این فراورده را تامین می نمایند . در این دو گونه هیچ گونه پیوند پلاسمودسماتایی بین STC و سلول های ذخیره این وجود ندارد .

اسلاید 218: ساکارز از طریق انتشار تسهیل یافته به بیرون از سیم پلاسم STC و سپس به درون سیم پلاسم سلول ذخیره ای منتقل می شود ، اما از طریق فعالیت سیستم انتقال هم جهت پروتون –ساکارز که بر روی تونو پلاست قرار دارد ، به درون واکوئول انتقال داده می شود . نیشکر و چغند قند از این لحاظ که منابع غذایی می باشند ، بسیار مهم هستند و لذا تلاش زیادی برای تشریح جزئیات کنترل تجمع ساکارز در این دو گیاه صورت گرفته است.

اسلاید 219: شواهد زیادی نشان می دهند که توانایی مخزن در جذب مواد فتوسنتزی که قدرت مخزن نیز نامیده می شود ، به دو عامل بستگی دارد که عبادتند از :1- اندازه مخزن و2- فعالیت مخزن .- بنابراین: فعالیت مخزن* اندازه مخزن= قدرت مخزن

اسلاید 220: فهم اندازه مخزن نسبتا آسان است . اما در این رابطه که کدام یک از پارامترهای اندازه مخزن مهم هستند ، توافقی وجود ندارد . لذا ، بعضی از محققین وزن مخزن را به عنوان معیاری برای اندازه مخزن در نظر گرفته اند در حالی که بقیه محققین تعداد سلول را به عنوان یک معیار اندازه گیری بهتر مورد توجه قرار داده اند . اهمیت معیار دوم (تعدادسلول) به وسیله گزارشهایی که در آنها یک همبستگی مثبت بین وزن نهایی میوه و تعداد سلول دانه مشاهده شده است ، تأیید می شود. این رابطه ابتدا در غلات نشان داده شد،اما مشخص گردید که این وضعیت در بسیاری از لگوم ها و همچنین آفتابگردان وجود دارد .

اسلاید 221: فعالیت مخزن را می توان به عنوان مجموع فعالیت های متابولیکی مخزن در نظر گرفت که انعکاسی از توانایی مخزن در جذب و استفاده از ساکارز است.اهمیت اندازه مخزن را می توان بسادگی اثبات کرد . برای مثال در آزمایشی تعداد از دانه های یک خوشه گندم در حال رشد برداشته شد و در نتیجه وزن نهایی خوشه کاهش یافت . بررسی دقیق تر خوشه های آزمایشی نتایج جالبی را آشکار کرد. متوسط وزن هر دانه در خوشه های آزمایشی از متوسط وزن دانه در خوشه های شاهد بیشتر بود .

اسلاید 222: بنابراین اگر چه وزن کل خوشه کاهش پیدا کرد ولی یک فعالیت جبرانی وجود داشته است. این وضعیت در بسیاری از محصولات زراعی مخصوصا در کلزای روغنی دیده می شود اما نمی توان آن را بآسانی به وسیله معادله ای که قدرت مخزن را به اندازه و فعالیت مخزن مرتبط می سازد، توضیح داد.علاوه بر مطالب فوق برخی شواهد پیشنهاد می کنند که فعالیت منبع می تواند تغییر کند و این تغییر ممکن است مؤثر باشد .

اسلاید 223: برای مثال وقتی که همه برگهای منبع در سویا بجز یک برگ برای یک دوره طولانی ( برای مثال 8روز) سایه اندازی شود ، توانایی سنتز و صدور ساکارز در برگی که در معرض نور قرار داشته به طور قابل توجهی افزایش می یابد لذا فعالیت منبع به خودی خود ثابت نیست. شواهد دیگری نیز وجود دارند که نشان می دهند معادله ذکر شده بیش از حد ساده است. این شواهد شامل آزمایش هایی می باشد که در آنها انتهای مسیر آبکشی در محل مخزن در محلولی باغلظت بالا قرار داده می شود .

اسلاید 224: این آزمایش ها ابتدا در یک سیستم ابتکاری انجام گرفت که در آنها از قسمت های فنجانی شکل حاصل از نصف نمودن پوسته بذریاستفاده شد(شکل 5-6). میوه های لوبیا را می توان باز کرده و دانه های در حال رشد را مشاهده کرد. هر یک از این دانه ها به وسیله یک اتصال به دیواره میوه پیوسته اند . می توان این دانه ها را جدا کرده و پوشش آنها را بدقت قطع کرد و در این حالت جنین را برداشته و دو قسمت فنجانی شکل با هر یک از نیمه های پوسته بذری تهیه کرد. اگر گیاه مادر با 14CO2 تغذیه شود ،

اسلاید 225: ساکارز 14C تولید می گردد و به درون بذور انتقال می یابد و همان گونه که در بالا توضیح داده شد در آنجا تخلیه آبکشی به صورت آپوپلاستی انجام می گیرد . قطع پوسته های فنجانی شکل بذور نصف شده از این گیاهان ماده ای را که حاوی مقادیر قابل توجهی ساکارز - 14C است در اختیار قرار می دهد . آزمایش ها نشان می دهد که تخلیه ساکارز حاوی کربن رادیو اکتیو از پوسته فنجانی شکل تا مدت قابل توجهی ادامه می یابد .. شکل5-6: تهیه قسمتهای فنجانی شکل از بذور نصف شده لوبیا

اسلاید 226: می توان محلولهایی را درون این کاسه قرار داد و آزمایش هایی را برای تعیین اثر مواد تشکیل دهنده این محلولها بر تخلیه مواد بررسی کرد . این آزمایش ها نشان می دهند که محلولها ی با غلظت زیاد (مثلا یک مگاپاسکال)در مقایسه با آب یا محلولهای دارای غلظت کمتر به طور قابل توجهی تخلیه مواد را تحریک می کنند

اسلاید 227: . بررسی های انجام شده روی بذور لوبیاو دانه های غلات در حالت دست نخودره نشان می دهند که غلظت این قبیل مواد محلول در آپوپلاست دانه های در حال رشد طبیعی می باشد. اثر غلظت مواد محلول بر تخلیه آبکشی در دانه های انگور و در یک سیستم کاملا متفاوت ، یعنی ریشه ، نیز مشاهده شده است.

اسلاید 228: باتوجه به این آزمایش ها به نظر می رسد که فعالیت مخزن نه تنها شامل جذب و متابولیسم ساکارز است ، بلکه شامل آزاد کردن متابولیت ها نیز می باشد به گونه ای که باعث افزایش غلظت مواد محلول در آپوپلاست مخزن می گردد . این شواهد ممکن است بررسی مجدد تئوری جریان فشار ایجاب کند.براساس این تئوری ایجاد اختلاف فشار در دو انتهای مجرای آبکشی کاملا به دلیل اختلاف در غلظت ساکارز است .

اسلاید 229: تا زمانی که اختلاف فشار وجود داشته باشد، جریان توده ای مواد محلول نیز در آوند آبکش ادامه خواهد یافت و ساکارز همراه با این جریان انتقال می یابد آزمایش های فوق را می توان به این ترتیب تفسیر کرد که کاهش فشار تورژسانس در آوند آبکش مخزن سبب افزایش شیب فشار بین منبع و مقصد می گردد و منجر به افزایش تحویل ساکارز می شود . این نوع اثر مواد محلول در مخزن باید به عنوان یک جزء تکمیلی مورد توجه قرار گیرد و به خاطر نقش مهمی که این موضوع در کنترل عملکرد دارد ، عنوان کارهای تحقیقاتی بسیار جدی می باشد.

اسلاید 230: ساکارز تنها ترکیب انتقال یافته در آوند های آبکش نیست درحالی که قندها بخش اصلی مواد محلول قابل انتقال آوند آبکش را تشکیل می دهند اما مقادیر قابل توجهی از سایر مواد بویژه اسیدهای آمینه و یون های پتاسیم نیز در آوندهای آبکش انتقال می یابند .محتوی یون های معدنی موجود درآوند آبکش با توجه به اندام گیاهی و ایام سال تفاوت می کند .

اسلاید 231: اگر چه عناصر معدنی از طریق آوند های چوبی وارد برگها می شوند ، مقدارقابل توجهی انتقال مجدد عناصر معدنی از برگهای پیرتر به برگهای جوانتر صورت می گیرد . این جابجایی در آوندهای آبکش انجام میشود.در گیاهان چند ساله حتی انتقال مجدد بیشتری که در ارتباط با آماده شدن برای برگ ریزی در پاییز است صورت می گیرد.

اسلاید 232: آزمایش های نشان می دهند که انتقال مجدد عناصر معدنی از برگهای در حال پیر شدن از طریق آوند های آبکش صورت می گیرد.تا اینجا آنچه ممکن است به عنوان فرایند های مهم فیزیولوژیکی در حیات گیاهی مطرح باشد،مورد مطالعه قرار داده شد.مضمون این مطالب نشان دادن عواقب ناشی از زندگی کردن در محیط های خاکی (خشکی) و تشریح راههائی که به وسیله آنها گیاهان بر این مسائل فائق آمده و بقاء می یابند، بوده است. البته ، بقاء نیز شامل رشدو تولید مثل و همچنین فرایندهای گلدهی و میوه دهی می باشد.

اسلاید 233: رشد و نموفصل هفتم

اسلاید 234: مقدمه همه ما با واژه رشد آشنا هستيم. رشد و نمو از ويژگيهاي موجودات زنده است و وجه تمايز جاندارن از موجودات بي جان شمرده شده است.اين فرايند موجب بقاء و توالي موجود زنده مي گردند. تغييرات رشد و نمو در موجودات زنده از الگوهاي ويژه اي پيروي مي كنند. الگوهاي رشد و نموي در گياهان تحت تاثير عوامل مختلفي قرار مي گيرند. اين عوامل شامل دو بخش دروني و بيروني مي باشند.

اسلاید 235: عوامل دروني در تشكيل ساختار و فيزيولوژي گياه نقش دارند كه عوامل ژنتيكي و عوامل بيوشيميايي از جمله هورمونها از آن جمله اند. عوامل محيطي معمولاٌ در شكل و اندازه و گاهي در برخي از ويژگيهاي ساختماني تاثير دارند.

اسلاید 236: تعريف واژه ها رشد1 رشد را مي توان به روشهاي مختلف بيان كرد مانند افزايش ارتفاع، افزايش حجم، افزايش ماده خشك و ... كه از روش اندازه گيري طول ،ارتفاع، سطح، حجم و يا جرم اندازه گيري مي شود.اين پديده فقط در موجودات زنده عموميت دارد و يك پديده كمي است. 1 -Growth

اسلاید 237: فرآيند رشد باعث افزايش ارتفاع، حجم و يا افزايش ماده خشك مي گردد و مي توان رشد را به هر كدام از اين صفات مرتبط دانست. در حقيقت هرگونه تغيير كمي كه در وزن و حجم موجود زنده مي بينيم را رشد مي گوييم.

اسلاید 238: رشد عبارتست از افزايش وزن و يا حجم كه به صورت برگشت ناپذير همراه با ماده سازي در موجود زنده روي مي دهد. در طول زمان رشد گياه از يك تخم بارور( زيگوت) پيكره گياه پر سلولي كه از قسمتهاي مختلف ريشه، برگها، و ساقه ها، تشكيل شده، تغيير مي كند.در حقيقت رشد مجموعه اي از تغييرات كمي است نظير افزايش ابعاد سلولها و تعداد سلولها، طويل شدن ميان گره ها، بزرگ شدن برگها و تشكيل برگهاي جديد. رشد در سلولهاي زنده انجام مي گيرد كه توسط مراحل مختلف متابوليكي شامل سنتز ماكرومولكولها كامل مي شود.

اسلاید 239: رشد گياهان در دو مرحله صورت مي گيرد:تقسيم سلولي (مرزيس): ايجاد سلولهاي همسان از سلولهاي تخم اوليهافزايش ابعاد 2:بزرگ شدن سلولهاي حاصل از تقسيم. 2 -Auxesis

اسلاید 240: نمو3: در مقابل واژه رشد، نمو بكار مي رود.مجموعه تغييرات كيفي كه منجر به عبور از يك مرحله زيستي به مرحله ديگر مي شود را نمو گويند. براي رسيدن به مرحله نمو وجود رشد ضروري است. منظور از نمو پيدايش بخشهاي جديد در گياه است مثلاٌ ورود گياه از فاز رويشي به فاز زايشي.پديده رشد در گياهان با افزايش تعداد سلولها ،افزايش ابعاد سلولي و تمايز34 صورت مي گيرد. 3 -velopmentDe4 -Differention

اسلاید 241: قبل از رشد، پروتوپلاسم افزايش پيدا كرده، سپس تقسيم سلولي و به دنبال آن رشد طولي سلولها صورت مي گيرد. براي افزايش پروتوپلاسم بايد تركيبات تشكيل دهنده آن ( تركيبات ازت دار) بوجود آيند. كه لازمه آن انجام عمل فتوسنتز است. پديده رشد و نمو همگام با انجام فتوسنتز در گياه روي مي دهد. براي فتوسنتز مواد پروتوپلاسمي و به دنبال آن تقسيم سلولي و نيز براي گسترش طولي سلولها يا انبساط آنها عمل فتوسنتز ضروري به نظر مي رسد. رشد و نمو از هم مستقل نيستند و رشد(پديده كمي) منجر به تغييرات كيفي(نمو) مي شود.

اسلاید 242: تمايز: كليه تغيييرات و تحولات زيستي شامل تغيير و تحولات ساختاري، فيزيولوژيكي، بيوشيميايي و متابوليسمي در سلولها است. و از سلولهاي مشابه و هم ارزش سلولهايي با ويژگيها و ارزش هاي متفاوت بوجود مي آيد.

اسلاید 243: مهمترین عامل در بروز تماز ايجاد تقسيم نامتقارن اوليه در سلولها است كه دليل آن وجود قطبيت5 در محتويات سلولي است . به علاوه اگر تقسيمات اوليه مساوي باشد، رقابت متابوليكي كه بين سلولهاي حاصل از تقسيم براي كسب تركيبات لازم براي نمو بوجود مي آيد و نيز اثرات القايي آنها بر يكديگر نظير فشارهاي مكانيكي، باعث عوامل ژنتيكي نيز به عنوان يك فاكتور مهم در بروز تمايز در بين سلولها قابل مطرح شده هستند. اگرچه عوامل ژنتيكي تيز تحت تاثير عوامل محيطي قابل تغيير مي باشند تمايز در دو سطح قابل بررسي است. 5 Polarite-

اسلاید 244: الف: تمايز درون سلولي6: تغييراتي كه در يك سلول واحد اتفاق مي افتد و يك سلول جوان را به سلول مسن تبديل مي كند. مانند تغيير تركيبات و ساختار ديواره، افزايش تعداد ميتوكندريها و پلاستها و كاهش تعداد ريبوزوم ها و مقدار RNA و .. اشاره نمود. 6 Intera Celluar-

اسلاید 245: ب: تمايز بين سلولي7: هنگامي كه تحولات سلول تخم را در يكي از گياهان آرابيدوپسيس مورد مطالعه قرار دهيم. سلول تخم ابتدا به دو سلول قاعده اي8 و انتهايي9 تقسم شده، سپس هر يك از آنها به طريق خاصي تقسيم شده و در نتيجه اختلافي كه از نظر تقسيم بين دو سلول قاعده اي و انتهايي بوجود مي آيد دو بخش جنين و بند از يكديگر متمايز مي كند ولي تمايز بين سلولها به همين جا ختم نمي شود و در داخل جنين دستجات مختلف سلول از يكديگر متمايز شده كه نتيجه آن بوجود آمدن لپه ها، ژمول، ساقه و ريشچه است. 7 Inter Celluar-8 Basal Cell-9 Terminal Cell-

اسلاید 246: وجود تمايز براي انجام امور نمو لازم و ضروري به نظر مي آيد و تا دو نوع تمايز ذكر شده صورت نگريد،انواع سلولها، بافت ها و اندام ها و بخشهاي جديد بوجود نمي آيد. و مرحله نمو عملي نمي شود.

اسلاید 247: يكي از مسائل موجود در اين زمينه عللي است كه منجر به آغاز تمايز در سلول مي باشند. در ابتدا تمام سلولهاي مريستمي داراي اطلاعات ژنتيكي يكساني هستند، اما با اين حال مثلاٌ يك سلول مريستمي در گياهان تبديل به يك سلول لوله سيو10 در بافت آوند آبكش تبديل شود در حالي كه يك سلول مريستمي ديگر به يك سلول وسل11 در بافت آوند چوبي تبديل مي شود. 10 Sieve tube cell-11 Vesel element

اسلاید 248: از نظر زيست ملكولي سلولي كه قرار است سلول آبكش شود ممكن است داراي پروتئين هاي مشخص و خاصي باشد كه با نوع پروتئين هاي سلولي كه قرار است سلول چوب شود متفاوت است. البته در اين ميان مواد رشد گياهي، نوكلئوتيدها و يونها ممكن است در فعاليت تمايزي و سنتز پروتئين هاي مخصوص نقش داشته باشند. تركيبات ذكر شده ممكن است از داخل سلول يا از سلوهاي مجاور ناشي شوند. عوامل محيطي نيز مثل درجه حرارت و نور نيز در تمايز تاثير دارند

اسلاید 249: رشد و تمايز در طول زمان منجر به تشكيل يك موجود زنده با پيچيدگي ساختماني و متابوليكي مي شود. واژه نمو براي بيان فعاليتهاي ناشي از رشد و تمايز بكار برده مي شود.از مرحله رويش دانه و تبديل تخم به موجود كامل 3 فرآيند رخ مي دهد:الف- رشد12 ب- تمايز سلولي13 ج-ريخت زايي14 12 Growth-13 Cell differentiation-14 Morphoyenesis-

اسلاید 250: الف- رشد: رشد را مي توان به طرق مختلف اندازه گيري كرد. بستگي به نوع آزمايشها، اطلاعات متفاوتي مورد نياز است. اندازه گيري هر يك از برگها(طول، عرض و سطح) ، وزن تر، وزن خشك اندامهاي گياه مانند ريشه ها، ساقه ها، برگها و ميوه ها، غلظت مواد شيميايي مختلف، اسيدهاي هسته اي، ليپيدها، پروتئين ها، هيدرات كربنها در بافتها و اندامها، داده ها و اطلاعات مربوط به رشد مي باشند.

اسلاید 251: در شاخه علوم كشاورزي از وزن خشك استفاده مي گردد، اگرچه در اين مورد شكل تغيير و تبادلات آبي نمونه با محيط وجود ندارد و نوسانات آب درنظر گرفته نمي شود، همچنين نشان دهنده كميت انرژي تثبت شده است اما چون مستلزم تخريب نمونه است در برخي موارد فاقد ارزش است.ب- تمايز سلولي: تغييرات فيزيولوژيكي و ساختاري در سلولها است و تمايز سلولي لازمه بروز موفوژنز مي باشد.

اسلاید 252: ج- ريخت زايي: منجر به پيدايش ويژگيهاي ريختي در بخش هاي مختلف گياه مي شود.بنابراين واژه هاي رشد و نمو و تمايز وقايعي اند كه منجر به آشكار شدن اطلاعات ژنتيكي گياه مي شود.معمولاٌ رشد گياهان در همه مراحل دوره زندگي ادامه مي يابد، گياه با ساختن اندامهاي جديد به رشد خود ادامه مي دهد. اين اعمال توسط مريستم ها انجام مي شود كه دو نوع رشد را حاصل مي كند:رشد اوليه15 2-رشد ثانويه16 15 Primary growth-16 Secondary growth

اسلاید 253: مريستم ها مريستم ها مناطقي هستند كه تقسيم سلولي در آنها صورت مي گيرد و همواره با مناطق توسعه و تمايز سلولي مرتبط مي باشند. اين سلولها داراي هسته درشت، ميتوكندريهاي مشابه،واكوئلهاي بسيار كوچك و ديواره اسكلتي و نازك پكتوسلولزي مي باشند.

اسلاید 254: الف- مريستمهاي اوليه(نخستين): در بخش هاي انتهايي ساقه و ريشه وجود دارند. براثر تقسيم سلولي اين مناطق توده هاي سلولي بوجود مي آيد كه اين توده ها طرح اوليه ريشه و ساقه را بوجود مي آورند.اين مريستمها اندام زا 17 هستند و مسئول رشد طولي ساقه و ريشه مي باشند. ساختمان حاصل از اين مريستم ها را ساختمان اوليه 18 مي نامند. 17 Organogen18 Primary structure-

اسلاید 255: ب: مريستمهاي ثانويه(پسين) ): باعث رشد قطري گياه مي شوند و كامبيوم19 نام دارند. بر اثر تقسيم سلولهاي مريستمي اين مناطق توده هاي سلولي حاصل مي شود كه مستقيماٌ مي توانند به بافت هاي مختلف متمايز شوند و اين مريستم ها بافت زا20 هستند. كامبيوم آوندها توليد آوندهاي چوب و آبكش جديد را باعث مي شود و كامبيوم چوب پنبه زا، چوب پنبه توليد مي كند (شكل 7- 1). 19 Cambium-20 Histogen-

اسلاید 256: در نتيجه فعاليت مريستم هاي ثانويه، ساختارهاي پسين حاصل مي شود. مريستم هاي ثانويه در نهانزادان آوندي و در دولپه ايها مسئول رشد قطري بوده و ويژه گياهان چوبي هستند ولي رشد اوليه عمومي تر بوده و توليد اندامهاي قابل انعطافي مي كند كه به گياهان منظره علفي مي دهد.

اسلاید 257: اندازه گيري رشداز رشد به عنوان افزايش دائمي اندازه يافت مي شود. البته اندازه به تنهايي نمي تواند به عنوان شاخص رشد درنظر گرفته شود. معيارهاي اندازه گيري رشد بر حسب زمان تعيين و به صورت منحني نشان داده مي شود، رشد برحسب تغيير معيار در طول زمان و به صورت منحني بيان مي گردد. با اين ترتيب رشد به صورت مدلهاي بسيار ساده رياضي بررسي مي شود و امكان مقايسه پارامترهاي مختلف را فراهم مي گردد. مثلاٌ اگر معيار رشد را با و تغييرات معيار رشد را به نشان دهيم، و تغييرات را در طول زمان بررسي كنيم، سرعت رشد بدست مي آيد.

اسلاید 258: اگر نسبت تغييرات معيار رشدي به معيار رشدي اوليه را بررسي نماييم، رشد نسبي را خواهيم داشت و چنانچه نغييرات رشد نسبي به زمان را مورد بررسي قرار دهيم. سرعت رشد نسبي يا نرخ رشد را خواهيم داشت.

اسلاید 259: شكل 7- 1- جايگاه مريستم هاي گياهي

اسلاید 260:

اسلاید 261:

اسلاید 262:

اسلاید 263:

اسلاید 264:

اسلاید 265:

اسلاید 266:

اسلاید 267:

اسلاید 268:

اسلاید 269:

اسلاید 270:

اسلاید 271:

اسلاید 272:

اسلاید 273:

اسلاید 274:

اسلاید 275:

اسلاید 276:

اسلاید 277:

اسلاید 278:

اسلاید 279:

اسلاید 280:

اسلاید 281:

اسلاید 282:

اسلاید 283:

اسلاید 284:

اسلاید 285:

اسلاید 286:

اسلاید 287:

اسلاید 288:

اسلاید 289: فيزيولوژي بذر فصل هشتم

اسلاید 290: مقدمهدانه ها يك منبع عمده غذايي در اغلب نقاط دنيا هستند. استفاده از گندم براي نان و كشت برنج به وسيله تمدن هاي قديمي انجام مي گرفت. كشت جو،يولاف و چاودار به زمان هاي قديم بر مي گردد. امروز، هم غلات يكي از مهم ترين مواد در رژيم غذايي بشر مي باشد.در حال حاضر بذر نه تنها منبع غذايي مهم مي باشد بلكه به صورت دارو و برخي توليدات تجارتي به كار مي رود.از برخي بذرها مثل نارگيل- پنبه دانه- ذرت- كتان- كرچك- بادام زميني روغن استخراج مي شود. در حقيقت بذرها بيش از هر قسمت ديگر بوسيله بشر بكار مي روند.

اسلاید 291: فيزيولوژي دانان گياهي دانه ها را به منظور مطالعه تاثير عوامل مختلف محيطي مانند درجه حرارت، رطوبت، اكسيژن، نور و ساير عوامل موثر در رويش آنها و ظهور نشا مورد استفاده قرار مي دهند.تا زماني كه گياهچه قادر به زندگي مستقل و حالت اتوتروف باشد از ذخيره هاي غذايي به عنوان يك منبع اوليه براي رشد جنين استفاده مي كند. قبل از اينكه گياه گلدار تشكيل دانه دهد، وقايع متعددي رخ مي دهد.

اسلاید 292: دانه از تخمك ايجاد مي شود. تخمك در نهاندانگان درون محفظه مسدود تخمدان قرار دارد. در سلول مادر مگاسپور در داخل تخمك يك تقسيم ميوز انجام ميدهد و چهار مگاسپور ايجاد مي شود كه هر يك حاوي يك دسته كروموزوم ها پلوئيدند(n). معمولاٌ يكي از آنها مانده تا منجر به تشكيل كيسه جنين شود. هسته داخل كيسه جنيني 3 تقسيم پي در پي انجام مي دهد و در نتيجه آن 8 دسته پديد مي آيد، يك هسته تخمزا، 2 هسته قرينه، 3 هسته متقاطر و 2 هسته قطبي.

اسلاید 293: دربافت پرچم سلول مادر ميكروسپور يك تقسيم ميوز انجام مي دهد و چهار ميكروسپور ها پلوئيد ايجاد مي شود كه تبديل به دانه هاي گرده مي شود. دانه هاي گرده روي كلاهه مادگي قرار ميگيرند و در آنجا مي رويند و لوله هاي گرده را ايجاد مي كنند كه رشد مي نمايد و وارد يك كيسه جنيني مي شوند.

اسلاید 294: در ضمن رويش لوله گرده سلول زاينده تقسيم بندي مي شود و در هسته اسپرم ايجاد مي شود. پس از نفوذ به داخل كيسه جنيني يكي از هسته هاي اسپرم با هسته تخمزا تركيب مي شود و زيگوت ايجاد مي شود. در حالي كه هسته اسپرم ديگر با دو هسته قطبي در داخل كيسه جنيني، متداخل و تركيب مي شود و يك هسته تريپلوئيد (n3) را بوجود مي آورد.

اسلاید 295: كه تقسيم و منجر به تشكيل آندوسپرم مي شود نمو بيشتر زيگوت منجر به تشكيل جنين مي شود. اين مراحل نمو همراه است با تشكيل آندوسپرم و تغييراتي در بافتهاي تخمكي كه منجر به نمو و تشكيل آندوسپرم و تغييراتي در بافتهاي تخمكي كه منجر به نمو و تشكيل پوشش دانه مي شود.بافت آندوسپرم داراي سه دسته كروموزوم (n3) است كه دو دسته از كروموزومهاي مادري و يك دسته از كروموزومهاي پدري را دارا است. تركيب هسته اسپرم با هسته هاي قطبي ايجاد اندوسپرم و تركيب هسته تخمزا با هسته اسپرم تشكيل زيگوت (n2) كروموزومي مي دهد.

اسلاید 296: ساختمان عمومي بذر يك بذر شامل يك جنين كه به وسيله پوشش بذر محاصره شده و حاوي غذاي ذخيره شده در بافت آندوسپرم يا در داخل جنين است، مي باشد.پوشش هاي بذر از پوشش هاي تخمك ايجاد مي شود. در برخي تخمكها يك پوشش وجود دارد بنابراين فقط يك پوشش بذر موجود است پوشش خارجي بذر را تستا مي نامند. اگر بذري داراي دو پوشش باشد، پوشش داخلي معمولاٌ بسيار نازكتر از پوشش خارجي است. برخي بذرها داراي پوشش هاي خشك و سخت هستند كه باعث حفاظت از جنين ظريف درون آن مي شود. از قسمتهاي داخلي بذر، جنين از شاخص ترين آنها است. جنين گياه جواني است كه از تخم بارور شده نمو مي يابد. در بذر بالغ در حالت استراحت، هميشه در شرايط خفته به سر مي برد.در يك بذر جنين شامل، چهار قسمت مشخص است: جوانه اوليه لپه ها محور زير لپه ريشچهشكل6-2- ساختمان بذر

اسلاید 297: غذاي ذخيره شده بذر ممكن است به شكل آندوسپرم يا كاملاٌ در جنين ، غالباٌ در لپه ها باشد. در بخي بذرها اندوسپرم در بذر موجود نمي باشد و جنين قبل از اينكه بذر برسد آن راكاملاٌ جذب كرده است . اين حالت در لگوم ها ديده مي شود. در غلات و گراس ها غذا غالباٌ در بافت آندوسپرم ذخيره شده و به وسيله جنين مصرف نمي شود تا اينكاه جوانه زني آغاز شود.

اسلاید 298: غذاهاي ذخيره شده در بذور شامل كربوهيدرات ها، چربي ها، و پروتئين ها هستند كه در هر گونه درصد متفاوتي را به خود اختصاص مي دهند. كربوهيدرات ها ممكن است به شكل نشاسته يافت شود. نشاسته در لپه هاي بذر لگوم و اندوسپرم غلات يافت مي شود.

اسلاید 299: غلات از لحاظ نشاسته غني هستند. نشاسته ذرت ، نشاسته گندم نمونه هايي از اين نوع اند.چربي ها معمولاٌ به فرم ذرات كروي كوچك روغن وجود دارند. از نظر توليد انرژي در واحد وزن برابر، چربي ها انرژي بيشتري نسبت به كربوهيدراتها آزاد مي كنند. در غلات اكثر چربي در جنين وجود دارد. در برخي گياهان چربي در اندوسپرم نيز موجود است. بذر گياهاني مانند: سوژا، كرچك، بادام زميني،آفتاب گردان مملو از چربي مي باشد.

اسلاید 300: پروتئين ها در تمام بذرها وجود دارند. اما برخي مثل لگوم ها بيشتر از ديگر بذور غني از پروتئين هستند. در غلات پروتئين هاي ذخيره به صورت گرانول هاي كوچك به نام دانه هاي آلورون وجود دارند. از آنجائيكه پروتئين غذاهاي مهمي در ساختن پروتوپلاسم مي باشد، در طي جوانه زني بذر براي جنين ضروري هستند.

اسلاید 301: براي رويش دانه معيارهاي زير بايد وجود داشته باشد: - دانه بايد قادر به زيست باشد يعني جنين زنده باشد و قادر به رويش باشد. - شرايط محيطي مناسب مانند آب قابل دسترس، دماي مناسب، اكسيژن و نور موجود باشد. - خواب ابتدايي در دانه برطرف شود.

اسلاید 302: جوانه زني و رشد گياهدر اغلب موارد اولين نشانه قابل ديدن رويش دانه، ظهور ريشچه از پوشش دانه مي باشد. در موارد خاص ممكن است اولين علامت قابل ملاحظه ساقه باشد مانند دانه هاي علف شورهبه دنبال ظهور ريشچه دانه رست به عنوان موجود زنده زيرزميني كه هنوز قادر به فتوسنتز نيست رشد مي كند. هنگامي كه دانه رست از خاك ظاهر شد، فتوسنتز و رشد فعال آغاز مي شود.

اسلاید 303: مراحل جواني زني بذرجذب آب در طول مرحله جذب آب دو عامل بخودي خود رخ مي دهد، جذب آب و تغيير در تنفس در پديده جوانه زني دانه ها . جذب آب از الگوي سه مرحله اي كه در شكل 3 نشان داده شده پيروي مي كند. پتانسيل آب دانه خشك بالغ متجاوز از 100- مگاپاسكال بر اثر پتانسيل ماتريكس مي باشد كه جذب سريع آب را در طول اولين فاز جذب تقويت مي كند.

اسلاید 304: اين مرحله جذب در دانه هاي زنده و مرده به طور برابر رخ مي دهد. پس مستقل از فعاليتهاي متابوليكي است. سرعت جذب وابسته به بافت محيط جوانه زني، در جه تراكم خاك و ارتباط خاك با دانه مي باشد. هنگامي كه دانه رطوبت را از خاك منتقل مي كند، محيط مجاور دانه خشك شده و بايد به وسيله آب منافذ مجاور دوباره پر شود. پس اين خيلي مهم است كه يك بافت خوب مستحكم در ارتباط نزديك با دانه به منظور نگهداري آب مورد نياز ثابت در طول دوره جوانه زني باشد.

اسلاید 305: در طول مرحله دوم يك سطح هموار در جذب آب وجود دارد زيرا پتانسيل ماتريكس نقش مهمي ايفاد مي كند و پتانسيل آب دانه عمدتاٌ بر اثر پتانسيل اسمزي منفي (غلظت محلول) ديواره سلولي در دانه پتانسيل فشار(تورگور) ديواره سلولي كه مثبت است مي باشد. اگرچه آب جذب شده كمي در طول اين مرحله وجود دارد اما يك فاز متابوليسم فعال(سنتز آنزيم) در آماده سازي براي جوانه زني در دانه هاي غير دورمانت يا متابوليسم فعال در دانه هاي دورمانت يا اينرسي در دانه هاي مرده مي باشد.

اسلاید 306: مرحله سوم ظهور ناگهاني ثانويه در جذب آب در دانه هاي بدون دورمانت باظهور ريشچه و طويل شده در نتيجه بزرگ شدن سلولها بيش از تقسيم سلولي، متمايز مي شو ند. اين امر به وسيله كاهش در پتانسيل آب در دانه بر اثر هيدروليز ذخاير كه منجر به كاهش پتانسيل اسمزي مي شود را ترويج مي دهد.

اسلاید 307: در طول اين مرحله، چربي ها- پروتئين ها، كربوهيدراتها، مواد شامل فسفر و ديگر مواد ذخيره اي در اندوسپرم، لپه ها و پريسپرم به مواد شيميايي ساده تر تجزيه مي شوند. و به نقاط رشد محور جنيني به منظور رشد دانه است منتقل مي شوند.دانه هاي خفته ممكن است مرحله دوم فعال داشته باشند، با اين حال، مرحله سوم را تحمل نمي كنند. مدت زمان هر يك از اين مراحل بستگي به خواص دانه مانند محتوي مواد قابل هيدراته شدن، نفوذپذيري پوشش دانه، اندازه دانه و جذب اكسيژن دارد. به علاوهٍ شرايط در طول آب گيري دانه مانند دما، سطوح رطوبت، فراهم بودن سوبسترا و تركيبات ديگر تعيين كننده طول هر مرحله مي باشند.شكل6-3- الگوي سه مرحله اي جذب آب در جوانه زني دانه ها

اسلاید 308: تغييرات در تنفس اولين تغيير متابوليكي فابل مشاهده، افزايش سريع در تنفس كه كمي بعد از قرار گرفتن دانه در آب رخ مي دهد. در طول جذب آب 4 مرحله تنفسي وجود دارد. افزايش ابتدايي سريع در فاز 1 رخ مي دهد كه باعث فعال سازي و تركيب با آب آنزيم هاي ميتوكندريايي مي شود. در مرحله 2 سطح همواري در تنفس ديده مي شود كه نتيجه وجود كم اكسيژن در دانه كه به وسيله پوشش دانه حركات هوا از خارج محصور كرده، بنابراين تنفس بي هوازي را ترويج مي هد. در مرحله 3 يك حركت تند ناگهاني ثاونويه وجود دارد. و تهيه اكسيژن افزايش مي يابد و آنزيم هاي ميتوكندري و تنفسي جديدي در سلولهاي تقسيم شده در نتيجه تنفس هوازي كربوهيدراتها ساخته مي شود.در طول فاز 4 كاهش تنفس بواسطه ظهور دانه رست از ميان سطح خاك و در نتيجه انجام فتوسنتز ديده مي شود

اسلاید 309: متابوليسم محصولات ذخيره اي و انتقال آنهادومين تغييري كه به آساني در طول جوانه زني قابل مشاهده است، تجزيه مواد ذخيره به وسيله آنزيم هاي دانه است. سه نمونه تغييرات در طول فرآيند جوانه زني روي مي دهد:- تجزيه مواد ذخيره در دانه.- انتقال محصولات تجزيه شده از يك قسمت به قسمت ديگر دانه- سنتز مواد جديد از محصولات تجزيه شده.

اسلاید 310: پيش از ظهور دانه رست فقط آب و اكسيژن مواد جذب شده به وسيله دانه مي باشند. در طول مراحل اوليه روش دانه كاهش وزن خشك بر اثر اكسيداسيون روي مي دهد. افزايش وزن خشك در زمان ظهور ريشه اغاز مي شود، و گياه جوان قادر به جذب مواد معدني مي باشد و راهش را به سوي خاك براي قرار گرفتن در معرض نور و در نتيجه فتوسنتز باز مي كند. مواد معدني عمده ذخيره در دانه ها، چربي ها و كربوهيدرات ها هستند.

اسلاید 311: مواد معدني ديگري در دانه هاي خشك وجود دارند. تغييرات متابوليسمي كه در مراحل اوليه جوانه زني رخ مي دهد به علت آنزيم هاي متفاوت كه نشاسته، پروتئين ، پلي فسفات و ليپيدها و ديگر مواد معدني ذخيره اي را تجزيه مي كند. بعد از تجزيه مواد ذخيره به مواد شيميايي ساده تر، از آندوسپرم به جنين يا لپه ها به نقاط رويش دانه منتقل مي شوند.

اسلاید 312: ظهور ريشچه و رشد دانه رستدومين حركت ناگهاني جذب آب در طول آب نوشي به وسيله كاهش پتانسيل اسمزي ناشي از هيدروليز موا ذخيره اي روي مي دهد.افزايش جذب آب مصادف با ظهور ريشچه است كه از اين قسمت تهيه آب و مواد براي رشد دانه رست امكان پذير مي شود.

اسلاید 313: تكوين دانه رست با تقسيم سلولي در دو انتهاي محور جنين آغاز مي شود. سپس ساختارهاي آن توسعه مي يابند. جنين داراي يك محور، لپه در قاعده جايي كه ريشچه ظاهر مي شود، وجود دارد. برگچه ها نقاط رويش ساقه كه در انتهاي فوقاني محور جنين هستند كه بالاي لپه ها واقع شده اند. ساقه به قسمت هيپوكوتيل كه زير لپه ها و قسمت اپي كوتيل كه بالاي لپه ها است تقسيم مي شود.

اسلاید 314: هنگامي كه رشد دانه رست آغاز مي شود افزايش در وزن تر و خشك با كاهش در وزن مواد ذخيره اي مشاهده مي شود. جذب آب پيوسته افزايش مي يابد و ريشه هاي جديد شروع به رشد و تهيه آب و مواد معدني براي گياه جوان مي كنند.گياهان در دو راه ذخايرشان را انبار مي كنند، در دو لپه ايها، لپه ها به عنوان منبع بافت ذخيره اي عمل مي كنند، در صورتيكه تك لپه ها اندوسپرم را استفاده مي كنند. رشد اوليه در دانه رست دولپه ها دو الگوي رشد دنبال مي كند:روزميني و زيرزمينيدر رويش روزميني هيپوكوتيل طويل شده و لپه ها را روي زمين مي آورد در حاليكه رويش زير زميني لپه ها زير سطح خاك باقي مي ماند.ساختار ظاهر شده از پوشش دانه كولئوپتيل و كولئوريزا است كه مانند پوشش محافظ عمل مي كند ضمن رويش مراحل زوانه زنيف اولين برگ و ريشچه از اين ساختار خارج و توليد ساقه و ريشه مي كند.شكل6-4- مراحل رويش دانه اپي ژه(دانه لوبيا).

اسلاید 315: شكل6=5- مراحل رويش دانه هيپوژه (دانه نخود

اسلاید 316: بررسي هاي موجود نشان ميدهد كه مواد رشد گياهي تنفس مخصوصي در جوانه زني دانه ايفاد مي كند. رويش دانه در تك لپه ايها: لپه در اين گياهان به شكلهاي مختلف درمي آيد اما نقش آن در همه حال رساندن مواد غذايي دانه به رويان است. شكل 6 -6 مراحل رويش در يك دانه تك لپه (ذرت) را نشان مي دهد. دانه ذرت داراي نيامهايي است كه در ابتداي مرحله رويش، ريشه و ساقه جوان را در خود محفوظ نگه مي دارند. نيامهايي كه ساقه و برگ اوليه را در خارج از خاك دربر مي گيرد كولئوپتيل و نيامي كه ريشه نورسته را در خود نگه مي دارد كولئوريز نام دارد. اين نيامها چندان رشدي ندارند و در مراحل اوليه رشد گياه نورسته پاره شده، و ريشه و ساقه از آنها خارج مي شود.شكل 6- 6 مراحل رويش دانه در ذرت

اسلاید 317: جيبرلين: جيبرلين اغلب در كنترل و پيشرفت جوانه زني مستقيماٌ دخالت دارند. اسيد آبسيزيك بازدارنده جواني زني دانه هاست.سيتوكيين: سيتوكيين ها نقش تنظيمي در جوانه زني دانه دارند. در دانه هاي Cicer arietinumr محور جنيني براي لپه هاي به مدت 12 ساعت بعد از شروع آب نوشي سيتوكينين تهيه مي كند.اتيلن: اتيلن باعث جوانه زني دانه مي شود.

اسلاید 318: رويش دانه (Seed Germination ) قوه ناميه دانه ها (Seed Longevity )

اسلاید 319: طول مدتي كه جنين ها مي تواند قدرت رويش خود را حفظ كنند، طول عمر آنها ناميده مي شود و دانه هاي مختلف متفاوت است ممكن است از چند روز تا چندين سال متفاوت باشد. اين قدرت رويش وابسته به عوامل محيط خارجي است كه دانه پس از بلوغ در معرض آنها قرار مي گيرد.

اسلاید 320: بذرهاي نارس يا بذرهايي كه بر روي گياهان ضعيف توليد مي شوند در ذخاير غذايي ذخيره شده اغلب كمبود دارند و در طرق ديگر ممكن است به ترتيبي ضعيف گردند كه قوه ناميه آنها كاهش يابد هنگامي كه اين بذر كاشته شود معمولاٌ منجر به توليد گياه ضعيف مي كند، حرارت و شرايط ديگر كه بذر تحت تاثير آنها بر روي گياه توسعه مي يابد نيز بر روي قوه ناميه آنها اثر مي گذارد. بسياري بذور قوه ناميه خود را تحت شرايط نسبتاٌ خشك و تحت حرارت متوسط تا كم به بهترين وجه حفظ مي كنند.

اسلاید 321: وقتي بذر خشك باشد آن را مي توان در معرض حرارت هاي بسيار كم يا نسبتاٌ زياد قرار داد بدون اينكه قوه ناميه آنها از بين برود.بر اساس مطالعات صورت گرفته بذرهاي گياهان زراعي تحت شرايط يكنواخت و ترجيحاٌ در حرارت و رطوبت نسبتاٌ كم ذخيره گردند قوه ناميه شان را به بهترين وجه حفظ مي نمايند. از سوي ديگر بذر برخي درختان مانند بيد،افرا اگر خشك شوند مي ميرند.

اسلاید 322: عوامل محيطي موثر بر جوانه زنيعوامل محيطي اثرات متعددي بر رويش دانه مي گذارد. تعدادي عوامل محيطي عمده به شرح زير مي باشند.

اسلاید 323: آبآب مهمترين عامل شروع جوانه زني دانه و بقاي دانه رست در هنگام ظهور آن مي باشد. پتانسيل اسمزي در محيط خاك وابسته به حضور نمكها مي باشد.در شرايط شوري زياد نمك ايجاد سميت مي كند و پتانسيل اسمزي خاك را خيلي منفي مي كند، در نتيجه باعث كاهش جذب آب و جلوگيري از جوانه زني مي كند و باعث كاهش مقاوت دانه رست مي شود.

اسلاید 324: كمبود آب خاك در طول فرآيند جوانه زني مي تواند درصد جوانه زني بر اثر استرس آبي را كاهش دهد. ذخاير غذايي اغلب اوقات بصورت يك فرم غيرقابل حل مي باشند قبل از مصرف بوسيله جنين بايد به صورت قابل حل و قابل انتشار درآيند. اين فرآيند هضم نام دارد. پس تهيه آب براي بذر از اهميت اوليه جوانه زني برخوردار است.

اسلاید 325: دما حرارتي كه براي جوانه زني بذور مورد نياز است براي انواع بذرهاي مختلف متفاوت است. دما سرعت جوانه زني، درصد جوانه زني و متعاقب آن رشد دانه رست را تنظيم مي كند. عموماٌ سرعت جوانه زني در دماهاي پائين كاهش مي يابد اما به محض افزايش دما تا رسيدن به سطوح بهينه افزايش مي يابدو تمام بذرها دماي حداقل، حداكثر و بهينه براي رويش دارند. اما اين دماها بين گونه هاي مختلف متفاوت است.دماي حداقل كمترين دمايي است كه اجازه جوانه زني به دانه را مي دهد. در حاليكه دماي حداكثر، بيشترين دمايي كه در آن جوانه زني رخ مي دهد. دماي بهينه درجه حرارتي است كه بيشترين درصد جوانه زني با حداكثر سرعت صورت گيرد.

اسلاید 326: بذور گونه هاي مختلف از نظر دمايي به چندين گروه تقسيم مي شوند:مقاوم به دماي سرد در دماهاي حدود 5/4 درجه سانتيگراد جوانه مي زنند اما در دماهاي بالاتر هم مي رويند مانند كاهو،هويج، بروكلي.دانه هاي نيازمند دماي سرد مانند پامچال در دماي بالاتر از 25 درجه سانتيگراد جوانه مي زنند.

اسلاید 327: دانه هاي نيازمند دماي گرم حساس به دماي سرد در محدوده بين 10 تا 15 درجه سانتيگراد هستند مانند گوجه فرنگي، لوبيا، بادمجان.دماهاي متناوب براي برخي از دانه ها مورد نياز است. نوسان دماي شب- روز (اغلب يك اختلاف 10 درجه سانتيگراد) براي جوانه زني بهينه و رشد مورد نياز است

اسلاید 328: مقدار اكسيژنتنفس عبارت است از اكسيداسيون غذا به عنوان منبع ضروري انرژي براي حفظ زندگي هنگامي كه جنين رشدش را از سر مي گيرد، انرژي بسيار زيادتري نياز است و از اينرو تنفس افزايش مي يابد. به منظور بدست آوردن جوانه زني سريع تبادل گاز در محيط جوانه زني ضروري است. اكسيژن براي تنفس و پديده جوانه زني دانه لازم است و حدود %21 مورد نياز دانه است. البته بسته به گونه هاي مختلف نياز به اكسيژن هم متفاوت است و برخي قادرند در محيط با ميزان اكسيژن كمتر رشد كنند.

اسلاید 329: نورنور اهميت ويژه اي در پديده جوانه زني دارد. محقق آلماني كينزل دريافت كه 965 گونه گياهي مورد مطالعه، نور جوانه زني بذور 672 گونه ممكن كمك كرده و از جوانه زني 258 گونه جلوگيري كرده و 35 گونه نسبت به نور بي تفاوت بودند.وقتي يك دانه آبنوشي شده در معرض نور قرمز(670-660 نانومتر) قرار گيرد فيتوكروم(P) به (Pfr) كه منجر به پيشبرد جوانه زني مي شود، تغيير مي كند. در صورتيكه در معرض قرار گرفتن در برابر نور مادون قرمز(800-760 نانومتر) باعث ممانعت از جوانه زني مي شود.

اسلاید 330: اين تغييرات بسيار سريع و چندين بار است كه بر اثر آخرين تيمار موثر رخ مي دهد . گاهي اوقات براي سرعت بخشيدن به عمل جوانه زني دانه، پيش از كشت آنها را مي خيسانند. اغلب گونه هاي گياهي هنگامي كه براي مدتي خيسانده مي شوند، اثر بهتري را هنگام جوانه زني نشان مي دهند. اما بايد توجه داشت كه اگر دوره خيساندن طولاني شود ممكن است اثرات نامطلوبي بر اثر آسيب دانه شود.

اسلاید 331: مواد سمي و بازدارنده تركيبات مختلف بر جوانه زني دانه موثرند. مثلاٌ غلظتهاي كم سيانيد(CN-)، باعث مسمويت و از بين رفتن جنينهاي در حال رشد مي شود. همچنين اگر غلظتهاي زياد نمك در تماس با دانه باشد دانه قادر به جذب رطوبت كافي و شروع جوانه زني نمي باشد و اگر ريشچه موفق به خروج از پوست دانه شود، ممكن است بافت جنيني خشك و كشته شود.

اسلاید 332: عصاره هاي ميوه و برگها و شاخه ها يا ريشه ها نيز منجر به توقف رويش دانه مي شوند . در برخي موارد مشاهده شده كه اين عصاره ها اثر اسمزي مشابه اثر غلظت زياد نمك معدني دارند. همچنين برخي علف كش ها براي جلوگيري از رشد علفهاي هرز، استفاده مي شوند مانع رويش دانه خواهند شد. برخي از دانه ها به موادي مانند املاح فلزات(جيوه، سرب، نقره،...) اسيدها و بازها حساسند و در اين محيطها رويش نمي كنند

اسلاید 333: خواب(دورمانسي) Dormancyبذرهاي اغلب گياهان بعد از بلوغ اگر رطوبت كافي ، دما و در معرض نور و يا تاريكي لازم قرار گيرند قادر به رويش مي باشند. اما دانه هاي گروهي از گياهان اگر تحت شرايط رطوبت، مناسب، اكسيژن و دماي كافي قرار گيرند به سرعت جوانه نمي زنند و ممكن است رويش آنها مدتي به تعويق بيافتد.

اسلاید 334: در اصطلاح گفته مي شود دانه هاي اين گياهان در حال خواب(دورمانت) هستند. همه بخشهاي دانه، شامل پوششهاي دانه، اندوسپرم و خود جنين ممكن است مسئول توقف رشد جنين باشند. علل وعواملي كه منجر به خواب مي شود كاملاٌ پيچيده است و عوامل محيطي داخلي در آن تاثيرگذار هستند.

اسلاید 335: براي جوانه زني ابتدايي:1-دانه بايد قادر به زيست باشد.2- دانه بايد در معرض شرايط مناسب باشد.3- خواب اوليه برطرف شده باشد.- براي تشخيص بين خواب كه توسط شرايط داخلي يا خارجي بوجود آمده دو اصطلاح را مي توان بكار برد:سكون، شرايطي كه دانه يا جوانه تحت كنترل خارجي باشد(شرايط خارجي مثل تهيه آب، دما يا شرايط محيطي ممكن محدود باشند). و استراحتشرايطي كه دانه يا جوانه تحت كنترل داخلي هستند(عوامل داخلي از رشد حتي بواسطه شرايط محيطي مساعد ممانعت مي كنند).

اسلاید 336: پيشرفت ، نگهداري و رها شدن از خواب فرآيند خيلي پيچيده اي است اما سوالي كه پيش مي آيد اين است كه عمل دانه تشكيل گياه جديد و تشكيل ساقه است. پس چرا خواب ايجاد مي شود و اين فرآيند يك عمل پيچيده است. جواب ساده است چون در بسياري از حالات به سود دانه نيست كه جوانه بزند بنابراين، خواب به عنوان مكانيسم بقا عمل مي كند.خفتگي اوليه: بدون تيمار خاص و از ابتدا جنين خفته است و قادر به رويش نمي باشد.خفتگي ثانويه: جنين قادر به رويش مي باشد اما تحت تاثير عوامل محتلف اين استعداد را از دست مي دهد.بيشتر مطالعات خفتگي به خانواده رزاسه و گراميناسه صورت گرفته است.

اسلاید 337: خواب اوليه دانهخواب فيزيكي(خواب پوشش دانه): اين نوع از خواب بوسيله پوشش دانه كه مانع از سرايت آب شده، حاصل مي شود. و يك مكانيسم محافظتي كه دانه را در شرايط خشكي و تحت آب و هواي گرم ايمن نگه مي دارد. در اين دانه ها جوانه زني به طور مصنوعي با ايجاد شكاف در پوشش دانه و ورود آب به داخل برطرف مي شود.

اسلاید 338: در طبيعت پوشش دانه به وسيله ميكروارگانيسم ها، عبور از دستگاه هاضم پرندگان و حيوانات و يا خراش مكانيكي يا يخ زدن و آب شدن متناوب و در برخي گونه ها بوسيله آتش نرم مي شود. خانواده هاي گياهي كه خفتگي فيزيكي يا خوص ژنتيكي دارند شامل لگومينوزاسه، مالواسه، كاناسه، گرنياسه، كنوپودياسه، كونولولاسه و سولاناسه مي باشند.

اسلاید 339: خواب مكانيكي: به وسيله ساختار كه دانه را محاصره كرده و قويتر از آني است كه اجازه توسعه جنين را بدهد حتي اگر آب بتواند نفوذ كند. جوانه زني به طور مصنوعي به وسيله شكاف ساختارهاي پوشش جنين يا به طور طبيعي به وسيله ميكروارگانيسم هاي خاك رخ مي دهد. مثالهايي از اين خفتگي در زيتون، گردو و ميوه هاي هسته دار وجود دارد.

اسلاید 340: خفتگي شيميايي: اين خفتگي به وسيله بازدارنده هاي جوانه زني كه در ميوه و پوشش دانه در طول دوره تكوين تجمع مي يابند، حاصل مي شود. پولي گوناسه، كنوپودياسه، ويولاسه از اين نمونه اند.خفتگي موروفولوژيكي: وقتي دانه ها از گياه مادري جدا مي شوند.جنين آنها كاملاٌ تكوين نيافته است. و باعث خفتگي جنين مي شود و علت اين خفتگي مي تواند به دو صورت باشد.

اسلاید 341: جنين ناقص كه پيش رويان درون اندوسپرم فرورفته مانند خانواده را نانكولاسه(شقايق و آلاله)، پاپاوراسه(خشخاش) يا جنين هاي تكوين يافته كه اژدري شكل هستند و نيمي از حفره دانه را پر مي كند، مانند خانواده اومبليا فراسه(هويج)، خانوداه پريمولاسه(پنجه مريم).خفتگي مورفولوژيكي با قرار دادن دانه ها در برابر دما كه براي توسعه جنين مطلوب است يا تيمار با مواد شيميايي مثل نيترات پتاسيم يا اسيد جيبرليك از بين مي رود.

اسلاید 342: خفتگي فيزيولوژيكي: اين خفتگي با مواد رشد گياهي و عوامل محيطي مثل نور و دما كنترل مي شود. اين خفتگي به وسيله قراردادن دانه ها در معرض سرما و دماهاي متناوب و تيمار با جيبرليك اسيد از بين مي رود.خواب ثانويه: اين خفتگي به عنوان يك مكانيسم ايمني براي دانه هايي است كه آبنوشي شده اند اما شرايط محيطي مناسب براي جوانه زني آنها وجود ندارد.دماهاي نامطلوب بالا و پائين، تاريكي ممتد، نور سفيد ممتد، نور مادون قرمز ممتد، تنش آبي و بي اكسيژني موجب تقويت خفتگي ثانويه مي شوند.

اسلاید 343: اثر عوامل محيطي نور و دما مهمترين عوامي محيطي كنترل خفتگي مي باشد. مقدار سرماي لازم براي شكستن خفتگي بستگي به گونه ها و گاهي واريته گونه ها دارد. علاوه بر خفتگي اوليه، خفتگي ثاونويه، مي تواند در صورت شرايط دماي نامطلوب خيلي زياد و يا خيلي كم القاء شود. دانه هاي گونه هاي مختلف هم نسبت به نور عكس العمل هاي متفاوتي نشان مي دهند كه مي توان آنها را به 3 دسته تقسيم كرد:

اسلاید 344: دانه هايي كه در معرض نور قرار مي گيرند از رويش آنها جلوگيري مي شود.(دانه هاي فتوپلاستيك منفي) اين دانه ها براي رويش نياز به تاريكي كامل دارند.دانه هايي كه بوسيله نور تحريك به رويش مي شوند(دانه هاي فتوپلاستيك مثبت).دانه هايي كه هم در تاريكي و هم در نور مي رويند(دانه هاي غيرپلاستيك

اسلاید 345: تاثير نور در رويش دانه بر روي يك ملكول پيگمان كه فيتوكروم نام دارد اعمال مي شود. اين پيگمان تحت عوامل مختلفي از جمله درجه حرارت، رطوبت، سن دانه و ميزان تابش نور تغيير مي كند. هنگامي كه فيتوكروم در معرض تابش نور قرار مي گيرد نسبتي از فرم هاي Pr به Pfr وجود دارد، مثلاٌ هنگامي كه در معرض تابش نور قرمز (660نانومتر) 81 درصد به شكلPfr و 19 درصد به شكلPr است. اگر نور قرمز دور (730نانومتر) به فيتوكروم بتابد 98 درصد به فرم Pr و 2 در صد به فرم Pfr است. فيتوكروم Pfr در تاريكي به تدريج به Pr تبديل مي شود و Pfr فرم فعال فيتوكروم است.

اسلاید 346: فرم Pfr از طريق واكنش با يك ملكول ديگر [X] به صورت پايدار [PfrX] در مي آيد و باعث رويش دانه مي شود.در ضمن نمودانه فيتوكروم در گياه والد ساخته مي شود و عقيده بر آن است كه در داخل غشاها قرار مي گيرند. در ضمن نمو دانه فيتوكروم قابل تبديل به دو فرم مختلف است. در ضمن مرحله خشك شدن نمو دانه فيتوكروم با مقدار معيني از نسبت Pr به Pfr به صورت ساكن و غيرمتحرك وجود دارد، بعد از آبنوشي، سطح غشاها و فيتوكروم آبدار شده و پتانسيل لازم براي فعاليت متابوليكي ايجاد مي كند و فيتوكروم مراحل فيزيولوژيكي و بيوشيميايي را كه منجر به رويش دانه مي شود آغاز مي كند.

اسلاید 347: اين طور به نظر مي آيد كه فتوپريود شايد تنها عاملي نباشد كه باعث آغاز نگهداري و شكستن خواب مي شود. بلكه بين دما و فتوپريود عمل متقابل وجود دارد. در برخي موارد، روزهاي طولاني مي تواند جانشيني براي نياز سرمايي باشد و اثرات فتوپريودهاي القايي مي تواند به وسيله دماهاي كم بي اثر شود. علاوه بر خفتگي اوليه، تاريكي ممتد، نور سفيد و نور قرمز دور مي توانند در برخي گياهان باعث خفتگي ثانويه شوند.

اسلاید 348: فصل نهم مواد تنظیم کننده رشد گیاهان

اسلاید 349: ساختمان و اثرات فیزیولوژيکی گیاهشناسان سالهای متمادی علاقه مند به پی بردن به این نکته بوده اند که گیاهان چگونه فرمها و اشکال مشخص خود را به دست می آورند. در اواسط قرن 18 فیزیولوژیست گیاهی مشهور آلمانی ژولیوس وان ساکس چنین اظهار نظر کرد که شکل و فرم گیاهان از طریق عمل مواد ویژه ایجاد کننده اندامها مانند ایجاد کننده برگها مواد ایجاد کننده ریشه ها و مواد ایجاد کننده گلها حاصل می شود . کوششهای اولیه برای جداسازی و تشخیص هویت مواد مزبور موفقیت آمیز نبود و نظرات ساکس توسط سایر گیاهشناسان همزمان با او قویا مورد حمایت قرار نگرفت ،

اسلاید 350: یک نظریه دیگر که ( در آن زمان) بیشتر مورد قبول بود اظهار می داشت که فرم و شکل گیاه از وجود و تأمین مقادیر معین مواد آلی تشکیل دهنده (پیکره گیاه) مانند ئیدارت های کربن ، ازت محلول، پروتئین و یا سایر مواد نتیجه می شود . این نظر پس از انجام مطالعات بر روی ترکیب شیمیایی گیاهان در مراحل مختلف نمو و هنگامی که گیاهان ( مورد مطالعه) در شرایط مختلف از نظر میزان مواد غذایی معدنی ، نور و درجه حرارت پرورش داده شدند پذیرفته شد.

اسلاید 351: در آن هنگام ، کنجکاویهای زیادی در زمینه استخراج و جداسازی و تشخیص هویت مواد تشکیل دهنده ( پیکره گیاهان) به عمل می آمد . ترکیباتی مانند نشاسته ، ساکارز ، گلوکز ، فرکتوز ، اسیدهای آلی ، اسیدهای آمینه ، پروتئین و اسید های هسته ای در گیاهان کشف شد و روشهایی نیز برای تجزیه آنها تدوین و ارائه شد.کارهای بعدی نشان داد که دو نظریه ای که قبلا اشاره کردیم کاملا انحصاری نیستند .

اسلاید 352: نظر ساکس درباره مواد ایجاد کننده اندامهای گیاهی چنین بود که گیاهان دارای موادی هستند که مراحل بیوشیمی را آغاز می کنند و این مراحل بنوبه خود سرانجام منجر به ایجاد و تشکیل اندامهای گیاهی و یا سایر جنبه های رشد گیاهان می شود . گروههای متعدد و مجزا و مختلفی از ترکیبات آلی بعنوان مواد آغاز گر ( مراحل رشد و نمو گیاهان) شناخته شده اند که عبارتند از : آکسین ها ، جیبرلین ها ، سیتوکینین ها ، و ترکیبات فنلی . بعلاوه ترکیبات متعدد و مخصوص دیگری مانند اتیلن و اسید ابسیزیک نیز در گیاهان کشف شده اند . ساختمان شیمیایی نمونه هایی از این ترکیبات در شکل 9-1 نشان داده شده است.

اسلاید 353: به استثنای اتیلن ، همه آن ترکیبات دارای حلقه های کربنی با درجه پیچیدگی متفاوت هستند . اسید ایندول -3- استیک و سیتوکینین ها حاوی ازت هستند در حالی که جیبر لین ها ، ترکیبات فنلی و اسید ابسیزیک تنها از کربن و هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده اند.احتمالا سایر مواد رشد گیاهی که دارای فعالیت تنظیم کنندگی رشد هستند نیز در گیاهان کشف خواهند شد زیرا عصاره های بافتها و اندامهای گیاهی استخراج شده و نقش آنها در تغییرات مربوط به رشد و شکل و فرم گیاهان نشان داده شده است.

اسلاید 354: ماهیت شیمیایی مواد فعال موجود در این عصاره های هنوز کشف نشده است .مواد آغاز کننده ( مراحل رشد و نمو) که بعنوان هورمون های گیاهی ( فیتو هورمون) نامیده می شوند ، فعل و انفعالات بیوشیمیایی را آغاز می کنند و سبب ایجاد تغییرات در ترکیب شیمیایی داخل گیاه می شوند .

اسلاید 355: همراه با این تغییرات در ترکیب شیمیایی گیاه ، تغییراتی نیز در رشد گیاه به وجود می آید که منجربه تشکیل ریشه ها ، ساقه ها ، برگها ، گلها و سایر بخشهای اختصاصی گیاه می شود . عوامل محیطی مانند نور و درجه حرارت در ضمن مراحل رشد و تمایز ، بر هورمون های گیاهی و مراحل بیوشیمیایی گیاهی تأثیر دارند. تحقیقات و تجربیات چارلز داروین و پسرش فرانسیس در انگلستان خطوط تحقیقی متعددی را آغاز کرد که سرانجام بسیاری از عقاید اولیه ساکس مورد تأیید قرار گرفت .

اسلاید 356: داروین به حرکات گیاهی علاقه مند بود که متداولابه آنها تروپیسمها ( حرکات از پیش تعیین نشده) گفته می شود و در پاسخ و عکس العمل به محرکهای خارجی مانند نور ( فتو تروپیسم– نور گرایی) ، نیروی جاذبه و ثقل زمین ( ژئو تروپیسم زمین گرایی ) ، تماس ( تیگما تروپیسم) ، و مواد شیمیایی ( شیمو تروپیسم ) در گیاهان ایجاد و مشاهده می شود.

اسلاید 357: داروین همچنین پدیده سرکومنو تیشن یعنی حرکات چرخشی و پیچش ساقه ها را بررسی و تحقیق کرد . داروین در مطالعاتش در زمینه نور گرایی در گیاهان ، غلاف ساقه تعدادی از علفها را به عنوان ابزار آزمایش به کار برد . هنگامی که دانه های گیاهان در تاریکی روییدند ، کولئو پتیلها بطور مستقیم ( عمودی ) رشد کردند. هنگامی که کولئو پتیل در معرض تابش نور بطور یکطرفه قرار گرفت ، به طرف نور خم شد. داروین متوجه شد هنگامی که بخش پایین و قاعده ای ( نه نوک ) کولئوپتیل در معرض تابش نور واقع شود در کولئو پتیل خمیدگی ایجاد نمی شود. همچنین اگر نوک کولئو پتیل توسط یک کلاهک غیر قابل نفوذ نسبت به نور پوشانیده شودو سپس از یک جانب در معرض تابش نور واقع شود در این حالت نیز در کولئو پتیل خمیدگی ایجاد نمی شود (شکل 9-2). مشاهدات داروین در سالهای دهه 1870 صورت گرفت و در اوایل دهه 1900 فیزیولوژیستهای گیاهی مجددا مسأله نور گرايی ( فتو تروپیسم ) را مورد توجه قرار دادند در سال 1907 فیتینگ نشان داد که بریدگی و ایجاد شکافهای جانبی در بخش پایینی و قسمت زیرین نوک غلاف ساقه سبب ممانعت از خمیدگی آن به طرف منبع نور نمی شود. بویسن جنسون نشان داد که اگر نوک یک کولئوپتیل قطع شود و سپس یک لایه ژلا تین یا آگار بین نوک و محل قطع شده کولئو پتیل قرار داده شود ، کولئوپتیل به رشد خود ادامه می دهد . شکل 9-1: برخی از مواد داخلی رشد گیاهی

اسلاید 358: در حالی که اگر یک ماده غیر قابل نفوذ نسبت به آب ، مانند میکا یا یک ورقه نازک سرب بین نوک و محل قطع شده کولئو پتیل قرار داده شود ، رشد در بخش زیرین نوک کولئو پتیل تسریع و در نتیجه ، خمیدگی ایجاد می شود.سپس ونت این واقعیت را کشف کرد که نوکهای کولئوپتیل حاوی ماده ای است قادر به تسریع و تشدید رشد طولی کولئو پتیلهای قطع شده است. ونت در تحقیقات خود از کولئوپتیلهای نشاهای یولاف (Avena sativa ) استفاده کرد ، ولی کولئوپتیلهای سایر نشا های گیاهان علفی ( گندم ،ذرت، و غیره) نیز مورد مطالعه قرار گرفته اند. ونت نوک کولئو پتیل هایی را که در تاریکی رشد کرده بودند قطع کرد و آنها را در تاریکی روی ورقه هایی از ژلاتین یا آگار قرار داد و چندین ساعت در همان وضعیت به حال خود باقی گذاشت . همه مراحل بعدی آزمایش نیز در تاریکی انجام شد . شکل 9-2: اثر فتوپریودیسم بر ساقه گیاهان

اسلاید 359: سپس نوکهای کولئوپتیلها را از روی ورقه های آگار برداشت و ورقه ها را به قطعات مکعب شکل کوچکی تقسیم کرد . هنگامی که قطعات مکعبی مزبور روی محل قطع شده یک کولئو پتیل بمدت چند ساعت قرار داده شوند ، سرعت رشد طولی کولئو پتیل نزدیک به سرعت رشد طولی یک کولئو پتیل سالم و قطع شده است ، این امر بیانگر آن است که نوکهای کولئوپتیل ها حاوی یک ماده نافذ است که قادربه تحریک رشد طولی بخش تحتانی و قاعده کولئو پتیلهاست. ونت همچنین نشان داد که اگر یک مکعب آگار حاوی ماده نافذ نوک کولئوپتیل بطور نامتقارن روی مقطع یک تنه کولئوپتیل چند ساعت قرار داده شود ، کولئوپتیل همان طور که رشد می کند خمیده می شود و درجه خمیدگی متناسب است با غلظت ماده رشد موجود در مکعب آگار .

اسلاید 360: این مشاهده و آزمایش اساس روش اندازه گیری فعالیت اکسین ، یعنی آزمایش کولئو پتیل یولاف است، که ونت انجام داده است. اسید ایندول استیک (IAA ) از نوک کولئوپتیل ها استخراج شده است( مقدار یک میکرو گرم از 10000 نمونه نوک کولئوپتیل ) . مقادیر قابل تشخیص IAA تنها از تعداد معدودی گیاهان استخراج شده است ، ولی شواهد آزمایشی کروماتوگرافی نشان می دهد که این ماده بطور گسترده و وسیعی در گیاهان در سلسله گیاهی وجود دارد.در روشهای سنجش حیاتی دیگر می شود به کار برده می شود . اسید ایندول استیک یک آکسین است که بطور طبیعی در گیاهان وجود دارد.

اسلاید 361: اثرات فیزیولوژیکی آکسینها اسید ایندول استیک و سایر آکسینها در تعدادی از جنبه ها و مراحل نمو گیاهی شرکت دارند. برخی از اثرات مهم آنها بطور اختصار شرح داده می شوند .بزرگ شدن یاخته ها : مطالعات اولیه بر روی رشد کولئوپتیل نشان داد که و سایر آکسینها بزرگ شدن یاخته ها را تحریک و تشدید می کنند . رشد طولی کولئو پتیل ها و ساقه ها در نتیجه بزرگ شدن یاخته ها انجام می شود. یک توزیع نامساوی IAA در ساقه ها و ریشه ها سبب اختلاف در میزان بزرگ شدن یاخته ها ( در قسمت های مختلف ساقه ها و یا ریشه ها ) می شود و همراه با آن در اندام مربوط خمیدگی ایجاد می شود ( مانند ژئوتروپیسم و فتوتروپیسم ) . یاخته مریستمی در بافت کالوس و یا در محیط های مخصوص کشت افت های گیاهی نیز تحت تأثیر IAA قرار گرفته و بزرگ می شوند.

اسلاید 362: ممانعت از نمو شکوفه های جانبی نمو شکوفه ها ( جوانه های ) جانبی را آکسین تولید شده در مریستم انتهایی که بعدا به طرف پایین ساقه منتقل می شود متوقف می کند . اگر منبع تولید آکسین را از طریق قطع کردن ( بریدن) مریستم انتهایی از روی ساقه برداریم در این صورت شکوفه های جانبی از قید حالت بازدارندگی اکسین رها می شوند و نمو خود را آغاز می کنند.ریزش برگ برگها بر اثر تغییراتی که در خواص شیمیایی و فیزیکی یاخته های منطقه ریزش ( گروهی از یاخته ها در قاعده دمبرگ ) ایجاد می شود از ساقه جدا می شوند. چنین به نظر می رسد که غلظت IAA در یاخته های مجاور و یا داخل منطقه ریزش با مرحله ریزش رابطه دارد.

اسلاید 363: فعالیت کامبیومی ( Cambial Activity)رشد ثانوی ساقه ها بر اثر انجام تقسیم سلولی در لایه زاینده ( کامبیوم ) و تشکیل بافتهای آوند چوبی و آوند آبکش است. آکسینها تقسیم سلولی را در ناحیه کامبیوم تسریع و تشدید می کنند.رشد ریشه: همان طور که قبلا اشاره شد ، بزرگ شدن یاخته ها معمولا بوسیله IAA تحریک و تسریع می شود. در یک محدوده معین از غلظتهای IAA ، میزان بزرگ شدن سلولها متناسب است با مقدار IAA موجود در ریشه ها اثر معمولی IAA ممانعت از بزرگ شدن یاخته ها است ولی تنها در غلظت های خیلی کم و پایین ،IAAاثر تحریک کننده بر بزرگ شدن یاخته ها دارد.بزودی پس از شناخت اهمیت IAA بعنوان یک هورمون گیاهی ، ترکیباتی که از نظر ساختمانی مشابه آکسینها بودند ، سنتز و ساخته شدند و از نظر خواص و فعالیت بیولوژیکی مورد آزمایش قرار گرفتند.

اسلاید 364: کشف جیبر لین Gibberellinتصور می شود که کشف جیبر لین ها قبل از اینکه توسط دانشمندان آمریکایی و انگلیسی در دهه 1950 انجام گیرد ، توسط دانشمندان ژاپنی انجام شده است. مدتهای طولانی بود که شالیکاران آسیایی با نوعی بیماری که در آن گیاهان ارتفاع بلند پیدا نموده ولی دانه ای تولید نمی نمودند آشنایی داشتند بیماری شناسان گیاهی طی تحقیق روی این بیماری دریافتند که گیاه از طریق یک ماده شیمیایی مترشحه از قارچی که گیاه به آن آلوده شده بود به افزایش ارتفاع تحریک شد

اسلاید 365: این ترکیب شیمیایی از طریق صافی های کشت قارچ جداشده و بعد از نامگذاری قارچ تحت عنوان جیبرلا فوجی کوری، جیبرلین نام گرفت. وزارت کشاورزی ایالات متحده موفق به کشف ساختار موادی شدند که از صافیهای کشت قارچ خالص سازی شده بودند . آنها این ترکیبات را اسید جیبرلیک نامیدند ( شکل 9-1).

اسلاید 366: به محض دستیابی به اسید جیبرلیک ، فیزیولوژیستهای گیاهی آزمایشات خود را روی این ترکیب و در انواع مختلفی از گیاهان آغاز کردند .واکنشهایی تماشایی در رشد طولی گیاهان پا کوتاه و گیاهان دارای رشد رزت به دست آمد و خصوصا این مسأله عموما در گیاهان پاکوتاه نخود ( Pisum sativum )، ذرت پاکوتاه (Zea mays ) و نیز گیاهان رزت یکساله دیده شد. گیاهانی که به دلایل ژنتیکی ارتفاع خیلی زیادی داشتند هیچ واکنش دیگری به جیبرلین ها نشان ندادند . اخیرا آزمایشاتی که روی ذرت پاکوتاه انجام شده است مؤید این مطلب بودند که در واقع رشد طولی طبیعی گیاهان تحت کنترل جیبرلین هاست.در حل حاضر ، متجاوز از 50 نوع GA شناخته شده اند و بیش از 40 نوع آنها در گیاهان سبز وجود دارند.

اسلاید 367: اثرات فیزیولوژیکی جیبرلین ها بسیاری از گیاهان به استعمالGA با افزایش قابل ملاحظه طول ساقه شان پاسخ می دهند.برییان و همینگ متوجه شدند که GA اثر رشدی مختلفی بر روی ارقام قد کوتاه و معمولی گیاه نخود دارد ، به این دلیل که ، هنگامی که روی گیاهان نخود قد کوتاه GA پاشیده شود ، طول میان گرهها افزایش می یابد و ظاهر گیاهان مانند واریته های نخود معمولی قد بلند می شود . در حالی که ، واریته های قد بلند گیاه نخود نسبت به ( استعمال ) جیبرلینها پاسخ و عکس العملی نشان نمی دهند .

اسلاید 368: گیاه ذرت نیز عکس العمل مشابهی نشان می دهد . حدود 20 رقم گیاه ذرت قد کوتاه وجود دارد که نیمی از آنها نسبت به استعمال GA خارجی عکس العمل نشان می دهند و ارتفاع گیاه افزایش می یابد . هنوز روشن نیست که چرا همه رقمهای گیاه ذرت قد کوتاه نسبت به GA عکس العمل نشان نمی دهند .

اسلاید 369: دلیلی نداریم تا بر این باور باشیم که صفت قد کوتاه بودن تنها به ( مقدار و غلظت ) GA بستگی دارد ، زیرا ممکن است در میان گیاهان قد کوتاه ، آنهایی که نسبت به GA عکس العمل نشان نمی دهند دارای یک اساس بیوشیمیایی متفاوت برای قد کوتاهی خود باشند.جیبرلینها علاوه بر اثراتی که روی طویل شدن ساقه دارند ، هنگامی که روی گیاهان سالم پاشیده شوند سبب افزایش سطح برگها در تعدادی گیاهان مختلف نیز می شوند . بطور مشابه ، استفاده از جیبرلینها سبب افزایش اندازه غنچه های گل در گیاهان کاملیا و گل شمعدانی و تعدادی گیاهان دیگر می شود. همچنین پس از پاشیدن GA ، اندازه برخی میوه ها افزايش می یابد ، واریته های متعدد گیاه انگور بطور متداول با جیبرلینها تیمار می شوند تا اندازه میوه هایشان افزایش یابد .

اسلاید 370: جیبرلینها همچنین تولید میوه های بدون دانه ( پارتنو کارپیک را در تعدادی از گیاهان تحریک می کنند . چنین میوه هایی معمولا بی دانه اند. جیبرلیها علا وه بر تأثیر در اندازه اندامها ، روی سایر عکس العمل های گیاهی نیز تأثیر دارند . بسیاری از گیاهان قبل از اینکه بتوانند برای گل دادن تحریک و آماده شوند، نیاز به گذرانیدن یک پریود درجه حرارت پایین ( 2 تا 4 درجه سانتی گراد ) و بدنبال آن روزهای بلند دارند . اگر درجه حرارت پایین توسط گیاه دریافت نشود ، از افزایش طول ساقه ممانعت می شود و حالت تجمع برگها روی ساقه ( روزت) ایجاد می شود هنگامی که مرحله گل دادن در گیاه تحریک می شود، طول ساقه افزایش می یابد . جیبرلین می تواند در تعددی از این قبیل گیاهان جایگزین درجه حرارت پایین شود و گل دادن را تحریک کند.

اسلاید 371: همچنین مشاهده شده است که اگر برخی از دانه ها و شکوفه ها با جیبرلین ها تیمار شوند خواب ( دورمانسی) آنها شکسته می شود . مقدار جیبرلین داخلی در برخی دانه ها افزایش می یابد تا سرانجام منجر به رویش دانه شود. استعمال جیبرلین خارجی سبب تسریع رویش چنین دانه هایی می شود که حالت خواب در آنها ظاهرا به علت کمبود جیبرلین داخلی در آنها است . مکانیزمی شبیه به خواب در برخی شکوفه ها نیز مشاهده شده است.بسیاری از عکس العمل های فیزیو لوژیکی نسبت به جیبرلینها شامل هر دو مرحله تقسیم سلولی و افزایش اندازه سلول است. در این موارد ، اثرات جیبرلین ها مشابه اثرات تحریکی تیمار با آکسینها است . در این زمینه یک تفاوت وجود دارد و آن اینکه جیبرلینها هنگامی که روی گیاهان کامل استعمال شوند مؤثرتر هستند ، در حالیکه ، اثرات عمده آکسینها بر روی اندامها ی بریده و قطع شده مانند کولئوپتیلها ، میان گرهها ،ریشه ها و غیره مشاهده می شوند.

اسلاید 372: فرمهای جیبرلین ها در گیاهان متجاوز از 50 GA های مختلف استخراج و شناسایی شده اند . بطور کلی هر گونه بخصوص از گونه های گیاهی تنها تعداد کمی از جیبرلینها را دارد. این که چرا گیاهان بایستی چنین ترتیب و تعداد جیبرلینها را در خود داشته باشند معلوم نیست . احتمالا یک گیاه بخصوص ممکن است تنها معدودی GA های مختلف را در خود داشته باشد و چنین به نظر می رسد که طی دوره بلوغ نوع GA های موجود در آن تغییر می کند . تفاوت های بین فرمهای GAزیاد نیست.

اسلاید 373: سیتوکینین ها (Cytokinins)سیتوکینین ها به دنبال تلاشهای انجام شده جهت یافتن عوامل مؤثر بر تقسیم سلولهای گیاهی کشف شدند . به دنبال آن ، تأثیر آنها بر بسیاری از فرایند های فیزیولوژیکی و تکاملی دیگر آشکار گردید . این اثرات شامل تأخیر در پیری اندامهای جدا شده از گیاه اصلی ، انتقال عناصر غذایی ، بلوغ کلروپلاست ، توسعه لپه ها و کنترل ریخت زایی است.

اسلاید 374: تقسیم سلولی در نمو گیاه به طور کلی سلولهای بالغ گیاهی تقسیم نمی شوند . این سلولها در نتیجه تقسیم سلولهای مریستم اولیه و ثانویه شکل می گیرند ، و پس از تشکیل ، بزرگ شده و تمایز می یابند . به محض تعیین وظیفه سلولهای بالغ در گیاه ، نظیر انتقال مواد فتوسنتز و یا حمایت گیاه جهت استقرار معمولا این سلولها در طول زندگی گیاه ، دوباره تقسیم نمی شوند .

اسلاید 375: از این جنبه به سلولهای حیوانی شباهت دارند که گفته می شود به تمایز نهایی رسیده اند . هر چند مثالهای زیادی مبنی بر ظاهر ی بودن شباهت سلولهای گیاهی به رفتار سلولهای جانوری می توان ارایه کرد . به طور واقعی مشخص شده که هر نوع سلول گیاهی که هسته اش رسیده باشد ،توانای تقسیم شدن را دارد.سلولهای گیاهی تمایز یافته بالغ در برخی شرایط قادر به تقسیم شدن هستند.

اسلاید 376: این موضوع که در روند تکامل طبیعی بعضی از انواع ، سلولها یا در پاسخ به یک محرک خارجی انجام می شود نشانگر این است که سلولهای گیاهی تمایز نهایی نیافته اند مگر زمانی که در مرحله رسیدگی از بین بروند . در بسیا ری از گونه ها تعدادی از سلولها رسیده پوست و یا آوند آبکش مانند کامبیوم آوندی یا کامبیوم چوب برای تشکیل مریستم های ثانویه دوباره تقسیم می شوند . در ناحیه جداشدن قاعده دمبرگ سلولهای پارانشیم رسیده بعد از یک دوره غیر فعال میتوزی شروع به تکثیر دوباره میکنند.

اسلاید 377: بافتهای زخمی شده گیاه سلولهای نزدیک به زخم را برای تقسیم تحریک می کنند . حتی سلولهای کاملا تخصص یافته مانند شیره های آوند آبکش و سلولهای محافظ ممکن است در اثر ایجاد زخم حداقل یکبار واداربه تقسیم شوند . سلولهای زخمی که برای فعالیت میتوزی فعال شده اند نوعا خود محدود کننده اند بعد از چند تقسیم سلولهای تقسیم شونده عمل تقسیم را متوقف کرده و تقسیم مجددی انجام نمی دهند اما وقتی باکتریهای موجود در خاک وارد زخم شوند .

اسلاید 378: می توانند سبب ایجاد حالت نئوپلاستیک ( تومور شکل) یانوعی بیماری به نام تاول تاجی شوند که مدرکی عینی از پتانسیل تقسیم میتوزی سلولهای بالغ گیاهی می باشند . تاول تاجی شکل بیشتر روی گیاهان دولپه ای تأثیر می گذارد . بدون آلودگی اگروباکتریومی ، تقسیم سلولی که توسط زخم تحریک شده بعد از چند روز کاهش می یابد و از سلولهای جدید به صورت یک لایه سلول کرکی یا بافت آوندی حفاظتی تمایز می یابند .

اسلاید 379: اگر چه باکتریوم خصوصیت سلولهای تقسیم شونده را در واکنش به زخم ایجاد شده تغییر می دهد به طوریکه حالت شبه سرطانی به خود می گیرد اما این سلولها عمل تقسیم را متوقف نمی کنند بلکه به تقسیم در طول زندگی گیاه ادامه داده و توده سازمان نیافته ای از بافت تومور را به نام تاول تولید می کنند. بسیاری از زیست شناسان بر این باور بوده اند که همان گونه که میکرو ارگانیسم ها در لوله های آزمایش یا در پتری دیش کشت می شوند ، ممکن است اندامها ، بافتها و سلولها نیز بتوانند در محیط ساده ای از مواد غذایی رشد کنند.

اسلاید 380: کشف و شناسا یی سیتو کینین ها در یک تحقیق ، به منظور شروع و تداوم تکثیر بافتهای طبیعی ساقه در محیط کشت مواد بسیار زیادی مورد آزمایش قرار گرفتند . یک سری از مواد از عصاره مخمر گرفته تا عصاره آب گوجه فرنگی ، اثر مثبتی در بعضی از بافتها داشتند . اما حداکثر تحریک کنندگی زمانی اتفاق می افتد که مایع آندوسپرم نارگیل یا شیر با آب نارگیل به محیط کشت اضافه گردد . محیط کشت مغذی وایت تهیه شده با اکسین 20-10 % و شیر نارگیل تقسیم سلولهای بالغ را حمایت می نماید و در گونه های متعددی تکثیر آنها تا تشکیل بافت کالوس ادامه می یابد .

اسلاید 381: این مسأله نشان داد که شیر نارگیل دارای یک ماده یا موادی است که سبب ورود یا ابقای سلولهای بالغ در چرخه تقسیم سلولی می شوند. تلاشهای بسیاری برای تعیین ماهیت شیمیایی ماده موجود در شیر نارگیل که احتمالا عاملی برای شروع تکثیر سلول می باشد ، انجام شد و بالاخره معلوم شد که شیر نارگیل دارای هورمون سیتوکینین زآتین است ولی این مسأله تا چندین سال بعد از کشف سیتوکینین معلوم نبود .

اسلاید 382: تسریع تقسیم سلولی بارزترین و مهمترین خاصیت موادی است که به عنوان سیتوکینین طبقه بندی می شوند . سیتوکینین ها پیری را به تأخیر انداخته و انتقال مواد غذایی را تحریک می کنند . برگهای جدا شده از گیاه حتی اگر مرطوب باشند و عناصر معدنی آنها تأمین گردد ، کلروفیل ، RNA ، لیپیدها و پروتئین را به آرامی از دست می دهند . این فرایند ها ی طراحی شده با گذشت زمان که منجر به مرگ می شوند پیری نامیده می شوند . پیری برگ در تاریکی نسبت به روشنایی سریع تر است . تیمار برگهای جدا شده بسیاری از گونه ها با سیتوکینین ، پیری آنها را به تأخیر می اندازد . اگر چه سیتوکینین ها به طور کامل از پیری جلوگیری نمی کنند ، ولی اثرات آنها مخصوصا زمانی که سیتوکینین مستقیما روی برگ متصل به گیاه پاشیده شود ، می تواند کاملا محرک باشد .

اسلاید 383: اگر فقط یک برگ تیمار شده باشد ، سبز باقی مانده و مابقی برگهای هم سن آن زرد شده و می افتد . حتی اگر قسمت کوچکی اگر قسمت کوچکی در روی برگ با سیتو کینین تیمار شود ، سبز باقی می ماند ، در حالی که بافتهای اطراف همان برگ شروع به پیر شدن می کنند. سیتو کینین ها رسیدگی کلروپلاست ها را تسریع می کنند.هر چند بذر های می توانند در تاریکی جوانه بزنند ولي مورفولوژی گیاهچه های رشد کرده در تاریکی نسبت به گیاهچه هایی که در روشنایی رشد کرده اند خیلی متفاوت است. به گیاهچه های رشد کرده در تاریکی اتیوله شده گفته می شود (شکل9-3) . میان گره ها در گیاهچه های اتیوله شده بلند تر شده ، برگها گسترش نیافته و کلروپلاست ها رسیده نیستند . در عوض ، پروپلاستید های گیاهچه های رشد کرده در تاریکی داخل اتیو پلاستها رشد نموده و در غشاهای درونی ، شبکه فشرده و منظمی به نام پرولاملار تشکیل می دهند . اتیو پلاست ها دارای یکسری از کاروتنوئید ها هستند و به همین علت گیاهچه های اتیوله شده زرد به نظر می رسند ، ولی کلروفیل یا اکثر آنزیم ها و پروتئین ها ی ساختمانی مورد نیاز برای تشکیل سیستم تیلا کوئیدی کلروپلاست و دستگاه فتوسنتزی را نمی سازند .

اسلاید 384: زمانی که گیاهچه هادر روشنایی جوانه می زنند کلروپلاست مستقیما توسط پروپلاستید ها ی موجود در جنین رسیده می شوند ، ولی اتیوپلاستها نیز زمانی که گیاهچه های اتیوله شده در معرض نور قرار بگیرند می توانند در داخل کلروپلاستها رسیده شوند.اگر برگهای اتیوله شده قبل از قرار گرفتن در معرض نور با سیتوکینین تیمار شوند ، کلروپلاستها یی با گرانای گسترده تر تشکیل می دهند . همچنین کلروفیل و آنزیم های فتوسنتز بعد از قرار گرفتن در معرض نور با سرعت بیشتری ساخته می شوند. سیتوکینین قادر به تسریع این تغییرات در تاریکی نیست ، ولی تحریک رسیدگی کلروپلاست تشکیل شده در معرض نور توسط سیتوکینین کاملا معلوم است این نتایج نشان می دهد که سیتوکینین ها ساخت پروتئین های فتوسنتزی را تسریع می کنند.

اسلاید 385: سیتو کینین ها می توانند سبب تحریک توسعه سلول شوند سیتوکنین ها می توانند باعث توسعه سلول در بعضی بافتها و اندامها شوند . این اثر بیشتر در دولپه ایها یا برگهای لپه ای در گیاهانی مانند خردل ، خیار و آفتابگردان به وضوح دیده می شود . لپه های این گونه ها به علت توسعه سلول در طول رشد گیاهچه ها بزرگ می شوند . تیمار سیتوکینین توسعه اضافی سلول را بدون اینکه افزایشی در وزن خشک لپه های تیمار شده ایجاد کند ، تسریع می کند .سیتوکینین ها سنتز پروتئین راتنظیم می کنند - مدارک خوبی وجود دارد که سیتوکینین ها در تنظیم سنتز پروتئین ایفای نقش می کنند . پلی ریبوزوم ها دستگاههای سنتز پروتئین هستند . آنها دارای مولکولهای پیام آور RNA میباشند که به ریبوزوم های زیادی متصل هستند . هر ریبوزوم در مرحله مختلفی از ترجمه mRNA به پلی پپتید قرار دارد.

اسلاید 386: اتیلن ( Ethylene)اثرات فیزیولوژیکی اتیلن روی رشد گیاهان 75 سال است که شناخته شده است اتیلن یک گاز تبخیر شدنی است که بر اثر احتراق ناقص ترکیبات پر کربن مانند ذغال سنگ ، نفت و گاز طبیعی تولید می شود . اتیلن یک جزء تشکیل دهنده دود ، گاز و دود اگزوز اتومبیلها و سایر گازهای صنعتی است.برخی از علائم و نشانه های این اثرات زیان آور شامل ریزش برگها ، پیچش غیر عادی پهنک برگ و دمبرگ و دمگل ، بی رنگ شدن گلبرگهای گل ، تورم ساقه ،ممانعت از طویل شدن ساقه و ممانعت از رشد ریشه بود که سرانجام منجر به شناسایی حضور اتیلن در گاز مزبور شد .

اسلاید 387: تحقیقات فیزیولوژیکی بعدی منجر به کشف این نکته شد که گیاهان در ضمن رشد و نمو خود از طریق مراحل متابولیکی اتیلن تولید می کنند .خصوصا میوه های در حال رسید ن مقادیری اتیلن سنتز می کنند که سبب تجمع غلظتهای نسبتا زیاد اتیلن در داخل فضاهای بین سلولی بافت میوه می شود . اتیلن همچنین در سایر بافتها و اندامها مانند گلها ، برگها ، ساقه ها ، ریشه ها ، غده ها و دانه ها تولید می شود. مقدار اتیلن موجود دربافت گیاهی خیلی کم و معمولا کمتر از است ، ولی محتمل است که غلظتهای زیاد آن در زمانهای معین ضمن رشد و نمو، در محل و بافت بخصوصی از گیاه تولید شود.

اسلاید 388: اثرات فیزیولوژیکی اتیلن شامل خمیدگی برگ ( اپی ناستی)، ریزش برگها ، تورم ساقه ،ممانعت از رشد ساقه و ریشه ، رسیدن میوه ها ،و بی رنگ شدن گلبرگها می باشد . بدوا عقیده بر این بود که این اثرات بر روی رشد به علت وجود مقادیر نسبتا زیاداتیلن در محیط خارج می تواند باشد . با کشف اینکه گیاهان ، اتیلن سنتز کرده خودشان را به محیط رها می کنند ، این احتمال داده شد که اتیلن داخلی ( گیاهی) ممکن است بعنوان یک هورمون رشد عمل کند.اکنون عقیده بر آن است که اتیلن یک هورمون رشد گیاهی است و نشان داده شده است که در بسیاری مراحل فیزیولوژیکی شرکت دارد.

اسلاید 389: اتیلن گسترش و بزرگ شدن را در جهت طولی ممانعت می کند و گسترش را در جهت عرضی تحریک می کند چنانکه به نظر می رسد که ساقه متورم شده است.

اسلاید 390: بعلاوه ، اتیلن تغییر در عکس العمل ژئوتروپیسمی را در بافت ساقه اتیوله تحریک می کند . این مرحله نیز تحت تأثیر آکسین است.همچنین ،اتیلن ریزش برگها ،ساقه ها ، گلها و میوه ها را تسریع می کند . اتیلن یک اثر متقابل با آکسینها در مراحل متابولیکی همراه و مربوط به پیری دارد . بسیاری از جنبه های علمی مربوط به انبار کردن میوه ها به اتیلن مربوط می شود . اتیلن مرحله رسیدن را در بسیاری میوه ها شروع می کند و در ضمن رسید ن میوه ها ، مقادیر نسبتا زیادی اتیلن تولید و به هوای اطراف آزاد می شود . مرحله رسیدن میوه ها می تواند از طریق خارج کردن اتیلن از هوای مجاور میوه های در حال نمو و یا با کاهش مقدار اکسیژن هوای اطراف میوه ها به یک سطح نازل به تأخیر انداخته شود .

اسلاید 391: میوه هایی مانند پرتقال ، لیمو ، گریپ فروت ، خربزه ، سیب ، موز و آوکادو را میتوان با کنترل مقدار گازهای موجود در هوای انبار مدتهای طولانی و قابل ملاحظه در انبار نگهداری کرد . میوه های نگهداری شده تحت شرایط کنترل شده در انبار را می توان در هر زمان ، با تغییر مقادیر گاز اکسیژن یا اتیلن در هوای اطراف میوه ها تحریک به رسیدن کرد.

اسلاید 392: اسید آبسیزیک (Abscisic acid)سال ها بود که فیزیو لوژیست های گیاهی معتقد بودند که پدیده خواب بذر یا جوانه به علت ترکیبات بازدارنده می باشد و به همین دلیل آزمایشهایی را با هدف جداسازی آنها طرح ریزی کردند و این امر منجر به کشف اسید آبسیزیک به عنوان یکی از ترکیبات ممانعت کننده گردید.آزمایشات اولیه شامل استفاده از کروماتوگرافی برای جداسازی عصاره های گیاهی ، همراه با سنجش حیاتی براساس رشد کولئو پتیل یولاف است . این تلاشها مبین یک ماده بازدارنده متفاوت از اکسین بود . ده سال بعد ، ماده ای مؤثر که باعث افزایش ریزش میوه های پنبه می شد .

اسلاید 393: به صورت خالص به دست آمد و ضمن کریستاله شدن آبسیزین ΙΙ نام گرفت. همان زمان ، ماده ای از برگهای درخت چنار به دست آمد که موجب افزایش خواب جوانه می شد و دورمین نام گرفت . زمانی که دورمین از نظر شیمیایی مورد آزمایش قرار گرفت مشابه آبسیزین ΙΙبود و به علت این که در فرایند ریزش دخالت داشت به نام اسید آبسیزیک (ABA) شناخته شد . چندین سال تصور می شد که القای ریزش یکی از اولین وظایف اسید آبسیزیک می باشد . اما اکنون می دانیم که اتیلن عامل اصلی ریزش اندام است.

اسلاید 394: اسيد ابسيزيك باعث واکنش های فیزیولوژیکی متعددی در گیاهان عالی می شود - خواب بذر . توانایی بذرها برای به تعویق انداختن فرایند رشد تا فراهم شدن زمان مناسب برای جوانه زنی یک خصوصیت خاص بذرها است. به نظر می رسد که ABA به عنوان هورمون القا کننده خواب عمل می کند .- رشد . ABA از القای رشد ناشی از اکسین در گیاهچه ها جلوگیری می کند و به همین دلیل ABA نیز هورمون بازدارنده رشد نامیده می شود. - تنش و انسداد روزنه ای . نقش ABA در تنش های یخ زدگی ، شوری و آب باعث شده است که ABA را به عنوان هورمون تنش شناسایی کنند . ABA در بسته شدن روزنه بسیار مؤثر است و انباشته شدن آن در برگهای تحت تنش ، نقش مهمی در کاهش تلفات آب به وسیله تعرق در شرایط تنش آب ایفا می کند .

اسلاید 395: جذب آب . کاربرد ABA بر روی بافت های ریشه جریان آب و جریان یون را تحریک می کند که نشانگر این است که اسید آبسیزیک پتانسیل فشاری را نه تنها به وسیله کاهش تعرق ، بلکه به وسیله افزایش جریان آب درون ریشه تنظیم می کند . ABA جریان آب را به وسیله افزایش هدایت هیدرولیکی ( کاهش مقاومت در برابر آب ) و به وسیله افزایش جذب یون ، که سبب افزایش اختلاف پتانسیل آب بین خاک و ریشه می شود ، افزایش می دهد. علاوه بر این ABAرشد ریشه و ظهور ریشه های جانبی را تحریک می کند ، در حالی که مانع از رشد برگها می شود . این اثرات متضاد ABA روی ریشه و برگ ها سبب کاهش سطح برگ و افزایش سطح ناحیه جذب آب ریشه می شود که به تحمل گیاه در شرایط تنش خشکی کمک می کند .

اسلاید 396: ریزش و پیری. اسید آبسیزیک ابتدائا به عنوان یک عامل ریزش برگ جداسازی شد . با این وجود ثابت شده است که اسید آبسیزیک ریزش اندام ها را صرفا در تعداد کمی از گونه ها تحریک می کند و اولین هورمونی که سبب ریزش می شود ، اتیلن است . از طرف دیگر ، ABA به وضوح در پیر شدن دخالت دارد و از طریق تسریع پیری ممکن است به طور غیر مستقیم تشکیل اتیلن را افزایش دهد و ریزش را تحریک کند . پیری آخرین مرحله تکاملی قبل از مرگ یک عضویا کل موجود می باشد.

اسلاید 397: فصل نهم مواد تنظیم کننده رشد گیاهان

اسلاید 398: ساختمان و اثرات فیزیولوژيکی گیاهشناسان سالهای متمادی علاقه مند به پی بردن به این نکته بوده اند که گیاهان چگونه فرمها و اشکال مشخص خود را به دست می آورند. در اواسط قرن 18 فیزیولوژیست گیاهی مشهور آلمانی ژولیوس وان ساکس چنین اظهار نظر کرد که شکل و فرم گیاهان از طریق عمل مواد ویژه ایجاد کننده اندامها مانند ایجاد کننده برگها مواد ایجاد کننده ریشه ها و مواد ایجاد کننده گلها حاصل می شود . کوششهای اولیه برای جداسازی و تشخیص هویت مواد مزبور موفقیت آمیز نبود و نظرات ساکس توسط سایر گیاهشناسان همزمان با او قویا مورد حمایت قرار نگرفت ،

اسلاید 399: یک نظریه دیگر که ( در آن زمان) بیشتر مورد قبول بود اظهار می داشت که فرم و شکل گیاه از وجود و تأمین مقادیر معین مواد آلی تشکیل دهنده (پیکره گیاه) مانند ئیدارت های کربن ، ازت محلول، پروتئین و یا سایر مواد نتیجه می شود . این نظر پس از انجام مطالعات بر روی ترکیب شیمیایی گیاهان در مراحل مختلف نمو و هنگامی که گیاهان ( مورد مطالعه) در شرایط مختلف از نظر میزان مواد غذایی معدنی ، نور و درجه حرارت پرورش داده شدند پذیرفته شد.

اسلاید 400: در آن هنگام ، کنجکاویهای زیادی در زمینه استخراج و جداسازی و تشخیص هویت مواد تشکیل دهنده ( پیکره گیاهان) به عمل می آمد . ترکیباتی مانند نشاسته ، ساکارز ، گلوکز ، فرکتوز ، اسیدهای آلی ، اسیدهای آمینه ، پروتئین و اسید های هسته ای در گیاهان کشف شد و روشهایی نیز برای تجزیه آنها تدوین و ارائه شد.کارهای بعدی نشان داد که دو نظریه ای که قبلا اشاره کردیم کاملا انحصاری نیستند .

اسلاید 401: نظر ساکس درباره مواد ایجاد کننده اندامهای گیاهی چنین بود که گیاهان دارای موادی هستند که مراحل بیوشیمی را آغاز می کنند و این مراحل بنوبه خود سرانجام منجر به ایجاد و تشکیل اندامهای گیاهی و یا سایر جنبه های رشد گیاهان می شود . گروههای متعدد و مجزا و مختلفی از ترکیبات آلی بعنوان مواد آغاز گر ( مراحل رشد و نمو گیاهان) شناخته شده اند که عبارتند از : آکسین ها ، جیبرلین ها ، سیتوکینین ها ، و ترکیبات فنلی . بعلاوه ترکیبات متعدد و مخصوص دیگری مانند اتیلن و اسید ابسیزیک نیز در گیاهان کشف شده اند . ساختمان شیمیایی نمونه هایی از این ترکیبات در شکل 9-1 نشان داده شده است.

اسلاید 402: به استثنای اتیلن ، همه آن ترکیبات دارای حلقه های کربنی با درجه پیچیدگی متفاوت هستند . اسید ایندول -3- استیک و سیتوکینین ها حاوی ازت هستند در حالی که جیبر لین ها ، ترکیبات فنلی و اسید ابسیزیک تنها از کربن و هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده اند.احتمالا سایر مواد رشد گیاهی که دارای فعالیت تنظیم کنندگی رشد هستند نیز در گیاهان کشف خواهند شد زیرا عصاره های بافتها و اندامهای گیاهی استخراج شده و نقش آنها در تغییرات مربوط به رشد و شکل و فرم گیاهان نشان داده شده است.

اسلاید 403: ماهیت شیمیایی مواد فعال موجود در این عصاره های هنوز کشف نشده است .مواد آغاز کننده ( مراحل رشد و نمو) که بعنوان هورمون های گیاهی ( فیتو هورمون) نامیده می شوند ، فعل و انفعالات بیوشیمیایی را آغاز می کنند و سبب ایجاد تغییرات در ترکیب شیمیایی داخل گیاه می شوند .

اسلاید 404: همراه با این تغییرات در ترکیب شیمیایی گیاه ، تغییراتی نیز در رشد گیاه به وجود می آید که منجربه تشکیل ریشه ها ، ساقه ها ، برگها ، گلها و سایر بخشهای اختصاصی گیاه می شود . عوامل محیطی مانند نور و درجه حرارت در ضمن مراحل رشد و تمایز ، بر هورمون های گیاهی و مراحل بیوشیمیایی گیاهی تأثیر دارند. تحقیقات و تجربیات چارلز داروین و پسرش فرانسیس در انگلستان خطوط تحقیقی متعددی را آغاز کرد که سرانجام بسیاری از عقاید اولیه ساکس مورد تأیید قرار گرفت .

اسلاید 405: داروین به حرکات گیاهی علاقه مند بود که متداولابه آنها تروپیسمها ( حرکات از پیش تعیین نشده) گفته می شود و در پاسخ و عکس العمل به محرکهای خارجی مانند نور ( فتو تروپیسم– نور گرایی) ، نیروی جاذبه و ثقل زمین ( ژئو تروپیسم زمین گرایی ) ، تماس ( تیگما تروپیسم) ، و مواد شیمیایی ( شیمو تروپیسم ) در گیاهان ایجاد و مشاهده می شود.

اسلاید 406: داروین همچنین پدیده سرکومنو تیشن یعنی حرکات چرخشی و پیچش ساقه ها را بررسی و تحقیق کرد . داروین در مطالعاتش در زمینه نور گرایی در گیاهان ، غلاف ساقه تعدادی از علفها را به عنوان ابزار آزمایش به کار برد . هنگامی که دانه های گیاهان در تاریکی روییدند ، کولئو پتیلها بطور مستقیم ( عمودی ) رشد کردند. هنگامی که کولئو پتیل در معرض تابش نور بطور یکطرفه قرار گرفت ، به طرف نور خم شد. داروین متوجه شد هنگامی که بخش پایین و قاعده ای ( نه نوک ) کولئوپتیل در معرض تابش نور واقع شود در کولئو پتیل خمیدگی ایجاد نمی شود. همچنین اگر نوک کولئو پتیل توسط یک کلاهک غیر قابل نفوذ نسبت به نور پوشانیده شودو سپس از یک جانب در معرض تابش نور واقع شود در این حالت نیز در کولئو پتیل خمیدگی ایجاد نمی شود (شکل 9-2). مشاهدات داروین در سالهای دهه 1870 صورت گرفت و در اوایل دهه 1900 فیزیولوژیستهای گیاهی مجددا مسأله نور گرايی ( فتو تروپیسم ) را مورد توجه قرار دادند در سال 1907 فیتینگ نشان داد که بریدگی و ایجاد شکافهای جانبی در بخش پایینی و قسمت زیرین نوک غلاف ساقه سبب ممانعت از خمیدگی آن به طرف منبع نور نمی شود. بویسن جنسون نشان داد که اگر نوک یک کولئوپتیل قطع شود و سپس یک لایه ژلا تین یا آگار بین نوک و محل قطع شده کولئو پتیل قرار داده شود ، کولئوپتیل به رشد خود ادامه می دهد . شکل 9-1: برخی از مواد داخلی رشد گیاهی

اسلاید 407: در حالی که اگر یک ماده غیر قابل نفوذ نسبت به آب ، مانند میکا یا یک ورقه نازک سرب بین نوک و محل قطع شده کولئو پتیل قرار داده شود ، رشد در بخش زیرین نوک کولئو پتیل تسریع و در نتیجه ، خمیدگی ایجاد می شود.سپس ونت این واقعیت را کشف کرد که نوکهای کولئوپتیل حاوی ماده ای است قادر به تسریع و تشدید رشد طولی کولئو پتیلهای قطع شده است. ونت در تحقیقات خود از کولئوپتیلهای نشاهای یولاف (Avena sativa ) استفاده کرد ، ولی کولئوپتیلهای سایر نشا های گیاهان علفی ( گندم ،ذرت، و غیره) نیز مورد مطالعه قرار گرفته اند. ونت نوک کولئو پتیل هایی را که در تاریکی رشد کرده بودند قطع کرد و آنها را در تاریکی روی ورقه هایی از ژلاتین یا آگار قرار داد و چندین ساعت در همان وضعیت به حال خود باقی گذاشت . همه مراحل بعدی آزمایش نیز در تاریکی انجام شد . شکل 9-2: اثر فتوپریودیسم بر ساقه گیاهان

اسلاید 408: سپس نوکهای کولئوپتیلها را از روی ورقه های آگار برداشت و ورقه ها را به قطعات مکعب شکل کوچکی تقسیم کرد . هنگامی که قطعات مکعبی مزبور روی محل قطع شده یک کولئو پتیل بمدت چند ساعت قرار داده شوند ، سرعت رشد طولی کولئو پتیل نزدیک به سرعت رشد طولی یک کولئو پتیل سالم و قطع شده است ، این امر بیانگر آن است که نوکهای کولئوپتیل ها حاوی یک ماده نافذ است که قادربه تحریک رشد طولی بخش تحتانی و قاعده کولئو پتیلهاست. ونت همچنین نشان داد که اگر یک مکعب آگار حاوی ماده نافذ نوک کولئوپتیل بطور نامتقارن روی مقطع یک تنه کولئوپتیل چند ساعت قرار داده شود ، کولئوپتیل همان طور که رشد می کند خمیده می شود و درجه خمیدگی متناسب است با غلظت ماده رشد موجود در مکعب آگار .

اسلاید 409: این مشاهده و آزمایش اساس روش اندازه گیری فعالیت اکسین ، یعنی آزمایش کولئو پتیل یولاف است، که ونت انجام داده است. اسید ایندول استیک (IAA ) از نوک کولئوپتیل ها استخراج شده است( مقدار یک میکرو گرم از 10000 نمونه نوک کولئوپتیل ) . مقادیر قابل تشخیص IAA تنها از تعداد معدودی گیاهان استخراج شده است ، ولی شواهد آزمایشی کروماتوگرافی نشان می دهد که این ماده بطور گسترده و وسیعی در گیاهان در سلسله گیاهی وجود دارد.در روشهای سنجش حیاتی دیگر می شود به کار برده می شود . اسید ایندول استیک یک آکسین است که بطور طبیعی در گیاهان وجود دارد.

اسلاید 410: اثرات فیزیولوژیکی آکسینها اسید ایندول استیک و سایر آکسینها در تعدادی از جنبه ها و مراحل نمو گیاهی شرکت دارند. برخی از اثرات مهم آنها بطور اختصار شرح داده می شوند .بزرگ شدن یاخته ها : مطالعات اولیه بر روی رشد کولئوپتیل نشان داد که و سایر آکسینها بزرگ شدن یاخته ها را تحریک و تشدید می کنند . رشد طولی کولئو پتیل ها و ساقه ها در نتیجه بزرگ شدن یاخته ها انجام می شود. یک توزیع نامساوی IAA در ساقه ها و ریشه ها سبب اختلاف در میزان بزرگ شدن یاخته ها ( در قسمت های مختلف ساقه ها و یا ریشه ها ) می شود و همراه با آن در اندام مربوط خمیدگی ایجاد می شود ( مانند ژئوتروپیسم و فتوتروپیسم ) . یاخته مریستمی در بافت کالوس و یا در محیط های مخصوص کشت افت های گیاهی نیز تحت تأثیر IAA قرار گرفته و بزرگ می شوند.

اسلاید 411: ممانعت از نمو شکوفه های جانبی نمو شکوفه ها ( جوانه های ) جانبی را آکسین تولید شده در مریستم انتهایی که بعدا به طرف پایین ساقه منتقل می شود متوقف می کند . اگر منبع تولید آکسین را از طریق قطع کردن ( بریدن) مریستم انتهایی از روی ساقه برداریم در این صورت شکوفه های جانبی از قید حالت بازدارندگی اکسین رها می شوند و نمو خود را آغاز می کنند.ریزش برگ برگها بر اثر تغییراتی که در خواص شیمیایی و فیزیکی یاخته های منطقه ریزش ( گروهی از یاخته ها در قاعده دمبرگ ) ایجاد می شود از ساقه جدا می شوند. چنین به نظر می رسد که غلظت IAA در یاخته های مجاور و یا داخل منطقه ریزش با مرحله ریزش رابطه دارد.

اسلاید 412: فعالیت کامبیومی ( Cambial Activity)رشد ثانوی ساقه ها بر اثر انجام تقسیم سلولی در لایه زاینده ( کامبیوم ) و تشکیل بافتهای آوند چوبی و آوند آبکش است. آکسینها تقسیم سلولی را در ناحیه کامبیوم تسریع و تشدید می کنند.رشد ریشه: همان طور که قبلا اشاره شد ، بزرگ شدن یاخته ها معمولا بوسیله IAA تحریک و تسریع می شود. در یک محدوده معین از غلظتهای IAA ، میزان بزرگ شدن سلولها متناسب است با مقدار IAA موجود در ریشه ها اثر معمولی IAA ممانعت از بزرگ شدن یاخته ها است ولی تنها در غلظت های خیلی کم و پایین ،IAAاثر تحریک کننده بر بزرگ شدن یاخته ها دارد.بزودی پس از شناخت اهمیت IAA بعنوان یک هورمون گیاهی ، ترکیباتی که از نظر ساختمانی مشابه آکسینها بودند ، سنتز و ساخته شدند و از نظر خواص و فعالیت بیولوژیکی مورد آزمایش قرار گرفتند.

اسلاید 413: کشف جیبر لین Gibberellinتصور می شود که کشف جیبر لین ها قبل از اینکه توسط دانشمندان آمریکایی و انگلیسی در دهه 1950 انجام گیرد ، توسط دانشمندان ژاپنی انجام شده است. مدتهای طولانی بود که شالیکاران آسیایی با نوعی بیماری که در آن گیاهان ارتفاع بلند پیدا نموده ولی دانه ای تولید نمی نمودند آشنایی داشتند بیماری شناسان گیاهی طی تحقیق روی این بیماری دریافتند که گیاه از طریق یک ماده شیمیایی مترشحه از قارچی که گیاه به آن آلوده شده بود به افزایش ارتفاع تحریک شد

اسلاید 414: این ترکیب شیمیایی از طریق صافی های کشت قارچ جداشده و بعد از نامگذاری قارچ تحت عنوان جیبرلا فوجی کوری، جیبرلین نام گرفت. وزارت کشاورزی ایالات متحده موفق به کشف ساختار موادی شدند که از صافیهای کشت قارچ خالص سازی شده بودند . آنها این ترکیبات را اسید جیبرلیک نامیدند ( شکل 9-1).

اسلاید 415: به محض دستیابی به اسید جیبرلیک ، فیزیولوژیستهای گیاهی آزمایشات خود را روی این ترکیب و در انواع مختلفی از گیاهان آغاز کردند .واکنشهایی تماشایی در رشد طولی گیاهان پا کوتاه و گیاهان دارای رشد رزت به دست آمد و خصوصا این مسأله عموما در گیاهان پاکوتاه نخود ( Pisum sativum )، ذرت پاکوتاه (Zea mays ) و نیز گیاهان رزت یکساله دیده شد. گیاهانی که به دلایل ژنتیکی ارتفاع خیلی زیادی داشتند هیچ واکنش دیگری به جیبرلین ها نشان ندادند . اخیرا آزمایشاتی که روی ذرت پاکوتاه انجام شده است مؤید این مطلب بودند که در واقع رشد طولی طبیعی گیاهان تحت کنترل جیبرلین هاست.در حل حاضر ، متجاوز از 50 نوع GA شناخته شده اند و بیش از 40 نوع آنها در گیاهان سبز وجود دارند.

اسلاید 416: اثرات فیزیولوژیکی جیبرلین ها بسیاری از گیاهان به استعمالGA با افزایش قابل ملاحظه طول ساقه شان پاسخ می دهند.برییان و همینگ متوجه شدند که GA اثر رشدی مختلفی بر روی ارقام قد کوتاه و معمولی گیاه نخود دارد ، به این دلیل که ، هنگامی که روی گیاهان نخود قد کوتاه GA پاشیده شود ، طول میان گرهها افزایش می یابد و ظاهر گیاهان مانند واریته های نخود معمولی قد بلند می شود . در حالی که ، واریته های قد بلند گیاه نخود نسبت به ( استعمال ) جیبرلینها پاسخ و عکس العملی نشان نمی دهند .

اسلاید 417: گیاه ذرت نیز عکس العمل مشابهی نشان می دهد . حدود 20 رقم گیاه ذرت قد کوتاه وجود دارد که نیمی از آنها نسبت به استعمال GA خارجی عکس العمل نشان می دهند و ارتفاع گیاه افزایش می یابد . هنوز روشن نیست که چرا همه رقمهای گیاه ذرت قد کوتاه نسبت به GA عکس العمل نشان نمی دهند .

اسلاید 418: دلیلی نداریم تا بر این باور باشیم که صفت قد کوتاه بودن تنها به ( مقدار و غلظت ) GA بستگی دارد ، زیرا ممکن است در میان گیاهان قد کوتاه ، آنهایی که نسبت به GA عکس العمل نشان نمی دهند دارای یک اساس بیوشیمیایی متفاوت برای قد کوتاهی خود باشند.جیبرلینها علاوه بر اثراتی که روی طویل شدن ساقه دارند ، هنگامی که روی گیاهان سالم پاشیده شوند سبب افزایش سطح برگها در تعدادی گیاهان مختلف نیز می شوند . بطور مشابه ، استفاده از جیبرلینها سبب افزایش اندازه غنچه های گل در گیاهان کاملیا و گل شمعدانی و تعدادی گیاهان دیگر می شود. همچنین پس از پاشیدن GA ، اندازه برخی میوه ها افزايش می یابد ، واریته های متعدد گیاه انگور بطور متداول با جیبرلینها تیمار می شوند تا اندازه میوه هایشان افزایش یابد .

اسلاید 419: جیبرلینها همچنین تولید میوه های بدون دانه ( پارتنو کارپیک را در تعدادی از گیاهان تحریک می کنند . چنین میوه هایی معمولا بی دانه اند. جیبرلیها علا وه بر تأثیر در اندازه اندامها ، روی سایر عکس العمل های گیاهی نیز تأثیر دارند . بسیاری از گیاهان قبل از اینکه بتوانند برای گل دادن تحریک و آماده شوند، نیاز به گذرانیدن یک پریود درجه حرارت پایین ( 2 تا 4 درجه سانتی گراد ) و بدنبال آن روزهای بلند دارند . اگر درجه حرارت پایین توسط گیاه دریافت نشود ، از افزایش طول ساقه ممانعت می شود و حالت تجمع برگها روی ساقه ( روزت) ایجاد می شود هنگامی که مرحله گل دادن در گیاه تحریک می شود، طول ساقه افزایش می یابد . جیبرلین می تواند در تعددی از این قبیل گیاهان جایگزین درجه حرارت پایین شود و گل دادن را تحریک کند.

اسلاید 420: همچنین مشاهده شده است که اگر برخی از دانه ها و شکوفه ها با جیبرلین ها تیمار شوند خواب ( دورمانسی) آنها شکسته می شود . مقدار جیبرلین داخلی در برخی دانه ها افزایش می یابد تا سرانجام منجر به رویش دانه شود. استعمال جیبرلین خارجی سبب تسریع رویش چنین دانه هایی می شود که حالت خواب در آنها ظاهرا به علت کمبود جیبرلین داخلی در آنها است . مکانیزمی شبیه به خواب در برخی شکوفه ها نیز مشاهده شده است.بسیاری از عکس العمل های فیزیو لوژیکی نسبت به جیبرلینها شامل هر دو مرحله تقسیم سلولی و افزایش اندازه سلول است. در این موارد ، اثرات جیبرلین ها مشابه اثرات تحریکی تیمار با آکسینها است . در این زمینه یک تفاوت وجود دارد و آن اینکه جیبرلینها هنگامی که روی گیاهان کامل استعمال شوند مؤثرتر هستند ، در حالیکه ، اثرات عمده آکسینها بر روی اندامها ی بریده و قطع شده مانند کولئوپتیلها ، میان گرهها ،ریشه ها و غیره مشاهده می شوند.

اسلاید 421: فرمهای جیبرلین ها در گیاهان متجاوز از 50 GA های مختلف استخراج و شناسایی شده اند . بطور کلی هر گونه بخصوص از گونه های گیاهی تنها تعداد کمی از جیبرلینها را دارد. این که چرا گیاهان بایستی چنین ترتیب و تعداد جیبرلینها را در خود داشته باشند معلوم نیست . احتمالا یک گیاه بخصوص ممکن است تنها معدودی GA های مختلف را در خود داشته باشد و چنین به نظر می رسد که طی دوره بلوغ نوع GA های موجود در آن تغییر می کند . تفاوت های بین فرمهای GAزیاد نیست.

اسلاید 422: سیتوکینین ها (Cytokinins)سیتوکینین ها به دنبال تلاشهای انجام شده جهت یافتن عوامل مؤثر بر تقسیم سلولهای گیاهی کشف شدند . به دنبال آن ، تأثیر آنها بر بسیاری از فرایند های فیزیولوژیکی و تکاملی دیگر آشکار گردید . این اثرات شامل تأخیر در پیری اندامهای جدا شده از گیاه اصلی ، انتقال عناصر غذایی ، بلوغ کلروپلاست ، توسعه لپه ها و کنترل ریخت زایی است.

اسلاید 423: تقسیم سلولی در نمو گیاه به طور کلی سلولهای بالغ گیاهی تقسیم نمی شوند . این سلولها در نتیجه تقسیم سلولهای مریستم اولیه و ثانویه شکل می گیرند ، و پس از تشکیل ، بزرگ شده و تمایز می یابند . به محض تعیین وظیفه سلولهای بالغ در گیاه ، نظیر انتقال مواد فتوسنتز و یا حمایت گیاه جهت استقرار معمولا این سلولها در طول زندگی گیاه ، دوباره تقسیم نمی شوند .

اسلاید 424: از این جنبه به سلولهای حیوانی شباهت دارند که گفته می شود به تمایز نهایی رسیده اند . هر چند مثالهای زیادی مبنی بر ظاهر ی بودن شباهت سلولهای گیاهی به رفتار سلولهای جانوری می توان ارایه کرد . به طور واقعی مشخص شده که هر نوع سلول گیاهی که هسته اش رسیده باشد ،توانای تقسیم شدن را دارد.سلولهای گیاهی تمایز یافته بالغ در برخی شرایط قادر به تقسیم شدن هستند.

اسلاید 425: این موضوع که در روند تکامل طبیعی بعضی از انواع ، سلولها یا در پاسخ به یک محرک خارجی انجام می شود نشانگر این است که سلولهای گیاهی تمایز نهایی نیافته اند مگر زمانی که در مرحله رسیدگی از بین بروند . در بسیا ری از گونه ها تعدادی از سلولها رسیده پوست و یا آوند آبکش مانند کامبیوم آوندی یا کامبیوم چوب برای تشکیل مریستم های ثانویه دوباره تقسیم می شوند . در ناحیه جداشدن قاعده دمبرگ سلولهای پارانشیم رسیده بعد از یک دوره غیر فعال میتوزی شروع به تکثیر دوباره میکنند.

اسلاید 426: بافتهای زخمی شده گیاه سلولهای نزدیک به زخم را برای تقسیم تحریک می کنند . حتی سلولهای کاملا تخصص یافته مانند شیره های آوند آبکش و سلولهای محافظ ممکن است در اثر ایجاد زخم حداقل یکبار واداربه تقسیم شوند . سلولهای زخمی که برای فعالیت میتوزی فعال شده اند نوعا خود محدود کننده اند بعد از چند تقسیم سلولهای تقسیم شونده عمل تقسیم را متوقف کرده و تقسیم مجددی انجام نمی دهند اما وقتی باکتریهای موجود در خاک وارد زخم شوند .

اسلاید 427: می توانند سبب ایجاد حالت نئوپلاستیک ( تومور شکل) یانوعی بیماری به نام تاول تاجی شوند که مدرکی عینی از پتانسیل تقسیم میتوزی سلولهای بالغ گیاهی می باشند . تاول تاجی شکل بیشتر روی گیاهان دولپه ای تأثیر می گذارد . بدون آلودگی اگروباکتریومی ، تقسیم سلولی که توسط زخم تحریک شده بعد از چند روز کاهش می یابد و از سلولهای جدید به صورت یک لایه سلول کرکی یا بافت آوندی حفاظتی تمایز می یابند .

اسلاید 428: اگر چه باکتریوم خصوصیت سلولهای تقسیم شونده را در واکنش به زخم ایجاد شده تغییر می دهد به طوریکه حالت شبه سرطانی به خود می گیرد اما این سلولها عمل تقسیم را متوقف نمی کنند بلکه به تقسیم در طول زندگی گیاه ادامه داده و توده سازمان نیافته ای از بافت تومور را به نام تاول تولید می کنند. بسیاری از زیست شناسان بر این باور بوده اند که همان گونه که میکرو ارگانیسم ها در لوله های آزمایش یا در پتری دیش کشت می شوند ، ممکن است اندامها ، بافتها و سلولها نیز بتوانند در محیط ساده ای از مواد غذایی رشد کنند.

اسلاید 429: کشف و شناسا یی سیتو کینین ها در یک تحقیق ، به منظور شروع و تداوم تکثیر بافتهای طبیعی ساقه در محیط کشت مواد بسیار زیادی مورد آزمایش قرار گرفتند . یک سری از مواد از عصاره مخمر گرفته تا عصاره آب گوجه فرنگی ، اثر مثبتی در بعضی از بافتها داشتند . اما حداکثر تحریک کنندگی زمانی اتفاق می افتد که مایع آندوسپرم نارگیل یا شیر با آب نارگیل به محیط کشت اضافه گردد . محیط کشت مغذی وایت تهیه شده با اکسین 20-10 % و شیر نارگیل تقسیم سلولهای بالغ را حمایت می نماید و در گونه های متعددی تکثیر آنها تا تشکیل بافت کالوس ادامه می یابد .

اسلاید 430: این مسأله نشان داد که شیر نارگیل دارای یک ماده یا موادی است که سبب ورود یا ابقای سلولهای بالغ در چرخه تقسیم سلولی می شوند. تلاشهای بسیاری برای تعیین ماهیت شیمیایی ماده موجود در شیر نارگیل که احتمالا عاملی برای شروع تکثیر سلول می باشد ، انجام شد و بالاخره معلوم شد که شیر نارگیل دارای هورمون سیتوکینین زآتین است ولی این مسأله تا چندین سال بعد از کشف سیتوکینین معلوم نبود .

اسلاید 431: تسریع تقسیم سلولی بارزترین و مهمترین خاصیت موادی است که به عنوان سیتوکینین طبقه بندی می شوند . سیتوکینین ها پیری را به تأخیر انداخته و انتقال مواد غذایی را تحریک می کنند . برگهای جدا شده از گیاه حتی اگر مرطوب باشند و عناصر معدنی آنها تأمین گردد ، کلروفیل ، RNA ، لیپیدها و پروتئین را به آرامی از دست می دهند . این فرایند ها ی طراحی شده با گذشت زمان که منجر به مرگ می شوند پیری نامیده می شوند . پیری برگ در تاریکی نسبت به روشنایی سریع تر است . تیمار برگهای جدا شده بسیاری از گونه ها با سیتوکینین ، پیری آنها را به تأخیر می اندازد . اگر چه سیتوکینین ها به طور کامل از پیری جلوگیری نمی کنند ، ولی اثرات آنها مخصوصا زمانی که سیتوکینین مستقیما روی برگ متصل به گیاه پاشیده شود ، می تواند کاملا محرک باشد .

اسلاید 432: اگر فقط یک برگ تیمار شده باشد ، سبز باقی مانده و مابقی برگهای هم سن آن زرد شده و می افتد . حتی اگر قسمت کوچکی اگر قسمت کوچکی در روی برگ با سیتو کینین تیمار شود ، سبز باقی می ماند ، در حالی که بافتهای اطراف همان برگ شروع به پیر شدن می کنند. سیتو کینین ها رسیدگی کلروپلاست ها را تسریع می کنند.هر چند بذر های می توانند در تاریکی جوانه بزنند ولي مورفولوژی گیاهچه های رشد کرده در تاریکی نسبت به گیاهچه هایی که در روشنایی رشد کرده اند خیلی متفاوت است. به گیاهچه های رشد کرده در تاریکی اتیوله شده گفته می شود (شکل9-3) . میان گره ها در گیاهچه های اتیوله شده بلند تر شده ، برگها گسترش نیافته و کلروپلاست ها رسیده نیستند . در عوض ، پروپلاستید های گیاهچه های رشد کرده در تاریکی داخل اتیو پلاستها رشد نموده و در غشاهای درونی ، شبکه فشرده و منظمی به نام پرولاملار تشکیل می دهند . اتیو پلاست ها دارای یکسری از کاروتنوئید ها هستند و به همین علت گیاهچه های اتیوله شده زرد به نظر می رسند ، ولی کلروفیل یا اکثر آنزیم ها و پروتئین ها ی ساختمانی مورد نیاز برای تشکیل سیستم تیلا کوئیدی کلروپلاست و دستگاه فتوسنتزی را نمی سازند .

اسلاید 433: زمانی که گیاهچه هادر روشنایی جوانه می زنند کلروپلاست مستقیما توسط پروپلاستید ها ی موجود در جنین رسیده می شوند ، ولی اتیوپلاستها نیز زمانی که گیاهچه های اتیوله شده در معرض نور قرار بگیرند می توانند در داخل کلروپلاستها رسیده شوند.اگر برگهای اتیوله شده قبل از قرار گرفتن در معرض نور با سیتوکینین تیمار شوند ، کلروپلاستها یی با گرانای گسترده تر تشکیل می دهند . همچنین کلروفیل و آنزیم های فتوسنتز بعد از قرار گرفتن در معرض نور با سرعت بیشتری ساخته می شوند. سیتوکینین قادر به تسریع این تغییرات در تاریکی نیست ، ولی تحریک رسیدگی کلروپلاست تشکیل شده در معرض نور توسط سیتوکینین کاملا معلوم است این نتایج نشان می دهد که سیتوکینین ها ساخت پروتئین های فتوسنتزی را تسریع می کنند.

اسلاید 434: سیتو کینین ها می توانند سبب تحریک توسعه سلول شوند سیتوکنین ها می توانند باعث توسعه سلول در بعضی بافتها و اندامها شوند . این اثر بیشتر در دولپه ایها یا برگهای لپه ای در گیاهانی مانند خردل ، خیار و آفتابگردان به وضوح دیده می شود . لپه های این گونه ها به علت توسعه سلول در طول رشد گیاهچه ها بزرگ می شوند . تیمار سیتوکینین توسعه اضافی سلول را بدون اینکه افزایشی در وزن خشک لپه های تیمار شده ایجاد کند ، تسریع می کند .سیتوکینین ها سنتز پروتئین راتنظیم می کنند - مدارک خوبی وجود دارد که سیتوکینین ها در تنظیم سنتز پروتئین ایفای نقش می کنند . پلی ریبوزوم ها دستگاههای سنتز پروتئین هستند . آنها دارای مولکولهای پیام آور RNA میباشند که به ریبوزوم های زیادی متصل هستند . هر ریبوزوم در مرحله مختلفی از ترجمه mRNA به پلی پپتید قرار دارد.

اسلاید 435: اتیلن ( Ethylene)اثرات فیزیولوژیکی اتیلن روی رشد گیاهان 75 سال است که شناخته شده است اتیلن یک گاز تبخیر شدنی است که بر اثر احتراق ناقص ترکیبات پر کربن مانند ذغال سنگ ، نفت و گاز طبیعی تولید می شود . اتیلن یک جزء تشکیل دهنده دود ، گاز و دود اگزوز اتومبیلها و سایر گازهای صنعتی است.برخی از علائم و نشانه های این اثرات زیان آور شامل ریزش برگها ، پیچش غیر عادی پهنک برگ و دمبرگ و دمگل ، بی رنگ شدن گلبرگهای گل ، تورم ساقه ،ممانعت از طویل شدن ساقه و ممانعت از رشد ریشه بود که سرانجام منجر به شناسایی حضور اتیلن در گاز مزبور شد .

اسلاید 436: تحقیقات فیزیولوژیکی بعدی منجر به کشف این نکته شد که گیاهان در ضمن رشد و نمو خود از طریق مراحل متابولیکی اتیلن تولید می کنند .خصوصا میوه های در حال رسید ن مقادیری اتیلن سنتز می کنند که سبب تجمع غلظتهای نسبتا زیاد اتیلن در داخل فضاهای بین سلولی بافت میوه می شود . اتیلن همچنین در سایر بافتها و اندامها مانند گلها ، برگها ، ساقه ها ، ریشه ها ، غده ها و دانه ها تولید می شود. مقدار اتیلن موجود دربافت گیاهی خیلی کم و معمولا کمتر از است ، ولی محتمل است که غلظتهای زیاد آن در زمانهای معین ضمن رشد و نمو، در محل و بافت بخصوصی از گیاه تولید شود.

اسلاید 437: اثرات فیزیولوژیکی اتیلن شامل خمیدگی برگ ( اپی ناستی)، ریزش برگها ، تورم ساقه ،ممانعت از رشد ساقه و ریشه ، رسیدن میوه ها ،و بی رنگ شدن گلبرگها می باشد . بدوا عقیده بر این بود که این اثرات بر روی رشد به علت وجود مقادیر نسبتا زیاداتیلن در محیط خارج می تواند باشد . با کشف اینکه گیاهان ، اتیلن سنتز کرده خودشان را به محیط رها می کنند ، این احتمال داده شد که اتیلن داخلی ( گیاهی) ممکن است بعنوان یک هورمون رشد عمل کند.اکنون عقیده بر آن است که اتیلن یک هورمون رشد گیاهی است و نشان داده شده است که در بسیاری مراحل فیزیولوژیکی شرکت دارد.

اسلاید 438: اتیلن گسترش و بزرگ شدن را در جهت طولی ممانعت می کند و گسترش را در جهت عرضی تحریک می کند چنانکه به نظر می رسد که ساقه متورم شده است.

اسلاید 439: بعلاوه ، اتیلن تغییر در عکس العمل ژئوتروپیسمی را در بافت ساقه اتیوله تحریک می کند . این مرحله نیز تحت تأثیر آکسین است.همچنین ،اتیلن ریزش برگها ،ساقه ها ، گلها و میوه ها را تسریع می کند . اتیلن یک اثر متقابل با آکسینها در مراحل متابولیکی همراه و مربوط به پیری دارد . بسیاری از جنبه های علمی مربوط به انبار کردن میوه ها به اتیلن مربوط می شود . اتیلن مرحله رسیدن را در بسیاری میوه ها شروع می کند و در ضمن رسید ن میوه ها ، مقادیر نسبتا زیادی اتیلن تولید و به هوای اطراف آزاد می شود . مرحله رسیدن میوه ها می تواند از طریق خارج کردن اتیلن از هوای مجاور میوه های در حال نمو و یا با کاهش مقدار اکسیژن هوای اطراف میوه ها به یک سطح نازل به تأخیر انداخته شود .

اسلاید 440: میوه هایی مانند پرتقال ، لیمو ، گریپ فروت ، خربزه ، سیب ، موز و آوکادو را میتوان با کنترل مقدار گازهای موجود در هوای انبار مدتهای طولانی و قابل ملاحظه در انبار نگهداری کرد . میوه های نگهداری شده تحت شرایط کنترل شده در انبار را می توان در هر زمان ، با تغییر مقادیر گاز اکسیژن یا اتیلن در هوای اطراف میوه ها تحریک به رسیدن کرد.

اسلاید 441: اسید آبسیزیک (Abscisic acid)سال ها بود که فیزیو لوژیست های گیاهی معتقد بودند که پدیده خواب بذر یا جوانه به علت ترکیبات بازدارنده می باشد و به همین دلیل آزمایشهایی را با هدف جداسازی آنها طرح ریزی کردند و این امر منجر به کشف اسید آبسیزیک به عنوان یکی از ترکیبات ممانعت کننده گردید.آزمایشات اولیه شامل استفاده از کروماتوگرافی برای جداسازی عصاره های گیاهی ، همراه با سنجش حیاتی براساس رشد کولئو پتیل یولاف است . این تلاشها مبین یک ماده بازدارنده متفاوت از اکسین بود . ده سال بعد ، ماده ای مؤثر که باعث افزایش ریزش میوه های پنبه می شد .

اسلاید 442: به صورت خالص به دست آمد و ضمن کریستاله شدن آبسیزین ΙΙ نام گرفت. همان زمان ، ماده ای از برگهای درخت چنار به دست آمد که موجب افزایش خواب جوانه می شد و دورمین نام گرفت . زمانی که دورمین از نظر شیمیایی مورد آزمایش قرار گرفت مشابه آبسیزین ΙΙبود و به علت این که در فرایند ریزش دخالت داشت به نام اسید آبسیزیک (ABA) شناخته شد . چندین سال تصور می شد که القای ریزش یکی از اولین وظایف اسید آبسیزیک می باشد . اما اکنون می دانیم که اتیلن عامل اصلی ریزش اندام است.

اسلاید 443: اسيد ابسيزيك باعث واکنش های فیزیولوژیکی متعددی در گیاهان عالی می شود - خواب بذر . توانایی بذرها برای به تعویق انداختن فرایند رشد تا فراهم شدن زمان مناسب برای جوانه زنی یک خصوصیت خاص بذرها است. به نظر می رسد که ABA به عنوان هورمون القا کننده خواب عمل می کند .- رشد . ABA از القای رشد ناشی از اکسین در گیاهچه ها جلوگیری می کند و به همین دلیل ABA نیز هورمون بازدارنده رشد نامیده می شود. - تنش و انسداد روزنه ای . نقش ABA در تنش های یخ زدگی ، شوری و آب باعث شده است که ABA را به عنوان هورمون تنش شناسایی کنند . ABA در بسته شدن روزنه بسیار مؤثر است و انباشته شدن آن در برگهای تحت تنش ، نقش مهمی در کاهش تلفات آب به وسیله تعرق در شرایط تنش آب ایفا می کند .

اسلاید 444: جذب آب . کاربرد ABA بر روی بافت های ریشه جریان آب و جریان یون را تحریک می کند که نشانگر این است که اسید آبسیزیک پتانسیل فشاری را نه تنها به وسیله کاهش تعرق ، بلکه به وسیله افزایش جریان آب درون ریشه تنظیم می کند . ABA جریان آب را به وسیله افزایش هدایت هیدرولیکی ( کاهش مقاومت در برابر آب ) و به وسیله افزایش جذب یون ، که سبب افزایش اختلاف پتانسیل آب بین خاک و ریشه می شود ، افزایش می دهد. علاوه بر این ABAرشد ریشه و ظهور ریشه های جانبی را تحریک می کند ، در حالی که مانع از رشد برگها می شود . این اثرات متضاد ABA روی ریشه و برگ ها سبب کاهش سطح برگ و افزایش سطح ناحیه جذب آب ریشه می شود که به تحمل گیاه در شرایط تنش خشکی کمک می کند .

اسلاید 445: ریزش و پیری. اسید آبسیزیک ابتدائا به عنوان یک عامل ریزش برگ جداسازی شد . با این وجود ثابت شده است که اسید آبسیزیک ریزش اندام ها را صرفا در تعداد کمی از گونه ها تحریک می کند و اولین هورمونی که سبب ریزش می شود ، اتیلن است . از طرف دیگر ، ABA به وضوح در پیر شدن دخالت دارد و از طریق تسریع پیری ممکن است به طور غیر مستقیم تشکیل اتیلن را افزایش دهد و ریزش را تحریک کند . پیری آخرین مرحله تکاملی قبل از مرگ یک عضویا کل موجود می باشد.

رایگان

خرید پاورپوینت توسط کلیه کارت‌های شتاب امکان‌پذیر است و بلافاصله پس از خرید، لینک دانلود پاورپوینت در اختیار شما قرار خواهد گرفت.

دانلود رایگان