معماری و عمرانعلوم مهندسیتاریخ و بیوگرافیمهندسی شهرسازی

تاریخ شهر های ایرانی اسلامی (اشکانیان)

این پاور پوینت در قالب ۲۲ اسلاید گرافیکی و طراحی شده، همزمان دو درس تاریخ شهر های ایرانی اسلامی- و فرهنگ ، هنر و هویت ایرانی اسلامی را پوشش میدهد. سرفصل مطالب: – معرفی اجمالی – شهرهای دوران اشکانی – هنر شهرسازی کهن پارتی – ساختار کالبدی شهر در دوره ی پارتی – ۴عنصر نوظهور دوره ی اشکانی – فیروزآباد (گور) – دارابگرد (دارابجرد) – تیسفون – نیسا (نسا) – فرهنگ – آداب و رسوم – آرایش و پوشش – زبان – دین و مذهب – هنر – منابع

ppt.ir

صفحه 1:

صفحه 2:
ارشک یکم( ۲۴۷-۲۱۱)قم اردوان پنجم(۲۲۴-۲۰۸)پم دوره ی تاریخی تأسيس آنقراض یکای پول

صفحه 3:
شهرهای دوران اشکانی در پلان شهرها آثاری از شهرسازی سلوکی را میتوان دید "2 شباهت زیادی به شهرهای آسیای میانه دارند باتوسعه شهر از قدرت سیاسی اشکانیان کاسته ميشد و به مکانی مانند دژ برای دفاع تبدیل 7طرح عمومی شهرها دایره ای است که از شهرسازی آسیای غربی اقتباس شده #شهر ها عموما منظفه نظامى ابت که با بيشرفت تبديل به شهر شده #اكثر شهر ها يونانى مبدا و يونانى نشين بودند بسيارى شهرها رشد و توسعه يافتند و بسيارى هم بعد ها به ويرانه تبديل

صفحه 4:
هنر شهرسازی کهن پارتی شهرهای اشکانی شامل موارد زیربوده: > > شهر یا قلعه با نقشه ی مدور شهر با قلعه با نقشه مستطیل شهر یا قلعه با نقشه ی مربع 2 شهر یا قلعه با نقشه ی بیضی شهر یا قلعهبا نقشنه ی چند ضلعی تامتظم اغلب این قلعه ها و شهر ها به طور کلی شهررا میتوان :دارای موارد زیر اند :به ۳ قسمت تقسیم کرد 2دیوار با حصار داخلی و خارجی < دو در قسمت مرتع شهر خندقى بين دو ديوار 7 خانه های اعیان نشین دز در كوشه يا وسط شهر ” استقرار جامعه ى كشاورزى دروازه ی ورودی در یک گوشه شهر

صفحه 5:
ساختار كالبدى رذ ‎J‏ ى شهر در دوره ى يارتى

صفحه 6:
گنبد -1 ساختمانلتاق دار -2 به عنوان فضایی نیمه باز . ارتباط ميان محيط بسته ی داخل و فضای باز خارج را فراهم می کند .علل پیدایش آن : يس از تشکیل شاهنشاهی بناهای مجلل زیادی برپا شد طاق -4 ‎٩‏ و با توجه به شرایط اقلیمی و در دسترس نبودن چوب های بلند و محکم .احداث طاق رواج یافت ایولن-3

صفحه 7:
فیروزآباد (گور) < دارای حصاری عظنم_ارمهر .1 2 بمهر * شرا خ دارای 4 دروازه | ‎pee ee‏ ذان دور شك Ea eS icles تخت جمشيد دارد © ديدنى هاى شهر: كاخ ساسانى |" برج آتشكده :منار شهر كور در وسط شهر- 4گوش با مضالم سک وک ارتهاع 30 متر دروازه تخت نشین که شباهت زیادی به سر عيوان سمل قدرت وراه < جهت دایره درآوردن وساختن نهر < محل ارتباط باقاه 0

صفحه 8:
دارابگرد (دارابجرد) < در ردیف اولین شهر های دایره ای فلات ایران 2 طرح مدور شهر اقتباس از آسیای غرب 7 دارای خندقی پیرامون شهر دیوارشهر به طول 6.106 وارتفاع 1010 2 در دامنه ی قله شاه نشین: آثار غاری مصنوعی برای نگهداری زندانیان یا ذخیره آب يا کالاهای ضرورک_. + پل های ازدهانه ى غار تا كف آن 121/5 ارتفاع جام هيج دروازه اصلى دروازه فرعى ؛ جلوى دروازه ها در به سمت راه آتشکده تماس و ارتباط با خارج : شمال 21 د آب مشروب ى دشمن برجيده ه

صفحه 9:
تسف ون انی اشکانیان ” واقع در عراق امروزی * داراى بارويى دايره اى به قطر 16.1223 و برج هايى در فاصله 16.2238 2 اردوگاهی مستحکم در برابر روم 7 اطراف باروها دارای آثاری چون گرمابه ی هلنی و قصر تیسفون ۶ کلان شهر تیسفون علاوه بر داشتن کاخ هاوخزانه مرکز بارگانی نیز است مانند شهر نسا شامل قلعه‌شارستان وسیع با بازار و معاید ار يونجه فروشان -> ميدان اعدام محل تلاقى راه هاى بازركانى و در نتيجه انباشت ثروت جاده ابريشم از جين شروع و به تيسفون منتهى مى شود 7 راهی بازرگانی از سوریه آغازه از تیسفون عبور و به چین منتهی می شود

صفحه 10:
7 هسته ی اصلی شهر <به شکل کثیرالاضلاع نا منظم 7 در گوشه ی دیوار های شهر برج های ۴گوشی 7 درون شهر, محله های مسکونی, عمارت . *#باارزش ترین اثر کشف شده در این شهر: آرامگاه .ساختمان های دینی و عمومی آرامگاه بزرگان اشکانی درون ساختمانی مربع شکل. اركى بالاى تيه جدوبي حاوى انبار غلة و عمارات موی مر فرورا درون اتلفی دقن و الق را پر از لسناس > دور ارگ زمین های کشاورزی تاارزش متکردند و دراتاق را برای همیشه می ستند 7 ارگی در جنوب شرقی بر روی تپه ای سنگی

صفحه 11:
- گریشمن < مجله همشهری - ۲۳فروردین ۸۸ ۶ مجله اینترنتی برترین ها - 18 تير ‎٩۳‏ 2 روزنامه تقویم مسکن - اسفند ۱۳۸۹

صفحه 12:
< عصری مبتنی بر روش و منش پهلوانی پهلوان —¢2 ‎——q@arthay)‏ يارت < اشکانیان پس از یک دوره تهاجم نظامی ( به سرکردگی اسکندر) اینک در معرض تهاجم فرهنگی یونانیان بودند اما به رهبری پادشاهان اشکانی به ‎Rs‏ 5 ملی خویش را پاس داشتند چه بسا به واسطه ی چنین کشمکش هایی فرهنگ و هنر خود را آراسته تر و آزموده تر کردند

صفحه 13:
2 در بستر فرهنگ غنی اشکانی . داستان های عاشقانه بسیاری از جمله << ویس و رامین >> و << <بیژن و منیژه >> پدیدار گشته این حاصل تلیفیق طبع هنری و رزمی اشکانیان است که در آن ها بزم خواهی و دلدادگی ها اشرافیانه ویژه ی فرهنگ < <رزمی و بزمی > > اشکانی به خوبی بازتاب يافته 7 شکل گیری شخصیت نهایی رستم و آرش كمان كيردر اين زمان بوده است.

صفحه 14:
آداب و رسوم ۶ در اسب سواری و تیر اندازی ماهر بودند 7 شیرین ترین تفریح : شکار و چوگان علاقه ی زیادی به جشن و ضیافت و همچنین موسیقی داشتند 75 ...سا علاقه ی اشکانیان به رزم و بزم که ريشه در خصلت آریایی-زردشتی اين دودمان داشتببه حوبى ,در فرهك وهدر آن دوران بازتاب يافته

صفحه 15:
ارايش و يوشسش ۶ لباس عمومی پارت ها همانی بوده که در پلکان شرقی آپادانا . اعضای هیئت نمایندگی پارت ها بر تن دارند کاخ آپادانا ۳ پیراهن بر روی یکدیگر. به این صورت که پیراهن نخست گشاد و پرچین و بلندی آن تا روی زمین وطول پیراهن دوم معمولا تا روی زانو نیم تنه گشاد با شلواری کیسه مانند در تحقیقات به دست آمده در كور هاى دوره ى اشكانى؛ نشان مى دهد كه از يارجه هاى ينبه اى هم استفادة ميشده.

صفحه 16:
wo sev ۵ ee WD ws DD 6 wD Ay 6 ee cue mee 2 ‏م ابرع‎ ee rye D seg 6 DW “ee Ws B vse 6 re D we ‏زبان‎ »ورد مت رهم سای اد یلیر 7 در شهر های یونانی زبان اصلی مردم یونانی بود 7 اگر ایرانیان به زبان یونانی آشنا بودند ؛امروزه ذخیره ی ما از زبان یونانی به چند واژه ی اقتصادی همچون : درهم (دراخماغ ءدینار (دیناروس) و سیم (نقره) محدود نميشد 27 تا قبل از اشکانیان هیچ نشانی از خط و زبان ایرانی یافت نميشد ۶ این زمان به در مطالعات تاریخی زبان شناسی معروف است 7 در زمان اشکانیان خط پهلوی اشکانی پایه ریزه میشود که دنباله ی پارسی پاستانی است که هخامنشیان از آن استفاده می کردند.

صفحه 17:
“7 اشکانیان در زمینه مذهب. و قومیت همواره سیاست تسامح را پیش میگرفت بنابر اين برای پذیرش تمایلات و نهضت های فرهنگی مختلف آمادگی داشت بيشتر مردم دين وردشتى داشبتيد 2 ولی همانند زمان هخامنشیان » فرمانروایان اشکانی مردم را در انتخاب دین آزاد گذاشته بودند 7 حضرت عیسی مسیح در دوران پادشاهی فرهاد پنجم زاده شد ؛ اما در زمان پادشاهی اردوان سوم دین مسیحیت رواج یافت

صفحه 18:
هنر گریشمن هنر پارت را به ۳ دسته تقسیم میکند: | یونانیمآبی | ایرانی-یونانی ‎ll‏ ايرانى كيبى بين هنر ايران و يونان به وجود آمدبو سرانجام عنصر هنری إيران راه شود را بازيافت.

صفحه 19:
2 اشکانیان با اعطای خود.مخناری به حکام خود سعی داشتند نامداری فرهنگی و هنری را در ابعاد وسیعی به وجود آورده و خود نیز در جریانات فرهنگی هنری حضور فعال داشته باشند بدین ترتیب امکان پیشرفت های محلی بدون دخالت دولت به وجود آمد به طور مثال: پادشاهان اشکانی فرهنگ هلنی را به عنوان بستری برای ارتباط جهانی پذیرفته بودند اين موصوع. از روک سکه های اشکانی آشکار ميشود این وضع در زمان بلاش تغییر یافت و نوشته های یونانی جای خود را به خط آرامی پهلوی دادو نقش سکه ها تغییر یافت چنانکه نقش کماندار تبدیل به آتشدان بة

صفحه 20:
در دوره ی اشکانی توجه اندکی که از زمان هخامنشیان به تزئیین دیوار های بیرونی آغاز شده بود رونق گرفت در اين دوره همچنین با هنر های جدیدی در معماری مواجه هستیم از جمله : 7 استفاده از آسمانه های قوسی و گنبد خانه ها که تا دوره ی قاجار نیز در معماری مرسوم بوده ۶ نقش های یونانی و دایره های مماس بر هم با عناصر دندانه دار 7 حجاری و تصاویر برجسته ( تا قبل از دوره اشکانی به ندرت با تصویر زن روبه به رو هستیم. اما در نقاشی های کوه خواجه تصویر زن نیز به چشم میخورد ) 7 مجسمه سازی فلز کاری

صفحه 21:
داب - موق ره رن 2 ما > با وجود اینکه اشکانیان ۶۰۰سال حکومت کردند اما آثار باقی مانده از آن ها کم است دلایل: ‎I‏ نابودی یادمان ها در طول زمان ||. موقعيت سیاسی- تاریخی ساسانیان باعث شد ساسانیان آثار اشکانیان را نادیده بگیرند 7 عمده ی آثار معماری - هنری اشکانی در حل حاضر در کشور عراق و سوریه واقع شده از جیله : مجمومه بتاهای آشور و هترا خر انران : شیر *۰احروااه جر قامعا » کوه خواحه سیستان + مسجد سلیمان. و آثاری در شمال قصر شیرین

صفحه 22:
منابع 2 پیشاهنگ,حسنعلی:تریخ ایران برای نوجوانان‌تهران:نشر صادقی كيانى.داريوش.مقاله ى ريشه هاى ادبيات رزمى و بزمى در ايران ۸7 گریشمن .تاریخ هنر ‎gy Barack bass >‏ ادبیات ایران پیش از اسلام‌انتشارات سخن. ۱۳۷۷ ‏۳ باقری.مهری(۱۳۸۷)تاریخ زبان فارسی,تهران‌ننشر قطره ‏وبلاك سرزمين اهورايى ‎http://ariobarzan. blogfa.com.(\vaa F.1d) LIS Cosa (VTAVOIN) je 05” ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

ریخ شهر های ایرانی اسالم گ ،هنر و هویت ایرانی اس اشکانیان معرفی اجمالی مرو قل کانیا اش ن پایتخت تیسفون ،هگمتانه ،صد دروازه،شوش ،نسا، ارشاک دوره ی تاریخی زبان ها یونانی ،پارتی ،پارسی، میانه ،آرامی تاسیس سال قبل از میالد247 دین کیش بابلی ،مزدیسنا دولت پادشاه فئودالی انقراض سال بعد از میالد224 شاهنشاه ارشک یکم( -211 )247ق.م اردوان پنجم(-208 )224پ.م یکای پول دراخمای یونان قانون گذار مجلس مهستان اروپای دوران قدیم نق شه در پالن شهرها آثاری از شهرسازی سلوکی را میتوان دید شباهت زیادی به شهرهای آسیای میانه دارند باتوسعه شهر از قدرت سیاسی اشکانیان کاسته میشد و به مکانی مانند دژ برای دفاع تبدیل میشد طرح عمومی شهرها دایره ای است که از شهرسازی آسیای غربی اقتباس شده شهر ها عموما منطقه نظامی است که با پیشرفت تبدیل به شهر شده اکثر شهر ها یونانی مبدا و یونانی نشین بودند بسیاری شهرها رشد و توسعه یافتند و بسیاری هم بعد ها به ویرانه تبدیل هر مردور دورا پا ن ر ت ش ی شهرهای دوران اشکانی ی هنر شهرسازی کهن پارتی اغلب این قلعه ها و شهر ها به طور کلی شهررا میتوان شهرهای اشکانی شامل :دارای موارد زیر اند :به 3قسمت تقسیم کرد موارد زیربوده: شهر یا قلعه با نقشه ی مدور2 دیوار با حصار داخلی و خارجی دژ در قسمت مرتع شهر شهر یا قلعه با نقشه مستطیل خانه های اعیان نشین خندقی بین دو دیوار استقرار جامعه ی کشاورزی شهر یا قلعه با نقشه ی مربع دژ در گوشه یا وسط شهر شهر یا قلعه با نقشه ی بیضی دروازه ی ورودی در یک گوشه شهر شهر یا قلعه با نقشه ی چند ضلعی نامنظم ساختار کالبدی شهر در دوره ی پارتی مراکز اقتصادی که همان راسته ی بازار و صنعت گران بوده در مسیری منتهی به دروازه قرار داشته است. عنصر نوظهور دوره ی اشکانی4 گنبد 1- ساختمان اتاق دار 2- { به عنوان فضایی نیمه باز ،ارتباط میان محیط ایوان 3- بسته ی داخل و فضای باز خارج را فراهم می کند { .علل پیدایش آن :پس از تشکیل شاهنشاهی بناهای مجلل زیادی برپا شد طاقبا4-توجه به شرایط اقلیمی و در دسترس نبودن چوب های بلند و محکم و .احداث طاق رواج یافت فیروزآباد (گور) { دارای حصاری عظیم باب مهر 1- دارای 4دروازه اصلی باب بهرام ۲- ـ باب هرمز۳ ـ باب اردشیر4 شرق غرب شمال جنوب :منار شهر گور م ن ا ر ش ه ر گ و ر در وسط شهر4 -گوش -با مصالح سنگ و گچ -ارتفاع 30متر دیدنی های شهر :کاخ ساسانی برج آتشکده قلعه دختر قلعه دختر هایعنوان سمبل قدرت پادشاه کشف دروازه تخت نشین که شباهت زیادی به سردر به جهت دایره درآوردن وساختن شهر تخت جمشید دارد ‏ محل ارتباط با قلعه دخترجهت اطالع از حمالت دشمن محل نیایش دارابگرد (دارابجرد) در ردیف اولین شهر های دایره ای فالت ایران طرح مدور شهر اقتباس از آسیای غرب دارای خندقی پیرامون شهر دیوارشهر به طول k.m6وارتفاع m10 { دروازه ها { { :شرقی دروازه اصلیبه سمت راه آتشکده :غربی تماس و ارتباط با خارج :شمال دروازه فرعیورود آب مشروب :جنوبی خروج آب زائد در دامنه ی قله شاه نشین: آثار غاری مصنوعی برای نگهداری زندانیان یا ذخیره آب یا کاالهای ضروری پل های متحرک جلوی دروازه ها در پلکانی شب وهیچ بدون ازدهانه ی غار تا کف آن m1/5ارتفاع دشمن برچیده میشده حمله ی هنگام تا سری قک تیسفون پایتخت زمستانی اشکانیان مانند شهر نسا شامل قلعه،شارستان وسیع با بازار و معابد واقع در عراق امروزی بازار یونجه فروشان میدان اعدام دارای بارویی دایره ای به قطر k.m3و برج هایی در محل تالقی راه های بازرگانی و در نتیجه انباشت ثروت فاصله k.m38آن جاده ابریشم از چین شروع و به تیسفون منتهی می شود اردوگاهی مستحکم در برابر روم اطراف باروها دارای آثاری چون گرمابه ی هلنیوراهی بازرگانی از سوریه آغاز ،از تیسفون عبور و به قصر تیسفون کالن شهر تیسفون عالوه بر داشتن کاخ هاوخزانه مرکز بارگانی نیز است چین منتهی می شود گنجینه ی تاریخی نیسا (نسا) :نیسا جدید قلعه ی نیسا در ترکمنستان :نیسا قدیم هسته ی اصلی شهر به شکل کثیراالضالع نا منظم ارگی در جنوب شرقی بر روی تپه ای سنگی در گوشه ی دیوار های شهر برج های 4گوشی درون شهر ،محله های مسکونی ،عمارت  ،با ارزش ترین اثر کشف شده در این شهر: آرامگاه ،ساختمان های دینی و عمومی آرامگاه بزرگان اشکانی درون ساختمانی مربع شکل ارگی باالی تپه جنوبی حاوی انبار غله و عمارات مسکونیدرون اتاقی دفن و اتاق را پر از اجناس هر فرد را دور ارگ زمین های کشاورزی باارزش میکردند و دراتاق را برای همیشه می بستند منابع ایران از آغاز تا اسالم – گریشمن از شار تا شهر – دکتر سید محسن حبیبی مجله همشهری – 23فروردین 88 مجله اینترنتی برترین ها – 18تیر 93 روزنامه تقویم مسکن – اسفند 1389 فرهنگ صری مبتنی بر روش و منش پهلوانی پهلوان پرثو ()parthav اشکانیان پس از یک دوره تهاجم نظامی ( به سرکردگی اسکندر) اینک در معرض تهاجم فرهنگی یونانیان بودند هویت اصالت ملی خویش را پاس و اما به رهبری پادشاهان اشکانی به خوبی داشتند چه بسا به واسطه ی چنین کشمکش هایی فرهنگ و هنر خود را آراسته تر و آزموده تر کردند پارت فرهنگ ر بستر فرهنگ غنی اشکانی ،داستان های عاشقانه بسیاری از جمله << ویس و رامین >> و <<بیژن و منیژه >> پدیدار گشته این حاصل تلیفیق طبع هنری و رزمی اشکانیان است که در آن ها بزم خواهی و دلدادگی ها اشرافیانه ویژه ی فرهنگ <<رزمی و بزمی >> اشکانی به یافتهو بازتابرستم خوبی نهایی شخصیت شکل گیری آرش کمان گیردر این زمان بوده است آداب و رسوم در اسب سواری و تیر اندازی ماهر بودند شیرین ترین تفریح :شکار و چوگان عالقه ی زیادی به جشن و ضیافت و همچنین موسیقی داشتند عالقه ی اشکانیان به رزم و بزم که ریشه در خصلت آریایی-زردشتی این دودمان داشت؛به خوبی در فرهنگ و هنر آن دوران بازتاب یافته آرایش و پوشش س عمومی پارت ها همانی بوده که در پلکان شرقی آپادانا ،اعضای هیئت نمایندگی پارت ها بر تن د :پوشش زنان 2 پیراهن بر روی یکدیگر .به این صورت که پیراهن نخست گشاد و پرچین و بلندی آن تا روی زمین وطول پیراهن دوم معموال تا روی زانو پوشش مردان نیم تنه گشاد با شلواری کیسه مانند در تحقیقات به دست آمده در گور های دوره ی اشکانی؛ نشان می دهد که از پارچه های پنبه ای هم استفاده میشده. کاخ آپادانا زبان ر شهر های یونانی زبان اصلی مردم یونانی بود گر ایرانیان به زبان یونانی آشنا بودند ،امروزه ذخیره ی ما از زبان یونانی به چند واژه ی اقتصادی هم رهم (دراخما) ،دینار (دیناروس) و سیم (نقره) محدود نمیشد تا قبل از اشکانیان هیچ نشانی از خط و زبان ایرانی یافت نمیشد این زمان به تاریک مطالعات تاریخی زبان شناسی معروف است دوره ی در در زمان اشکانیان خط پهلوی اشکانی پایه ریزه میشود که دنباله ی پارسی باستانی است که هخامنشیان از آن استفاده می کردند. دین و مذهب اشکانیان در زمینه مذهب و قومیت همواره سیاست تسامح را پیش میگرفت بنابر این برای پذیرش تمایالت و نهضت های فرهنگی مختلف آمادگی داشت بیشتر مردم دین زردشتی داشتند ولی همانند زمان هخامنشیان ،فرمانروایان اشکانی مردم را در انتخاب دین آزاد گذاشته بودند حضرت عیسی مسیح در دوران پادشاهی فرهاد پنجم زاده شد ؛ اما در زمان پادشاهی اردوان سوم دین مسیحیت رواج یافت گریشمن هنر گریشمن هنر پارت را به 3دسته تقسیم میکند: .Iیونانی-مآبی .IIایرانی-یونانی .IIIایرانی ترکیبی بین هنر ایران و یونان به وجود آمد؛و سرانجام عنصر هنری ایران راه خود را بازیافت. هنر اشکانیان با اعطای خود مختاری به حکام خود سعی داشتند نامداری فرهنگی و هنری را در ابعاد وسیعی به وجود آورده و خود نیز در جریانات فرهنگی هنری حضور فعال داشته باشند بدین ترتیب امکان پیشرفت های محلی بدون دخالت دولت به وجود آمد طور مثال :پادشاهان اشکانی فرهنگ هلنی را به عنوان بستری برای ارتباط جهانی پذیرفته بودند ن موضوع از روی سکه های اشکانی آشکار میشود این وضع در زمان بالش تغییر یافت و نوشته های یونانی جای خود را به خط آرامی پهلوی دادو نقش سکه ها تغییر یافت چنانکه نقش کماندار تبدیل به آتشدان شد هنر وره ی اشکانی توجه اندکی که از زمان هخامنشیان به تزئیین دیوار های بیرونی آغاز شده بود رونق گ ن دوره همچنین با هنر های جدیدی در معماری مواجه هستیم از جمله : تفاده از آسمانه های قوسی و گنبد خانه ها که تا دوره ی قاجار نیز در معماری مرسوم بوده ش های یونانی و دایره های مماس بر هم با عناصر دندانه دار جاری و تصاویر برجسته ( تا قبل از دوره اشکانی به ندرت با تصویر زن روبه به رو هستیم، ا در نقاشی های کوه خواجه تصویر زن نیز به چشم میخورد ) سمه سازی ز کاری کوه ستان ه سی خواج هنر ا وجود اینکه اشکانیان 600سال حکومت کردند اما آثار باقی مانده از آن ها کم است یل: نابودی یادمان ها در طول زمان موقعیت سیاسی -تاریخی ساسانیان باعث شد ساسانیان آثار اشکانیان را نادیده بگیرند عمده ی آثار معماری – هنری اشکانی در حل حاضر در کشور عراق و سوریه واقع شده ز جمله :مجموعه بناهای آشور و هترا در ایران :شهر 100دروازه در دامغان ،کوه خواجه سیستان ،مسجد سلیمان و آثاری در شمال قصر شیرین منابع پیشاهنگ،حسنعلی،تاریخ ایران برای نوجوانان،تهران:نشر صادق کیانی،داریوش،مقاله ی ریشه های ادبیات رزمی و بزمی در ایران گریشمن ،تاریخ هنر تفضلی،احمد،تاریخ ادبیات ایران پیش از اسالم،انتشارات سخن1377، باقری،مهری() 1387تاریخ زبان فارسی،تهران:نشر قطره وبالگ سرزمین اهورایی شهربراز(،)1389.5.23هویت اشکانیان(http://ariobarzan.blogfa.com،)1389.6.25

96,000 تومان