سیر تحول انرژی هسته ای ایران

صفحه 1:


صفحه 2:
*بررسی سیر تحول ۴انرژی هسته ای در ابران ۴ به بهانه توافق ژنو 

صفحه 3:
مد < 3 واحرجى مخرج > و جعل لی من لدنک 

صفحه 4:
‎٠“‏ "و لابزالون يقاتلونكم حتى يرّدوكُم عَنْ دينكم إن استطامُوا “لبه كين معنى كه «دشثمنان شما هموارمبا شما در جنك هستند»تا لكر بتوافند شما را از دينتان ‏بر گردانند وبه اطاعت خود در آورند. و در حال کفر بمیرند. ‏۲ وله لایزالون؛ دلالت بر استمرار دارد و گویای لین است‌ که دشمنان همیشهبا شما ‏در جنگ هستند. ‏> منتهی بسته به شرایط مکانی و زمانی نوع این جنگ ممکن است متفاوت باشد. * گاهی جنگ جنگ نظامی است. ‎ 

صفحه 5:
پاسخ مقام معظم رهبری به نامه رئیس جمهور * جناب آقای رئیس‌جمهور دستیابیبه آنچه مرقوم داشته‌لید در خور تقدیر و تشکر از هیئت مذاکرات هسته‌نی و دیگر دست اندر کاران است و میتواند پایه‌ی اقدامات هوشمندانه‌ی بعدی قرار گیرد. بی‌شک فضل الهی و دعا و پشتیبلنی ملت ایران علمل لین موفقیت بوده و در آينده نیز خواهد بود انشاء الله. ايستادكى در برابر زياده خواهيها همواره بايد شاخص خط مستقيم حريكت مسئولان اين بخش باشد؛ و جنين خواهد بود انشاء الله. 

صفحه 6:
* خدای بزرگ راسپاس می‌گویم‌که در نخستین ماه‌های شروع کار دولت تدبیر و امید» ۳ فرزندان انقالبی شما توانستند در مذاکرلتی دشوار و پیچیده» حقانیت ملت ایران در فعالیت‌های هسته‌ای را در صحنه بین‌المللی اثبات کنند > وكام نخست رلبه كونهاى بيش بيندسكه كه سالها سعى بر انكار نكن داشتنه- قرار كيرد ” وراه برای گام‌های بلند بعدی در حراست از 

صفحه 7:
"آدستاوردهای قطعی لین تولفق اولیه‌به رسمیت شناخته شدن حقوق هسته‌ای ایران * حراست از دستاوردهای هسته‌ای فرزندان این مرز و بوم بوده است "و در کنار نبا تیقف رند تحریم‌های ظالملنه» بخشی از فشارهای غیرقانونی در تحریم‌های یک‌جانبه برداشته "و فروباشی سازمان تحریم آغاز شده است 

صفحه 8:
تاریخجه انرژی هسته ای در ایران اولين تلاش های ایران برای دستیابی به فناوری هسته ای به دهه ۵۰ میلادی باز می گردد. تئوری های هسته ای ایران در لین زمان بسیار بلندپروازلنه‌می نمود و محمد رضا پهلوی به آن توجه زیادی داشت. نخستین کشوری که ایران رابه دستیابیبه فناوری هسته ای ترقیب و این تکنولوژی را به ایران منتقل کرد ابالات متحده آمریکاء بود. “' در سال ۹۵۸ ایرانبه عضویت آژلنس بین المللی انریی اتمی (۰۸.2.۸) در آمد و از لین زمان‌به بعد نمایندگان ایران در نشست های آژانس حضور داشتند. 

صفحه 9:
‎٠“‏ در سال 1۹۶۵»,پس از طرح الحاق ایران‌به کنوانسیون آژلنس بین المللی» لین مسئله در اداره حقیقی وزارت امور خارجه یقت ابران توسط آقایان (هرمیداس بایند» پرویز مهدوی و عضدالدین کاظمی) که اولین تیم حقیقی هسته ای ابران را تشکیلحی دادند» بررسى شد و ایران در همان سال, اين قرارداد را با آژانس به امضاء رساند. در سال ۱۹۶۷ آمریکا اولین رآکتور تحقیقلتی ۵ مگاولنی آب سبک رابه ابران فروخت و شركت امريكايى (81/1)» این ر آکتور را در دانشگاه تهران نصب و راه اندازی کرد. ‏* لین رآکتور از اورانیوم غنی شدمبا خلوص ‎٩۳‏ درصد لستفاده می کرد و امریکا پیش از وقوع انقلاب اسلامی» حدود ۵ کیلو گرم سوخت اورانیوم غنی شده سطح بالابه ایران دادکه تحت نظارت و تدابیر حفاظتی آژلنس بین المللی انرژٌی اتمی در انبار سوخت مصرف شده در محل ‏رآکتور تمران نگهداری می شود و تا امروز مرتباً تحت بازرسی رسمی و غیر رسمی کارشناسان و بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی می باشد ‎ 

صفحه 10:
در سال ۱۹۶۸ ایران پیمان عدم تکثیر سلاحهای هسته ای (۱!.۳۲) را پذیرفت و در سال ۰ آن را در مجلس شورای ملی به تصویب رساند. ۳ اندکی بعد در سال ۱۹۷۴- (۱۳۵۳)» شاه سازمان انویٌی اتمی ایران (۵۰۳:0.۱) را تأسیس کرد و دکتر اعتماد» به ریاست آن منصوب شد. لین سازمانبا گسترش سریع؛ عهده دار تعهدات سنگین ساخت ۴ نیروگاه در (بوشهر و دارخوین)؛ ایجاد تأسيسات 1ب شيوين کن در بوشهر» تأمین سوخت و پشتیبلنی تکنولوژیکی از یروگاه ها و قرارداد ساخت ۴ نیروگاه دیگر در اصفهان و استان مرکزی شد. اين مركز از آن پس مرکز تحقیقات هسته ای (۱136) نام گرفت. 

صفحه 11:
* درلین زمان دانشگاه تمران در زمینه فناوری هسته ای فعال شد و تربیت دانشجو در لین رابطه را آغاز کرد. ۳ دانشگاه شیراز نیز رشته مهندسی هسته ای را اراثه کود و در این راستا دانشجویانی نیز برای تحصیل در رشته های مرتبط با انرژی هسته ای به خارج اعزام شدند. سال ۱۹۷۴ نقطه عطفی در تحقیقات هسته ای ایران در زمان پهلوی محسوب می شود. * درلین سال ايران قواردادی بابنیاد پژوهشی استنفورد امریکا (۲656۵۲6 ‎Stanford‏ ‏ادا نا05 هیا 2۱ 5منعقد کردکه طی تن لین میکز پژوهشی وابستمبه دانشگاه استنفورد» مجوی تحقیق و ارلثه جشم اندازی میان مدت در ابعاد اجتماعی؛ اقتصادی و صنعتی برای توسعه ایران شد. ۳ بنیاد لستنفورد نهایتاً درمیک مطالعه ۲۰ جلدي که تحت عنوان (8600۲ 5۱هبه ایران ارائه کرد؛ پیشیفت صنعتی و اقتصادی ابران را متکیبه تولید ۲۰ هزار مگاوات بیق‌تا سال ۱۹۹۵ و راه اساسی تولید این مقدار برق رااز طريق تأسیس نبیوگاه های هسته اي در ابیان قلمداد کرد. 

صفحه 12:
* براساس راهکار مطالعه مذکور» ایران در نولمبر ۱۹۷۴ (۵ سال پیش از وقوع انقلاب اسلامی) قرارداد احداث دو رآکتور آب سبک ۱۳۰۰ مکایلتی؛ برای نصب در بوشهر رلبا شرکت آلمانی زیمنی‌به امضاء رساند و در لین زمینه بیش از ۲ هزار متخصص آلملنی و کارشناس ایرانی اجرای این طرح راکه در زمان خود یکی از بزرگتیین وکم نظیرترین پرویه های نیروگاه اتمی محسوب می شد را آغاز کردند " و پیش بینیمی شد لین پروژّه عظیمتا پایان سال ۱۹۸۰ تکمیل شود که وقوع انقلاب ایران و > آغاز جنگ تحمیلی ادامه آن را متوقف ساخت. در ادلمه؛ ایران-یک قرارداد چرخه سوخت هسته ای ده ساله قلبل تمدیسبا آمریکا در سال ۴ آلمان غربی در سال ۱۹۷۶ و فرانسه ۱۹۷۷در سال منعقد نمود. 

صفحه 13:
* ابران همجنین در سال ۱۹۷۴ طبق معاهده ۱۱.۳.۲ قرارداد دو جانبه (بادمان) و نظارت آژلنس را منعقد کرد و پذیرفت که طبق قرارداد پادمان جامع ‎Jao Goluty (INFCIRC/214)‏ قرارداد (۱۱۳0۱586/153» امکان بازرسی را به بازرسان آژانس بدهد. * در لین راستاء ایرانبا هند فیز (که در لین دوره پیشرفت های چشم گیری در زمینه هسته ای کرده بود) قرارداد همکاری هسته ای امضاء کرد. “در ماه اوت ۱۹۷۵ شركت كرافتورك يونيون (100الا ۲3۲:/۷6۲)» در آلمان غربی» کار روی نیرو گاه های هسته ای ابران را طبق قرارداد آغاز کرد. 

صفحه 14:
* در سال 1۹۷۵ ایران ۱۰ درصد از سهام مجتمع غنی سازی اورانیوم پورودیف (۶۳۵01۴) را كه قرار بود در منطته تریکاستن فرانسه احداث شوده خریداری نمود. لین سهام بخشی ازمیک کنسرسیوم فرانسوی, بلژیکی» اسپانیایی و ایتالیلیی بود و ايران به موجب موافقتنلمه ای که شاه آنرا امضاء کردحی توانستبه‌فن آوری غنی سازی (یورودیف) دسترسی یلبد و فیز موافقت شد ایران مقدار مشخصی از اورانییم غنی شده از کارخانه مذکور را که بشدت برای تولید رادیو ایزوتوپ های راکتورهای خود و عمدتاً برای استفاده ها ی پزشکی نیاز داشت» دریافت کند. ایران در مجموع» در تأسیسات بورودیف ۲ میلیارد دلار سرمایه گذاری کرد. سيك میلیارد دلار ایران از شرکت طرف قرارداد احداث رآکتور هسته ای بود و یک میلیارد يك ميليارد دلار سهم ايران از شر قرار راکتور ای بود و یک میلیار دلار هم بصورت وام سرمایه گذاری شده بود.. 

صفحه 15:
در سال ۱۳۵۵ (۱۹۷۶) همچنین ۵ قرارداد مرتبطبا همبا شرکت آمریکلیی جنرال اتمیک منعقد گردید: طبق قرارداد شمارة ا» شرکت مزبور متعهد بودتا ابزار و قطعات لازم برای تبدیل رآکتور تحقیقاتی تمران را مشتمل بر ابزار و متعلقات رآکتور و سوخت هسته‌ای تحویل دهد. موضوع قرارداد ‎of Byles‏ خدمات طراحی جهت تبدیل رآکتور تحتیقلتی تهران ‎BIN g‏ اطلاعات و گزارشات مربوطه و آموزش پرسنل سازمان انرژی اتمی بوده است. موضوع قرارداد شمارهْ ۳» انجام نظارت و کنترل رآکتور تریگا در حین شروع به کار و اجرای آزمایشات لازم برای راه اندازی ر آکتور بوده است. موضوع قرارداد شمارة ۴» تحویل دستگاه های کنترل مربوط به ر آکتور هسته‌ای بوده است. موضوع قرارداد شمارة ۵» نصب و آزمایش دستگاه های سوخت ر آکتور می باشد. 

صفحه 16:
* در سال ۱۹۷۶»پس از رقابتهای بسیار و براساس قراردادی مشترک» انگلیس و فرانسه مشترکاً تحقیقات برای احداث تأسیسات هسته ای در اصفهان (پیرامون چرخه سوخت هسته ای) را آغاز کردند. ۴ سال ۱۹۷۷ سال ورود رسمی فرانسه به فعالبت های هسته اي ایران بود. * در ماه اکتبر سال ۹۷۷ فرانسه براي احداث ۲ نیروگاه هسته ایسبه ظرفیت ‎٩۰۰‏ ‏مکاوات در (دارخوین) و نزدیکی اهواز با ایران‌به تولفق رسید که شرکت (فراماتوم) اجرای آفرا بر عهده گرفت. * در دسامبر ۱۹۷۷ آلمان غیبی در ازای دربلفت ‎A/F‏ مبلیارد دلار مجوز ساخت ۴ رآکتور هسته ای را مجددا به شرکت کرافت ورک بونیون لا6۷ داد» 

صفحه 17:
*سال ۹۷۶ یک قرارداد محرملنه سنگین برای خرید برخی تجهیزات و مواد اولیه هسته ای رابجا افریقای جنوبی به امضاء رساند. ۴ در اکتبر سال 1۹۷۸ امریکا ۴ لیزوبا فعالیت حساس (۱۶ میکرون) را به ايران فرستاد. * در فوريه 2191/6 رآكتور شماره.يك بوشهريبه ميزان 48 درصد و احداث رآكتور شماره دو نيز 28 در صد بيشرفت فيزيكى رسيد. 

صفحه 18:
همکاری هسته‌ای ابران و آلمان ۳ اولین سابقذ همکاری هسته‌ای ایران و آلمان به سال ۱۳۵۴ برمی گردد. ۳ ابران و آلمان در تاییخ ‎٩‏ تیرماه ۱۳۵۴ (۳۰ ژیئن ۱۹۷۵)» موافقتنلمُ همکاری در زمينة پژیهش علمی و توسعذ فناوری را در تهران منعقد کردند. لین موافقت‌نلمه که در تاییخ ۴/۲/۱۳۵۵ البه تصویب مجلس شورای ملی رسید؛ مشتمل بربیک مقدعه و بازدهماده‌عی باشد و همكارى هاى طرفين را در حوزه هاى توسعة دانش فنى و تحقيقات هستداى و استفاده از انرژی هسته‌ای تضمین می کرد. طبق لین موافقت‌نلمه؛ مقرر كرهيد كسترش همكارى در زمينة لستفادة صلحجويانه از انريى هستهاى تحت موافقتنلمة خاصى كه دراين مورد بين سازمان انرزى اتمى ابران و وزير فدرال بزوهش و تكنولوزى آلمان منعقد مى كردد؛ صورت يذيرد. متعاقباء سازمان انرى اتصى ايران و وبر فدرال بزوهش و تكنولويى جمهورى فدرال آلمان در تاريخ "11 تيرماه 188 در تهران موافقتنامة همكارى در زمينة استفادة صلحجوبانه از انرزى هستداى را منعقد كردند. اين موافقت‌نامه در تاریخ ۱۲ مردادماه ۱۳۵۶ نيز به تصويب مجلس سنا رسيد. ‎٠‏ طبق لين موافقتنلمه؛ طرفين متعهد شدند كه همكارى فيمابين را در زمينة استفادة صلحجويانه از ای هسته‌ای وه ویژه همکاری در زمینه‌های مشروحة زیر بسط و گسترش دهند: ‎ 

صفحه 19:
همکاری در زمینه‌های مشروحة زیر بسط و گسترش دهند: © تحقیق و توسعةٌ ‎cole‏ و فناوری؛ برنامه‌ریزی و ساختمان و ادارهْ نیرو گاه‌های هسته‌ای و سایر تأسیسات هسته‌ای و تحقیقاتی؛ آموزش و کار آموزی کار کنان علمی و فنی؛ فناوری نیروی هسته‌ای؛ ۳ امنیت و حفاظت تأسیسات هسته‌ای و جلوگیری از تشعشعات؛ سوخت اتمی؛ به‌کار گیری انرژی هسته‌ای برای مقاصدی علاوه بر تولید برق؛ تولید و استعمال رادیوایزوتوپ‌هاء 

صفحه 20:
* لولین همکاری هسته‌ای ایران و فرانسه به سال ۱۹۶۹ برمی گردد. ‎٠‏ وبر اقتصاد ايراني مديركل كميسيارياى انرشى اتصى فرانسه در تاريخ ۱۱ مارس ‎۱۹۶٩‏ پروتکل تحقیقات راديواكتيو را در تهران امضاء كردند. طبق لین پروتکل» مقرر شد کمیساریای انریی اتمی فرانس‌یک زمین شناس باتجیبه رالیک ماه بعد از اجراي قطعی پروتکل به ایران اعزام کنستلبا همکاری مقامات ایرلنی؛ مقدمات اعزامیک اکیپ اکتشافی متخصص در امر پژوهش ذخاثر مواد رادیواکتیو را به ایران فراهم کند. ‏در فاز اولیه که تقریبآیک سال طول خواهد کشید, گروه اکتشلفی مذکوربا همکاری گروه کارشناسان ايرلنى در كوتاه تيين مدت مناطقی از خاک ابران راکه از نقطه نظر زمین شناسی برای کاوش ذخاثر موارد رادیواکتیو بسیار مناسب می باشد» مشخص کند. بعد از مشخص شدن مناطق مناسب ‏* فاز دیم اجراشود که تحقیقات دقیقی از لحاظ وجود ذخاثر مواد رادیواکتیو می باشد. ‎ 

صفحه 21:
* اجرای فاز دوم عملیات فیزیبه مدت سه سال و طبق‌یک برنلعة کاری پلیه مورد توافق مشترک صورت خواهد گرفت. در پایان مدت مذکور وبه شرط لین که تملمی کارهای تعیین شده تحقق پیدا کند» کمیساریای انریُی اتصی لین اختیار را خواهد داشتتلبه کارهای اکتشلفی خود براییک دورهٌ سه سالٌ دیگر ادامه دهد. تمامی هزینه های فاز دوم همانندفاز اول, برعهدة کمیساریای انرژی اتمی خواهد بود. کمیساریای انرٌی اتمی همچنین متعهد شده است که در حد امکانات» آموزش پرسنل ایرانی پوشش دهندة کارهای اجرلیی مورد نظر در پروتکل را چه در زمينة محلی از طریق کا رآموزی و چه سفرهای مطالعاتی به فرانسه تسهیل کند. 

صفحه 22:
© همکاری بین ابران و فرانسه» ناظر به هدف‌های ذیل بود: تأسیس يك مركز تحقیق و توسعة اتمی در ایران؛ * تربیت متخصص ایرانی. طبق لین پروتکل» طرفین همچنین تصمیم گرفتند که اقدامات لازم را برای تحهیل ظرفیت برق اتمی تا قدرت ۵۰۰۰ مگاوات از طرف فرانسه به ایران معمول دارند. صنایع فرانسه, تحویل نبروگاه‌های اتمی کلمل از نوع آّب سبک رالبه قدرت ۹۰۰ الی ۱۰۰۰ مكاواتبه ايران بيشنهاد خواهد كرد و نخستين واحد از اين نوع بايد با توجه به الزامات مربوط به ساختمان, تأسيسات و توليد و انتقال نيروى برق در ايران در كوتادتيين مهلت ممكن بدكار افتد. ‎٠‏ مؤسسات دولتى فرانسه» هر نوع خدمات مورد نیاز را در اختبار موسسات ایرلنی مربوطه قرار ‏خواهند داد. ‎ 

صفحه 23:
طبق لین موافقت‌نلعه, در مورد تأمین سوخت نیروگاه‌های اتعی ایران نیز نسبت‌به موارد یل تولفق حاصل گردید: در مهرد اورانیوم طبیعی» فرانسه برای ایجادسیک صنعت ملی در ایران مساعدت لازم را خواهد نمود و امکان اجرای طرح‌های مشترک ایران و فرانسه در کشورهای ثالث مورد بررسی قرار خواهد گرفت. فرانسه؛ متعهد می‌شود درصورت لزوم» در آغاز لهر نیازمندی‌های ایران را از لحاظ اورانبیم طبیعی بر آورده سازد. در مورد غنی‌کردن اورانیوم» فرانسه متعهد می‌شود در مرحلةٌ اول نیازمندی‌های ایران را با انعقاد قراردادهائی که مدت آن‌ها معین خواهد گردید؛ رفع نماید. جانب دیگر» ایران و فرانسه امکانات لازم برای دسترسی مستقیم ایران به این صنعت را مورد بررسی قرار خواهند داد. در مورد سایر فعالیت‌های مربوطبه مواد سوختی (ساخت و حمل و نقل و تصفيةٌ مجدد و ...)» اقدامات مشابهى معمول خولهد كرديد. در بدو لمرء فرانسه متعمد می‌شود خدمات لازم را تأمين کند و همزمان با آن» ترتیب لازم برای اين که ایران در آینده فعالیت‌های مزبور را در دست گیرد؛ داده خواهد شد. 

صفحه 24:
دیگر زمینه های همکاری هسته‌ای مورد اشاره در این موافقت‌نامه؛ عبار تنداز: * جا توجه‌به اهمیت بسیاری که ر آکتورهای فوق زاینده به خصوص به‌منظور کمکبه استقلال ملی از لحاظ انرشى دارندء ایران و فرانسه نحوه‌های همکاری ممکن را در لین زمینه مورد بررسی قرار خواهند داد. همکاری نزديك ايران و فرانسه در زمينة شیرین‌کردن آب شورمبا استفاده از نیروی لتم و فیز در زمينة استفاده از نیروگاه‌های اتمی کوچک. ایران امکانلتی راکه در زمینة ساختن کشتی های تجایتی اتمی» به خصوص کشتی های نفت کش در فرانسه حاصل گردیده بلافاصله مورد بررسی قرار خواهد داد. در تاریخ ۲۳ دسامبر ۱۹۷۴ نیز به‌مناسبت دیدار رسمی شیراک» نخست وزیر فرانسه» از ایران مذاکرلتی بین مقامات دو دیلت در ارتباطبا مشارکت ایران در کارخانه‌های غنی‌سازی اورانیوم با استفاده از فرآیند انتشار کازی فرانسوی بهوییه بورودیف!» صورت کرفت و موافقت‌نلعة همکاری بین طرفين در زمينة غنى سازى اورانیوم و مسائل مالی مربوطه منعقد گردید 

صفحه 25:
* با این هدف دولت ايران و دولت جمهوری فرانسه» به توافقات ذیل دست يافتند: سازمان انرژٍی اتمی ایران و کمیساریای انرٍی اتمی فرانسه موافقت کردندکه تا ۵ ماه از تاريخ این موافقت‌نامه؛ شرکت مشتریکی را تحت قوانین فرانسوی ایجاد نمایند.که در ابتداء سرمایة آن بین دو طرضبه نسبت ۶۰ درصد برای کمیساریا و ۴۰ درصد برای‌سازمان تقسیم شود. کمیساریا به شرکت مزبور (شوکت فرانسوی- ایرلنی) بلافاصلمپس از ایجاد.تّن» بخشی از مایملک خود در یورودیف! را بللغ بر ۲۵ درصد از کل سهام یورودیف| منتقل خواهد کرد. حقوق ناشی از ظرفیت غنی‌سازی قلبل دسترس در شرکت فرانسوی- ایرلنی» به‌عنوان یک سهام‌دار در یورودیفا» توسط کمیساریا و سازمان نسبت‌به مشارکت آن‌ها در شرکت فرانسوی- ایرانی تسهیم خواهد شد. موافقت شد که اعضای شورای نظارت (هیأت مدیره) یورودیف!» شلمل حدلقل-یک ایرلنی که توسط سازمان پیشنهاد خواهد شد گردد. 

صفحه 26:
۳ دو طرف همچنین موافقت کردند که در اسرع یقت ممکن» مشترکاً فرکت دیمی را به‌منظور در گیرشدن در غنی‌سازی اورانیوم ایجاد نمایند که احتمالا می‌تواند شامل شرکای دیگری نیز باشد. موافقت شد که موافقت‌نلمه ای نیز در خصوص مشار کت و غنی‌سازی اورانیوم بین کمیساریا و سازمان نهایی شود. در تاییخ تاییخ ۷حه ۱۹۷۵ نیز در تهران قراردادی بین سازمان انریی اتمی ایران و تکنیکلتم فرانسه برای راه‌اندازیسیک مرکز تحقیق و توسعة هسته‌ای در ایران امضاء شد. طبق لین قرارداد» سازمان و تکنیکلتم تصمیم گرفتند از طریق مراحل مختلف کمبه آمادة بهرهبرداری شدن مرکز تحقیق و توسعةٌ هسته‌ای منجر خواهد شد با یکدیگر همکاری نماید. 

صفحه 27:
‎Le”‏ پیروزی انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ سیاست کشورهای غوبی نسبتسبه ایران تغییر کرد و به سیاست تحریم تکنولوژیک ایران تبدیل شد. ‏* شرکت آلمانی زیمنس؛ حاضر به تکمیل نیروگاه هسته ای بوشهر نشد ‏۳ و ‎leis gL glen‏ تکمیل لین طرح‌بار آکتورهلیی کنبا گاز طبیعی کارحی کردند را داد؛ که ایران با آن مخالفت کرد ‏و از آنجلیی که در لین برهه ایران نمی توانست فشار بین المللی چندلنیبه آلمان غربی وارد کند» لذا مشاجره حقیقی بر سر لین طرح ناتمابتا سال ۱۹۸۸ ادلعه یلفت و ایران درخواست غرامت کرد» ‏* لما سرانجام شرکت زیمنس,با حملیت کمسیون تجارت بين المللى در باييس» از اين ماجراى حقوقی بیروز بیرون آمد و هیچ غرامتی به ایران پرداخت نشد. ‎ 

صفحه 28:
* پروسه ضررهای هسته ای ایران در کین دوره» شامل تلسیسات غنی سازی (یورودیف) فرافسه نيز می شد. عدم اهميت سنجی و مدیریت ضعیف سازمان انریٍی اتصی یقت؛با فسخ یکجانبه قرارداد بورودیف!» ضرر هنگفتی را به ایران متحمل ساخت. * در پی فسخ این قرارداد» فرانسوی ها اقامه دعوا کردند و شرکت (یورودیف) از آنجایی که این اقدام ابران را موجب عدم تحقق برنامه ریزی ۱۰ ساله خود دانستند» تقاضای خسارت کرد > و در نهلیت ‎٩۰۰‏ میلیون فرلنک از ۲ میلیارد دلار سرمایه گذاری ایران‌به عنوان خسار شد و بقيه سهم ايران» سالها بعد بصورت کالا توسط فرانسه با ایران تصفیه شد!ء 

صفحه 29:
* جنگ تحمیلی ۸ ساله نیز بلعث تخریب برخی تأسیسات نیمه کاره هسته ای و همچنین عدم. فعاليت جشم كير در زمینه تحقیقات هسته ای شد. در بحبوحه جنگ ایران و عراق و کمبود شدید منلبع نیرو در کشور؛ ایران‌با روی آوردن به اسپانیا و ژلپن‌به دنبال تکمیل نیروگاه اتمی بوشهر بر آعد که لین دو کشور نیزبه علت فشارهای ابالات متحده آمریکا از ادامه همکاری با ابران خودداری نمودند. پس از پایان جنگ تحمیلی دولت ايران برنلمه های مختلفی را برای دستیابیبه تکنولیوٌی هسته ای و تولید سوخت و انرژی هسته ای در دستور کار خود قرار داد. * انعقاد قرارداد میان ایران و روسیه جهت تکمیل و راه اندازی نیروگاه اتصی بوشهر توسعه و تکمیل تاسیسات سوخت هسته ای اصفهان و ایجاد تاسیسات غنی سازی اورانیوم در نطنز از جمله فعالیت های ایران در رلستای دستیابی به انرژُی هسته ای و چرخه سوخت هسته ای در طی این سال ها بود. 

صفحه 30:
مشکل ایران در واقع از بعد از حمله تروریست ها در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به آمریکا شروع شد. حدود چهار ماه و نیمپس از لین حمله در ژانیبه ۲۰۰۲ بوش سخنرانی مهم سالیانه خود را در مورد نكات اصلى سیاست های داخلی و خارجی آمریکا برای مردم آمریکا ایراد نمود. دراین سخنرانی بوش از ابران»عراق و کره شمالی به عنوان محور شرارت نام برد. از ّن‌پسبه دلیل مبارزمیا تروریسم جهلنی ایران زیر ذره بين قرار گوفت هم زمان گزارش های اسراییل همچنین اطلاعات دقیقی که مجاهدین در باره هسته ای ایران دادند؛ موجب توجه بیش از پیش به ایران شد. گروه مناقین اطلاعات خود را در اختیار نس بین المللی هسته ای قرار داهند و تدریجا پس از پاره ای بازرسی ها صحت قسمتی از این اطلاعات تایید گردید. بازرسی های آژلنسبه صورت ادواری صورت‌می گیرد.. در طول دهه ۹۰ ‎٩‏ اکه سو غلن هلیی نسبتبه برنلمه انرژی هسته ای ایران پیدا شده بوده دببرکل یقت آژلنس بارهلبه منتقدان اطمینان دادکه بر اساس بازرسی های معمول آژانس هیچ گونه فعالیت غیر قانونی در ایران مشاهده نشده است. 

صفحه 31:
برونده ایران از ابتدای سال ۲۰۰۳ تا کنون به استننای فوریه سال۲۰۰۵» در دستور کار شورای حکام قرار داشته است. درطى ابن مدت وضع پرونده ایران فراز و نشیب هایی فراوانی داشته و پرونده به شورای امنیت ارجا شد. در طول سالهای گذشته دو تاییخ در رابطه‌با پروندهایران حلیز اهمیت خاصی بوده است ؛ یکی نوامبر ۲۰۰۴ و دیگری ژوبه ۲۰۰۵ در نوامبر ۲۰۰۴ بوش مجددا به ریاست جمهوری آمریکا انتخاب اب مجدد وی غیر مترقبه نبود و به همین دا مستفیمی در موضع گیری ایران داشت. مشکل ایرانباآزلنس بین المللیانرزی هسته ای مقدار زیادی مربوط استبه مسایل عادی میان‌بیک عضو ۱۱۳۲ و آژانس بین المللی و یک مقدار هم مربوط است به مشکلات سیاست خارجی ایران . این دو مساله از یکدیگر جدا پذیر یستند اينكه ايران ناكهانى تا اين حد تحت فشار قرار كرفته تنها به سیب قصورش در اجرای صعیح ۱۱۳۲ نیست . سيك علت عمده لين وضع .كن است كه ايران سال هاى سال سياست ضد غيبى و ضد آمريكليى رلبا جسيت دنبال كرده در نتيجه کشورهای غربی را در مقابل خود قرار داده است. 

صفحه 32:
با روی کار آمدن دیلت جورج دبلیو بوش در ایالات متحده آمریکاء لین کشور تلاش های گسترده ای را در جهت به تعطیلی کشیدن فعالیت های هسته ای ایران آغاز نمود فشارهای ریم صهیونیستی و برخی دول اروبلیی از طییق آژلنس بین المللی انریُی اتمی و سازمان ملل بلعث شستا سپتامبر سال ۲۰۰۳ میلادی پرونده هسته ای ايران در آژلنس بین المللی انرئی اتصی وضعیت ویژه ای به خود بگیرد. درچی طرح پرونده ایران در شورای حکام و اولتیماتوم لین شورا برای ارسال پروندهبه شورای امنیت» حسن روحانی دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی» مسئُولیت این پرونده را پذیرفت. در ماه های پایلنی سال ۲۰۰۳ میلادی وزرای خارجه ۳ کشور اروپلیی (انکلیس فرانسه و آلمان) به تهران آمدند و در سعد آباد مقرر شد که ایران فعالیت‌های هسته‌ای اش را معلق و پروتکل الحلقی ۱۱۳۲ را امضا نماید. با امضاء تفلهم نلمه هسته‌ای ستد آباد میان ایران و سه کشور اروبلیی؛ فعالیت های هسته ای ایران‌به صورت اختباری از سوی ابران؛ در جهت رفع سوء تفاهمات ایجاد شده میان ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی» به حال تعلیق در آمد. 

صفحه 33:
* از روز چهارشنبه ۳۰ بهمن ۸۱که محمد خاتمی» رئیس‌جمهور یقت از کشف ذخایر اورانیوم و ‎oly ol wl oie‏ برخورداری از ۶ هزار مگاوات برق هستملی خبر داد تا مردادماه ۸۸۴ ۲ روز ماندمبه پایان ریلست‌جمهوری وی» دوره اول رفتار هسته‌ای دیلت هشتم رخ داد؛ دوره‌ای که به دویلن «فییز » هسته‌ای ایران مشهور شد و دیپلماسی هسته‌ای‌ایران تابعی از فشارهای طرف خارجی قرار گرفت. دوره‌ای کهلز سفر محصد للبرادعی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمیبه اییلن و تمرکز او بر پذیرش «پروتکل الحاقی» آغاز شد. » پروتکل الحلقیبه غربسلین امکان را می‌داد که بدون اطلاع قبلی «هرکدامسلز بازرسان خود را در «هر زمان» دلخواه در «هر تاسیسات» ابران قرار دهد 

صفحه 34:
* پذیرش پروتکل الحلقی‌به دلیل احتمال «نشت اطلاعات» توسط بازرسان آزلنس-که بعدها در موارد متعدد رخ داد- و نیز سوءاستفاده از لین حیبه برای بر آورد قدرت نظلصی ایران» با مخالفت‌هایی در سطوح عالی نظام مواجه شد. از خردادماه ۸۲ که موضوع هسته‌ای ایران در شورای حکام آژلنس بین‌المللی انرئی اتمی و بحث پروتکل الحلقی و تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای ایران مطرح شد» کمتر از ۲ ماه نگذشت که مجلس ششم به کمک دولت همسو آمد و پروژه «جلم زهر ۲» کلید خورد. ۷ نماینده مجلس ششم مردادماه ۸۲ طی نامه‌ای سرگشادمبه رهبر انقلاب خواستار پذیرش پروتکل الحاقی و تعلیق همه فعالیت‌های هسته‌ای ایران شدند. محتوای نلمه نمایندگان مجلس ششم فضای حلکم بر موضوع هسته‌ای ایران را بسیار خطرناک آرایش کرده بود. 

صفحه 35:
نامه نمایندگان مجلس ششم به رهبری ‎٠‏ در بخشى از لين نلعه آمده بود: «نهلبا تسامح می‌توان وضعیت ايران را در زمان اشغال در جنگ دوم جهلنی‌با پیش از پذیرش قطعنلمه ۵۹۸با وضع کنینی قلبل مقایسه دانست که در ایلی‌با قطع هرگونه امید در داخل» علمل خارجی سرنوشت کشور را یقم زد و در برهه دوم اراده؛ تدبیر و دوراندیشی حضرت امام خمینی (ره) و اتکای به مردم کشور را نجات داد . ‏* اما شلید دوره کنینی از لین لحاظ بی‌مانند باشد که شکاف‌های سیاسی و اجتملعی‌با تهدید ‏خارجی و برنلمه آشکار دیلت ابالات متحده آمریکا لبه عنوان قدیتی که در برابر خود مانعی فمی‌بیند) برای تغیبر نقشه ژئوبولتیک منطقه همزمان شده و نظام ناچارسبه کنش و واکنش در برابر این برنامه است.» ‎ 

صفحه 36:
* بر اساس پروتکل مشخص ‎cond‏ قرار بر ملاقات وزرای خارجه تروثیکای اروپلیی‌با محمد خاتصی راس ساعت ۱۱ صبح بوذ لمابه دلیلبه طول انجامیدن مذاکرات» اين ملاقات ساعت ۱۴ برگزار شد. * بعدها فاش شد وزرای خارجه ۳ کشور اروپلیی» حسن روحلنی را تهدید کرده بودند در صورت عدم پذیرش خواسته‌های آنان بعنی پذبرش پروتکل الحلقی و تعلیق همه فعالیت‌های هسته‌ای؛ حاضر به ملاقات با خاتمی نخواهند شد. * ملاقات فیشرء دوویلین و استراو با خاتمی نیز برگزار شد و آنان روانه کشورشان شدند. * حسن روحلنی نیز در مقلبل دیدگان خبرنگاران حاضر شد و از پیروزی ایران در این نشست خبر داد. روحلنی از تعهد اروپایی‌هلبه پذیرش حقوق هسته‌ای ایران خبر داد اما در مقابل این تعهد- که ماده ۴ ۱۱۳۲ آن را برای همه کشورهای عضو لحاظ کرده بود () 

صفحه 37:
در ‎۲٩‏ مهر ۱۳۸۲ برابرسبا ۲۱ اکتبر ۲۰۰۳ در نشست مشترک وزاری خارجه سه کشور اروبایی و هیات ایرلنی که در تهران» سعد آبد» برگزار شدء بیانیه‌ای اعلام گردید کمبه موجب تن ایران برای بازدید بازرسان آژانس انرژی اتمی از تاسیسات اتمی خود اعلام همکاری کرد و گازدهی در سانتریفیوژهای نظنر را در رلستای رلستی آزمایی و اثبات صلح آمیز بودن فعالیت هسته‌ای ایران» بصورت داوطلبانه و برای مدت محدود تعلیق کرد. انکلیس و فرانسه نیز متعهد شدنتا از ارجاع پرونده ابران‌به شورای امنیت سازمان ملل جلوگیری در این مذاکرات ریاست هیئت ایرانی را حسن روحانی و ‎JUS‏ خرازی بر عهده داشتند. ریاست هیئت اروبلیی راهم دومینیک دو ویلپن؛ جک استراو و پوشکا فیشر وزیران خارجه سه کشور فرانسه» بریتانیا و آلمان بر عهده داشتند. 

صفحه 38:
خاطرات استراو و فیشر از سعد آباد رفتار تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در قبال موضوع پروتکل الحلقی و بیانیه سعد آباد موجب تلییت یک گزاره تحلیلی در شکل‌دهی به رفتار غرب در قبال ایران شد و آن اعتقاد به فشار بیشتر برای تحقق اهداف بود. ‎٠‏ فيشر جندى بيش به بیان خاطره‌ای از آن مذاکرات پرداخت که به خوبی این نگاه را نمایان می‌کند. فیشر در کتاب خاطرات خود می‌نویسد: «در گفتو کوهای اولیه و مقدملتی‌ما ۳ ویر خارجه کشورهای اروبایی و نماینده ایران» همواره ما تاکید می‌کردیم که بدون توقف فعالیت‌های ‎il‏ ايران توافقی بین ما حاصل نخواهد شد. ایرانی‌ها حاضر به تعلیق فعالیت نبودند. گفت وگوهای ملبهنقطه‌ای رسید که ملبهایرنی‌ها فتیم بدون قبول توقف فعالیت‌های اتمی راهحل مناسبی حاصل تخواهد شد و ما بدون معطلی خواهان رفتن به فرودگاه و بازگشت به کشورهای خود هستیم. این گفته‌های ما منجر به قطع جلسه شد. ایرانی‌ها با دست‌پاچگی شروع به تلفن زدن کردند و بالاخره در این باره هم به توافق رسيديم». وی البته در ادلمه خاطرات خودبه تغيبر روند فعالت‌ها و مذاکرات هسته‌ای در تیم هسته‌ای دیلت احمدی‌نزاد هم اناره کرده و می‌نویسد: دمن شخصا احمدی‌نژاد و لاریجلنی رلیک بار دیگر در سپتامبر ۲۰۰۵ در نبویورک ملاقات کردم. در همان برخورد اول ‏نسبت به آینده با ایران بدبین شدم. بعدها روند مذاکرات بر این بدبینی من صحه گذاشت». ‎ 

صفحه 39:
جک استراو» وزیر وقت خارجه انگلستان جک استراو در کتاب خاطراتش به خاطره‌ای می‌پردازد که مربوط به بعد از مذاکرات سعدآباد است. وی می‌نویسد: «در قطار بودم که کمال خرازی» وزبر خارجه ایران ینک زد و گفت می‌خواهد درباره موضوع هسته‌ای کشورش صحبت کند. به او گفتم گوشی را نگه دارد.عن‌به توللت رفتم‌ی در آنجا گفت‌یگو رلبا وی ادلمه دادم» درخولست داشت‌که اجازه بدهیم حدود ۱۰ سانتریفیوژ برای فعالیت‌های تحقیقلتی در ایران کار کنند.که تاکید کردم اجازه فعال کردن‌میک دستگاه سانتریفیوژ را هم به ایران نمی‌دهيم.» رفتار تحقیرآمیز علیه تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران البنه زوابای دیگری نیز داشت. ابوالفضل ظهرهوندء سفير سلبق ايران در ایلیا و از اعضای تیم فعلی مذاکره‌کننده کشورمان نخستین کسی بود كه فاش کرد جک استراو در جريان مذاكرات با حسن روحانی» پای خود را روی میز مذاکرات گذاشته بود! درباره مذاکرات سعدآباد شنیده‌هلیی هم وجود دارد که البته هیچگاه ثلبت نشد. از جمله تن نلمه محرمانه‌ای با امضای محمد خاتصی است که جک استراو برای اثبات صحت ادعاهای خود تن رالبه خاتمی نشان داد و هنگلمی که خاتمی از او ه چگونگی در اختیار قرار گرفتن این سند پرسید» جواب داد: «از طریق دوستان شما»! 

صفحه 40:
‎٠‏ ۴ ماه پس از باه سعدآباده این‌بر طرفین در بر کسل گردهم آمدند. نتیجه توافق بروکسل تعهد ايران به ارائه اظهارنامههاى فنی و کمی درباره مختصات همه جانبهفعلیت‌های هسته‌ای خود تعلیق موتاژ و آزمایش سانتریفیوژهاء تعلیق ساخت قطعات داخلی سانتریفیوژها تعلیق غنی‌سازی همه تاسیسات موجود در ایران بود. ‏طرف مقابل نیز متعهد شد تلاش فعالانه‌ای را برای عادی شدن برنامه هسته‌ای ایران در شورای حکام دنبال کند! ‏* سب لین حال و شم هد ايران.به مفاد بيانيه بروكسل» غرب بازهم در راستاى همان استراتزى فشار براى عفسنشيني» ‏ قطعنامه ‏ديكر عليه إيران در شوراى حكام بهتصویب رساند. *. عدم تعهد طرف اروبلییبه تعهدلتش موجب شد ایران‌بهنشلنه اعتراف‌سپس از صدور قطعنلمه سوم در ژیئن ۰۰۴ اعلام كند به ‏تعهداتش عمل نمی‌کند. ‏با این وجود غلامرضا آقازاده ۲۰ فروردین ۸۳ اعلام كرد ايران به صورت داوطلبانه توليد سانتريفيوز را تعليق مى كند. ‏بااين وجود باز هم طرف مقابل فشار بر ابران را جايكزين عمل به تعهدات خود كرد. ‏نتيجه اين اقدامات آن شد كه نهادهاى عاليرتبه درون ايران خواستار واکنش سریع به خلف وعده طرف مقابل شدند. ‏ايران مردادماه 41 توليد سانتريفيوز در نطنز را دوباره آغاز كرد. ‎ 

صفحه 41:
هراس از شورای امنیت اقدام ایران درفک پلمب نطنز موجب شد این‌بار شورای حکام در قطعنامه‌ای ایران را تهسید به ارجاع پرونده‌اش به شورای امنیت سازمان ملل کند. آنان برای وادار کردن ایران به تعلیق همه فعالیت‌های غنی‌سازی خود» یک ضرب‌الاجل ۳ ماهه قرار دادند. بر اساس لین ضرب‌الاجل در صورتی که ايران ا تاريخ ۲۵ نوامبر ۲۰۰۴ (۵ آذر 4۸۳ فعالیت‌های تاسیسات نطنز را تعلیق نمی‌کرد؛ پرونده به شورای اعنیت ارجاع می‌شد. غرب در راستای استراتژی فشار» این‌بار نیزبه خواسته خود رسید و ایران‌با امضای بیانیه باريسء تعلیق کامل غنی‌سازی اورانیوم را پذیرفت. روحانی دلیل این عقب‌نشینی را ممانعت از ارجاع پرونده ابرانبه شورای امنیت عنوان کرد. 

صفحه 42:
در بیلنیه پاییس» ایران در کنار همه تعهدات بیانیه‌های سعد آباد و بروکسل؛ متعهسبه تعلیق فعالیت‌های «غیر مرتبط» با غنی‌سازی اورانیوم از جمله فعالیت‌های تبدیل اورانیوم در تاسیسات ۱1۴ اصفهان نیز شد. تعهد طرف خارجی در بیانیه پاریس بسیار تاسف آور بود. آن‌ها متعهد شدند حقوق هسته‌ای ایران در ۱۱۳۲ رلبه رسمیت شناخته و اقدامات ابران در عقب‌نشینی از حقوق هسته‌ای خود را «اقدامات اعتمادساز داوطلبانه» قلمداد کنند؟ اینکه لین اقدامات اعتمادساز داوطلبلنه منجربه ارلنهچه امتیازلتی از سوی طرف خارجیبه ایران می‌شود؛ موضوعی بود که هیچگاه در مذاکرات هسته‌ای مورد پرسش جدی قرار نگرفت البته تولفق طرفین برای تشکیل کارگروه‌های هسته‌ای؛ سياسىء امنیتیو اقتصادی می‌توانست‌به عنوان-یک امتیاز تلقی شود كه بىاعتنليى طرف خارجى .به اين تعهدات؛ همه اميدها را بر باد داد بسیار ساده‌انگارانه است لگر تصور شود لین تعهدات فراقانونی ابران منجربه ارضای طرف مقابل شده باشد. موضوع ایران نه‌تن‌ها به حالت عادی بازنگشت که تنها چند روز پس | ریس» شورای حکام باز هم قطعنامه‌ای شدیداللعن عليه ايران تصويب کرد و خواهان تصویب پروتکل الحاقی در مجلس ايران شد. 

صفحه 43:
* عدم تعهد طرف غربی به تعهداتش منجر به موضع «مقاومت» در ایران شد. لستراتزی «اعتمادسازی» توانلیی مقلبله مجددبا استراتژی مقایمت در عالیرتبه‌تیین سطوح تصمیم کیری در نظلم را نداشت. از سوی دیگرانتخابات ریاست‌جمهوری نهم سبب شد تیم مذاكره كننده توانليى مقلبلمبا انتقادهاى داخلى را نداشته باشد. جریان همفکر تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در انتخابات ریاست‌جمهوری شکست خورد و محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور شد. ۲ روز قبل از آغاز ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد» ایران آغاز مجدد فعالیت ۱1۴ اصفهان را به آژانس اعلام کرد. مرحله دوم روند هسته‌ای در دولت خاتمی به همین اعلام رسمی ختم می‌شود. به عبارت دیگر تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای دولت خانمی در واپسین روزهای خود همه مسووا اصفهان را به دولت بعد منتقل كرد. 

صفحه 44:
محمود احمدی‌نژاد ۱۲ مرداد ۸۴ سکان هدلیت دیلت را برعهده گرفت. ۲ روز بعد بعنی ۱۴ مرداد تروثیکای اروپایی یک بسته پیشنهادی را برای دولت احمدی‌نژاد ارسال کرد تا مذاکرات هسته‌ای بر مبنای آن ادامه یابد. ‎mirigy‏ از ارسال کین بسته و ۵ روزچس از آغاز ریاست‌جمهوری احمدی‌نزاد» ایران تاسیسات ۱1۴ راشک پلمب و غنی‌سازی را دوباره آغاز کرد. ‏همزمان ايران به کشورهای اروپایی اعلام کرد پیشنهادات هسته‌ای آنان را نخواهد پذیرفت. ‏شورای حکام مجددا تشکیل جلسه داد و در ۲ نوبت ضربالاجل‌هلیی را برای تعلیق تلسیسات اصفهان و با گشت ايران به میز مذاکره اعلام کرد. ‏در ایران اما بايان تعليق داوطلبانه فعاليتهاى غنى سازى به اطلاع آژانس رسانده شد. ‏هشدارهای اعضای ‎pollo‏ شورای امنیت و همچنین تروئیکای اروپلیی درباره ار جاع پرونده ایران‌به شورای امنیتبا پاسخ منفی ایران و با آوری عدم تعهد غرب مواجه شد. ‏در نهلیت شورای حکام ۱۵ بهمن‌ماه همان سال پرونده ایران راببه شورای امنیت ارجاع داد و لین در حللی بود که جمهوری اسلامی ایران به همه تعهدات قانونی خود مندرج در ۱۱۳۲ متعهد بود. ‎ 

صفحه 45:
* درباره تغییر ریند موضق‌گیری ایران در قبال موضوع هسته‌ای بلیسیک نکته بنيادین را همواره مورد توجه قرار داد: در طول مذاکرات تیم هسته‌ای دولت دوم خرداد » هموارمیک نگاه منتقد از جایگاه عالی وجود داشت. ضرورت انشا و انتشار نامه سرکشاده نمایندگان اصلاح‌طلب‌به رهبر انقلاب برای پذیرزش پروتکل الحاقی» بیانگر وجود قدرتمند اين نگاه منتقدانه بوده است! نگرشی کمبه جای «اعتمادسازی منفعللنه» معتقسبه «مقایمت فعاللنه» بود و سرانجام نیز این محور تحلیلی را در مذاکرات هسته‌ای اعمال کرد. 

صفحه 46:
حضرت آبت‌اللد خامنه‌ای؛ رهبر انقلاب بعدها در جمع دانشجویان دانشگاه‌های بزد در این‌باره فیمودند: * بنده همان میقع هم تاکید کردم لكر روند مطالبه‌بی درچی طرف‌های هسته‌ای ادلمه یابد» وارد میدان می‌شوم» همین کار را هم کردم. بنده گفتم که بلید لین روند عقب‌نشینی متوقف شود و تبدیل شوهبه ریند پیشروی و اولین قدعش هم باید در همان دولتی انجام بگیرد که این عقب‌نشینی در آن دولت انجام گرفته بود». البته در کین میان نقش مجلس هفتم را نیز نبلید نادیده گیفت چرلکه تصویب مصوبه ممانعت از ادامه اجرای پروتکل الحاثی تا حدود زیادی جایگاه ایران در تقابل هسته‌ای را قوت بخشید. در نتیجه همین شرلیط رقلبت نگرش انقالبی و نگاه مرعوبلنه در نملیت منجرمبه اتخاذ رییه مقاومت فعالانه در موضوع هسته‌ای شد. 

صفحه 47:
دیلت نهم در روز پنجم فعالیت خودسبا آغاز غنی‌سازی در ۱1۴ اصفهان تثبیت لین روند در دوره جدید را اعلام کرد. این اقدام ایران موجب ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت شد. در لین مقطع حساس؛ تصمی‌کیران در ابران‌به لین نتيجه رسیدند که فولید پیشبرد فعالیت هسته‌ای ابران در قللب «تعهدات قانینی آژلنس» بسیار بیشتر از تعلیق لین فعالیت‌هلبه دلیل هراس از واکنش شورای امنیت است. ۳ به عبارت دیگر» ايران تصميم كرفت فيل کفتمان مقایمت اسلامی» راهبرد همکاری قانینی با آژانس را پیگیری کند. 

صفحه 48:
* پيشنهادایران لین بود حاضر است برنلعه فنی‌سازی رلبه تا به اين وسیله اطمینان لازم در مورد صلح آمیز بودن آن ایجاد شود. مواجه شد. البته اين بيشنهاد جدید وساخته و پرداخته ایران نبود. حد لقلميك سال قبل * مبه هر حال جون خواسته غرب و بخصوص ايالات متحده لمين بوده است كه ‎As‏ نظرحی رسد که هر پیشنهادی هم ایران بدهد » حتى بيشنهادى معقول براى حفظ غنی سازی باشد» از جانب غرب رد خواهد شد 

صفحه 49:
قطنامه شورای حکام آژانس بين المللى انرژی هسته ای » * در لین قطعنلعه مهم »که شورای حکام برای اولین بار ایران را آشکارلبه نقض ۱۱۳۲ متهم نمود ؛ چهار خولسته مهم وجود دارد: خواست اول: خولست اول لین ست که ایران بیش از بیش وحا وراى.وظايفش بر اساس 11517 موافقتمناحه بادمان و بروتكل الحلقى با آژانس همکاری نماید. ‎٠“‏ این همکاری باید در جهت بررسی از تاسیسات مدارک »ماشین آلات و وسایل تحقیقاتی و تماس با افراد باشد. © خواست آژانس خیلی بیش از آن چیزی است که ایران از نظر حقوقی موظف به انجام آن است . آژلنس از جمله درخواست مصاحبصبا پرسنل ایتش کنترل مدارک مربوطبه غنی سازی و بازدید از پادگان نظلمی پارچین را دارد ایران در ماه اکتبر ۲۰۰۵ با قسمت عمده این خواسته ها از جمله بازدید از پارچین توافق کرد. 

صفحه 50:
۲ خواست دوم آژانس این است که تعلیق غنی سازی پایدار باشد. ۳ البته چون طبق معاهده ۱۱۳۲ غنی سازی ممنوع نیست ۰ آژلنس نمی تواند ایران را ازنظر حقوقی موظف به تعطیلی دایمی عملیات غنی سازی نماید. ‎ody >‏ منظور از تعلیق پایدار لین است كه غنی سازی ‎daly‏ مدت نامحدود یا طولانی بهتعویق اندازد. ‎ 

صفحه 51:
" خواست سوم لین است که ايران در مورد ساختن کارخلنه آب سنگین اراک تجدید نظر کند. * یکی از مصارف اصلی ّب سنکین تولید پلوتونبوم است که راه دیگری برای تولید سوخت بمب اتمی است. ‎pla an”‏ غرب‌با توجه اينکه ایران تنمایک نیروگاه هسته ای دارد چنین سرمایه گذاری عظیمی برای تولید سوخت هیچ توجیه اقتصادی ندارد. ‎ 

صفحه 52:
خواست چهارم آژانس این است که ایرانفورا پروتکل الحاقی را تصویب و به طور کامل اجرا کند. ايران لین پروتکل را در سال ۲۰۰۳ امضا کرده و از تن زمان بدون تن که مجلس تصویب کرده باشد؛ اجرا نموده است. از نظر حقوقی وقتی کشوری‌یک معاهده بين المللى را امضاحى كند ععالبه تن متعهد نيست و وظيفه اجرای آن را ندارد. امضا در اصل نشان دهنده عزم راستهیک کشور برای پبوستن,بمیک پیمان و اجرای تن است. عملا ايران در دو سال كذشته بيش از وظيفه حقوقى اش عمل كرده است. بنابر لین خواسته آژلنس در مورد تصویب پروتکلبی معنا است » چون پیوستنبسیک پیمان بين المللى و اجرای آن از اختیارات هر کشوری است ‎Gud g‏ کشوری یا سازمان بین المللی نمی تواند یک کشور مستقل را موظف به پیوستن به یک پیمان بين المللی نماید. 

صفحه 53:
ایران تا کنون چندین بر نظر خود را در مورد نقایص و کوتاهی های خود تغیر داده است. مواضع ایرانتا بایان دوره ریاست جمهوری خاتمی لین بودکه از جلنب لین کشور کوتلهی ها و قصوری صورت گرفنه که تمام فعالیت های خود را به موقع به آژانس اطلاع نداده است. معهذا ايران تاكيد داشته کمپس از شروع بازرسی‌ها و در خولست آژلنس + همکاری لازم را نموده و همه اطلاعات موجود را در اختیار بازرسان قرار داده است. 

صفحه 54:
لین اظهارات‌تا حدی درست است زیرا پاره ای موارد سو ظن ها بر اساس بازرسی رفع شبهه شدند و برای آژانس روشن گردید که اطلاعات داده شده از سوی ایران درست بوده است . ‎٠١‏ ايران از مشکل خو با آژانس به عنوان "کوتاهی" و "قصور" نام مى برد ‏در حالی که آژانس از " نقض" معاهده صحبت می کند که بار حقوقی سنگین تری دارد. ‏از نظر آژلنس ایران تعهدات خود را نقض کرده کسبه میقع فعالیت ها ی خود را اطلاع نداده ‏است. ‏تغیبر عمده ای که در موضع گیری ایران‌پس از انتخاب احمدی نژادبه عنوان رییس جمهور پیش آمده كين است كه ايران اصلا هيج كوتلهى ذكرده و تمام فعالميت هليش كاملا مطلبق تعهداتش بر اساس ۱۱۳۲ بوده است. ‎ 

صفحه 55:
عدم اعتماد به تضمین سوخت بر گاه اتمی « میک استدلال مهم ایران نيز لين است که نمی تولند برای تامین سوخت نیروگاه های خود به خارج اعتماد کند. * دلیل لینبی اعتمادی تحویم هلیی است‌که در تمام دوران پس از انقلاب بر ایران اعمال شده است. * مضلفا ایران استدلال.هی کند چون اورانیوم وسفن آورى لازم برای غنی سازی در داخل کشور وجود دارد » دلیلی برای وابستگی به خارج برای تامین سوخت نیروگاه ها ی هسته ای موجود نیست. 

صفحه 56:
ایران در طول مذاکرلتشيبا سه کشور اروپلیی تاکید نموده‌که برای اعتماد سازی حاضر است تضمین عینی بدهد. منظور ایران از این اصطلاح نا روشن بود. اما این مساله کم کم در تابستان سال ۲۰۰۵ روشن شد . ايران در طى مذاکراتبا اروبا از جمله پيشنهاد کرده است که آژلنس بین المللی‌به صورت دایمی باز رسانی از هر ملیتی که می خواهند در ایران داشته باشد. ۳ کشورهای عضو ۱۱۳۲ معمولا نگران لین هستند.که کسانی کمبه عنوان بازرس آژلنس از تلسیسات حساس کشور دیدن می کنند» اطلاعات کسب شده را به طور غير مجاز در اختیار کشورهای دیگر هم بگذارند. لین ترسبی پلیه نیست چون بعداً لین لمر در دسترسی سرویس های جاسوسی سیا وموسادبه لیست دانشمندان هسته ای ایران بود . 

صفحه 57:
قا ی یلف اکیوس رییس سوئدی گروه بازرسان سازمان ملل متعد در عراق در مصاحبه ها و نوشته های خود چند بار به این موضوع اشاره کرده است : که سازمان ۱۸) تلاش زبادی کرده بود که افراد خود رابه عنوان بازرس تاسیسات اتمی در میان بازرسان آمریکایی قرار دهد. آقای اکیوس یک دیپلمات معروف و علاقه مند به آمریکاست و بايد كفته اش را جدى كرفت. تضمين هاى عينى ايران لين اهميت را دارد كمبا وجود آكلهى از خطر دادن امكان بازرسی دليم و متعدد » ايران براى اعتماد سازى داوطلبلفه قسمى بيش ار كن جه معمول است بر داشته است . 

صفحه 58:
* دلایل طرفداران و مخالفان برنامه هسته ای در داخل ایران "موافقان برنامه هسته ای" * در داخل ایران؛ کسانی که طرفدار ایران هسته ای هستنسبه واقعیات دنیای حاضراشاره می کنند و معتقدند داشتن یک برنامه هسته ای پیشرفته و حتی سلاح هسته ای: باعث ایجاد پرستیژ برای ايران مى شود » وحدت ملی ایجاد می کند » غرور بر انگیز است * و در مذاکرات بین المللی موضع ایران را محکم می کند. آن ها به مورد هند و پاکستان و کره شمالی اشاره می کنند. 

صفحه 59:
مخالفان برنامه هسته ای " * مخالفین برنامه هسته ای در مورد عواقب بین المللی این کار هشدار می دهند. ۴ آن ها معتقدند چنین برنامه ای | منیت ایران را کاهش می دهد * زیرا سبب‌حی شودکه کشورهای همسایه همبه فکر تولید سلاح های هسته ای لين كروه همچنین تاکید دایند که‌تا زملنی که جامعه بين المللى به ايران اعتماد ندایند تنها در داخل قراردادهای بین المللی است که ایرانحی تواند امنیت خودش را حفظ کند. 

صفحه 60:
بس از توافق‌نامه پاریس در سال اول فعالیت دولت نهم جمهوری اسلامی ایران» ایران اعلام کرد تعلیق داوطلبلنه غنی‌سازیبه پایان رسیده‌است وجالفک پلمب؛ فعالیت‌های ‎UCF‏ اصفهان را تحت نظارت آژانس ادامه می‌دهد. ۳ همچنین ابران در ژانییه ۲۰۰۶ در حضور بازرسان آژلنس بین‌المللی انری هسته‌ای تاسیسات مجتمع تحقیقلتی هسته‌ای نطنز را نیزفک پلمب کرده لما شورای امنیت در مارس همان سال به ايران يك ماه فرصت داد تا فعالیت‌های هسته‌ای خود را متوقف کند. در آوییل ۲۰۰۶ دانشمندان ایرلنی میفقبه تولید چرخه کلمل سوخت هسته‌ای در مقیاس آزمایشگاهی شدند و ایران به کشورهای عضو باشگاه اتمی پیوست. 

صفحه 61:
* شورای امنیت در ژوئبه ۲۰۰۶ قطعنلمه ۱۶۹۶ را تصویب کرد که خواستار تعلیق غنی‌سازی اورانیوم در ایران بود. * شورای امنیت در دسامبر همان سال قطعنلمه ۱۷۳۷ را تصویب کرد که بیشتر فعالیت‌های تجاری؛ مللی» صنایع موشکی و هسته‌ای ایران را برلساس بند ۴۱ فصل هفتم منشور ملل متحد» هدف قرار داده بود. لین قطعنلمه نخستین سند بین‌المللی حقوقی بود که فعالیت‌های هسته‌ای ایران را به‌عنوان تهدیدی علیه صلح و ثبات منطقه‌ای معرفی می‌کرد. * تهرانبا تاکید بر بند ۴ معاهده آن‌پیتی لین اتهامات را غیر مستند می‌خولند و خواستار رفتار غیر تبعیضی با فعالیت‌های اتمی این کشور بود. 

صفحه 62:
* هیات‌های مذاکره کننده ايران و گروه ۵+۱ در دولت نهم و دهم ‎٩‏ بار بر سربیک میز به مذاکره نشستند. * تیر ماه ۱۳۸۷ مهر ماه ۸۱۳۸۸ آذر ماه ۱۳۸۹ به ترتیب مذاکرات ژنو یک» دو و سه برگزار و استانبول بهمن ۱۳۸۹ و همچنین ۲۶ فروردین ماه ‎۱۳٩۱‏ میزبان دور بعدی گفت‌وگوها بود. * اين مذاکرات سوم و چهارم خرداد در بغداد و ۲۹ و ۳۰ خرداد ماه در مسکو برگزار و هشتم و نهم اسفند ماه ‎۱۳٩۱‏ و همچنین ۱۶ و ۱۷ فروردین ماه سال (۱۳۹۲) نیز آلملتی قزافستان میزبان این مذاکرات بود. 

صفحه 63:
نخست آنكه ایجاد تمایز میان وجوه فنی و سیاسی را به دنبال دارد دیگری مشروعیت‌بخشی به پیشبرد برنامه هسته‌ای را موجب می‌شود. دستاورد سوم اما بسیار قابل تامل‌تر است ون ایجاد يك انتلاف فنی در آژانس در برابر مواضع سیاسی علیه کشورهای عضو بود؛ دستاورد مهمی که بعدها در قالب حمایت‌های جنبش عدم تعهد نمود بیشتری یافت. * در راستای این راهبرد هسته‌ای بود که روند دیپلماسی هسته‌ای جدید ایران شکل گرفت. 

صفحه 64:
قیم هسته‌ای جدید در ابتدای لین رلهبردسیک وظیفه بسیار مهم و تاثیرگذار برعهده داشت و آن تغيبر تصور غرب در قبال نحوه مواجهه با ایران بود. تیم جدید هسته‌ای ایران بلید در همان ابتدا ذهنیت طرف مقلبل - اعمال فشار برای تحقق شرایط مطلوب- را كه در قبال مذاکرات با تیم قبل شکل گرفته بوده تغيير مىداد. ايران براى پیشبرد اهداف خود در وهله اول نيازمند به بازكشت از موضع عقب‌نشینی و سپس تحميل خود به طرف مقابل بود. تیم جدید در همان ابتدلبه لین نتيجه رسید که برای تحمیل حقوق هسته‌ای خود به طرف مقابل» ایران نیازمند زمان است؛ زمانی که باید به-دغنی‌سازی» مصروف می‌شد. 

صفحه 65:
ایران و جماق و هویج اعضای دلثم شورای امنیت همراه آلمان‌میک کار گروه مذاکرلتی هسته‌ای را در قللب ۵+۱ شکل دادند که بعدها این کارگروه در کنار شورای امنیت به اعمال سیاست «چماق و هویج» شهره شد. ۱+۵ در مرحله نخست اقدام به ارائه یک هویج به نام «بسته پیشنهادی» در ۶ ژوئن ۲۰۰۶ کرد. * لین هییج را خاییر سولان؛ مسوول وقت سیاست خارجی اتحادیه اروبلیی و نماینده ۱+شبه علی لاریجانی داد؛ هویجی که ایجاد ر آکتورهای آب سبک در ایران توسط کمپانی‌های بین‌المللی و تضمین فروش سوخت به ایران را ارائه مىداد و در عوض خواستار تعليق همه فعلیت‌های غنی‌سازی در ایران تا زمان حاصل شدن اطمینان می‌شد! ایران همزمان با افزایش سرعت غنی‌سازی و ساخت سانتریفیوز» این بسته پیشنهادی را نیز مورد توجه قرار داد. تیم مذاکره‌کننده ایران‌به رباست علی لاریجلنی تیرماه۸۸ در بروکسل حضور بلفت و درباره لين بسته با نمایندگان روسیه, جين» فرانسهء آلمان و انگلیس دیدار کرد. دیدارها در بروکسل در نهایت به سرانجام نرسید. 

صفحه 66:
۱+۵ خولستار پلسخ سریع ایران به بسته پیشنهادی بود اما جمهوری اسلامی ایران در رلستای تحقق «خرید زمان» و تمركز بر مسائل فنى و حقوقی با اين موضوع مخالفت کرد. علی لاریجلنی معتقد بود محل اختلاف بر سر موضوع غنىسازى استء بنابراين اتخاذ شیوه‌ای برای برطرف كردن اين نكرانى را مفيد می‌دانست. آثار نارضايتى در همان ديدار آخر بر وكسل در جهره سولانا مشاهده شد. سولانا بار ديكر بر تعليق غنىسازى در ايران تاكيد كرد لما ذماينده ايران بررسى نكرانىهاى غرب درباره غنى سازى اورانيوم را هنكام تعلیق» غیرقابل قبول دانست. تاكيد ابران بر عدم تعليق غنى سازى عملا جماق ‎0+١‏ يعنى شوراى امنيت را به مسير مذاكرات وارد كرد. ۵+ ابا محوييت فعال آمريكا چند روزچس از اعلام موضع ایران در رد تعليق غنىسازىء ايران را تهديد به صدور قطعنامه شوراى امنيت كردند. ايران در واکنش به لین اقدام از رفتار آمریکا انتقاد و یک‌ماه بعد یعنی ۳۱ مردادماه۸۵ را زمان پاسخگویی به بسته پیشنهادی ۵+۱ اعلام کرد. 

صفحه 67:
تیم مذاکره‌کننده دولت اصلاحات برای عدم ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت و اعمال اقدامات تحریمی علیه ایران اقدام به تعلیق داوطلبانه کرد؛ تیم جدید هسته‌ای چه واکنشی بلید نشان می‌داد؟ ایران‌تا ‎٩‏ شهریور فرصت داشت فعالیت‌های غنی‌سازی خود را تعلیق کند با این حال ۵ روز قبل از پایان ضرب‌الاجل شورای امنیت» ایران واکنش نشان داد. محمود احمدی‌نژاد ۴ شهریور ۸۵ به اراک رفت و در واکنش به قطعنامه ۱۶۶۹ مجتمع آب سنگین اراک را افتتاح کرد. همزمان با این اقدام» مسیر دیبلماتیک نیز در پیش گرفته شد اما ایالات متحده آمریکا فشار زیادی را وارد و بر بی‌نتیجه ماندن مذاکرات تاکید کرد. لین اقدام آمریکا موجب شد تنیلیک مورد گفت‌وگوی لاریجلنی و سولانا در انییش صورت بگیرد و ۵+۱ با اعلام بایان مذاکرات هسته‌ای با ایران» قطعنامه ۱۷۳۷را در دوم دی‌ماه۸۵ علیه ایران تصویب کرد. اايران اينبار نيز در واكنش به قطعنامه شوراى امنيت از فعالیت ۳ هزارسانتریفوژ در نطنز خبر داد. هدف ايران از باسخكوبى سريع به راهبرد فشار آمريكا برجستهسازى يك واقعيت بود. 

صفحه 68:
جمهوری اسلامی با این واکنش‌هاء بی‌نتیجه ماندن چماق را در مقابل ایران اعلام کرد. ‎٠‏ عبه عبارت دیگر؛ واکنش‌های سریع ایران‌سبه قطعنامه‌های شورای امنیت لین پیام مهم را مخابره کرد که قطعنامه‌ها مانع پیشبرد برنامه هسته‌ای ایران نمی‌شود. ایران البته اینبارمیک هشدار عملی نیزسبه آژلنس داد و ورود ۳۸ نفر از بازرسان آژلنس به خاک خود را معنوع ‎os‏ ‏اين تصميم ایران البته پیام‌هایی را هم برای ایالات متحده دربر داشت. ‏© واکنش‌های قاطع اگرچه در راهبرد جدید هسته‌ای ایران قرار داشت لما تداوم مذاکره هیچگاه از محتوای این راهبرد حذف نشد. ‏على لاريجلنى اينبار در حاشيه اجلاس امنیتیمونیخبه دیدار سولان یفت وپس از ن‌با رومنوپرودی در انلیا دیدار کرد. ‏به‌رخم مذاکرات لاریجلفی و همچنین اعلام آمادگی ایران برای پاسخگویی-به همه شبهات آژلنس لما ۵+۱ باز هم موضوع عدم تعلیق غنی‌سازی که محور همه قطتنامه‌ها علیه ایران بود را بهلنه کرشند و این‌بار ۴ روز پس از آغاز سال ۸۶ شمسی» قطعنامه ۱۷۴۷ را در شورای امنیت به تصویب رساندند. ‏اين سومین قطعنامه علیه برنامه هسته‌ای ایران بود. ‎ 

صفحه 69:
|| روزجس از واکنش ایران» شورای امنیت قطعنلمه ۱۶۶۹ را علیه ایران تصویب و از لین طییق تعلیق همه فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی اورانیوم در ایران را الزامی کرد. اعضاى دلثم شوراى امنيت ابران را تهديد کردفد در صورت عدم تعهد به اين قطعنلمه؛ به ماده ۴۱ فصل ۷ منشور علل متحد رجوع خواهند کرد. ماده ۴۱ می‌گوید: «شورای امنیت می‌تولند تصمیم بگیرد که برای اجرای تصمیمات من شورا مبادر تبه چه اقداملتی که متضمن‌به کارگیری نبروی مسلح نباشد لازم است و می‌تولند از اعضای ملل متعد بخولهدبه لین قبیل اقدامات مبادرت ورزند اين اقدامات ممكن لست شلمل متوقف كردن تمام يا قسمتى از روابط اقتصادی و ارتباطات راه آهن؛ دریایی؛ هوایی؛ پستی» تلگرافی؛ رادیویی و سایر وسایل ارتباطی و قطع روابط سیاسی باشد». بر لین اساس شوراى امنيت ايران را تهديد كرد در صورت عدم تعیق غنی‌سازی؛ می‌تولند هر اقدامغیرنظلمی را در پیش ‎oe‏ شورای امنیت همچنین یک ضرب‌الاجل یک ماهه را برای تعلیق غنی‌سازی تعیین کرد. 

صفحه 70:
رویه ایران در پاسخگویی فنی به قطعنامههای آژانس اینبار نیز تکرار شد. ۳ ۲۰ فیوردین‌ماه سال ۸۶ مراسم جشنی در مجتمع نطنز برگزار شد و در حضور مقامات عالیربه و میهمانان خارجی» محمود احمدی‌نزاد از دستیابی ایران‌به مرحله صنعتی تولید سوخت هسته‌ای خبر داد. این اقدام ايران نشان داد ریند مذاکرات جدیدکه بر مبنای «مقایمت فعاللنه» بنا شده بود؛ با سرعت و با جدیت دنبال می‌شود البته در اين ميان بيان یک نکته اساسی بسیار ضروری است و آن اینکه: جريان سیاسی همسوبا تیم مذاکیه‌کننده سابق» فشار رولنی و رسانهای بسيارى را عليه تيم مذاکره‌کننده دولت نهم به کار بست؛ موضوعى كه البته يس از انتخابات ریاست‌جمهوری ۸۸ نمود بیشتری یافت. جا لین حال اقدامات پرشتاب ايران در پیشبرد برنلمه هسته‌ای هرگز ملنع تداوم مذاکرات هسته‌ای نشد. 

صفحه 71:
* البرادعی: آژانس نکرانی از فعالیت‌های هسته‌ای ایران ندارد * جمهوري اسلامی اییان در راستای تقویت جنبه حقیقی موضوع هسته‌ای؛ مذاکیات فشیده‌ای را با معمد البرادعی آغاز کرد. * در ‎Col‏ نتیجه مذاکرات البرادعی و لاریجانی منجر به ارائه نکیانی‌های فنی آژانس شد. * دیدار جواد وعیدی؛ معاون لاریجلنی و ایلی هاینینن» معاون البرادعی در ۲۰ و ۲۱ تیرماه۸۶ در تهرانبه تدیین و امضاي مدالیته‌ای منجر شد که در ّن «پلوتونیوم» «سانتریفیوژهاي ۳1 و۳2 «منشاً آلودگی اورانبیمی در دانشکده فنی دانشگاه تهیان» «پلونیوم ۲۱۰» و «معدن گچین» به عنوان نگرانی‌های آژلنس مطرح شد و ایران اعلام کرد می‌تولند طی لین مدالیته؛ این موضوعات را تا اوایل دی‌ماه پاسخ دهد. * با لین حال جمهوری اسلامی ایران در راستای اعتمادسازی مبتنی بٍ حفظ منلفع ملی تنها در مدت ۰ روز همه اقدامات را برای بازرسی‌های آژانس فراهم کد. 

صفحه 72:
۲ همراهی ايران در بسترسازی حقیقی برای راستیآزمایی برنلمه هسته‌ای ايران منجر به بازرسی‌های هماهنگ شده بازرسان آژانس از برنامه هسته‌ای ایران شد. در لین فاصله بناسبه دلایلی سعید جلیلی جایگزین علی لاریجلنی شد و او رسما مسوولیت پرونده هسته‌ای ایران را برعهده گرفت. اولیل آذرماه سعید جلیلی و خاییر سولانا مذاکرلتی را در لندن پیرامون بسته پیشنهادی ۶ ژوئن برگزار کردند که به نتیجه نرسید. * در این بسته پیشنهادی باز هم تعلیق غنی‌سازی به عنوان خواسته لایتفیر ۵+۱ اعلام شده بود. در لین فاصله» در آذرماه ۸۶ شورای اطلاعات ملی آمریکا در گزارش سالانه خود صراحتا از عدم كرايش ايران به فعالیت‌های نظامی هسته‌ای طی ۴ سال گذشته خبر داد. 

صفحه 73:
-پس از انتشار لین گزارش اطلاعلتی- امنیتی از سوی شوراى اطلاعات على آمريكاء سرانجام محمد البرادعی در اسفندماه سال ۸۶ رسما اعلام کرد همه نگرانی‌ها درباره برنلمه هسته‌ای ایران بررسی؛ بازرسی و مورد رلستی آزمایی قرار گرفت و آژانس دیگر نگرانی‌ای از بابت فعالیت‌های صلح آمیز هسته‌ای ایران فدارد. ایران‌چسی از انتشار گزارش للبرادعی اعلام کردبا یفع همه نگرانی‌های آژانس» حضور پرونده ایران در شوراى امنيت كاملاً غيرقانونى است. ایران-پس از پیروزی در پیشبرد و تیسعه برنامه هسته‌ای خودسیک پیروزی بسیار بزرگ در وجه حقوقی و فنی نیز به‌دست آورد و آن تایید سلامت برنامه هسته‌ای ایران از سوی مرجع رسمی فعالیت‌های هسته‌ای در جهان بود. لین ۲ موضوع موجب شد جمهوری اسلامی ایران عملا آمریکا و تروئیکای اروبلیی را در شرایطی قرار دهد که همگان از رفتار سیلسی و غیر حقوقی آنان مطلع شوند. ایالات متحده عملا در موضع انفعال قرار كرفت و بر اساس گزارش للبرادعی دیگر هیچگهنه توجیهی برای حضور پرونده هسته‌ای ایران در شورای امنیت وجود نداشت. 

صفحه 74:
با لین وجود ایالات متحده چند روزچس از اذعان گلبرادعی‌به سلامت برنلعه هسته‌ای ابران»تنها با استنادبه «مطالعات ادعلیی» که ادها می‌شد برگرفته ازییک لپ‌تاپ است؛ قطعنلمه ۱۸۰۳ را علیه ایران‌به تصویب رساندتا سیاسی بودن اقدامات آمريكا عليه برنلمه هستهاى ايران بيش از بيش آشكار شود. قطعنامه ۱۸۰۳ نیز بی‌پاسخ نملند و ايران ۲۰ فروردین‌ماه ۸۷ از نصب و راه‌اندازی ۶ هزار سانتریفیوژ در تاسیسات نطنز خبو داد. همزمان ايران ابتكار عمل را در مذاكرات نين برعهده كرفت و ۲۴ اردیبهشتیک بسته پیشنهادی مذاکرلتی در ۳ حوزه سیاسی؛ امنيتى و اقتصادى.به دبيركل سازمان ملل» رئيس شوراى امنيت» مدیرکل آژلنس بي نالمللى انرشى اتمى؛ خاوير سولانا جين؛ روسيه و سفير سوبيس در تهران تحويل داد. 

صفحه 75:
۲ . ۱+۵ فیزسیک مامپس از لین اقدام ایران» اقدامبه تقویت بسته ۶ ژیئن و ارلئه تن به مقامات کشورمان کرد. نکته جالب در این بسته پیشنهادی» یک عقب‌نشینی ضمنی بود. طرح «فییز در مقلبل فییز» در بسته جدید لحاظ شده بود و ۵+۱ اعلام کرد در صورت ت غنی‌سازی آنان تحریم‌ها را نیز به حالت تعلیق درمیآورند. در کشلکش دیپلماسی بسته‌ها ایران اعلام کرد هر دو بسته دارای مشتر کلتی است که طرفین می‌توانند درباره آن به گفت وگو بنشینند. ایران اين موضوع را طی نامه‌ای به وزرای خارجه ۶ کشور از جمله کاندولیزا رایس اعلام کرد. ایالات متحده پیش از تن هموار مبه نشنه اعتراض‌به عدم تعلیق فعالیت‌های غنی‌سازی ایران» نماینده خود را در نشست‌های ۱+هبا ایران مشارکت نمی‌داد و برای حضور نماینده خود در مذاكرات» تعليق غنى سازى را به عنوان بيش شرط اعلام مى كرد. 

صفحه 76:
* با لین حال آمریکا سرانجام در دورلنی که ریاست‌جمهوری جورج بوش در لین کشور رو به پایان بود و در ایران اصولگرایان طرفدار مقایمت هسته‌ای‌به قدرت رسیده بودند از پیش‌شرط خود عقب نشست در مذاکرات ژنو یک ویلیام برنز» معاون کاندولیزا رایس را رو در روی سعید جلیلی نشاند. تصاویر مذاکرات ینومیک ماندگار خواهد ملند چرلکه حضور ویلیام بینز در مقلبل جلیلی و چهره آرلم و جدی جلیلی در مقابل نمایندگان ۵+۱ تا مدت‌ها محل توجه رساندها بود. حضور بوفز در مذاکرات هسته‌ای نشانه بارزی از عقب‌نشینی آمریکا بود. کاندولیزا رایس نیز همان زمان اعلام کرد: «ابالات متحده آمریکا دشمن ابدی ندارد. اگر ایران تصمیم بگیرد جه جامعه جهلنی نزدیک شود؛ از حملیت ایالات متحده آمریکا برخوردار است». 

صفحه 77:
* خبرگزاری آلمانی دویچه‌وله پس از حضور برنز در مذاکرات نوشت: «سیاست دولت بوش در قبال ایران با یک چرخش حیرت آور مواجه شده است». دویجهوله در ادامه تحلیل قابل تاملی از اين ماجرا ارائه می‌دهد: «آگاهان می‌کویند شرکت ویلیام بیفز در نشست وه مفهوم «چرخشی حبرت آور در سیاست دولت بوش در برابر ابران» است؛ سیاستی که بر امتناع از هر گونه تماس مستقیم با ایران استوار بود. ن چرخش در عین‌حال نشانه آن است که به این زودی‌ها جنگی دیگر در منطقه خلیج فارس روی نخواهد داد. * همچنین می‌توان چنین تصور کرد تغیبر در خط مشی دولت بوشبه معنای آن است که خط مشی قبلی فاقد کار آیی بوده است». براستی تغیبر در خط‌مشی دولت بوش و به طور کلی ایالات متحده آمریکا چه بود؟ جه اتفلقى رخ داد که جورج بوش از موضع محور شرارت دانستن ایران در دوران اصلاحاتبه عقب‌نشینی آشکار در دولت انقلابيون رسيدة جرليس از حضور بوفز در مذاكرات سياسيون همفكر قيم هستهاى اصلاحات اقدامبه جوسازى عليه دولت مستقر كردند و خواستار تعليق غنى سازى به نشانه حسن‌نیت شدند؟! 

صفحه 78:
* بعد از آن وزیر دفاع آمریکا هم در سفری به خاورمیانه گفت: ۴ «هیچکس به دنبال تغيير نظام در ایران نیست». چندی بعد نیز باراک اوبلملبه عنوان رئيس جمهور آمريكا انتخاب شد و عملا شركيط براى «تغيير» سياست آمريكا در قبال ايران هستهاى فراهم شد. اوبلم ۳ ماه قبل از انتخابات در ‎pl‏ نوروزى خوصبه ايرانيان صراحتا اعلام كرد «مى خولهم با رهبران ابران صريح صحبت كنم». ‎٠"‏ روند عقب‌نشینی‌های آمریکا در آستانهانتخابات با سرعت بیشتری دنبال شد. ‏* سبه گوفه‌ای .که ۲۰ خرداد ۸۸ در حللی که تنها ۲ روزبه بر گزاری انتخابات ریاست جمهوری در ‎gf pf‏ مانده بود؛ باراک اوباما به رهبر معظم انقلاب نامه نوشت. ‎ 

صفحه 79:
> سعید جلیلی» دبیر شورایعللی امنیت ملی کشورمان اسفندماه ‎۸٩‏ در اجلاسیه جامعه مدرسین درباره اين نامه گفت: «تنها ۲ روز ماندمبه انتخابات؛ اوبلما نامه‌ایبه رهبر انقلاب می‌نویسد وبه صراحت اعتراف می‌کند که بدون جمهوری اسلامی مسائل منطقه و بین‌الملل حل نخواهد شد». ریند مذاکرات هسته‌ای-تا قبل از فتنه ۸۸ را می‌توان-به اجمال از مطللب پیش گفته استنباط کرد؛ از قهقهه‌های استراو سر میز مذاکرات سعدآباد و ماجراى مكالمه تلفنى با كمال خرازى در دستشویی گرفته‌تا عقب‌نشینی آمریکا در قبال ایران و نامه‌های صریح اوبلمابه رهبر انقلاب برای مذاکره درباره همه موضوعات محل بحث. 

صفحه 80:
" در جنین شرایطی بس ابن روند داشت؟ 

صفحه 81:
۲ خرداد ۸۸ در حالی فرارسید که ابران دستاوردهای هسته‌ای خود را در چند حوز؛ تعداد سانتربفیوژهای فعال ایران به رقم ۷ هزار عدد رسید. افزایش فعداد سانتریفیوژ از دیگر سو با تولید ۲ نوع پیشرفته سانتریفیوژ همراه شد. این سانتریفیوزها نسبت به ماشین‌های قبل سرعت غنی‌سازی بالاتری- تا ۳ برابر- داشتند. از قن سو ایلات متحده مذاکوات هسته‌ای را از ژیئن ۲۰۰۸ تعلیق کردنا در انتظار نیج انتخابات ریاست‌جمهوری ابران باشد. بنابرلين سباستى 7 وجهى با افزايش غلظت ابهام اتخاذ كرد. از نظركاه ديبلماتيك فيز بنبان نكرش تهديد محور عليه ايران دجار خدشه شد. ايالات متحده آمريكاكه الكوى فشار را بستر رفتارسبا إيران هستداى قرار داده بودء سرانجام چرخش نشان دا و در نهليت اوبلما رسما اعلام كرد خواستار كفت وكوى مستقيم با ابران است. ابن رويه عقبنشينى و تغيير الكوى رفتار قا روز انتخابات دنبال شد بس از شمارش آرا و آشكار شدن مشاركت 8 درصدى و فيز ميزان آراى فرد منتخبء قاعدتا همه جيز بلید به سمت: سبه عبارت رواريترء ارتقاى جابكاه فنى ابران در تاسيسات هستداى» در كنار دستاوردهاى حقوقى ابران در آزلفس كه موجب تقويت جنبش عدم تعهد شده وقتى كنار بك انتخابات كمنظير در دنيا و اعتمان 21 درصدى به فرد ببروز قرار كيرد؛ بدبهى است تثبيت ابران هستداى را موجب مى شود. 

صفحه 82:
* ژیئن ۲۰۰۹ پایگاه اینترنتی «ورلد پابلیک آپینیون» آمریکا نتلیج‌یک نظرسنجی خود در ایران را منتشر كرد. نتايج اين نظرسنجى از آمادكى 1/ درصدى مردم براى شرکت در انتخابات حکایت می‌کرد. ۳ لین نظرسنجی همچنین نشان داد ۳۴ درصد از سوال‌شوندگان احمدی‌نژاد و ۱۴ درصد موسوی را به عنوان کاندیدای خود معرفی کرده‌اند. این قنها یکی از نظرسنجی‌های سفارش شده توسط آمریکایی‌ها بود. * شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد ابالات متحده از وقوع مشارکت ۸۵ درصدی مردم در انتخابات ۸۸ و رای بالای احمدی‌نژاد در اين انتخابات آگاه بود. > انتخاباتی که بعدها زمینه‌ساز سونامی اسلامی در منطقه خاورمیانه شد. ۳ صبح روز ۲۳ خرداد نتبجه انتخابات اعلام شد لما چند ساعت‌پس از اعلام نتلیج انتخابات» از چند خیابان پایتخت دود بلند شد. > فتنه ۸۸ آغاز شد. 

صفحه 83:
تاثیر فتنه بر روند موضوع هسته‌ای می‌پردازیم. ‎٠“‏ تبادل سوخت يا باج محترمانه؟ در تحلیل اثرگذاری فتنه ۸۸ بر روند پیشیفت برنلمه هسته‌ای ایران‌میک نکته بسیار کلیدی بلید مورد توجه قرار كيرد وآن این است که اصولا رفتارها بر مبنای یک فهم کلی از منلسبات طراحی و اجرا می‌شود. در موضوع هسته‌ای غرب سیاست خود را بر مبنای الگوی ذشار تئوریزه کرد. بر لساس اين الكو ممانعت از پیشبرد برنامه هسته‌ای ابران تنها با اعمال فشار و تهدید ایران امکانپذیر است. لين الكو در طول دوره اول مذاکرات هسته‌ای دیلت خاتصی وجسی از نا میلنه دوران دولت اول احمدی‌نژاد به‌عنوان نقشه راه طرف غربی قرار داشته اين الكو البته در سال بايانى دولت نهم تا حدودى تغيبر کرد که شرح آن پیثی‌تر بیان شد. اينكه ايالات متحده آمريكا ناجاريبه تغيير الكوى رفتارى در قبال ايران شدسبه سادكى حاصل نشد اما ‏مشاهده نشانه‌های این تغیبر یک ببروزى بسيار مهم براى ايران بود. ‎ 

صفحه 84:
© نشانه مهم این پیروزی در نامه اوباما به رهبر انقلاب در ۲۰ خرداد ۸۸ مشاهده شد. اوبلما در ن نلمه اذعان کرد بدون ایران هیچ موضوعی در خاورمیلنه فیصله نمی‌یابد و خواستار گفت و گوی همه‌جانبه با ایران شد. عقب‌نشینی ابتدلیی در موضوع هسته‌ای و میل,به تولفق با ایران در موضوعات منطقه‌ای حاوی دستاوردهای بسیار مهمی برای ایران است. اين تغبير الكو كه بخش مهمی ازمقن حاصل میزان مشار کت مردم در انتخابات و میزان مقبولیت مسوّول پرونده هسته‌ای بود» اما پس از وقوع فتنه مخدوش شد. 

صفحه 85:
* حمایت ایالات متحده و تروئیکای اروبایی از عوامل فتنه که اوج آن با «الهام‌بخش دانستن موسوی» توسط اوبلما علنی شده نشان داد آمریکا و متحدلنش در ۵+۱ فتنه را رهیافتی برای باز گشت به شرایط گذشته یافته‌اند. رهگیری تاثیر فتنه بر تغیبر الگوی رفتاری غرب در قبال ایران را در نخستین گام» می‌توان در مذاکرات اکتبر ۲۰۰۹ یافت. * سعید جلیلی دبیر شورایعللی امنیت ملی ایران ۳ مامپس از وقوع فتنه یعنی در ۱۸ شهریور ۸۸ بسته پیشنهادی دوم ایران را باز هم با همان رویکردهای سیاسی و امنیتی» بین‌المللی و اقتصادی به نمایندگان ۵+۱ در تهران تحویل داد. لین بسته پیشنهادی اینبار دامنه وسیعی از موضوعات مهم منطقه‌ای و جهلنی را در خود داشت به گونه‌ای که حتی ایران خواستار گفت‌یگو درباره مسائل مربوطبه محیط زیست در قللب مذاکره با ۵+۱ شد. 

صفحه 86:
* لين بسته پیشنهادی,با موافقت نمایندگان ۵+۱ مواجه شد و سرانجام‌چس از ۱۷ ماه تعلیق مذاکرات؛ اول اکتبر سعید جلیلی در مقلبل خاوير سولانا و نمایندگان ۶ کشور نشست و ویلیام برنزه نماینده آمریکا نیز در اين مذاکرات حضور داشت. اين مذاكرات باز هم در ژنو برگزار شد. در کین نشست قرار بر مذاكره ببرامون بسته بيشنهادى بود لما در ادلمه طرف غوبی موضوعی را مطرح كرد كه تحليلكران آن را نشانه تغيير مجدد الكوى رفتار آمريكا در مقابل ايران دانستند 

صفحه 87:
* ۵+ااز ایران خواست تا موضوع مبادله سوخت ۳۰۵ درصد را مورد بررسی قرار دهد. ‎٠‏ ایالات متحده دچار یک اشتباه محاسباتی شده بود و ناآرامی‌ها در تهران را زمینه‌ای برای کاهش قدرت ایران در مذاکرات هسته‌ای پنداشت. ۱۲۰۰ ‏تلاش گسترده از طرح بحث مبادله» انگاره ضعف ايران و در نتیجه تلاش برای خروج‎ ٠“ کیلو گرم اورانیوم ۳۰۵ در صد - تقریبابیشتر سرمایه غنی‌سازی ايران- بود. > طرف مقابل در قبال خروج ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم کمتر غنی شده متعهد به اائه ۱۲۰ کیلوگرم صفحات سوخت ۲۰ درصد برای مصارف ر آکتور تهران شد. 

صفحه 88:
* بلافاصلمپس از لین پيشنهاد؛ ابالات متحده آمریکاه روسیه و فرانسه برای ارلئه سوخت ۲۰ درصد به ايران اعلام آمادگی کردند. ۸اروز بعد وین میزبان تیم مذاکرهکنندهایران با مذاکره‌کنندگانی از آمریگاه روسیه و فرانسه بود. خروجی این مذاکرات تهیه یک پیش‌نویس بود. ایران هیچگونه تعهدی در قبال لین پیش‌نییس نداشت بنابرلین همگان منتظر پاسخ ایران‌به این پیش‌نویس بودند. * ایران به فاصله چند روز برای پذیرش این پیش‌نویس یک «مدالیته تبادل» را طراحی کرد. * دلیل لین اقدام ایران,وجود الزلمی بود که خروج ۱۲۰۰ کیلو گرم اورانیوم ایران راجه صورت «یکجا» تعیین می‌کرد. 

صفحه 89:
برای مبادله سوخت ۳ ايران طی نامه‌ای اعلام کرد درباره مبادله اين شرایط باید لحاظ شود: * «اولا هرگونه مبادله باید همزمان انجام شود» انیا باید این مبادلات در خاک ايران انجام شده ‎٠‏ ثالثا هركونه مبادله بايد تدريجى انجام شود. يعنى مبادلات در طول بك محدوده زمانى ‎١8‏ ماهه انجام بذيرد.» بس از اين نامه ناكهان موضع طرف مقابل تغیبر کرد! و آنان با هركونه تبادل همزمان مخالفت كردند. اين رفتار طرف مقابل با محوريت آمريكا «فريب» طرف مقابل در ميز مذاكرات را علنى كرد. 

صفحه 90:
۳ همان زمان تحلیلگران ارشد کشورمان دلیل لین رفتار را اینگونه دانستند که آمریکلبا سوءاستفاده از ختنه داخلی؛ ایران رلیک کشور ضیف می‌پندارد وبه دنبال ایجادفضاهلیی استکه ایران را محترمانه مجبور به «باج‌دهی» کند. جه عبایتی ایالات متحده دجار لین محاسبه اشتباه شد که ایران-به دلیل ضعف ناشی از فتنه داخلى» اولیبت قطع حملیت آمریکا از فتنه‌گران داخلی را در صدر اهداف خود داره و آمریکلبا درك اين شرایط به دنبال اخذ سرمایه اورنیوم ایران است. * این اشتباه محاسباتی در کاخ‌سفید نخستین اقدام مهم و برجسته هسته‌ای آمریکا پس از فتنه ۸۸ بود. > اوباما که ۲ روزقبل از انتخابات رس تقاضای تشریک منفع ایران و آمریکا در منطقه را مطرح کرد؛ ۳ ماه بعد خواستار دریلفت همه اورانیوم۳۰۵ درصد ایران بدون ارلثه تضمین برای پرداخت اورانیوم ۰ درصد شد. البته درفاصله زملنی لین ۳ ماه خود و دولتی هر گونه اقدام که می‌توانستند را در حملیت از سران آشوب هم نشان دادند و هم اعمال کردند. 

صفحه 91:
* اوباما تنها چند روز پس از آغاز آشوب موسوی را «منبع الهام‌بخش تمایل به غرب» عنوان کرد. بعدها مشخص شد کنت تیمرهن» رئیس بنیاد دموکراسی آمریکا ۱۰ روز قبل از انتخابات از عبارت : «انقلاب سبز» در ایران استفاده کرده ومپس از ّن اعلام کرد بنیاد دموکراسی در طول دهه گذشته میلیون‌ها دلار را صرف گسترش انقلاب رنگی در کشورهایی همچون اوکراین و صربستان کرده و تکنیک‌های ارتباطی و سازمانی مدرن را به کارگران آموزش داده که به گفته وی: » بخشى از اين پول به دست حامیان موسوی رسیده است چراکه آن‌ها با سازمان‌های غیردولتی ارتباط دارند که تامین بودجه آن‌ها برعهده «بنیاد نشنال اندومنت‌فور دمو کراسی» است. 

صفحه 92:
پس از اوباما نوبت به هیلاری کلینتون رسید تا از آشوب‌ها حمایت کند, کلینتون چندی بعد در گفت‌وگویی با صراحت گفت: «ما نمی‌خواستیم بين اعتراض‌های قانونی و تظاهرات مردم ايران و رهبری قرار گیریم چراکه می‌دانستیم اگر خیلی زود و شدید ورود کنیم» حکومت ابران سعی می‌کند از ما برای متحد کردن کشور علیه معترضان استفاده کند. بدین‌ترقیب ما پشت‌برده کار می‌کردیم». كلينتون اين را هم كفت: «آمريكا به حمايت لفظى و بشتيبانى از مخالفان ادامه مى دهد». لين حمايتها البته در ادلممبه صورت وسيع دنبال شد وپس از مدتی آمريكا علنا حمليت از جريان فتنه را در بودجه سالانه خود لحاظ كرد. جند روزيس از بيافيه 11 موسوى, اوبلما بودجه 80 ميليون دلارى كميته دفلعى و نظلمى كنكره آمريكا را كه برای تقویت بنیه فتنه‌گران در فضای مجازی در نظر گرفته شده بود» امضا كرد. 

صفحه 93:
این اقدامات ابالات متحده آمریکا با چه نیتی دنبال شد؟ پلسخ اين سوال را می‌توان در ادامه جست‌وجو کرد. چند روز قبل از تصویب بودجه جنگ نرم آمریکا علیه ابران» میرحسین موسوی بیانیه‌ای صادر کرد و مقاومت تیم هسته‌ای در مقابل ایالات متحده را «عقب‌نشینی از حقوق ملت عنوان کرد»! اين ببانيه را باراك اوباما جندى بعد تکمیل کرد. ‎٠‏ اوبلما تصريح كرد: هبه نظر نمىرسد ابران از نظر سياسى آتقدر وضع ثلبنى داشته باشد که بتوانند درباره مساله هسته‌ای تصمیم‌های سریع اتخاذ کنند. ‏از سوی دیگره اوضاع داخلی ایران موجب پیچیدتر شدن تلاش‌ها برای رسیدنبه توافق ميان ايران و قدرت‌های جهان سر مساله سوخت اتمی شده است»! ‏این تقسیم کار برای تضعیف مواضع ايران بویژه در مذاکرات هسته‌ای در تمام مدت فتنه وجود داشت. ‏۳ 1۶ روز پس از اهافت بی‌سابقهفتهگران به عزاداری سالار شهیدان حضرت اباعبدالالحسین (ع)» ‎ 

صفحه 94:
‎٠“‏ ژنرال دیوید پترائوس فرمانده- سابق- نیروهای آمریکلیی در منطقه از احتمال حمله به تاسیسات هسته‌ای ايران خبر داد. ‏۳ وی به ۱۱۲۱ گفت: «حتما می‌توان تاسیسات هسته‌ای ایران را مورد هدف قرار داد. ‏* تاسیسات ایران در مقابل حملات بمب‌ها آسیب‌پذیر هستند». ‏۳ تلاش آمریکا برای تقییت فتنه ۸۸ در ولقه‌یک پیام رلهبردی داشت ون باز گشت کلمل اوبلما به الگوی فشار بوش در مناسبات با ایران بود. پلسکاری فتنمبا ایالات متحده آمریکا در نهلیت منجر به تصویب تحریم‌های یکجانبه ایالات متحده آمریکا و افزایش فشارها به ایران شد. ‏* ورود ایالات متحده به موضوع تحریم بنزین ایران نیز در همین راستا صورت گرفت. ‏۳ در حوزه مذاکرات نیز اراده حاکمیت آمریکا در بی‌اعتنلییبه مذاکرات هسته‌ای در ماجرای بیانیه تهران و دهن کجی آشکار آمریکا به بیانیه تهران و اعتبار ترکیه و برزیل نمایان شد. ‎ 

صفحه 95:
در حللی که بیانیه تهران در ادلمه نشست وین تولفق شد و ایران بر اساس پیشنهادات اوبلما به سران ترکیه و برزیل اقدام‌به طراهی‌یک مدل مشخص و مشروح برای مبادله کرد» ایالات متحده آمریکا و در راس ‎GL‏ اوبلما بدون اعتنلبه قول‌هلیی کمبه سران برزیل و ترکیه داده بود» مقدمات قطعنامه ۱۹۲۹ را فراهم کرد تا پروژه تحریم برای آشوب در ایران را دنبال کند چرا که آمریکا اینک نتنها موضوع هسته‌ای بلکه «تغییر» حکومت در ایران را دنبال می‌کرد. اوباما همان فردی که ۲ روز قبل از انتخابات ۸۸ ایرانبه رهبر انقلاب نلمه نوشته و خواستار گفت و گوی مستقیم همه‌جانبه شده بود؛ اینک با حربه تحریم؛ تقویت آشوب داخلی در ایران و بی‌باتی حاکمیت را دنبال می‌کرد! * به مرور مشخص شد موضوع هسته‌ای تنها بهانه‌ای برای فشار آمریکا در جهت تغییر حاکمیت ایران است. 

صفحه 96:
ایالات متحده‌یک راهبرد اساسی را در راس تصمیمات خود در قبال ايران دنبال کرد و آن اينکه ظرفیت ایجاد ناامنی و بی‌ثبلتی نظام جمهوری اسلامی در ایران فراهم شده و موضوع هسته‌ای بهانه‌ای برای تقویت این ظرفیت‌هاست. * قطعنلمه ۱۹۲۹ سرانجام با فشارهای فراوان آمریکا و اعطای امتیازهای فراوان‌به چین و روسیه در سالگرد فتنه ۸۸به تصویب رسیستا پیلمی آشکار برای عولمل آشوب داخلی ایران داشته باشد. همراه اين تحویم» مقامات و تحلیلگران غربی اظهار نظرهای فراوانی درباره ارتباط فتنه و فشار آمریکا بر زبان جاری کردند. 

صفحه 97:
۳ کیم آر ‎alge‏ تحلیلگر ارشد نشریه واشنگتن‌تایمز حدود ۲ ماه پیش از قطعنامه ۱۹۲۹ در سرمقاله این نشریه نوشت: * «تحریم به تنهایی کافی نیست. ما بايد دييلماسى عمومى را به نقض حقوق بشر در ايران متمر كز كنيم. * جمهوری اسلامی به دلیل وجود ابوزیسیون داخلی دجار نقاط ضعف شده و باید بر اين نقطه فشار وارد کرد.» > روزنمه آلمانى «ولت» نيز جند هفته قبل از تحريم 1414 نو «توان گروه‌های اپوزیسیون ایران برای تغیبر رفتار مقامات این کشور کافی نیست. * به همین علت است که غرب بلید همزمان تهدیدهای چندباره خود در اعمال تحريمهاى سخت عليه ايران را در پیش بگیرد». مایکل اورن سفیر رژیم صهیونیستی در آمریکا چند روز قبل از تصویب قطعنامه ۱۹۲۹ می‌گوید: «ملت ايران درچی انتخابات ریلست‌جمهوریبا برقرار شدن تحریم‌های جدی نیزه رهبران ریم را سول وضعیت تلقی خواهد کردنه آمریکلیا اسرائيل را و تحريبها شكاف ميان حكومتبا ملت ابران را بیشتر می‌کند و رژیم را ضعیف‌تر خواهد کرد». 

صفحه 98:
۴ آدام ارلی سفیر آمریکا در بحرین نیز در گفت‌وگو با برخی مقامات عربی گفت: «کاخ سفید همزمان‌با انجام مذاکرات ایران و ۵+۱ نحوه حملیت از «رهبران معارض جدید» در ایران را می‌کند». ارلی که قبل از مذاکرات اکتبر ۲۰۰۹ در ژنو سخن می‌گفت» افزود: «لگر مذاکرات نو موفقیتآمیزنبشد و در ّن بیشرفتی حاصل نشود» آمریکا قصد دارد همزمن‌با تشديد تحريمهاء اعمال فشار سیاسی علیه تهران را با حمایت «رسمی» «علنی» و «گسترده» از موسوی و خاتمی وسعت بخشد * چرا که هيج فشاری به دولت ایران بدون تقویت جریان‌های طرفدار غرب در ایران کارساز نیست». ۴ وی در بخش پایلنی سخنانش می‌گوید: «همین حالاهم لین موضوع پنهلنی نیست که.ما از موسوی و خاتمی حمایت می‌کنیم اما علنی شدن این حمایت همزمان‌با اعمال تحریم‌ها می‌تواند اين فایده را داشته بلشد که مردم ابران‌به این نتیجه برسند که تنها راه رهایی از تحریم‌ها گرایش به این افراد است». سپس موسویبا ورود خود لین قطعنلمه را ترجمه کرد و در بیانیه‌ای هزینه تحریم‌ها را که موجب فشار به مردم می‌شود به كردن حكومت انداختء یعنی درست آن چیزی که هدف آمریکا بود در کلام موسوی تبلور یافت و به نوعی موسوی زبونانه پیام آمریکا را قرائت کرد! 

صفحه 99:
قطعنامه ۱۹۲۹ در واقع اقدام علنی آمریکا در حمایت از فتنه ۸۸ بود. * آمریکا درحللی كه قبل از انتخاباتبه تغیبر الگوی مذاکرمبا ایران رسید و در مرحله نهایی پذیرش ایران هسته‌ای بود اما با وقوع فتنه ۰۸۸ موضوع تغییر حاکمیت در ایران را در راس اهداف خود قرار داد و موضوع هسته‌ای تنها بهانه‌ای برای اعمال تحریم در جهت تقویت فتنه‌گران داخلی برای محقق ساختن تغییر حاکمیت بود؛ راهبردی که همچون گذشته طرفی از آن نبستند 

صفحه 100:
"متن کامل توافقنامه هسته‌ای ایران و ۱+۵ 

صفحه 101:
* طبق متن کلمل تولفق ایران و گروه۵+۱ساختار برنلمه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران به طور کلمل حفظ می‌شود و غنی سازی ادلعه می‌یابد. در تولفق انجام شده ایران به عنوان‌یک اقدام اعتمادساز و داوطلبانه ظرف ۶ ماه آینده فعالیت‌های خود در اراک» نطنز و فردو را گسترش بیشتر نخولهد داد» غنی سازی ۲۰ درصد متوقف می‌شود و در مقلبل تحریم‌های مربوطبه پتروشیمی و فلزات گرانبها برداشته می‌شود و تحریم جدیدی وضع نمی‌شود. * طبق تولفق غنی سازی زیر ۵ درصد و تولید مواد غنی شده مربوطه در فردو و نطنز همچون گذشته ادلمه می‌بلبد و همچنین تمام اورانیوم فنی شده در داخل کشور باقی خواهد ماند و هیچ ماده‌ای از کشور خارج نخواهد شد. * متن کامل توافق ایران و گروه ۵+۱ درباره برنامه هسته‌ای کشورمان بدین شرح است: 

صفحه 102:
هدف كين مذاكرات رسيدن بميك راه حل جلمع مورد تولفق و بلندمدت استبه نحوى .كه تضمين كند برنامه هستداى ايران كاملاً صلحآميز باقى خواهد ماند. ايران اعلام مى نمايد تحت هيج شرايطى به دنبال دستیابی یا گسترش سلاح هسته‌ای نیست. راه حل جامع مذكور مبتنى بر ابن اقدامات اوليه بوده و به يى كام نهايى منجر خواهد شد که دوره زمانى آن مورد توافق قرار گرفته و به رفع نگرانی‌ها می‌انجامد. لین راه حل جلمع» ایران را قادر می‌سازهتا به‌طور کلمل از حقوق خود در بهره‌گیری از انریُی هسته‌ای برای اهداف صلح آمیز بر لساس مواد مرتبط در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و با رعایت تعهدات خود بر طبق معاهده از آن برخوردار شود. 

صفحه 103:
> لین راه هل جلمع متضمن‌میک برنلمه غنی سازی‌با تعییف مشترک و محدودیت‌های عملی و اقدامات شفاف‌ساز به منظور تضمین ماهیت صلح آمیز برنامه هسته‌ای می‌باشد. ‎٠“‏ لین راه حل جلمعیبه مثلبمیک مجمیته «نسجتم خواهد بودکه هیچ بخشی از تن مورد توافق قرار نمی کیرد مگر آنکه در مورد تمامی بخش‌های آن توافق حاصل شود. ‏7 لین راه حل جلمع شلملیک فرایند متقلبل و قدمبه قدم می‌باشد وبه رفع همه‌جانبه تمامی تحریم‌های شورای امنیت؛ تحریم‌های چندجانبه و تحریم‌های ملی مربوطبه برنلمه هسته‌ای ايران می‌انجامد. ‎ 

صفحه 104:
* در فاصله میان کام‌های اولیه و کام آخر» گام‌های دیگری از جمله پرداختن به قطعنامه‌های شورای امنیت‌با هدف پایان رضلیت بخش بررسی موضوع توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد وجود خواهد داشت. * سه كشور اروبلیی / اتحادیه اروبلبه اضلفه سه (۳+۳ا ۵+۱) و ایران مسئول نمایی کردن و اجرای قدم‌های مورد توافق میان‌مدت و راه حل جامع با حسن نیت خواهند بود. میک کمیسیون مشترک از ۳+۳ و ایران برای نظارت بر اجرای اقدامات میان‌مدت و بررسی مسائلی که ممکن است پدید آیند؛ تشکیل خواهد گردید» در حللی که آژلنس مسئولیت راستی آزمایی اقدامات مربوط به موضوع هسته‌ای را بر عهده خواهد داشت. * لین کمیسیون مشترک برای تسهیل حل و فصل مسائل مورد نکرلنی گذشته و حال‌با آژانس همکاری خواهد کرد. 

صفحه 105:
* گام اول دارای دوره زمانی شش ماهه خواهد بود و با توافق متقابل قابل تمدید می‌باشد. " در لین دوره همه اعضاسبا حسن نیت» در جهت حفظ فضای سازنده در مذاکرات فعالیت خواهند كرد. ۳ ایران اقدامات داوطلبانه زیر را به انجام خواهد رساند: * - نیمی از اورانیوم موجود غنی شده ۲۰ درصد رلبه صورت اکسید ۲۰ درصد برای تولید سوخت راکتور تحقیقاتی تهران ذخیره نماید. * بقیه 20 ۱۳6 درصد رلبه مواد کعتر از ۵ درصد رقیق نماید. خط بر کشت‌پنیر نیز وجود نداشته باشد. ۲ - ایران اعلام می‌کند که برای این دوره ۶ ماهه» اورانبوم را به سطح بالاتر از ۵ درصد غنی سازی نکند. 

صفحه 106:
‎٠‏ - ایران اعلام می‌کند که فعالیت‌های خود در تاسیسات سوخت هسته‌ای نطنزء فردو هیا ر آکتور اراک را که توسط آژانس با نام ۱2-40 شناسایی می‌شود؛ بیش از این گسترش نخواهد داد. - همانگونه که ایران در برنلمه عملیلتی کردن تاسیسات تبمیل موادسبه آژلنس اعلام کرده است‌سبا آغاز خط تبدیل مواد ‎git UFE‏ شده تا ۵ درصد به ۰1002 ایران تصمیم دارد مواد۴6 !۱ جدیدا غنی شده تاسطح ۵ درصد طی ۶ ماه آینده را به اکسید تبدیل کند. ‏محل‌های جدید برای غنی سازی ایجاد نمی‌شود. ‎٠‏ ابران برنلمه تحقيق و توسعه (0 :5 8) تحت نظارت» از جمله برنلمه تحقيق و توسعه جارى غنى سازى خود را كه با هدف انباشت اورانيوم غنى شده صورت نمى كيرد, ادامه خواهد داد. ‏- عدم بازفر ورى يا ساخت تاسيساتى كه توانايى بازفرةورى داشته باشند. ‎ 

صفحه 107:
- نظارت‌های بیشتو: > ارلثه اطلاعات مشخص‌به آژلنس بین‌المللی انریٌی اتصی» شلمل اطلاعات در خصوص طرح‌های تاسیسات هسته‌ای ابران» توصيف ساختمانها در هر يك از سایت‌های هسته‌ایء توصیفی از سطح عملیاتی که در هر يك از اماكن كه به فعاليتهاى هستداى مشخص اشتغال دارنده. اطلاعات در خصوص معادن و تخلیص و اطلاعات در خصوص منابع اولیه. - ارلئه برسشنامه جدید فنی ر آکتور اراکسبه آژلنس بین‌المللی ‎ail gsi‏ که توسط آژلنس‌با نام ۱8-40 شناسایی می‌شود. - اتخاذ گام‌های لازم برای موافقت‌با آژلنس بین‌المللی انری اتمی برای انعقاد «رهیافت پادمان» در مورد ‏ رآکتور اراک که توسط آژانس با نام ۱3-40 شناسایی می‌شود. - دسترسی روزانه بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به فردو و نطنز با هدف بررسی فایل‌های ضبط شده دوربین‌ها در مواقعی که آن‌ها برای بازرسی‌های دوره‌ای موسومبه ۸۳۱۷ ۰۱۷ 01۷ و بازرسی‌های سرزده در سایت حضور ندارند. 

صفحه 108:
- دسترسی هدایت شده بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به: * #کارگاه‌های مونتاژ سانتریفیوژ کارگاه‌های تولید روتور سانتریفیوژ و محل‌های نگهداری» # معادن اورانیوم و تخلیص اورانیوم > در مقابل» ۳+۳ اقدامات داوطلبانه زیر را انجام خواهند داد: - توقف تلاش برای کلهش خوید نفت خام ایرانبه نحوی که مشتریان فعلی بتوانند میانگین میزان کنونی خرید نفت خام خود از ايران را کماکان ادامه دهند. باز گشت مبالغ مشخص از عواید فروش نفت ایران در خارج از کشور به ایران * در مورد معاملات نفتی مذکور» تحریم‌های اتحادیه اریپا و آمریکا بر بیمه و خدمات حمل و نقل ‎cha yo‏ تعلیق می‌شوند. 

صفحه 109:
‎te‏ صادرات پتروشیمی ایران و نیز تعلیق تحریم خدمات مرتبط * # طلاو فلزات گرانبهاء و تعلیق تحریم خدمات مرتبط - تعلیق تحریم‌های آمریکا بر صنعت خودرو و تعلیق تحریم‌های خدمات مرتبط ‏- صدور گولهی عرضه و نصب قطعات یسکی برای ایمنی پرواز هواپیماهای غیرنظامی ایران و خدمات ‎hip‏ ‏صدور گواهی بازرسی‌های مرتبط با ایمنی و تعمیرات در ایران و همچنین خدمات مرتبط - عدم صدور قطعنامه‌های جدید تحریم هسته‌ای توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد ‏- عدم صدور قطعنامه‌های جدید تحریم هسته‌ای از سوی اتحادیه اروبا ‏- دولت آمریکاء در چارچوب اختبارات قانونی رئيس جمهور و كنكره از تحميل تحریم‌های جدید هسته‌ای خودداری خواهد کرد. ‎ 

صفحه 110:
سیک کانال ملیبه منظور تسهیل تجارت امور انسان دوستانه برای تامین نیازهای داخلی ایران با استفاده از در آمدهای نفتی ایران در خارج از کشور ایجاد خواهد شد. تجارت امور انساندوستانه شلمل مراودات تجاری مرتبطبا تولیدات غذایی و کشاورزی» داروه تجهیزات دارویی و مخارج پزشکی بیماران خارج از کشور خواهد بود. لين کانال مللی شلمل بانک‌های خارجی مشخص و بانک‌های ابرلنی غیر تحویم شده خواهد بود كه به هنكام ايجاد ابن كانال مالی مشخص خواهند شد. 

صفحه 111:
* کانال مزبور همچنین موارد زیررا دربر می‌گیرد: ۳ # نقل و انتقال‌های مالی مورد نیاز برای پرداخت تعهدات ایران به سازمان ملل متحد ۳ *: پرداخت مستقیم شهریدبه دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها برای دانشجویان ایرلنی شلغل.به تحصیل در خارج از کشور تا مبلغ توافق شده برای یک دوره شش ماهه, ‎٠“‏ - افزلیش آستانه برای اخذ مجوزهای اتحادیه اروبا جهت تبادلات مالی تجارت موارد ‏غیرتحریمی تا مبلغ مورد توافق. ‎ 

صفحه 112:
صر كام نهايى راه حل جامع * گام نهایی راه حل جلمع که اعضا قصد دايند مذاکره در خصوصن را در کمتر ازبیک سال بعد از تصویب این سنده به بايان رسانده و اجرای آن را شروع کنند عبارتنداز: - دارای دوره زمانی بلندمدت مشخصی خواهد بود که مدت آن مورد توافق قرار خواهد گرفت. - بیانگر حقوق و تعهدات اعضای معاهده عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای و موافقت‌نامه‌های پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باشد. * - به‌طور همه‌جانبه تحریم‌های هسته‌ای شورای امنیت سازمان ملل متعد و تحریم‌های چندجانبه و تحریم‌های ملی را برداشته و از جمله گام‌هلیی برای دسترسی به حوزه‌های تجاری» فن آوری» مللی و انریٌی بر مبناىميك برنلعه تنظیمی که در خصوص ّن تولفق‌به عمل خولهد آمد را اتخاذ نماید. 

صفحه 113:
* - متضمن یک برنامه غنی سازی باشد که توسط طرفین تعریف می‌گردد» برنامه‌ای که شاخصه‌های آن با موافقت طرفین و منطبق با نیازهای عملی» * با محدودیت‌های مورد توافق در خصوص دامنه و سطح فعالیت‌های غنی سازی» ظرفیت غنی سازی» محل‌هایی که در آن غنی سازی انجام می‌شود و ذخایر اورانیوم غنی شده برای دوره زمانی که مورد توافق قرار می‌گیرد» تعیین می‌گردد. - نگرانی‌های مرقبطبا ر آکتور اراککه توسط آژلنس با نام ۱3-40 شناخته می‌شود؛ را کاملا برطرف نماید. بازفر آوری و یا احداث تاسیساتی که 9 بازفرآوری باشد؛ ایجاد نخواهد شد. 

صفحه 114:
- اقدامات شفاف‌ساز و با نظارت بیشتر مورد توافق را به طور کامل به اجرا در آورد. پروتکل الحلقی در چار چوب اختیارات رئیس جمهور و مجلسی شورای اسلامی تصویب و به اجرا در آید. ‎ar >‏ شلمل همکاری بین‌المللی هسته‌ای غیر نظلمی باشد که لین همکاری‌ها از جمله در خصوص دستیابی سبه آکتورهای مدرن لب سبک‌قدرت و تحقیقلتی و تجهیزات مرتبط و نیز عرضه سوخت هسته‌ای مدرن و برنامه‌های تحقیق و توسعه ‎(RED)‏ 390 9 تولفق مى باشد. ‏7 سبه دنبال اجرای موفق گام نلیی راه حل جلمع وبا سپری شدن کلمل دوره زملنی گام نلیی‌سبا برنامه هسته‌ای ایران مانند برنامه هر کشور غیرهسته‌ای دیگر عضو ۱1۳۲ رفتار خواهد شد. ‎٠‏ * در خصوص ام نیلیی و هرمیک از کامهای میلنی؛ لین اصل اساسی که متا در مورد همه چیز توافق نشود» در خصوص هیچ چیزی توافق حاصل نشده است» اعمال می‌شود. ‎ 

صفحه 115:
جدول دادها وستاده ها در معاهده ژنو 

صفحه 116:
سازی بالای ۵ درصد كلا تعليق می شود. ۳. فعالیت در اراک و نطنز و فردو گسترش نمی یابد. ۴. در نطنز ماشین جدید نصب نمی شود. ۵. ماشین های جدید نصب شده ولی فعال نشده؛ فعال نمی شود. ۶. ماشین های خراب در فردو و نطنز صرفا با ماشین هایی از همان نوع. ۷ ۴ آبشار در فردو اورانیوم را تا ۵ درصد غنی می کند. 17 آبشار ديكر در فردو فعال نمى شود. ‎٩‏ در فردو ارتباطی بین آبشارها برقرار نمى شود. ‏+ در اراک آب سنگین به تاسیسات حمل نمى شود. ‏۱ هیج نوع فعالیت بازفرآوری انجام نمی شود. ‏۲ هیچ نوع تاسیسات بازفرآوری ساخته نمی شود. ‏1. توصیف و شرحی کامل از کستره عملیات‌های هر یک از تأسیساتی که به طور خاص به فعالیت‌های هسته‌ای مشغول هستند ارانه می شود. ‎ 

صفحه 117:
۱ ارائه اطلاعات درباره شرکت‌های نورد اورانیوم ۲ اراثه اطلاعات درباره منبع مواد ۳ نهایی کردن توافق درباره بادمان ها در اراک ۴ دسترسی به بایگانی دوربین های آفلاین ۲۵ دسترسی به کارگاه های مونتاژ ‎TF‏ دسترسی به تولید چرخنده های ساذ ‏۷ عدم تولید ماشین بیشتر در کارگاه ها جز برای جانشینی ‎.٩‏ توصیف و شرحی کامل از گستره عملیات‌های هر یک از تأسیساتی که به طور خاص به فعالیت‌های هسته‌ای مشغول هستند ارائه می شود. ‏۰ اراثه اطلاعات در مورد معادن ‏۱ ارائه اطلاعات درباره شرکت‌های نورد اورانیوم ‏۲ اراثه اطلاعات درباره منبع مواد ۳ نهایی کردن توافق درباره پادمان ها در اراک ۴ دسترسی به بایگانی دوربین های آفلاین ‎ 

صفحه 118:
]1 برقراریبیه حمل و نقل براینادراتنفت بانب یزان فعلی ۳. تعلیق تحریم صادرات پتروشمی ایران ۴ تعیق طلا و فلزات كرانبها ۵ تعلیق تحريم خودرو ۶ تعلیق تحریم قطعات هواپیما ۷ تعلیق تحریم خطوط هوایی بویژه ایران ایر ۸ عدم اعمال تحریم جدید در شورای امنیت. ‎٩‏ عدم اعمال تحریم جدید در اروپا ‏+1. عدم اعمال تحریم جدید در امریک ‏1[ ایجاد یک کال مالیا اسفده از ماد فتی غود ابرن كه در خارج از ابن كشور مسدود شده براى خريد محصولات خوراكى و ‏کشاورزی» داروء ادوات پزشکی و خسارات پزشکی که در خارج بر آیران تحمیل شده آست. ‎ 

صفحه 119:
۳ پیش شرط «تفسیرپذیر و کلی» در باره موضوع غنی سازی اورانیوم ایران در توافقنامه هسته‌ای 

صفحه 120:
> توافقنلمه نو از معدود توافقنلعه هلیی در بعد بین المللی‌به حساب‌می آیدکه پس از انعقاد ّن» بلافاصله دو تفسیر متفاوت درباره محور توافتنلمه» که در لین مورد حق غنی سازی اورانیوم بود » ارائه شد. © در » محمود جواد ظرث ‎Kad foi!‏ طرف لین تولفق بود در جمع خبرنگاران حاضر شد و درباره موضوع حق غنی سازی ایران گفت: * حق مسلم ما به‌وضوح در آن‌پی‌تی هست و این را می‌پذیرد که باید اين حق پذیرفته شود. * حدلقل ۲ بار در متن تولفق به‌وضوح اشاره شده‌که ایران لین هق را دارد و برنلمه غنی‌سازی ایران ادامه خواهد یافت. 

صفحه 121:
لما بلافاصله يس از ظييف این جای کری ؛ همتای آمریکلیی او بودکه در سخنانی کاملا متضاد با اظهارات وزیر امور خارجه ایران مدعی شد: ‎٠‏ ابن كام اول نمى كويد كه ایران حق غنی سازی دارد. ‏' دراين سند هيج حق غنى سازى نيامده واين حق در ان بى تى هم نيامده و در اين توافقنامه هم لين را نصى كويدبلكه اندازه غنى سازى ايران.عى كويد كه برنلمه صلح آميز هسته اى ايران موضوع مذاکره دو طرف هست. ‎٠“‏ در متن بینیه ای بلافاصله پس از امضای توافقنمه ژنو توسط آمریکا و با هماهنگی کشورهای ‏۵+۱ منتشر شده تاکید شده که غنی سازی ایران به رسیمت شناخته نشده است ‎ 

صفحه 122:
* با لین حال ظريف و ديبلمات ها ايرلفى تاکید.حی کنند.که در متن توافتنلمه يُنوبه صورت مشخص ۲ بارسبه حق غنی سازی اورانیوم اشاره شده و لین‌به معنای پذیرش حق غنی سازی ایران است. ۲ لما رجوع‌به توافقنلعه یو نشان‌حی دهد که طرف غوبی.با زبرکی توانست‌به کونه ای به موضوع غنی سازی اثشاره كند.كه در مذاكرات كتىببا قرلئت خاص خود لین بخش از توافقنامه را تفسیر و بر اساس آن مذاکرات را پیش ببرد. 

صفحه 123:
رجوع به متن توافقنامه ژنو بیانگر آن است که در دو قسمت بیانیه؛ یکی در ابندای آن و دومی در بخش های پایانی بيانيه به موضوع غنی سازی اورانیوم اشاره شده است. در بخش ابتدایی این سند در این باره آمده است: «راه حل جلمع مذکور مبتنی بر لین اقدامات اولیه بوده ویبسیک گام نیلیی منجر خولهد شد که دوره زملفی آن مورد توافق قرار گرفته و به رفع نگرانی‌ها می‌انجامد. ‎٠‏ كين راه حل جلمع؛ ايران را قادر.مى سازهتلبه طور كلمل از حقوق خود در بهره كيرى از انرشى هستداى براى اهداف صلح آميز بر اساس مواد مرتبط در معاهده منع كسترش سلاحهاى هستداى و با رعايت تعهدات خود بر طبق معاهده از آن برخوردار شود. کین راه حل جلمع متضمنيك برنلمه غنی سازی‌با تیف مشترک و محدودیت‌های عملی و اقدامات شفاف ساز به منظور تضمین ماهیت صلح آمیز برنامه هسته‌ای می‌باشد.» ‏همانگونه که در سند به آن اشاره شده برنامه غنی سازی ایران به صورت شفاف به ۶ پیش شرط کلی » مشروط شده است. ‎ ‎ 

صفحه 124:
وضعیت غنی سازی اییان وبيش شر لساس لین جملات» غنیسازی ایران در کام نملیی که زمان‌ّن درازمدت و مورد تولفق طرفین است» محدود به گزارههای ذیل است ۱- اول» تعریف مشترک مورد توافق طرفین ۲- دوم» محدودیتهای عملی ۳- سوم اقدامات شفافساز * ۴- چهارم. انطباق با نیازهای عملی * ۵- پنجم محدودیتهای مورد توافق ۶- ششم دامنه» سطح فعالیت؛ ظرفیت» ذخلیر و محلهای محدود که بلیسبه صورت دوجانبه تعیین شوند. 

صفحه 125:
همانگونه که از متن پیداست راه حل جامع» ضمانت کننده یک برنامه غنی سازی است. * یعنیپس ازمبه اجرا در آمدن راه حل جلمع » تازه موضوع غنی سازی موضوعیت پیدا می کند. لما نکته جللب توجه آنکه در اولین جمله لین سند؛ و قبل از اشاره کردنبه موضوع غنی سازی آمده است که «هدف لین مذاکرات رسیدنبه‌یک راه حل جلمع مورد تولفق و بلند مدت است به نحوی که تضمین کند برنامه هسته‌ای ایران کاملاً صلح آمیز باقی خواهد ماند ۳ به معناى ديكر لگر در راه هل جلمع‌با توجمبه قید "مورد تولفق" » تشخیص داده شد که برنلمه هسته ای ایران‌با غنی سازی اورانیومبه سمت اهداف نظلمی میل کند» موضوع غنی سازی کنار گذاشته می شود. 

صفحه 126:
دو) تعریف مشترك؛ دومین پیش شرطی کمبه صورت واضح درباره موضوع غنی‌سازی ایران‌به تن اشاره شده است تعییف مشترک ميان ایران و ۵+۱ است. لین در حللی است کمبه صورت واضح تعییف مقامات آمریکاه انگلیس؛ فرانسه و آلمان درباره حق غنی سازی‌با موضع مقامات. متقاوت است. بر اساس تفسیر آمریکای-به علاوه سه کشور اروپلیی مذکور »که در مذاکرات ‎gig‏ ۶ نبز تکرار شده است آنها حق تحقیق» توسعه؛ تولید و استفاده از انرژی هسته ای را جدا از بحث غنی سازی دانسته و ادعا می کنند که غنی سازی در این پروسه قرار نمی گیرد. علت آمریکایی ها این است که غنی سازی اورانیوم کشورهای دارنده انرژی هسته ای را به سمت اهداف غبرصلح آمیز نزدیک می کند. در همین راستاست که باراک اوباما در سخنرانی اخیرش در مجمع عمیمی سازمان ملل به حق ابران به استفاده صلح آمیز انریی هسته ای اشاره می کند. همانكينه كه وندى شرمن جند روزيس ازسخنان اوبلما كفتء منظور رثیس جمهورآمریکا از حق استفده از نی صلح آمبز هسته ای منفاوت با حق غنی سازی است. یک روز پیش از پایان مذاکرات یو نیز سخنگوی وزارت امور خارجه صراحتا تصریح کرد آمریکا حق غنی سازی را برای هیچ کشوری به رسیت ثمی شناسد. نا بر این تفسیر است که جان کری صراحتا تاكيد مى كند « توافقنامه ژنو حق غنی سازی ابران به رسمیت نشناخته است.» 

صفحه 127:
سه) محدودیت های عملی. سومین پیش شرطی که در متن تولفق نلمه آمده است محدوشیت های عملی است؛ که هیچ توضیح بیشتر از این درباره آن اراثه نشده است. محدودیت های عملى مى تواند در بازه اى از تعليق كامل غنى سازى اورانيوم تا سطح مقدار اروانيوم غنى شده را در بر بگیرد. تیم مذاکره کننده هسته ای ایران نیز نسبت به این واژه هيج توضيحى ارائه نداده است با اين حال می توان گفت بو اساس راهبرد آمریکایی ها در ژنو ۶ که در (اینجا) به آن اشاره شده است محدودیت های عملی شامل : للف) ایجاد محدودیت در غنی سازی اورانیومبا اعمال محدودیت در تعداد سانتریفیوژهاء محدمیت در فعالیت کارخانه های غنی سازی و محدودیت زمانی؛ ب) منوط کردن فعالیت های هسته ایبه "مقدار نیاز ابران لبه لین معناکه جمهوری اسلامی بر اساس مقدار نیاز خود و نه بيشترء می باشد 

صفحه 128:
چهار) اقدامات شفاف ساز * همانند برضی دیگر از عباراسبه كار كرفته شده در لين توافقنلمه » لين عبارت فيز بسیار کلی » میهم و تفسير پذیر است. اقدامات شفاف ساز می تواند در بازه بازرسی های معمولی تا اجرای پروتکل الحاقی و فراتر از آن تفسیر شود. البتمبا توجمبه بندهای پایلنی لین بیایمبه نظرحی رسد پروتکل الحلقی بخشی از اقدامات شغاف ساز مدنظر غربی هاست. ‎٠‏ در بخش بايانى بيانيه آمده است: ‏(ابران در راستاى راه حل جلمع) اقدامات شفاف ساز وبا نظارت بيشترمورد تيلفق رلبه طور كلمل به اجراء در آورد. ‏پروتکل الحاقی در چار چوب اختیارات رئیس جمهور و مجلس شورای اسلامی تصویب و به اجراء در آید. ‎ 

صفحه 129:
‎٩‏ پیش شرط درباره غنی سازی در قسمت پایانی بیانیه ‏اما در قسسمت پایانی بيانيه نيز براى دومين بار به موضوع غنى سازی اشاره شده است. اما در اين قسمت نیز ‎٩‏ شرط سنگین برای اجرای غنی سازی در نظر گرفنه شده است. در ذیل بخش "عناصر گام نمایی راه حل جامع " درباره غنی سازی اورانیوم آمده است: (راه حل جامع) متضمن یک برنامه غنی سازی باشد که توسط طرفین تعریف می‌کردد؛ برنامه‌ای که شاخصه‌های آن با موافقت طرفین و منطبق با نیازهای عملی ‏با محدوديتهاى مورد توافق در خصوص ‏دامنه ‏سطح فعالیت‌های غنی سازی» ‏ظرفیت غنی سازى» ‏محل‌هایی كه در آن غنی سازی انجام می‌شود ‏و ذخاير اورانيوم غنی شده براى دوره زمانى كه موره توفق قرارمیگیرد؛تعیین می‌کردد. ‎ 

صفحه 130:
* مشخص تیین شرط مورد اشاره در لین بخش لذن است كه برنلمه غنی سازی توسط "طرفین" تعریف می شود. * با اشارمبه تفسیر آمریکا و سه کشور اروپلیی درباره غنی سازی مشخص است که تیم ایرانی در گام سوم مسیر بسیار دشواری برای متقلعد کردن طرف مقلبل برای اثبات هق غنی سازی خود دارد. پیش شرط هلیی که در ادلمه آمده است نیز عملا مغلیربا حق ایران بر لسا س ماده ۴ ان بی تی است که صراحتا اشاره به نامحدود بودن فعالیت های "صلح آمیز " هسته ای دارد. 

صفحه 131:
* در بند اول ماده ۴ آن پی تی آمده است ۴ : هيج نکته ای در لین پیمان نبلیسبه کونه ای تفسیر شود که "حق مسلم" همپیمانان در انجام تحقیقات» تولید و استفاده از انرژی هسته‌ای برای مقاصد صلح آمیز را تحت تأثیر قرار دهد .موافقت عجیب تیم ایرانی با موضوعیت یافتن قطعنامه های شورای امنیت لما علاوه بر مسائل فکر شده» غرب توانسته در بخشی از توافقنلمه یُنوء موضوع قطعنامه های شورای امنیت را فیز وارد کندکه لین موضوع‌به صورت جدیمی تیلند حق غنی سازی ايران را مورد خدشه قرار دهد * و از آن می توان به عنوان یک پیش شرط دیگر برای موضوع غنی سازی ایران یاد کرد. 

صفحه 132:
۳ در بخشی از توافق نامه آمده است: در فاصله میان گام‌های اولیه و گام آخره گام‌های دیگری از جمله پرداختنسبه قطعنامه‌های شورای امنیتبا هدف پایان رضلیت بخش بررسی موضوع توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد وجود خواهد داشت. در قطعنلمه های شورای امنیت صراحتا تاکید شده است که ایران بلید غنی سازی اورانیوم رالبه حللت تعلیق درآورد. لین در حللی است که پیش از لین ایران‌با ارئه دلایلی حقیقی معتقد بود شورای امنیت صلاحیت بررسی موضوع هسته ای ایران را ندارد به همین دلیل قطعنامه های این شورا را غیر مشروع می دانست ۰ الما قيم مذاکره کننده فعلی ایران‌فه تنها برای قطعنلعه های شورای امنیت مشروعیت قلثل شده بلکه پرداختن‌به آن برای رسیدن به نتيجه رضایت بخش را قبول کرده است . اصرار طرف غوبی بر اجرلیی کردن مفاد قطعنلمه های شورای امنیت راه حلی بسیار ساده برای تحت فشار گذاشتن ایران و فرلهم آوردن فشار بیشترسبه ایران در قالب تحریم های جدید» قطعنلمه های شورای امنیت و با بند ۷ منشور ملل متحد است. 

صفحه 133:
‎٠‏ علاوه بر موضوعات مذكورء در حللی که ابران معتقد است در نتيجه لین بینیه و در گام اول (بازه زملنی ۶ ماه) و در گام های دوم و سوم و در راه حل جلمع» حقوق هسته ای ایران بنا بر ای تج مورد تاكيد قرار مى كيرد ‏* و لین‌به معنای استفاده ایران از حتوق مسلم هسته ای است؛جدای از تفسیر کشورهای غربی درباره ماده ۴ آن بی تی» ‏۳ در بندهای پایلنی بیلنیه صراحتا آمده است‌کمپس از گام نیلیی‌سبا برنلمه هسته ای ایران ملنند برنامه ‏هر کشور غیرهسته ای دیگر عضو آن پی تی برخورد می شود. ‏* درلین قسمت بیلنیه آمده است‌تبه دنبال اجرای موفق گام نیلیی راه حل جلمع یبا سپری شدن کامل دوره زملنی گام نیلیی‌سبا برنلمه هسته ای ایران مانند هر کشور غیرهسته ای دیگر عضو ان‌چی تی رفتار خواهد شد. ‎ 

صفحه 134:
۲ لین‌به معنای ّن خولهد بودکه در فاصله دستیابی‌به راه حل جامع ایران در نزد کشورهای ۵+۱ و بنا بر تایید دیپلمات های ایران از حقوق آن پی تی برخودار نیست ۴ و اینگینه حق غنی‌سازی حتیبا تفسیر ایرلنی ها درباره ماده ۴ ان پی تی امکان نادیده گرفته شدن پبدا می کند. حال سئوال اساسی لین است رولیت محمد جواد ظریف درباره به رسمیت شناخته شدن حق غنی سازی ايران در توافقنلممبه واقعیت نزدیک است با روایت جان کری؟ 

صفحه 135:
7 در این خصوص نکات زير را باید ملحوظ داشت: * للف با لین توافقنلمه تعییف حق غنی‌سازی ایران از چارچوب صرف ان‌پی‌تی خارج شده و جنبه بین‌المللی خواهد یافت. * نقش ساختار قدرت بین‌المللی‌یا همان نظام بین‌المللی در تعريف و تبيين اندازه و شکل غنىسازى قلبل انجام در ايران بر اساس سند يُنوسبه رسميت شناخته شده است ؟ که حی تولندبه محدود سازی حق ايران در بهره گیری از چرخه سوخت در خاک ايران بینجامد. 

صفحه 136:
ب - مفاهیم «نیازهای عملی و محدودیت‌های عملی» مفاهیمی غیرروشن و تفسیرپذیر است. طرف غوبی در مسیر ابداع تعریف مشترک» قادر خواهد بود از لین دو مفهوم برای تحدید حق غنی‌سازی ایران استفاده کند. به‌طور مثال» ایران در تعییف میزان غنی‌سازی مورد نیاز خود» عملا نظر طرف‌های بین‌المللی را بر اساس این توافق به‌رسمیت شناخته است. آنها می‌تولننسبه لین نتیجه برسندكه جه مقدار غنی‌سازی مورد نیاز ایران است و بدون توافق آنها غنی‌سازی برای ایران قابل تعریف نیست. 

صفحه 137:
ج - دوره‌ای که ایران باید محدودیت‌های غنی‌سازی را بپذیرد نامشخص است. لگر این محدودیت‌ها برای یک دوره مشخص و معقول باشد شاید بتوان‌گن را پذیرفت اما اگر معلوم نباشد که محدودیت‌ها تا کی ادامه دارند» غير قابل پذیرش است. بر لین اساس و درمیک کلام» توافقنلمه از لین جهت کمبه برنلمه (نه حق ) غنی‌سازی ایران اشاره کرده؛ مثبت است اما از آن رو که آن را به محدودیتهایی فراتر از آن‌بی‌تی مقید کرده» مبهم است. ابعاد این ابهام قطعا باید در مذاکرات جامع زدوده شوند. البته تگر طرف غوبیبه زدودن آنملتن دهد؛ چون قطعا لین عبارات را بیهوده در توافق نگنجانده است! 

صفحه 138:
* در بخش مقدمه‌سبه صراحت‌به قطعنامه‌های شورای امنیت اشاره شده است:«در فاصله میان گام‌های اولیه و گام آخره گام‌های دیگری از جمله پرداختن‌به قطعنامه‌های شورای امنیت با هدف بایان رضلیت بغش بررسی موضوع توسط شورای امنیت سازمان ملل متعد وجود خواهد داشت.» * قطعا جمهوری اسلامی ابران بنا بر مواضع اعلاصی خود قطعنامه‌های مزبور را «غیرقانونی» می‌دلند و حتی لین موضع‌به تصریح وزیر امور خارجه کشورمان نیز رسیده است. بنابراین ابهام اینجاست که پرداختن‌سبه قطعنامه‌های شورای امنیت‌به چه معناست؟ لگر به معنای عدم اجرای آنهاست - که از نظر جمهوری اسلامی قطعا هست,بپس «پایان رضایت‌بخش بررسی موضوع توسط شورای امنیت» چه معنایی دارد؟ 

صفحه 139:
۳ این مفاهیم ابهام دارند. ۳ همین بخش می‌تولندبه نوعی سکته در مذاکرات جامع ایجاد کند؛ " چون طرف غوبی لگر نخولهد حسن نیتبه خرج دهد می‌تواند بر ‎wha‏ همین تولفق‌به اجرای قطعنامه‌های اصرار ورزد؛ چیزی که بعید است محقق شود. ‎ 

صفحه 140:
* در پاراگراف اول بخش مربوط به گام اول آمده است: «گام اول دارای دوره زمانی شش ماهه خواهد بود و با توافق متقابل قابل تعدید می‌باشد.» ‎٠‏ سوال اینجاست که اگر مبنایگام اول اعتمادسازی است؛ چرا زمان آن قابل تجدید است؟! ‏۴ .با لین عبارت طرف غوبی کفته است که ممکن است ۶ ماه محدوهیت؛ برای اعتماد به ایران کافی نباشد. ‏۳ در ضمن طرف مقابل این حق را افته است که با پایان ۶ ماه دوباره بر تجدیدتن اصرار ورزد. اگرچه ایران حق دارد نپذیرد اما همین ساله می‌تواند روند مذاکرات را دجار چالش کند. ‎ 

صفحه 141:
ابزار اصلی چانه‌زنی در مذاکرات جامع ۳ اصلی‌ترین ابزار چانه‌ینی ايران در مذاکرات» «ذخلیر اورانیوم ۲۰ درصدی» بوده است. بر لساس توافق ۶ ماهه؛ در همین دوره نیصی از ذغلیر ۲۰ درصدی‌به میله سوخت تبدیل شده و نیمه ديكر ترقيق می‌گردد. جان کری به صراحت ابراز داشته که ذخایر ۲۰ درصدی ‎cyl il‏ پس از اين دوره ۶ ماهه به صفر می‌رسد. * در چنین شرایطی ابهام اینجاست که برای امتیاز گرفتن از طرف غوبی در مذاکرات جامع کدام ابزار باقی مانده است؟ مبادا طرف غوبی برای دادن امتبازات هسته‌ای در مذاکرات جلمع بتولنسبه مسائل غیرهسته‌ای ورود کند. * شلید بهتر بود بخشی از ذخلیر ۲۰ درصدی ايران در دوره ۶ ملهه کلهش یلبد و بخش دیگر به‌عنوان ابزار چانه‌زنی باقی بماند. 

صفحه 142:
بافی ماندن معماری اصلی تحریم‌ها در شرایطی که ایران اصلی‌ترین ابزار چان‌ینی را ظرف ۶ ماه از دست می‌دهد, تحریم‌های اصلی بر جای خود باقی می‌مانند و طرف غربی از ابزارقدرتمندی برای چان‌زنی برخوردار خواهد بود. > لگر منصف باشیم و منصفانه و بدون هيجان كاذبء متن توافقنلمه را مطالعه كنيم؛ احتمالا درخواهيم يلفت كه ايالات متحده کاملابه وعده‌ای که‌به صهیونیست‌ها در خصوص تسهیل تنها ۵ درصدی تحریم‌ها داد» وفادار بوده است. تحریم‌های اصلی باقی مانده و ظاهرا آزادسازی اموال بلوکه شده ایران تنها در سطح ۴۰۲ میلیارد دلار است. * اگرچه به‌هرحال نفس رخنه به تحریم‌ها ممدوح و قابل تقدیر است اما بدیهی است که ساختار و معماری تحریم‌ها يعنى تحریم‌های اصلی نفتی و مالی برجای خود است. این در آینده می‌تواند برای ایران مشکل‌ساز باشد. * سبه لین ترقیب شلید بتوان گفت که در ازای «توقف بیشیفت روند برنلمه صل آمیز هسته‌ایابران که باراک اوبما در بیانیه خود از آن با افتخار یاد کرده است؛ امتیازات کافی و برابر اخذ نشده است. 

صفحه 143:
* روسیه و چین در مواضع رسمی خود با تحریم‌های یک‌جانبه عليه ايران مخالف بودهاند. فکته جللب در لین تولفق ۶ مله تن است که برای اولین بار روسيها و جينىها امضاى خود را بر روی سندی گذاشته‌اند که عملا تحریم‌های یک‌جانبه را به‌رسمیت می‌شناسد و آنها را محل معامله و چانه‌زنی قرار داده است. * لین یعنی آنکه شلید دور زدن لین تحریم‌ها وبا عدم پذیرش آنها از لین‌پس برای مسکو و پکن کار ساده‌ای نباشد و دست‌کم برای آنها هزینه دیبلماتیک داشته باشد. 

صفحه 144:
گام پایانی طولانی‌مدت ‎٠‏ در خصوص ام پایانی به‌صراحت در توافق آمده است: ‏* «دارای دوره زملفی بلندمدت مشخصی خواهد بود که مدت تن مورد تولفق قرار خواهد گرفت.» لین بدان معناست که ایران برای‌یک مدت نامشخص لما طولثنی بلید محدودیت‌هلیی را که ظرف یک‌سال آتی مشخص خواهند شده بپذیرد. ‎١‏ سوال اینجاست: «جرا طولانى مدت؟» اصلا طولانى مدت بر جه مبنایی تعریف می‌شود؟ لین یک ابهام جدی است. برخی شنیده‌های موثق در خصوص این زمان ارقامی را متذکر می‌شوند که از ذکر آنها در این گزارش معذوریم اما تنها می‌توان تصریح کرد که نامعقول و توجیه ناپذیرند. ‎ 

صفحه 145:
* در توافق به صراحت آمده است: «در خصوص كام نلیی وحربیک از کمهای میلنی؛ لین اصل لساسیکه دنا در مورد همه جيز تولفق نشود؛ در خصوص هبج جيزى توافق حاصل نشده است» اعمال می‌شود.» سوال لین استکه چرا و بر چه مبنلیی؟ ی مثلا نمى شود در خصوصیک بخش جزنی تولفق كرد و امتبازلقى در بابرگن گرفت! این اصل حداقل مشکلی که ایجاد می‌کند طولانی و سخت كردن مشاكرات است. ۴ عبارت مبهم «اجرای موفقیت آمیز» «به دنبال اجرای موفق گام نهایی راه حل جامع و باسپری شدن کامل دوره زمانی گام نهایی‌سبا برنامه هسته‌ای ایرآن مانند برنامه هر کشور غیرهسته‌ای دیگر عضو ۱1۳۲ رفتار خواهد شد.» سوال اینجاست؛ میفق بودن اجرا جه مبنليى دارد و جه كسى .كن را تعبين خولهد كرد؟ بر اساس کدام مدالیته می‌توان تشخیص داد كه ايران به شكل موفقیتآمیز گام طولانی‌مدت نهایی را با موفقيت بشت سر گذاشته است؟ معیار تشخیص کیست و چیست! 

صفحه 146:
سبه هر روی توافقنلمه ای‌که در نو امضا شدء به صورت دوفاکتو و نه دوژوره حق غنی‌سازی ابران را بدر, ت پس از طبی گام نهایی؛ این شناسایی به حالت دوژور د رآید. ‎٠‏ درخصوص لین تافقنلمه ابهاملتی مطرح است که جا دارد مورد مدلقه و پاسخ‌کویی قرار کیرد لما به‌هرحال؛ می‌توان این توافقنامه را نقطه شروع دانست و بر مبنای آن به بهبود تدریجی وضعیت مبادرت ورزید. ۳ لین مهم می‌طلبستا در مذاکرات جلمع» ضمن حفظ خطوط قرعز تعیین شده از سوی نظام اسلامی, از تام ابزارهای دیپلماتیک استفاده شود و بخصوص در تدیین سند توافقنلمه همه جنبه های فنی مورد توجه قرار گیرشتا هزینه های ناخواسته برای کشور ایجاد نکند و به صورت حداکثری مناقع ملی را امین نماید. ‎٠‏ البته بيش ازهر جيز بليد طرف آمريكليى توجيه شودكه «قرار نيست توقف توسعه برنلمه هستهاى ايران درازمدشيا هميشكى باشد.» ‏توافقنامهژنو شاید شروع خوبی باشد اما توقفگاه خوبی نیست و باید با سرعت آن را پشت سر گذاشت. قطعا همچون دو ماه گذشته؛ تیم دیبلماتیک ایران در چار چوب سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی ایران و در سیر دفاع از حقوق ملت؛ از حمایت آحاد ملت ابران در مذا کرات برخوردار خواهد بود. ‎ 

صفحه 147:
"غربی ها در گام اول اين توافق نامه نگفته اند که تحریم ها را لغو می کنیم بلکه گفته اند که تحریم ها فقط تعلیق مى شوند. هم چنین دوره ی ۶ ماهه گام اول» با توافق طرفین» قابل تمدید است. لین سببمی شوهتا در صورتی که طرفینببه خر دلیلی ملیل,به ادلمه همکاری نبودند و گام اول را تمدید نکردند تحویم ها دوباره به حالت اولیه برگردد.* ممکن است برخی بگویند ایرادی ندارد همه چیز به نقطه ی شروع باز می گردد. بهتر است در این زمینهبه نکات زیرتوجه کنیم. بعضی از موارد قابل باز گشت به حالت اول نیستند؛ به عنوان مثال: مواد غنی سازی ۲۰ در صد که طی چند سال تلاش دانشمندان‌به دست آمده بوهند و به ۵ در صد تبدیل می شوند؛ به راحتی به وضعیت سابق باز نمی گردد. هزینه های ایران برای اقداماتی که بر اساسي توافق نامه انجام شده است باز نمی کردد. مثلا برای تبدیل مواد غنی سازی ۲۰ درصد به ۵ درصد باید خط معکوس ایجاد شود. 

صفحه 148:
' ۳- همین که برنامه ی ایران مدتی تعلیق شده است ضرر بزرگی است. همانند این است که یک پروژه ساختمان سازی در میانه پروژه در حالیکه برای آن هزینه شده است» رها شود و به مدت ۶ ماه یا | سال کار روی آن متوقف شود. پس از مدتی که کار آغاز می شود» مانند ۶ ماه قبل نیست. * مقدار زیادی سرمایه راکد شده است» نیروی انسانی برای لین قسمت آموزش دیده و متخصص است و حی تولند در قسمت های ديكرى فيز مشغول فعالميت شود و يقينا بلافاصاميس از تیقف» در قسمت های دیگری مشغول کار خواهد شد و پس از مدت کوتاهی» اين بخش از متخصصين خالى خواهد شد. متخصصینی که برای پرورش آنها مدت زیادی زمان و انرژی فراوانی هزینه شده است. 

صفحه 149:
یکی از اهداف دشمن,» از بین بردن و پراکنده کردن نیروی انسانی ماست که بالین وقفه» تا حد زیادی به اين هدف دست بيدا مى كنند. ۳ ضمنا بعضی موارد اساساًقلبل برگشت نیستبه عنوان مثال داخل متن گفته شده است که باید ایران اطلاعات مختلفیبه آژلنس ارلئه کند. ( ۱۵۳۲۵۲:۳9 6۳۳۵۳6۵۵ ) و لین ها اطلاعاتی هستند کمتا کنون آمریکلیی حلبه بخش هلیی از لّن دسترسی نداشته لند وبه هیچ وجه اطلاعات از دست رفته قابل باز گشت نیست. ۲ نکته: درهر صورت آنچه قطعی بنظرحی آید» اینکه؛ طرف غیبی از هیج ناحیه ی خاصی متضرر نمی گردد. ‎٠‏ شلید لین سوال ایجاد شود که لین مساله چه اهمیتی دارد؟ جواب لین که؛ متن تولفق نلعمبه شکلی طراحی شده است که در هر صورتبه رامبی با زگرد ابران‌حی انجلمد» زیرا گر در ضمن مذاکرات کارشناسی توافقی صورت نگیرد و راه حل جامعی برای حل مشکل تدوين نگردد؛ نهايتاً گذر زمان فقط ‏به ضرر ایران خواهد بود و غرب اساسا سرمایه ای در میانندارد که بخواهد متضور گردد. ‎ 

صفحه 150:
هدف از دوره ی زمانی طولانی مدت برای گام نهایی گام نهلیی تقریبا ازمیک سال دیگر شروع می شود ولی زمان پایلفی برای ن در نظر گرفته نشده است و منوط به توافق طرفین شده است. * در نتیجه ایران هنوز نمی داند انتهای این اقدامات ویژه و فراتر از قانون چه زمانی است .هم چنین لین دوره بلند مدت در نظر گرفته شده استنا انگیزه ی دانشمندان ایرانی و نیروی انساني ازبین برود. * "اوباما" در سابان می گوید: باور جدی‌هن لین است که حامی توانیمیک تولفق نهلیی را تصور کنیم کمبه‌حا اطمینان می دهد حتی اگر آنها توانمندی ناچیز غنی سازی داشته باشند» آنقدر محدود خواهد بود و بازرسی حلبه حدی سرزده خواهند بودکه آنها عملاً نمی تولننسبه ظرفیت آستانه هسته ای برسنده در فرض, آنها شاید هنوز کمی)از اين توانمندی را( داشته باشند 

صفحه 151:
اما آنها واقعاً هميشه اين توانمندی را خواهند داشت زیرا همانطور که گفتم» فناوری مذ‌کور دردسترس است؛ در دسترس همه دانشجویان زرنگ فیزیک در هر دانشگاهی در دنیاست. و آنها تقريباً وارد جرخه شده لند یبه نقطه ای از لین دلنش رسیده لندکه‌عا قادریبه از بين بردن آن فیستیم. * اما می توانیم انگیزه های آنها را برای این کار از بين ببریم. یکی دیگر از انگیزه های اصلی دشمن برای طولانیستر کردن زمان اجرای طرح جلمع نگه داشتن فشار تحریم ها بر سرملت ایران و امتیاز گیری از ایران است. 

صفحه 152:
» هیچ چیزی توافق نمی شود مگر ينکه در مورد همه جيز توافق شود عبارت همان اصل معروف به«همه یا هیج»یعنی چه؟ و بر کدام موارد توافق نامه حاکم است« آیا ایران طبق این عبارت می تواند حق وتو داشته باشد؟ * این عبارت دو مورد در متن آورده شده است. ۱- در خط نهم مقدمه آمده: لین راه حل جامع ازسيك كل متحد تشكيل میشود که هیچ چیزی تولفق نمی شود مگر اينكه در مورد همه جيز توافق شود. ۲ ۲- و در خط آخر توافق نامه آمده: در ارتباطبا گام نهلیی وهر گلمی درمیان (گام های میلنی) اصل استانداردکه "هیچ چیزی تولفق نمی شود مگراینکه در مورد همه چیز توافق شود" اعمال ميشود. 

صفحه 153:
۴ نکته دیگر این است که طبق‌بند آخر» اصل »دهم با هیج» در این پاراکراف تنها شلمل گام نهایی و كامهاى میانی سند امضاء شده در ژنو است این یعنی گام اول را شامل این اصل ندانسته لست؛ كام اول گلمی لستکه ایران متعهد شده از پیشیفت بیشتر تملمی برنلمه هسته ای موجود از حیث ماشین ‎la‏ مواد» تاسیسات و تجهیزات (۲۸۵۱۲) جلو گیری کرده و همچنینبه عقب ‎(Roll back) oils 5 yp‏ بخش های کلیدی برنامه از جمله غنی سازی ۲۰ درصد و ذخیره مواد ۲۰ درصد را انجلم دهد. آن هم کامی که اتفاقاً در موارد متعدد قابل تمدید هم هست. یعنی طرف غوبی چند! بارحی تولنسبا سردواندن ایران؛ گام اول را تمدید کند و در پایان هیچ کاری هم نکند و طبق توافق» تیم مذاکره کننده ایران‌هم حق اعتراضی برایشی در این سنددیده نشده لست بخصوص اینکه اصل «همه يا هيج «در مورد گامهای مین و گام نهایی استه 

صفحه 154:
یکی از مهم تیین نکات درباره بخش مربوطبه دستیسی‌ها و بازرسی‌ها در توفق ینولین است که در مين بخش طرف ايرلنى بذبيفته استكه اطلاعات مربوطبه بروؤه هابى را در اختيار آزانس قرار بدهد که یا «هنوز آغاز نشده است» * ویااینکه« آغاز شده ولی ناقص» است. "گذشته از اين که ارائه چنین اطلاعاتی حتی از پروتکل الحاقی هم فیاتر است» یک مشکل بزرگ این روش این است که |- خلاهای اطلاعاتی طرف غربی درباره جزئیات فنی برنامه هسته ای ایران را پر کرده < ۲- امکان جلوگیری از تکمیل پرویه هااز طییق بستن راه های تأمین مواد و قطعات را برای آن فراهم مى ‎"WAS‏ 

صفحه 155:
* حدلقل در۴ مورد مهم» ایران اطلاعلتی-به آژلنس وبه غوبی ها واگذارحی کند که کاملاحی تواند در پروژه "«عقیم گذاری"» پروژه های هسته ای ایران به سرویس های اطلاعاتی غربی کمک کند. ‎-١‏ اطلاعات مربوط به طرح های ) آینده( ایران برای تاسیسات هسته ای - ۲- اطلاعات مربوط به منبع مواد - ۳- اطلاعات مربوط به راکتور آب سنگین اراک - ۴- اطلاعات مربوط به کار گاه های مونتاژ سانتریفیوژ - برنامه «یا » پروژه های در دست اجرا « کشورهای غربی با در اختیار داشتن این اطلاعات و از طریق تحلیل فنی حی توانندبه لین موضوع‌چی ببیند که کم و کاستی های ایران در حوزه مواد» قطعات و تجهیزات کجاست. و مطلبق رییه خود درسیک دهه گذشتمبه روش های مختلف راه های تامین لین نیازمندی‌ها را به روش ‎gle‏ مختلف ببندند وبه این ترتیب عملا ممکن است وضعیتی بوجود بيايدءكه< شبكه تامين» مواد تجهیزات و قطعات برای ایران به شدت ناامن شده یا حتی به طور کامل به روی ایران بسته شود. 

صفحه 156:
* _یکی‌از قیودی که در متن توافق نامه به برنامه غنی سازی ایران الحاق شده؛ قيد نیازهای واقعی و عملی 5 ۳۳۵۰۲۱۵1۱ ) است. ۳ توضیح آن که نیاز واقعی به این معناست که؛ ایران بایستی بگوید روزانه به چه میزان اورانیوم غنی شده و برای چه اموری نیاز دارد. ابران دارای۲ رآکتور فعال بوشهر و تهران است و ر آکتوراراک طبق توافقاتتا اطلاع ثانوی تعلیق شده است. رآکتور بوشهر نیز نیاز واقعی به سوخت تولیدی ندارد» زیراسوخت آن را روسیه تأمین می نماید * .پس ایران برای این رآکتور نیز نیازی به غنی سازی نخواهد داشت. برای رآکتور تهران هم‌کمبه سوخت نیاز است طبق تولفق نله نیمی از ذخلیر اورانیم ۲۰ درصد ایران رقیق شده وبرای سوخت آن بکار گیری می گردد. 

صفحه 157:
ایران و آمریکا در گام نمایی به دنبال چه هستند ۳ پروتکل الحاقی و ذخایر ۵ درصد بر گه های معامله جدید ایران! © ظييف و جان کری مذاکرات هسته‌ای برای رسیدنبه «گام نهلییسیا «جامع» درباره پرونده هسته ای ايران را کلید زدند. * کری و ظییف حاشیه کنفرلنس امنیتی مونیخ برای بعث درباره دور بعدی مذاکرات بين ایران و ۵+۱ که قرار است روز ۱۸ فوییه (۲۹ بهمن ماه)با هدف رسیدنبه تولفق نهایی درباره برنامه هسته‌ای ایران بركزار شودء با یکدیگر دیدار کردند. * «جن ساکی» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا فیزبا تایید لین خبر هدف اصلی برگزای چنین دیداری را مذاکرات جامع درباره توافق هسته‌ای عنوان کرد . 

صفحه 158:
۳ مذاکرات جامع موضوعی است که اولین بار به صورت رسمی در توافقنامه ژنو به آن اشاره شده است. مذاكرات جلمع در ولقع مكمل توافةنلمه يُنوسبِه حساب.مى ليد كه الكوكيرى از شيوه كامبه گام است. شيوه اى كه مبتنى بر اقدام متقلبل و همزمان از سوى ابران و 0+1 تدوين شده بود و دو سال بيش از سوى وزير امور خارجه روسیه مطرح شد. * بعد از روی کار آمدن دولت روحانی اين شیوه نیز با تعریف سه مرحله ادامه پیدا کرد. مرحله اول که مربوطبمیک تولفق مقدملتی‌یلبه عبار تی۲۵62] ۲0۲ ۲۲۵626 بود و نتيجه آن در قالب توافقنامه ژنو منتشر شد. * مرحله دوم مذاکرات مقدماتی برای دستیابی به گام نهایی است. و مرحله سوم مذاکراتی برای تعریف گام نهایی در چارچوبی که در توافقنامه ژنو به آن اشاره شده است. * گام نهایی مرحله ای لست که پس از آن با موضوع هسته ای ایران همانند دیگر کشورهای عضو آن پی تی برخوردحی شودیلبه عبایتی دیگرچس از لین مرحله؛ پرونده هسته ای ایران شکل عادیسبه خود می گیرد. 

صفحه 159:
* بر اساس توافقنامه ژنو گام نهایی دارای ویژگی های زیر است: )ظرف مدت کمتر از یک سال پس از پذیرش توافقنامه ژنو» کار مذاکرات آن را به اتماممی رسد و اجرای مفاد آن آغاز می شود. ۲) دارای بازه زملنی بلند مدت است. (برخی از منلیخ» از تلاش غرب برای تحمیل بازه ۲۰ سالمبه ایران خبر می دهند.) ۳)درتن حقوق و تکالیف اعضای معاهده آن‌بی‌تی و توافقنامه‌های پادملنی آژلنس بین‌المللی انریی اتمی مشخص می شود. ‎(FE >‏ تمام تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل چند جانبه و ملی وضع شده علیه فعلیت‌های هسته‌ای» و نیز تحریم‌های مربوطبه رولبط تجاری» تکنولویٌی» امور مللی و انریٌی» بر اساس‌یک برنلمه زملنی مورد توافق دو طرف برچیده می شود. ‏* ۵) در گام نهلیی یک برنامه غنی سازی مورد توافق دو طرف با در نظر گرفتن معیارهای منطبق بر نیازمندی‌های عملی و نیز اعمال محدودیت بر کستره و سطح فعالیت‌های غنی سازی» ظرفیت تن؛ معل انجام تن و ذخایر اورانیوم غنی شده؛ برای مدت زمان مورد توافق در نظر گرفته می شود. ‎ 

صفحه 160:
* ۶) در گام نهلیی مساتلی که ازّن به عنوان نگرانی های ۵+۱ خوانده می شود مربوط به راکتور اراکسبه صورت کلمل بر طرف‌حی شودکه بر اساس تن هیچگونه بازفر آوری انجام نخولهد شد و تأسیساتی که قادر به انجام بازفراوری باشد؛ ایجاد نمی‌گردد. ۷ در لین گام اقدامات مورد تولفق ايران و ۵+۱ درباره شفاف سازی و تقییت و افزایش نظارت‌ها به صورت کامل اجرا می شود. * ۸) پروتکل الحلقی» که نیازمند ایفای نقش رئیس جمهور و مجلس در ایران لست تصویب و اجرا می شود. 4)فعاليت های تحقیق و توسعه با توافق طرفین ادامه پیدا می کند. * ۰) در خصوص گام نهلیی و هریک از گامهای میلنی؛ لین اصل لساسیکه سنا در مورد همه چیز توافق نشود» در خصوص هیچ چیزی توافق حاصل نشده است» اعمال می شود. در بي اجرای موفقیت آمیز گام نهایی (یعنی بعد از یک پروسه ۱۰ الی ۲۰ ساله) با برنامه هسته‌ای ایران نیز همانند برنامه‌های غیر تسلیحاتی هسته‌ای دیگر کشورهای عضو آن‌پی‌تی برخورد خواهد شد. 

صفحه 161:
" گام نهلیی هر چند دارای چارچوب اولیه مورد تولفق است لعلبه کار گیری برخی تعلبیر کلی و تفسیر پنیر در بیان لین ویژگی ها سبب شده اظهارات متفایتی از سوی مقامات ایرانی و ۵+۱ درباره موضوع هسته ای ایران پس از اجرای گام نهایی عنوان شود. * در همین راستا رثیس جمهور آمریکا و برخی دیگر از مقامات لین کشور بیان داشته اند در نتیجه ‎Of Sto‏ هسته ای ایرات تاسیسات مربوط جه غنی سازی ایران برچیده حی شود اما طرف ایرانی تا کید دارد که این برچیده شدن تاسیسات هسته ای خلاف واقع و غیر واقعی است. ‏" جا لین حال بر اساس اظهارات و بیانیه های رسمی منتشر شده از سوی مقامات ایرانی و آمریکلیی حی توان حدود اننظارات آمریکا و ایران را درباره نتیجه مذاکرات مربوط به گام نهایی ترسیم کرد. ‏* )بر اساس اظهارات منتشر شده در رسانه ها دیپلمات های ایرلنیبه دنبال کّن هستند که به برنامه غنی سازی ایران در گام نهایی و پس از آن احترام گذاشته شود. ‎ 

صفحه 162:
۳ ۲) غنی سازی در ایران باید براساس نبازها صورت گیرد؛ تیم مذاکره کننده هسته ای به دنبال آن است که تعریف نیاز از سوی ایران باشد. * ۲)تحریم ها از سوی غربی ها دیگر اعمال نشود و به طور کامل برداشته شود. ۴)در عین حال شرلیط رلبه گینه ای ایجاد کردتا طرف غوبی مطمتن شود که ایران‌به دنبال سلاح هسته ای نیست. ۵) در گام نملیی پروتکل الحلقی تصویب خواهد شد (بر اساس اظهار ات عراقچی در برنامه گفتگوی ویژه خبری) ۶) غیر از غنی سازی ۲۰ درصد هیچ چیز دیگری از جمله تاسیسات اراک متوقف نخواهد شد. ۷ ابران این آمادگی را دارد که فراتر از پروتکل الحاقی اجازه بازدید از تاسیسات هسته ای را بدهد ۸)ایران لین آمادگی را داردکه در گام نیلیی و بعد از ّن غنی سازی اورانیوم رلبه زیر ۵ دردصد یعنی غنی سازی ۳۰۵ درصد متوقف کند( اظهارات تخت روانچی و موسویان) 

صفحه 163:
برنامه آمریکا در مذاکرات ‎sil‏ ۳ هر چند دیپلمات های ابرلنی پیش از شروع مذاکرات و بدون هیچ كينه پافشاری و اصرار از طرف مقلبلبا کف خواسته های خود وارد مذاکرات خواهند شد ولی در مقابل مقامات آمریکلییبه صورت شفاف و صریح توقعات خود از ایران را برای‌به نتیجه رسیدن مذاکرات نهایی اعلام کردند. *قا کنون بارها از سوی مقامات ایرلنی تاسیسات هسته ای اراک و حق غنى سازى به عنوان دو خط قرمز اصلی ایران در مذاکرات هسته ای عنوان شده است. لما طرف مقلبل دقيقا هدف گذاری خود در مذاکرات را بر روی این دو موضوع متمرکز کرده است. .با لین حال بررسی بینیه های رسمی و اظهارات مقامات آمریکلییعی تولفد در خواست های طرف ۵+۱ به ویژه آمریکا را برای مذاکرات گام نهایی به شکل شفاف تری ترسیم کرد. 

صفحه 164:
بر اين اساس کشورهای مقابل در گام نهایی و بعد از آن به دنبال تثبیت موارد زیر هستند: ) تعطیلی غنی سازی در ایران وبیا ایجاد محدودیت های سنگین برای غنی سازی حداقلی در ايران ۲) تعطیلی دائم فردو * ۳) تعطیلی کامل پروژه آب سنگین در اراک ۴)ایران بلید در گام نهلیی قطعنلمه های شورای امنیت را مورد توجه قرار دهد و ملاحظات شورای امنیت را به یک ننیجه رضایتبخش برساند. ۵) ایران در کام نملیی اقدامات تولفق شده در خصوص شفاف سازی و نظارت های تشدید شده را به عمل آورد. ۶) مذاکره بر سر موشک های بالستیک ۷) مذاکره در موضوعات حقوق بشر 

صفحه 165:
Pierre res ‏بر اساس اظهارات متتشر شده در رسانه ها‎ ‏دبیلمات های ابرانی به دتبال آنه هستند که به‎ ‏ایرات در گام نهایی و پس از آت‎ oS ‏برتامه عنی‎ ‏كناشته شود.‎ قتى سازعه در ايرات بايد براساس نيازها صورت أكبود. تيم مذاكره كننده هسته اى به دنال آن است كه تعريقه تياز از سوک ایرات باشد. تحريم ها از سوک غربی ها دیگر اعمال نشود و به طور کامل برداشته شود. در عین حا شرابط را به گوته اک ایجاد کرد تا طرف عربی مطمتن شود که ابرات به دتبال سلاج هسته ای نیست. در كام نعابى بروتكل الحاقى تصويب خواهد شد غير از غنى سازى ۲۰ حرصد هیچ چیز دیگری از جمله تاسیسات اراک متوقف تخواهد شد. رات این آمادگی را دارد که در گام تهایی و بعد از آت عتی سازک اهرانیوم دا به زیر 5 جودصد یعتی عنی ساری 3.5 درصد متوقف کند. ایرات این آمادگی را دارد که قراتر از بروتکل الحاقی اجازه بازدید از تاسیسات هسته اک را بدهد. محدوده مذاكراتى آمريكا تعطيلى غنى ساذى در ايراث و يا ايجاد محدوديت های ستگین برای عتى سازى حداقلى در ‎lp!‏ تعطيلى داتم فرده تعطیلی کامل پروژه آب ستگین در اراک ایرات باید در گام تهایی قطعنامه هاک شوراک امنیت را مورد توحه فرار دهد و ملاحظات شراک امنست را به یک تتیچه رضایتبخش برساند. ایرات در گام نایی اقدامات توافق شده در خصوص شفاف سازک و نظارت هاک تشدید شده با به عمل آورد (بروتکل الحاقی و فراتر از آن) 

صفحه 166:
* هر دولت دارای تسلیحات هستهای؛ در این پیمان متعهد میشود از انتقال هرگونه سلاحهای هسته ای‌یا دیگر ابزارهای انفجار هستهای‌یا دادن کنترل مستقیجیا غیر مستقیم سلاحهلیا ابزارهای نفجار هستهای‌به دیگران خودداری کند وبه هیچ نحوی از انحاء» هیچ‌یک از کشورهای فلقد سلاحهای هستهای را یاری» تشویق و ترغیب‌به ساخت‌یا دستیابی‌به سلاحهای هستهاییا دیگر ابزارهای انفجار هستهای با کنترل چنین سلاحها یا ابزارهای انفجاری نکند. 

صفحه 167:
" هر دیلت فلقد تسلیحات هستهای در لین پیمان متعهد میشود هیچگونه سلاح هستهای‌یا ابزارهای انفجار هستهای و اعمال کنترل مستقیم یا غیر مستقیم بر چنین سلاحها یا ابزارهلیی را از هر منبع انتقال دهندمیلبه هر نحو دیگری» دریلفت نکندکبه ساخت‌یا تلاش برای دستیابیبه سلاحهلیا ابزارهای انفجار هستهای مبادرت نورزد و دریی کمک برای ساخت سلاحهای هستهای‌یا ابزارهای انفجار هستهای نباشدیا چنین کمکهلیی را دریافت نکند. 

صفحه 168:
۱.هر دیلت فلقد سلاحهای هستهای در لین پیمان متعهد مشود تدابير حفاظتى راكميس از مذاکرات انجام گرفته با آژانس بینالمللی انرژی اتمی توافق خواهد شد بپذیرد. لين تدابير در جارجوب ضولبط آژلنس بینالمللی انروٌی اتمی و نظام تدابیر حفاظتی لین آژلنس خواهد بود و صرفلبه منظور تایید پاییندی تن کشورنبه تعهدات خود در قبال لین پیمان‌با هدف جلوگیری از تبدیل مصارف صلح آمیز انری هستهای‌به استفاده در سلاح های هستهای يا ابزارهای انفجاری هستهای صورت میگیرد. روند تدابسر حفاظتی مذکور در این ماده بايد در خصوص تمام مواد اصلى يا مواد مخصوص شكلفت بخيرء لعم از تولید» فر آورییا استفاده از ّن در هرگینه تأسیسات هستو ای یا خارج از چنین تأسیساتی اجرا شود 

صفحه 169:
. تدابير حفاظتی مقرر در لین ماده» میبلید روی تمام مواد اصلی‌سیا مواد مخصوص شکلفت پذیر که در فعالیتهای صلح آمیز هستهای در قلمرو چنین دولتی» در حوزه قضلیی آن‌یا تحت کاربری آن در هر نقطه دیگر انجام میپذیرد اعمال شود. > ۲.هر دولت وارد شده در لین پیمان متعید میشود (للف) مادهی اصلی‌یا مادهی مخصوص شکلفت پنیرسیا (ب) تجهیزات‌یا موادی که مشخصاً برای فرآوری؛ استفادمیا تولید مواد مخصوص شکلفت پنیر طراحییا آماده شده است» را در اختیار هیچ دولت فلقد سلاحهای هستهای (حتی)به منظور استفاده در مقاصد صلح آمیز قرار ندهد» مگر لین که مادهی اصلی‌یا مادهی مخصوص شکلفت پذیریبه طور قطع مشمول تدابیر حفاظتی مقرر شده در اين ماده قرار كيرد. 

صفحه 170:
۲ ۳. تداییر حفاظتی مقرر در این ماده بلیدبه گونهای به مرحلهی اجرا گذاشته شودکمبا مادهی ۴ لین پیمان در تطلبق کلمل بلشد و از ایجاد ملنع بر سر راه توسعهی تکنولوژیکییا اقتصادی همپیمانان در استفادهی صلح آمیز از انرژی هستهای احتراز ورزد. * این امرء شاصل تبادل بینالمللی مواد هستهای و تجهیزات برای ف رآوری» استفاده با تولید مواد هستهای برای مقاصد صلح آمیز» در مطابقت با شرایط لین ماده و اصل تدابیر حفاظتی که در مقدمهی لین پیمان مشخص شده؛ خواهد بود. 

صفحه 171:
‎٠‏ ۳-۴. دولتهای فاقد سلاحهای هستهای در این پیمان بلیدبه منظور انجام تعهدات خود در قبال این ماده به طور انفرادی یا همراه با سایر دولتها در چارچوب ضولبط آژلنس بینالمللی انریی اتصی‌با آژلنس بینالمللی انریشی اتصی موافقتنامههلیی منعقد کنند. مذاکرمبه منظور حصول چنین موافقتنام هایی باید ظرف مدت ۱۸۰ روز از وارد اجرایی شدن اين بيمان» آغاز شود. ‏* در خصوص دولتهلیی که اسناد بیوستن وبا تصویب الحاق خودبه پیمان را بعد از دورهی ۱۸۰ روزه تسلیم کنند» مذاکره برای حصول چنین توافقی نمیتولنه دیرتر از تاریخ تسلیم اسناد آغاز شود و اجرای مفادلین توافقات نمیتواند دیرتر از ۱۸ ماه از تاریخ آغاز مذاکرات باشد. ‎ 

صفحه 172:
* ۱. هیچ نکتهای در این پیمان نبایید به گونهای تفسیر شود که حق مسلم همپیمانان در انجام تحقیقات» تولید و استفاده از انرئُی هستهای برای مقاصد صلح آمیز را تصت تثیر قرار دهد. لین امر باید بدون اعمال تبعیض و در مطابقت با مواد | و ۲ این پیمان باشد. * ۲. در تبادل تجهیزات» مواد و اطلاعات تکنولوژیکی برای مقاصد صلح آمیزء استفاده از انریی هستهای در حداکثر شکل؛ تملم همپیمانان هق مشارکت داشته و متعهدبه تسهیل در انجام آن.ح شوند. همپیمانلنی که توان چنین اقدلمی را دایند همچنین بلیدبه شکل انفرادی‌یا همرامبا دیگر دولتهایا سازمانهای بینالمللی برای توسعهی بیشتر استفاده از اشکال صلح آمیز انریی هستهای» خصوصاً در قلمرو دولتهای فاقد سلاحهای هستهای که وارد این پیمان شدهاند» مشارکت ورزند. لین مشارکت‌با عطف توجمبه نیازهای مناطق در حال توسعه جهان؛ انجام‌حرٍ پذیرد. 

صفحه 173:
تمام همپیمانان متعمد میشوند تمهیدات لازم را اتخاذ کنندتا در مطابقت با این پیمان» تحت ارت مناسب بینالمللسی و در چارچوب روالهای بینالمللی مقتضی» از دسترسی تمام دولتهای فلقد تسلیحات هستهای وارده در اين پیمان‌به مزایای بالقوهی حاصله از انجام هر گونه انفجارهای صلح آمیز هستهای» حصول اطمینان کنند. لين لمر بليد بدون اعمال تبعیض انجام گیرد و هزینمی مللی ّن برای چنین دولتهلیی» در پایید ترین حد ممکن خواهد بود و شلمل هزینهمی تحقیقات و توسعه نميشود. دولتهای فلقد تسلیحات هستهای وارده در لین پیمان بلید بتوانند در چارچوبسیک تولفق‌یا توافقات خاص بینالمللی و از مجراییک نهاد مناسب بینالمللی که دولتهای فلقد تسلیحات هستهای نمایندگان کلفی در تن داشته باشندء به اين مزايا دست يابند. مذاكرات در لين زمينه بلیدپس از اجرلیی شدن لین پیمان؛ در نزدیکترین زمان ممکن آغاز شود. دولتهای فلقد تسلیحات هستهای وارده در لین پیمان که جنین تمایلی داشته باشند» همچنین ميتوانند از طريق توافقات دوجانبه به اين مزايا دست 

صفحه 174:
۳ تمام همپیمانان متعهد ميشوند» مذاکراتبه منظور تیقف مسابقهی سلاحهای هستهای و خلع سلاح هستهای و انعقاد پیملنی جهت خلع سلاح کلمل و عامبا مقررات دقيق و مؤثر را با حسن نیت و در اسرع وقت آغاز کنند. * هیچ نکتهای در لین پیمان» نافض حق هر گروه از دولتهلیی که به منظور حصول اطمینان از عدم وجود سلاحهای هستهای در قلمرو خود وارد پیمانمای منطقهای شوند» نخواهد بود. 

صفحه 175:
‎١‏ ۱..هریک از همپیمانان میتوانند اصلاحیهای رلبه منظور اعمال در لین پیمان؛ پیشنهاد کنند. متن هرگونه اصلاحیهای بلیسبه دولتهای امانتدار تحویل داده شود و لین متن توسط آنان بین تمام همپیمانان» توزیع خواهد شد. در صورت درخواستیک سوم همپیمانان‌یا بیشتر دولة ‎oly‏ امانتدار بلید کنفرانسی را تشکیل داده و از تمام همپیمانان برای شرکت در آن و بررسی اصلاحیه؛ دعوت به عمل آورند. ‎ 

صفحه 176:
* ۲. هرگونه اصلاحیه در لین پیمان بلیدبه تأیید اکثییت همپیمانان؛ از جمله تمام دولتهای دارای تسلیحات هستهای وارده در این پیمان و تمام همپیمانلنی که در زمان توزیع متن اصلاحیه عضو هیئت رئیسهی آژلنس بینالمللی انریٌی اتمی بوده اند» برسد. * زمان اجرلیی شدن اصلاحیه برای هر دولتی که اسناد تصویب آّن را تسلیم کرده» از هنگاسی خواهد بود که اکثرست همپیمانان» از جمله تمام دولتهای دارای تسلیحات هستهای وارده در لین پیمان و تمام همپیمانلنی که در زمان توزییع متن اصلاحیه عضو هیئت رئیسهی آژلنس بینالمللی انریٌی اتصی بودهلند؛ اسناد تصویب آن را تسلیم کرده باشند. * چس از آتن؛ زمان اجرلیی شدن اصلاحیه برای هر همپیمان دیگر از زمان تسلیم اسناد تصویب آن خواهد بود. 

صفحه 177:
۲ ۳.پنج سال‌چس از اجرلیی شدن لین پیمان» کنفرانسی از همپیمانان بلید در شهر زنو واقع در سوئیس به منظور مرور عملکرد آسن وبا هدف حصول اطمینان از اينكه اهداف مذکور در مقدمه و مقررات پیمان؛ مورد اجرا قرار گرفتهاند» برگزار شود. ۴ پس از آسن» هر پنج سال يك بار اکثریت همپیمانان میتوانند با تسلیم درخواست خودبه دولتهای امانتدار» خواستار برگزاری کنفرلنس دیگریبه منظور بررسی عملکرد پیمان شوند. 

صفحه 178:
٩ ‏ماده‎ ۳ * | لین پیمانبلید برای امضای تمام دولتهاء آماده باشد. هر دولتى که پیش از اجرلیی شدن تن طبق پاراگراف سوم ‎cose col‏ تن را امضا نکرده باشدء میتولند در هر زمان دیگری‌به آن ملحق شود. ۳ ۲. نفوذ ایین پیمان مشروط به تصویب آسن توسط دولنهای امضاکننده خواهد بود. اسناد تصویب تن و اسناد الحاق‌به کن بلید نزد دولتهای بریتانیا؛ انحاد جماهیر شوروی (سابق) و بالات متحده آمریکا که بدینوسیله به عنوان دولتهای امانتدار تعیین میشوفد؛ به ودیعه گذاشته شود. 

صفحه 179:
‎col‏ پیمان؛ پس از تصویب آن توسط دولتهایی که به عنوان امانندار تعیین شدهاند و تصویب ‏آن توسط چهل دلت دیگر امضاکنندهی لین پیمان و تسلیم اسناد تصویب آنهاء وارد اجرا خواهد شد. در لین پیمان؛ دولتهای دارای تسلیحات هستهای‌به دولتهلیی گفته میشود که پیش از ول ژانوبهی ۸1۹۶۷ مباد تبه تولید و انفجار سلاح هستهای‌یا هر گینه ابرازانفجار هستهای دیگر کردهاند. ‎٠‏ ۴. در خصوص دولتهلیی که اسناد تصویب و الحاق آنهابه پیمان,پس از اجرلیی شدن لین ‏بيمان؛ تسليم ميشود, تاريخ اجرای آن از تاريخ تسلیم اسناد تصویب و الحاق خواهد بود. ‏۳ ۵. دولتهای امانتدار بایسد تمام دولتهای امضاء کننده و ملحسق شده به پیمان را از تارسخ هر ‏امضاء تاریخ تسلیم اسناد تصویب یا الحاق, تاريخ اجرليى شدن لين پیمان و تاریخ دریلفت درخواست برای تشکیل کنفرانس یا هر مورد دیگره بلافاصله مطلع سازند. ‎٠‏ ۶ لین پیمان بلید توسط دولتهای امانتدار و در تطلبق‌با ماده ۱۰۲ منشور علل متعدمبه ثبت ‏برسد. ‎ 

صفحه 180:
* ماده ۱۰ * .هر دولتی بلید حق داشته باشد در اجرای حاکمیت ملی خود در صورتی که احساس کند موارد فوقالعادهای در رابطه‌با موضوعات لین پیمان؛ منلفع حبلتی کشورش راجه مخاطره انداخته است. از پیمان خارج شود. در ایين صورت باید سه ماه پیش از خروج» به تمام همپیمانان و شورای امنیت سازمان ملل متصد اطلاع دهد. در چنین اطلاعیهای بلید موارد فوقالعادهای که از نظر آن کشور منافع حیاتباش را به مخاطره انداخته نیز ذکر شود. ۲. بیست و پنج سال پس از اجرلیسی شدن این پیمان» بلید کنفرانسی تشکیل شودتا در خصوص اجرای نامحدود آن‌سیا تمدید تن برای دورهیا دورههای دیگر؛ تصمیم گیری شود. تصمیم اتخاذ شده در اين مورد با رای اکثریت همپیمانان» نافذ خواهد بود. 

صفحه 181:
ماده ۱۱ * لین پیمان» متن انگلیسی» روسی» فرانسه؛ اسپانیولی و چینی آّن که همگی از اعتبار یکسانی برخوردارند» در آرشیو دولتهای امانتدار محفوظ خواهند بود. نسخههای تایید شدهی این پیمان؛ باید توسط دولتهای امانتدار به دولتهای امضاکننده و ملحق شده به آن ارسال شود. 

صفحه 182:
پروتکل الحاقی جیست وجه تعهدانی برای ايران بوجود می آورد؛ 

صفحه 183:
* در سال ۱۹۹۳ میلادی» آژلنس بین‌المللی انروٌی اتصی برای تقییت و کسترش نظام پادمان‌های آژانس, پروتکل الحاقی را تدوین کرد و در سال 1۹۹۷ میلادی به تصویب شورای حکام رساند. * نظارت آژانس‌تا پیش از پروتکل الحلقی براساس پادمان‌ها و نظارت‌های کلاسیک ّن انجام می‌گرفت» ۳ اسا تصویب پروتکسل الحاقسی» اجازه قانونی را برای بازرسی‌های گسترده‌تر و سرزده از کشورهای عضو پیمان عدم اشاعه (۱۱۳۲) فراهم می‌کند. > کشورهای عضو آژانس بايد اين بروتكل را به عنوان «ضميمه توافق جامع بادمان» بپذیرند. 

صفحه 184:
* در مهرماه ۱۳۸۲ و در جریان حضور همزمان وزاری امور خارجه بریتانیا؛ فرانسه و آلمان در تهران» تیم مذاکره‌کنندهایران‌به سرپرستی دکتر روحلنی» دبیر یقت شورای عللی امنیت ملی» در اقدلمی که هدف آن با كشورهاى اروبايى بوده تصميم كرفت "به طور داوطلبانه" را اعضا و اجرا کند. ” ايرا نجس از اجراى دا وطلبلنه بروتكل الحلقىء فعالست های مربوطبه غنی سازی اورانیوم راجه حللت تعلیق در آورد وبه بازرسان آزلنس اجازه دامتالبه صورت سرزده از مراكز اتصى و در برخى موارد از مراكز نظلصى بازدید کنند. ۴ اصابا ارجاع برونده اتصی ابرا نجه شوراى امنيت؛ مجلس فوريت طرحى را كه جندى بيش از كن به تصويب رسانده بود از تصويب نهليى كذرلند و دولت ايران الحاقى كرد. 

صفحه 185:
* کشورهای عضو آژلنسپس از پذیرش پروتکل الحلقی موظف هستند اطلاعات بیشتری در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای و هرگونه فعالیت مرتبط با آن از جمله © اطلاعات تحقیق و توسعه برنامه هسته‌ای» تولید اورانیوم و تورییم و هر گونه واردات و صادرات مرتبط با برنامه هسته‌ای» به آژانس ارائه کنند. 

صفحه 186:
* پروتکل الحاقی به بازرسان آژانس در بازرسی‌های خود خواهد داد. برلین اساس» بازرسان آژلنس حق دایند در بازدیدهای سرزده» لاع دهند و براساس مفاد پروتکل» ّن کشور نیز متعهد است مقدمات اداری سفر بازرسان - از را فراهم کند. * بازرسان آژلنس می‌توانند علاوه بر (نظارت) برای کشف فعالیت‌های احتمالی خارج از چارچوب را نصب کنند. بنابرلین کشورها متعهد می‌شوند دسترسی.به معل مورد نظر بازرسان را برای نمونه‌گیری محیطی فرلهم کنند و در صورت فرلهم نشدن لین امکان» بلید تلاش کند مکان مجاور آن را در دسترس بازرسان قرار دهد. 

صفحه 187:
در بازرسی‌های بدون اطلاع فیز لین موضوع بدان معنی لست که کشور مورد نظر و بهرحبردار» زملنی از قصد بازرسان جهت انجلم بازرسی مطلع می‌گردند که بازرسان آژلنس‌بمیک سایت وارد شده‌اند. داشتن لین امکان مستلزم لین است‌که بازرسان ویزای ورود مکررسبه ّن کشور را داشته باشند یا اصولا ویزایی از آن‌ها درخواست نشود. * نصب تجهیزات نظارت "آن‌لایین" - مستقیم - از دیگر موارد پیش‌بینی شده در بعث نظارت پروتکل الحاقی است که براساس آنن آژانس می‌تواند در هر مکان مورد نظر خود که فعالیت‌هالیسی مرتسط با برنامه هسته‌ای انجام می‌شود؛ با نصب دوربین» بصورت زنده این فعالیت‌ها را زیر نظر داشته باشد. گفتنسی است در حال حاضر عمده دوربین‌های نظارقی آژلنس در تاسیسات هسته‌ای کشور؛ بصورت "آفلاین" تمام فعاليتها را ثبت و ضبط می‌کنند. 

صفحه 188:
مفاد پروتکل الحاقی: * ماده ‎١‏ پروتکل» تصریح می‌نماید ‎٠“‏ «مقررات موافقت نامه پادمان»تا جلیی که‌با مقررات لین پروتکل مرتبط و منطبق باشند» در این پروتکل اعمال خواهد گردید. ‏* در صورت وجود تناقض بین مقررات موافقت نامه پادمان و این پروتکل» مقررات این پروتکل حاکم خواهد بود.» ‏* مواد ۲ و ۳ نیز در رابطه‌با ارلئه اطلاعات می‌باشد که ماده ۳ خود شامل ۳ ‏بخش است: ‎ 

صفحه 189:
* یکی از درخواست‌های ۵+۱ از ایران طی سال‌های گذشته؛ تصویب و اجرای پروتکل الحاقی بوده است که به گفته سید عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه و مذاکره‌کننده ارشد ایران» این طرح روی مبز تیم ایرانی فرار دارد و بدليل اطمينان ايران از فعاليتهاى صل حآميز خود و عدم انحراف از لين مسیرء نگرلنی بلبت بازرسی‌های سرزده و نظارت‌های بیشتر بر برنامه هسته‌ای خود نداریم. عراتجی اما نا کید کرده است‌که اجرای پروتکل الحلقی در گام اول نخواهد بود و تنها روی میز است و این مربوط به گام‌های پایانی توافق با ۵+۱ می‌شود. * لما در سوی دیگر نیز نمایندگان مجلس شورای اسلامی نظرات دیگری مطرح کردملند و بر حق مجلس در تصويب اين بروتكل تاكيد كردهاند. 

صفحه 190:
‎1-١ ٠‏ ارائه اطلاعات مورد لزوم توسط کشور عضو برای آژانسس که شامل موارد زیسر می‌باشد: السف) شرح کلسی و نیسز اطلاعات مشخص کننده مکان اجرای فعالیت‌های تحقیسق و توسعه مرتبطبا چرخه سوخت هسته‌ای که در آنها از مواد هسته‌ای استفاده نمی‌شود و در هر جلیی که توسط کشور تأمین هزینه شود؛ پرولنه فعالیت دریلفت نملید» کنترل وا از طرف کشور اجرا شود؛ ‏* ب) اطلاعات تعییسن شده توسسط آژانسس و مورد توافسق کشوره در مورد فعالیت‌های بهرهبرداری مرتبطبا بادمان در مؤسسات و مكانهاى خارج از مؤسسات که در آنها مواد هستداى به طور معمول استفاده می‌شود؛ ‏ج ) شرح کلسی در مورد ساختمان در هر ساخت‌گاه(5[16)؛ شاصل كاربرى آتسن و ذكسر محتویات آتن در صورتی كه در شرح كلى روشن و كلفى نباشدء نقشه‌ای از سایت نیز بيد همراه با شرح كلى باشد؟ ‎ 

صفحه 191:
د) اطلاعات مربوط به معادن اورانیوم و کار خانجات تغلیظ اورانیوم و توریوم؛ * ه) اطلاعات مربوط جه مواد چشصه که به ترکیب و خلوص مناسب جهت تولید سوخت یا غنی‌سازی ایزوتوبی نرسیده‌اند؛ و ) اطلاعات مربوطبه صادرات و واردات موادی که بر اساس موافقت‌نامه ۱۱۱۴6۱36/۱۵۳ لازم به ارائه آن نبوده است؛ ز ) اطلاعات مربوط بسه موادی کسه از پادمان معاف شده‌اند (بسه طور مثال موادی کسه در فعالیت‌های غیر هسته‌ای استفاده می‌شوند)؛ ج ) اطلاعات مربوطبه پسمان‌هایی,با پرتوزلیی متوسطیا بالا شلمل پلوتونیم» اورانیوجبا غنای بالا با اورانیوم ۲۳۳ که پادمان بر آنها خاتمه یافته است؛ ط ) تجهیزات و مواد غیر هسته‌ای معین که در ضمیمه ۲ پروتکل فهرست شده است؛ ی ) برنامه کلی مرتبط با توسعة جرخة سوخت هسته‌ای طی ۱۰ سال آینده. 

صفحه 192:
للف) شرح کلی و نیز اطلاعات مشخص کنندْ مکان اجرای فعالیت‌های تحقیق و توسعه مرتبطبا چرخهٌ سوخت هسته‌ای که در آنها از موادی هسته‌ای استفاده نمی‌شود و در هر جلیی توسط کشور عضو تأمین هزینه شده؛ بروانة فعاليت دریافت‌نماید, کنترل و با از طرف آن کشور اجرا گردد؛ ۲ ب ) شرح کلی از فعلیت‌ها و مشخصات اشخاص حقیقی و حقوقی جهت چنین فعالیت‌هلیی» در مکان‌های شناسایی شده توسط آژانس در خارج از محلسی که آژانس آنها را عملا مربوط به فعالیت‌هایّن معل بدلند ارلثه چنین اطلاعلتی منوطبه در خواست وییٍه از جلنب آژلنس می‌بلشد و باید با مشورت با آژانس و به موقع انجام پذیرد؛ * ۲-۲ بنلبه درخواست آژلنس» کشور عضو بلید در مورد هرگونه اطلاعلتی که بر طبق لين ماده ارائه خواهد شد تا آنجا که به اهداف پادمان مربوط است تفضیلات و توضیحات را در اختبار آژانس قرار دهد. اين اطلاعات در مجموع شامل موارد زیر می‌باشد: 

صفحه 193:
این اطلاعات باید سالیانه به روز شود؛ -اطلاعات سالیانه در مورد صادرات و واردات مواد هسته‌ای» هنوزسبه مرحلةٌ اعمال پادمان نرسیده‌اند؟ -اطلاعات سه ماهه در مورد صادرات و واردات تجهیزات و مواد هسته‌ای مشخص شده در ضمیمه دو پروتکل الحاقی؛ -اطلاعیه در مورد تغیبرات در مکان‌های نگهداری پسمان‌هایی‌با پرتوزلیی بالا و اطلاع قبلی به آژانس در مورد طرح‌های ف رآوری بعدی این پسمان‌هاء 

صفحه 194:
© ماده ۴ نیز در مورد دسترسی‌های تکمیلی صحبت می‌کند که از موارد اساسی و پایه‌ای اقدامات تحت لین پروتکل می‌باشد. لین ماده تشویح می‌نملید که چرا و چه موقع دسترسی‌های تکمیلی بلید انجام شود. این دسترسی می‌تواند جهت اطمینان از فقدان هسته‌ای و فعالیت‌های انجام نشده و یفع سوالات در ارتباطبا صحیح و کلمل بودن اطلاعات فرلهم شده بر طبق ماده اليا حل هر كونه تنلقض در رابطه ‎١‏ ‏لین اطلاعات باشد. دسترسی‌های تکمیلی همچنین می‌تولند جهت تأیید وضعیت برچیده شدن‌میک مؤسسه با مكانى خارج از مؤسسات که معمولاً مواد هسته‌ای در آن‌ها به کار رفته‌اند باشد. این دسترسی باید به جز در مواردی که مربوط به بازدیدهای بررسی اطلاعات طراحی یا بازرسی‌های وییمیا معمیلی از ن سایت باشد و حداکنو ۲ ساعتبا کمتر از ّن و در بقیه موارد حدلقل ۲۴ ساعت قبلبه اطلاع کشور مورد نظر رسانیده شود. همچنین ماده فوق فرصتی را جهت توضیح و موجبات تسهیل براى رفع شبههيا تنلقض هر مسأله مورد نظر راجه کشور عضو می‌دهد. چنین فرصتی پیش از درخواست بازرسی فراهم شد مگر آنکه آژلنس تشخیص دهد که تأخير در بازرسی به هدف و منظور بازرسی لطمه می‌زند. 

صفحه 195:
‎Golo ©‏ ۵ نسز تعهسد کشورهای عضو را در مورد اجازه دسترسی به مکان‌های مورد نظر بیان می‌دارد. بند ج لین ماده نیز اشتار می‌دارد که.دهر مکان تعیین شده توسط آژلنسبه غیر از مکان‌های اشاره شده در بندهای الف و ب این ماده جهت انجام نمونه برداری‌های محیطی مختص تن مکان» چنانچه کشور عضو نتولند امکان دسترسیبه لین مکان‌ها را فراهم آورد» بلید فورا تلاش معقول خود را جهت بر آوردن خواسته‌های آژلنس از مناطق مجاوربیا از طویق روش‌های دیگر به کار بندد.« ‏«لین بند از پروتکل الحلقی یکی از محل‌های مورد مناقشه است که بسیاری از کارشناسان و نمایندگان مجلس معتقدند کشورها را ملزم به پذیرش تعهدی می‌نملید که مفایر با اصل حاکمیت ملی است و کشور متعهد ناجار است كمبه نفعيك سازمان بين المللى از اصل منلفع ملى خود در اين مورد صرف نظر نمايد.» ‎ 

صفحه 196:
* ماده ۶ فعالیت‌های مجاز آژلنس را در زمان دسترسی‌به مکان‌های مورد اشاره در ماده ۵ بیان می‌دارد. که لین‌به طور کلی عبارت است از مشاهدات عینی» جمعآوری نمونه‌های محيطىء استفاده از دستگاه‌های آشکارسازی و اندازه‌گیری برتوها یبه کار گیری انواع مهر و موم و وسایل شناسایی و تشخیص دستکاری‌ها بررسی سوابق پادملنی مربوطبه تولید و حمل. 

صفحه 197:
* ماده ۷ در مورد دسترسی‌های کنترل شده بر طبق لین پروتکل جهت پیشگیری از انتشار اطلاعات حساس رعلیت مقررات ایمنی یا حفاظت فیزیکی یا حفظ اطلاعات حساس اختصاصی با تجاری بحث می‌نماید. © ماده ۸ در لین ماده عنوان می‌گردد که هیچ‌یک از مفاد لین پروتکل نبلید موجب گردد که کشور عضو مکان‌هایسی علاوه بر موارد اشاره شده در مواد ۵ و ‎4٩‏ مورد درخواست برای انجام فعالیت‌های بازرسی در یک مکان خاص, را در دسترس آژلنس قرار ندهد. آژانس بايد بلادرنى براى انجام جنين درخواستى به هر تلاش منطقی دست بزند. 

صفحه 198:
© ماده ۱۲ نیز از جمله مواردی است که تعهداتسی را بر کشورهای اجراکننده پروتکل تحمیل می‌نملید.که شلیسبا حاکمیت ‎ole‏ آن‌ها در تضاد باشد» لما نبلید از نظر دور داشت که لین شرلیط را ۱۴۵ کشور دنیا پذیرفته و در حال اجرای آن هستند. * لین ماده تصریح می‌نملیدکه کشور عضو بلید ظرفسیک ماه از تاییخ دربلفتیک درخواست» روادید مناسب‌با مجوز ورود و خروج مکرر وجا روادید عبور را در صورت لزوم» در اختیار بازرس انتخلبی و معرفی شده در درخواست قرار دهد قا بازرس بتولندبه منظور انجام وظلیف خود وارد قلمرو کشور عضو شده و در آنجا بماند. هرگینه روادید مورد درخواست بلید حدلقلیک سال معتبر بوده و در صورت درخواست برای مدت انتصاب بازرس مورد نظر در کشور عضو تمدید گردد. 

صفحه 199:
* لین بازرسی‌ها شامل بازرسی‌هایی است که بدون اطلاع قبلی در مورد زمان فعالیت‌هایا مکان‌های مورد بازرسی» در یک بازرسی انجام می‌شود. ۴ در عمل لین موضوع» بدان معنی است که کشور و بهرمبردار» زملفی از قصد بازرسان جهت انجام بازرسی مطلع می‌گردند که بازرسان آژانس به یک سایت وارد شده‌اند. * همانطور که خاطر نشان گردید لین موضوع‌به طور مشخص مستلزم لین می‌باشد که کشور برای چنین بازرسی» ویزلیی را از بازرسان درخواست ننملیدیا ویزای ورود مکررجه آنان اعطا نماید. ‎١‏ ماده 8310/518/153 در زير بندهاى الفء بء ج مواد مربوط به بازرسی‌های عادی غير معمول و ويه را مطرح می‌نماید. در ماده ۸۴ نیزجه عنوان اقدام تكميلى اشاره می‌کند كه: ‎ 

صفحه 200:
* «علیرغم مقررات ماده ۸۳» آزلنس می‌تولندبه عنوان‌یک اقدام تکمیلی؛ بخشی از بازرسی‌های معمولى بيرو ماده ۸۰ را بر طبق اصل نمونهبرداری اتفاقی؛ بدون اطلاع قبلی انجام دهد.» آژلنس متعهد شده است که «هرگاه عملی باشد» و بر اساس برنامه‌کاری؛ بلیدبه طور دوره‌ای برنامه کلی بازرسی‌های اعلام شده و اعلام نشده خود را با ذکر کلی زمان‌های پیش بینی شده جهت بازرسی‌ها را به دولت ایران اعلام نماید. * ذکر واه ۳۲۵12016 ۷۷۳۱۵۲۱۵۷۲ - هرزمان که قلبل اجرا باشد جه صورت کلی می‌تواند تفاسیر مختلفی را در مورد امکان اعلام یا عدم اعلام به همر اه داشته باشد. * درخصوص مکان‌هلیی که میتبطبا مواد هسته‌ای بوده یلی حاوی مواد هسته‌ای نمی‌باشد نیز لزوم اخذ مجوزهای تکمیلی جهت انجام وظیفه آژلنس برای بازرسی‌های بدون اطلاع قبلی احساس شده که در ۱1۳۱۳/153 اپیش بینی گردیده است. دسترسی به دیگو مکان‌های مورد نظر آژانس نیز باید به صورت موضوع و از طریق توافقات داوطلبانه با کشور صورت گیید که مفهوم بازرسی‌های بدون اطلاع به این مکان‌ها مربوط نمی شود. 

صفحه 201:
* موارد زیر طبق ماده ۵ این پروتکل در ارتباط با اجرای دسترسی‌های تکمیلی اعمال خواهد كرديدة الف - آزلنس بطور مكانيكى (/'|21 176611301561 )يا سيستماتيك در صدد بررسی اطلاعات اشاره شده در ماده ۲ نخواهد بود؛ با ابن وجودء آزانس حق دسترسى به مكانهاى زير را داردة (۱)هسر مکان اشاره شده در ماه ۵- السف (۱ یا۲) بسه طور انتخابسی بسه منظور اطمینان از عدم وجود مواد هسته‌ای و فعالیت‌های اظهار شده؛ (۲)هر مکان اشاره شده در ماده ۵-بسیا ج جهت روشن شدن مسأله مربوطبه صحیح و کلمل بودن اطلاعلتی که بر طبق ماده ۲ اراثه شده‌اند با رفع تناقض در مورد آن اطلاعات؛ (۳)هر مکان اشاره شده در ماده ۵-للف (۳).تا حدودی که در رابطه‌با اهداف پادمان برای آژلنس لازم باشدمتا اظهار نله .......... را در مورد وضعیت برچیده شدن‌میک مؤسسميا مكلنى خارج از مؤسساتى كه معمولا مواد هسته‌ای در آنها به کار رفته‌اند؛ تایید نماید. 

صفحه 202:
(پبه جز مورد مذکور در بند (۲) فیل» آژلنس بلید قصد دسترسی خود را حدلقل ۲۴ساعت قبل به اطلاع .............پرساند؛ (۲)در صورت درخواست آژلنس برای دسترسیبه هر قسمت ازسیک ساختگاه که لین دسترسی توامبا بازديدهاى بررسی اطلاعات طراحی‌ا بازرسی‌های وییْه‌یا معمول از آن ساختگاه باشد مدت اطلاع قبلی حداقل ۲ ساعت می‌باشد؛ اما دروضعیت‌های استثنایی لین مدت می‌تواند کمتر از ۲ ساعت باشد. 

صفحه 203:
* ج - اطلاع قبلی بلیدبه صورت کتبی بوده و دلایل دسترسی و فعالیت‌های انجام شده در خلال دسترسی مشخص گردد. د - در صورت بروزهر مسألمیا تناقضی آژلنس بلید فرصتی را جهت ارلثه توضیح در اختیار ‎eee‏ .قرار دهد و موجبات تسهیل برای رفع مسأله‌يا تناقض را فراهم سازد. چنین فرصتی پیش از درخواست بازرسی فراهم خواهد شد» مگر ن که آژلنس تشخیص دهد که تأخیر در بازرسیبه هدف و منظور بازرسی لطمه می‌زند. در هر صورت‌متا وقتی که چنین فرصتی در اختیا ..قرار نگرفته باشد» آژلنس نبلید دستبه هیچ گونه ننبجه گیری درباره مسأله با تناقض بزند. ۰ - بازرسی تنها باید در ساعات عادی کار انجام پذیرد؛ مگر آسن که طور دیگری مورد 3 .قرار گرفته باشد. از حق همراهى بازرسان آزانس توسط نمايندكان ... بازرسی‌ها برخوردار می‌باشد» مشروط بر تن که بازرسان بدین طییق دچار تأخیر شده ویا مانعی در انجام وظایفشان پیش نیاید. 

صفحه 204:
..باید دسترسی به مکان‌های زیر را برای آژانس فراهم آورد: * الف - (۱) هر جایی در یک ساختگاه (سایت)؛ ۳ (۲)هر مکانی که طبق ماده ۲-الف (۵) تا (۸) توسط ............مشخص شده باشد؛ ۳ (۳)هر مسسه از کاراندازی شده تا مکان برچیده شده خارج از مژسساتی که معمولاً مواد هسته‌ای در آن‌ها استفاده می‌شده است. ب - هر مکانسی کسه طبسق ماده ۲-السف(۱)؛ ماده ۲-السف(۴)» ماده ۷-السف( #ب) بسا ماده ۲سب توسط . مشخص شده باشد چنانچه ند امکان دسترسیبه لین مکان‌هاسبه غير از موارد مورد اشاره در بند للف(۱) فوق را فراهم آورد» .. باید فوراً لاش معقول خود را در جهت برآوردن خواسته‌های آژانس از طریق روش‌های دیگر به کار بندد. ج- هر مکان تعیسن شده توسط آژانسي‌به غیر از مکان‌های اشاره شده در بندهای للف و ب فوق؛ جهت انجام نمونصبرداری‌های محیطی مختص آن مکان؛ چنانچه نتولند امکان دسترسی به لین مکان‌ها را فراهم آورد ... بلید فورً تلاش معقول خود را در جهت برآوردن خواسته‌های آژلنس از مناطق مجاور با از طریق روش‌های دیگر به کار بندد. 

صفحه 205:
۴ ماده ۶ آژانس در زمان اجرای ماده ۵» می‌تواند فعالیت‌های زیر را انجام دهد: * السف - برای دسترسی بر طبسق ماده ۵-السف(ایا۳): مشاهدات عینسی» جمع آوری نمونه‌های محیطی؛ استفاده از دستگاه‌های آشکارسازی و اندازه گیری پرتوهاکبه کارگیری انواع مهر و موم و دیگر وسابل شناسابی و تشخیص دستکاری تعیین شده در آئین‌نامه‌های اجرلشی؛ و دیگر اقدامات عملى كه از نظر فنى قابليت آنهلبه اثبات رسيده و استفاده از آنها مورد موافقت شوراى حكام (که من‌بعد شورا نامیده می‌شود) و مشورت‌های بعدی میان آژانس و .... قرار گرفته باشد. ب - برای دسترسی بر طبق ماده ۵-الف (۲): مشاهدات عینی» شمارش اقلام مواد هسته‌ای؛ اندازه‌گیری‌های غیر مخرب و نمونسبرداری؛ استفاده از دستگاه‌های آشکارسازی و اندازه‌گیری پرتوها؛ بررسی سوابق مربوط به مقادیر؛ منشاء و حللت مواد؛ جمع آوری نمونه‌های محیطی؛ و دیگر اقدامات عملی که از نظر فنی قابلیت آن‌هلبه اثبات رسیده و استفاده از آن‌ها مورد موافقت شورا و مشورت‌های بعدی میان آژانس و .. قرار گرفته باشد. 

صفحه 206:
۳ ج - برای دسسترسی بر طبسق ماده ۵ - ب: مشاهدات عینسی؛ جمعآوری نمونه‌های محیطسی؛ استفاده از دستگاه‌های آشکارسازی و اندازه‌گیری پرتوها؛ بررسی سوابق پادملنی مربوط به تولید و حمل؛ و دیگر اقدامات عملی که از نظر فنی قابلیت آنهاابه اثبات رسيده و استفاده از آنها مورد موافقت شورا و مشورت‌های بعدی میان آژانس و باشد. * د- برای دسترسی بر طبق ماده ۵-ج : جمع آوری نمونه‌های محیطی» و در صورتی‌که نتلیج تن موجب رفع مسألیا تنلقض در مکان تعیین شده توسط آژانس بیرو ماده ۵-ج نگردد» استفاده از مشاهدات عبضی» دستگاه‌های آشکار سازی و اندازه‌گیری پرتوها و در صورت تولفق انحام سایر اقدامات 

صفحه 207:
باید ترتیبلتی را برای دسترسی کنترل شده( 266655 ۲۱۵۲۱8960) بر طبق لین پروتکل جهت پیش گیری از انتشار اطلاعات حساس اشاعه هسته‌ای» رعلیت مقررات ایمنییا حفاظت فیزیکییا حفظ اطلاعات حساس اختصاصی يا تجاری اتخاذ نمایند. چنین ترتیباتی نباید موجب منع آژانس از انجام فعالیت‌های لازم جهت حصول اطمینان کافی از عدم وجود مواد هسته‌ای و فعالیت‌های اظهار نشده در مکان مورد نظر و از جمله حل و فصل مسأله مربوطبه صحیح بودن و کلمل بودن اطلاعات اشاره شده در ماده ۲ یا تناقض مربوط به آن اطلاعات گردند. ‎-y?‏ س هنگام ارلثه اطلاعات اشاره شده در ماده ۲» می‌تولند آژلنس را از جاهلیی در یک ساختگاه يا مکانی که دسترسی کنترل شده را بتوان در آنجا اعمال کرد» مطلع سازد. ‏* ج -قا زمان‌به اجرا در آمدن هركونه آئین‌نامه‌های اجرلیی لازم ............. می‌تولندبا ‎cole,‏ مفاد بند الف فوق از دسترسی کنترل شده برخوردار باشد. ‎ 

صفحه 208:
* ماده م * هیچیک از مفاد لین پروتکل نبلید موجب گرددتا ............. مکان‌هلیی را علاوه بر موارد اشاره شده در مواد ۵ و ٩یا‏ مورد درخواست برای انجام فعالیت‌های بازرسی در یک مکان خاص, در دسترس آژلنس قرار ندهد. آژلنس بلید بلادینگ برای انجام چنین در خواستیبه هر تلاش منطقی دست بزند. 

صفحه 209:
بلید برای آژلنس امکان دسترسیبه مکان‌های تعیین شده از جلنب آژلنس را جهت انجام نمونهبرداری محیطی کسترده مهیا کند» در قادرسبه فرلهم نمودن چنین دسترسی نباشد» بلید تلاش منطقی خود را جهت بر آوردن خواسته‌های آژلنس در مکان‌های جایگزین به کار بندد. ۳ آژانس تا زمانی که استفاده از نمونه برداری محیطی گسترده و آیین‌نامه‌های مربوط توسسط شورا و مشورت‌های بعدی میان آژانس به تصویب نرسیده» نباید در صدد چنین دسترسی باشد. 

صفحه 210:
.... وا از موارد زیر مطلع سازد: للف - فعالیت‌های انجام شده بر طبق لین پروتکل»شلمل موارد مربوطبه هر گونه مسایل‌یا تناقضلتی که آژلنس‌به اطلاع. سانده» ظرف ۶۰ روزچس از انجام آنن فعالیت‌ها توسط آژانس. * ب- نتلیج فعالیت‌های مربوطبه هر گونه مسایل‌یا تناقضلتی که آژلنس‌به اطلاع. رسانده؛در اسرع وقت و در هر حال ظرف ۳۰ روز پس از تعبین آن نتایج توسط آژانس. ‎١‏ ج- آژانسس از فعالیت‌های خود بر طبسق ایسن پروتکسل نتیجه‌گیری‌هایسی می‌نماید. ایسن فتبجه گیری‌ها باید سالانه آماده گردد. ‎ 

صفحه 211:
* ماده ۱۱ للف- (۱) مدییر کل بلید هر مأمور آژلنس که توسط شورابه عنوان چه.......... ظرف ۴ ماه چس از دریافت تأییدیه شوراء عدم پذیرش خود را در مورد چنین مأموری به عنوان بازرس برای.........سبه اطلاع مدیر کل نرساند» بازرس اعلام شده به.......... برای.......... معتبر تلقی خواهد بازرس پادمان تأیید می‌شود را به اطلاع کشور.......... برساند. چنان شد؛ (۲)مدیر کل در پاستعبه درخواست........سیلبهابتکار خود بلید حذف هر مأموری‌به عنوان بازرس جهت. * ب- ۷روزپس از ارسال اطلاعیه مذکور در بند للف فوق‌با پست سفارشی توسط آژلنس چنین تلقی خواهد شد که اطلاعبه توسط.......... دریافت شده است. 

صفحه 212:
بلید ظرفیک ماه از تاریخ دریلفت یک درخواست؛ روادید مناسب‌با مجوز ورود و خروج متعدد و یا روادید عبور راء در صورت لزوم» در اختیار بازرس انتخلیی و معرفی شده در درخواست قرار دهد قا بازرس بتولند به منظور انجام وظابف خود وارد قلمرو.......... شده و در آنجا بماند. هر كونه رواديد مورد در خواست بلید حدلقل‌به مدت.يك سال معتبر بوده ودر صورت درخواست» براى مدت انتصاب بازرس مورد نظر در. 

صفحه 213:
۳ ماده ۱۳ ۶ الف- در صورتی 45 یا آزانس تشخیص دهند که نحوه اجرای اقدامات وضع شده بر طبق لین پروتکل» لازم است در آبین‌نامه‌های اجرلیی و آژلنس بلید ظرف ‎٩۰‏ روز از تاییخ لازم‌الاجرا شدن لین پروتکل تشخیص داده شود» ظرف ۰؟روز از اعلام چنین تشخیصی درباره این گونه آیین‌نامه‌های اجرایی به توافق برسند. * ب- تسا زمان لازم‌الاجرا شدن هر گونه آیین‌نامه‌های اجرایسی مورد لزوم» آژانس محق به اجرای اقدامات وضع شده در این پروتکل می‌باشد. 

صفحه 214:
بايد ارتباطات آزاد توسسط آژانضس برای اهداف رسمی بین‌بازرسان آژانس ...و دفتر مررکزیبا دفلتر منطقه‌ای آژلنس, شاصل انتقال اطلاعات حاصل از دستگاه‌های فظارتی یا وسایل اندازه گیری‌جا حضورییا در غیاب بازرسان را مجاز و محافظت نماید. آزلنس در مشورت با.......... حق استفاده از سیستم‌های موجود بینالمللی ار تباطات مستقیم» شلمل سیستم‌های ماهواره‌ای و اشکال دیسر مخابرات کسه در.......... مورد اسستفاده نیسستند؛ را دارد. بسه درخواست.. یا آژانس, جزئیات اجرای این بنسد در رابطه بسا انتقال اطلاعات حاصل از دستگاه‌های نظارتی یا وسایل اندازه گيري با حضور یا در غیاب بازرسان» بلید در آیین‌نامه‌های اجرایی مشخص گردد. ‎٠‏ ب- در مورد ارتباطي انتقال اطلاعات براساس بند للف فوقبلید توجه کلفی‌به ضرورت حفاظت از اطلاعات حساس تجاری یا اطلاعات طراحی دارای حساسیت ویژه از نظر. به عمل آید. ‎ 

صفحه 215:
© ماده ۱۵ للف- آژلنس بلید نظام دقیقی را جهت تضمین حفاظت مْفُر در برابر افشای اسرار بازر گلنی» تکنولوژیکی و صنعتی و سایر اطلاعات محرملنه؛ شلمل اطلاعلتی که حین اجرای لین پروتکل از آنها آگاه می‌شود بر قرار سازد. ب- نظام اشاره شده در بند للف فوق بلید علاوه بر سایر مقررات» شلمل مقررلتی راجج‌به موارد زير باشد: (۱) اصول کلی و اقدامات مرتبط با جابجایی اطلاعات محرمانه؛ * (۲) شرایط استخدام کارکنان در رابطه با حفاظت از اطلاعات محرمانه؛ * (۳)دستورالعمل‌هایی برای موارد نقض يا ادعای نقض محرمانه بودن. * ج- نظام اشاره شدد در بند الف فوق باید توسط شورا تصویب و به طور دوره‌ای بازنگری گردد. 

صفحه 216:
* ماده ۱۶ للف- ضملثْم لین پروتکل بخش لاینفکی از آن‌به شمار می‌آیند.به جز موارد اصلاحیه ضملنم» واه «پروتکل»به صورتی که در لین سندبه کار رفته» به معنای مجموع پروتکل و ضمائم می‌باشد. * ب- فهرست فعالیت‌های مشخص شده در ضمیصه | و فهرست تجهیزات و مواد مندرج در ضمیمه ۲ می‌تولند توسط شورا و بر طبق توصیه‌یک گروه کاری دائصی از کارشنلسانکمبه دستور شورا تشکیل می‌شود, اصلاح گردد. چنین اصلاحیه‌ای چهار مامپس از تاییخ پذیرش آّن توسط شورلبه اجرا در خواهد آمد. 

صفحه 217:
* ماده ۱۷ الف- اين پروتکل به صورت زير اجرا خواهد گردید: * تاریضی که آزلنس اعلاميهاى كتبى از دريافت نمليد مبنى بر لين كه شرليط قانون اساسى و مقررات قانونى. جهت اجراى آن فراهم شده باشد. یا * پس از امضای آن توسط نمایندگان......... و آژانس. ب ... می‌تولنده در هر تاریخی پیش ازىبه اجرا در آمدن لین پروتکل» اعلام نملید که لین بروتكل را به طور مشروط به اجرا در مى آورد. ‎٠‏ ج- مسي ر كل بليد فوراً كليه اعضاى آزلفس را از هرگینه اعلام اجرای مشروط وبه اجرا در آمدن اين بروتكل آكاه نمايد. ‎ 

صفحه 218:
ماده ۱۸ در رابطه با اهداف این پروتکل: الف- فعالیت‌های تحقیق و توسعه مربوط به چرخه سوخت هسته‌ای عبارت از فعالیت‌هایی است که با جوانب ف رآیند یا توسعه سیستم‌هایی به شرح زیره ارتباط ويزه دارند: > -تبدیل مواد هسته‌ای» -غنی سازی مواد هسته‌ایء -تولید سوخت هسته‌ای» -راکتورها» -مؤسسات بحرانى» * -بازفرآورى سوخت هستهاى» 

صفحه 219:
‎٠"‏ فرآوری پسمان‌هابا پرتوزلبی متوسط یا زیاد حاوی پلوتونبوم؛ اورانيوم ها غنای بالا بسا اورانیوم - ۲۳۳ (شامسل بسسته بندی مجدد پسسمان و انجام ‏عملیاتی بدون تفکیک عناصر جهت اهداف ذخبره سازی با دفع» نمی‌باشد). ‏> لما مين موضوع در بركيرنده فعاليتهاى مربوطبه تحقیقات نظری‌یا علوم بليه ‏یا تحقیق و توسعه در زمینه کاربردهای صنعتی رادیو ایزوتوپ» کاربردهای پزشکی, آب شناسی و کشاورزی» تأثیرات بر بهداشت و محیط زیست و بهبود ‏شرایط نگهداری نمی‌شود. ‎ 

صفحه 220:
۳ ب- ساختگاه(5]6) بعنی ناحیه‌ای محدود شده توسط.......... مرتبطبا اطلاعات طراحی برایمیک مؤسسه از جمله مؤسسه تعطيل شده در خارج از مؤسساتى كه معمولاً از مواد هسته‌ای استفاده مى كندء منجمله مكان تعطيل شده در خارج از مؤسسات كه مواد هستهاى معمولاًاستفاده موشده است (لین مواردبه معل‌هلیی‌با سلولهاى داغ يا جليى كه فعاليتهاى مربوط به تبديل؛ غنى سازی» تولید سوخت‌یا باز آوری انجام مىشده استء محدود كردد). همجنين شلمل تمام تأسيسات مجاور مؤسسميا مکان؛ جهت ارلئمیا استفاده از خدمات اساسی شلمل سلول‌های داغ برای فرابری مواد پرتو دیده‌ای که حاوی مواد هسته‌ای نیستند؛ تأسیساتی برای آزملیش, ذخیره سازی و هفخ پسمان؛ و ساختمان‌هایی مرتبطبا فعالیت‌های مشخص شدمبه وسیله.......... تحت ماده ۲- للف (۴) فوق. ج- موسسه از کاراندازی شدمیا مکان بر چیده شده خارج از مزسسات یعنی تأسیسات‌یا مکلنی که وسايل اساسى و جنبى كن برجيده شدميلبه كونهاى از كار انداخته شده كه ديكر براى ذخيرمسازى به کار نمی‌رود و امکان استفاده از تن برای کاربری؛ ف رآورییا بهره برداری از مواد هسته‌ای وجود فدارد. 

صفحه 221:


بررسی سیر تحول ‏انرژی هسته ای در ایران به بهانه توافق ژنو رّب ادخلني مدخل صدق و اخرجني مخرج صدق و اجعل لي من لدنك سلطانًا نصيرًا خداوند در آیه 217سوره مباركه بقره می‌فرماید: ‏ "و الیزال4ون یق4اتلونكم ح4تی یَّ4ر دوُكم َعْن دیِنُكم إن اس4تطاُعواَفَيُمْت َوُهَو َكاِفٌر ". به این مع4نی ك4ه «دش4منان ش4ما همواره ب4ا ش4ما در جنگ هس4تند» .ت4ا اگ4ر بتوانند ش4ما را ه4اطاعت خود در4آورند .و د 4ر حال 4كفر 4بميرند. رگ4رد4انند و4ب 4 نب4 4از 4دينتا 4 ‏ واژه الیزال4ون ،داللت ب4ر اس4تمرار دارد و گوی4ای این اس4ت ك4ه دش4منان همیش4ه با شما در جنگ هستند. ‏ منتهی بس4ته ب4ه ش4رایط مكانی و زم4انی ن4وع این جنگ ممكن اس4ت متف4اوت باشد. گاهی جنگ ،جنگ نظ4امی است. ‏ گاهی اقتصادی است ‏ و گاهی نیز فرهنگی. پاسخ مقام معظم رهبری به نامه رئیس جمهور جناب آقای رئیس‌جمهور دس4تیابی ب4ه آنچ4ه مرق4وم داش4ته‌اید در خ4ور تق4دیر و تش4کر از ه4یئت م4ذاکرات هس4ته‌ئی و دیگ4ر دس4ت ان4در ک4اران اس4ت و میتوان4د پ4ایه‌ی اق4دامات هوش4مندانه‌ی بعدی قرار گیرد. بی‌ش4ک فض4ل الهی و دعا و پش4تیبانی ملت ای4ران عام4ل این م4وفقیت ب4وده و در آینده نیز خواهد بود ان‌شاء الله. ‏ ایس4تادگی در براب4ر زی4اده خواهیه4ا همواره بای4د ش4اخص خّ4ط مس4تقیم ح4رکت مسئوالن این بخش باشد ،و چنین خواهد بود ان‌شاء الله. نامه رئیس جمهور به مقام معظم رهبری خدای ب4زرگ را س4پاس می‌گ4ویم ک4ه در نخس4تین ماه‌ه4ای ش4روع ک4ار دولت تدبیر و امید، ‏ فرزن4دان انقالبی ش4ما توانس4تند در م4ذاکراتی دش4وار و پیچی4ده، حق44انیت ملت ای44ران در فعالیت‌ه44ای هس44ته‌ای را در ص44حنه بین‌المللی اثبات کنند ‏ و گ4ام نخس4ت را ب4ه گ4ونه‌ای پیش برن4د ک4ه حق4وق هس4ته‌ای و ح4ق غنی‌س4ازی ملت ای4ران م4ورد اذعان ق4درتهای جه4انی -ک4ه س4الها سعی بر انکار آن داشتند -قرار گیرد  دس44تاوردهای قطعی این تواف44ق اولی44ه،ب44ه رس4میت ش4ناخته ‌ش4دن حق4وق هس4ته‌ای ای4ران حراس4ت از دس4تاوردهای هس4ته‌ای فرزن4دان این م4رز و بوم بوده است و در کنار آن ب4ا توق4ف رون4د تحریم‌ه4ای ظالمان4ه، بخش44ی از فش44ارهای غیرق44انونی در تحریم‌ه44ای یک‌جانبه برداشته و فروپاشی سازمان تحریم آغاز شده است تاریخچه انرژی هسته ای در ایران اولین تالش ه4ای ای4ران ب4رای دس4تیابی ب4ه فناوری هس4ته ای ب4ه ده4ه 50میالدی ب4از می گردد. تئ4وری ه4ای هس4ته ای ای4ران در این زم4ان بس4یار بلندپروازان4ه می نمود و محمد رضا پهلوی به آن توجه زیادی داشت. نخس4تین کش4وری ک4ه ای4ران را ب4ه دس4تیابی ب4ه فناوری هس4ته ای ت4رقیب و این تکنول4وژی را ب4ه ای4ران منتق4ل ک4رد ای4االت متح4ده آمریکا ،بود. در س4ال ،1958ای4ران ب4ه عض4ویت آژانس بین المللی ان4رژی اتمی  در س4ال ،1965پس از ط4رح الح4اق ای4ران ب4ه کنوانس4یون آژانس بین المللی ،این می4دا4س ر4 ن (4ه 4 ط آق4ای4ا 4 ن 4توس4 4 مس4ئله 4در 4اد4ار4ه 4حق4وقی 4وز4ا4رت 4ام4و4ر 4خار4ج4ه 4وق4ت 4ای4ر4ا 4 وق4ی 4هس4ته 4ا4ی ا4ی4ران 4را4 دا4ل4دین ک4ا4ظمی4 )4ک4ه4 4اولین 4ت4یم حق4 4 ی و 4عض4 4 با4ون4د ،4پر 4وی4ز4 4مه4دو4 4 تش4کیل می دادن4د ،بررس4ی ش4د و ای4ران در همان س4ال ،این ق4رارداد را ب4ا آژانس ب4ه امضاء رساند. ‏ در س4ال ،1967آمریک4ا اولین رآکت4ور تحقیق4اتی 5مگ4اواتی آب س4بک را ب4ه ای4ران ف4روخت و ش4رکت امریک4ایی ( ،)AMFاین رآکت4ور را در دانش4گاه ته4ران نص4ب و راه اندازی کرد. این رآکت4ور از اورانی4وم غ4نی ش4ده ب4ا خل4وص 93درص4د اس4تفاده می ک4رد و امریک4ا ح ط4 می ،4ح4د 4ود4 5 4کی4ل4و4گرم4 4س4وخ4ت ا 4ور4انی4و4م 4غ4نی 4ش4د4ه س4 4 4قالب 4اس4ال 4 4پی4ش ا4ز وق4و4ع ان 4 ی در ی4ا4تم 4 س بی4ن المللی 4ان4ر4ژ 4 ی آژا4ن 4 ه تح4ت 4نظ4ا4رت4و ت4دابی4ر ح4ف4اظت4 4 ن4داد 4ک4 4 4با4ال4ب4ه ا4ی4را 4 ن ن4گه4دا 4ری 4می4ش4ود 4و ت4ا 4ام4ر4وز4مر4تبً4ا 4ا4نب4ار 4س4و4خت 4مص4ر4ف ش4ده44در مح4ل رآ4کت4و4ر 4ته4را 4 تحت بازرس4ی رس4می و غ4یر رس4می کارشناس4ان و بازرس4ان آژانس بین المللی انرژی اتمی می باشد  در س4ال ،1968ای4ران پیمان عدم تکث4یر س4الحهای هس4ته ای ( )N.P.Tرا پ4ذیرفت و در سال ،1970آن را در مجلس شورای ملی به تصویب رساند. ان4دکی بع4د در س4ال ،)1353( -1974ش4اه س4ازمان ان4رژی اتمی ای4ران ()A.F.O.I را تأسیس کرد و دکتر اعتماد ،به ریاست آن منصوب شد. ‏ این س4ازمان ب4ا گس4ترش س4ریع ،عه4ده دار تعه4دات س4نگین س4اخت 4نیروگ4اه در (بوش4هر و دارخ4وین) ،ایج4اد تأسیس4ات آب ش4یرین کن در بوش4هر ،ت4أمین س4وخت و پش4تیبانی تکنول4وژیکی از نیروگ4اه ه4ا و ق4رارداد س4اخت 4نیروگ4اه دیگ4ر در اص4فهان و استان مرکزی شد. این مرکز از آن پس مرکز تحقیقات هسته ای ( )NRCنام گرفت.  در این زم4ان دانش4گاه ته4ران در زمینه فناوری هس4ته ای فع4ال ش4د و ت4ربیت دانش4جو در این رابطه را آغاز کرد. دانش4گاه ش4یراز ن4یز رش4ته مهندس4ی هس4ته ای را ارائ4ه ک4رد و در این راس4تا دانش4جویانی ن4یز ی تحصیل د4ر رش4ته های4مرتبط با 4انر4ژی هسته 4ای 4به4خارج ا4عزام شد4ند.4 برا 4 سال ،1974نقط4ه عطفی در تحقیق4ات هس4ته ای ای4ران در زم4ان پهل4وی محس4وب می شود. دراین س4ال ای4ران ق4راردادی بابنی4اد پژوهش4ی اس4تنفورد امریک4ا (Stanford research )4 instituteی4ا SRIمنعق4د کرد4ک4ه ط4ی4 4آن ا4ین مرک4ز 4پژوه4ش4ی 4واب4س4ته 4ب4ه 4دان4ش4گاه 4ا4س4تنفورد،4 می4ان 4م4دت در4ابع4ا4د اجتماعی ،4اقتص4ا4دی و ص4نعت4ی ب4رای مج4ری تحقی4ق 4و ارائ4ه 4چش4م ان4دا4زی 4 توسعه ایران شد. بنی4اد اس4تنفورد نهایتً4ا در ی4ک مطالع4ه 20جل4دی ک4ه تحت عنوان ( )SRI Reportب4ه ای4ران ت ب4ر4ق ت4ا 4ار4ائ4ه ک4ر4د 4،پ44یش4رفت 4ص4نعتی 4و 4اقتص4ا4دی ای4ر4ان را4 4متکی ب4ه تولی4د 20ه4ز4ار مگ4اوا 4 س4ال 4 19954و راه ا4ساس4ی ت4و4لی4د ا4ی4ن مق4دا 4ر ب4رق 4را از 4طری4ق ت4أ4س4یس 4نیروگ4اه 4ه4ای 4هس4ته4 ای در ایران قلمداد کرد.  براس4اس راهک4ار مطالع4ه م4ذکور ،ای4ران در نوام4بر 5( 1974س4ال پیش از وق4وع انقالب اس4المی) ق4رارداد اح4داث دو رآکت4ور آب س4بک 1300مگ4اواتی ،ب4رای نص4ب در بوش4هر را ب4ا ش4رکت آلمانی زیمنس ب4ه امض4اء رس4اند و در این زمینه بیش از 2 ه4زار متخص4ص آلمانی و کارش4ناس ای4رانی اج4رای این ط4رح را ک4ه در زم4ان خ4ود یکی از بزرگ4ترین و کم نظ4یرترین پ4روژه ه4ای نیروگ4اه اتمی محس4وب می ش4د را آغاز کردند و پیش بی4نی می ش4د این پ4روژه عظیم ت4ا پای4ان س4ال 1980تکمی4ل ش4ود ک4ه وق4وع انقالب ایران و آغاز جنگ تحمیلی ادامه آن را متوقف ساخت. در ادام4ه ،ای4ران ی4ک ق4رارداد چرخ4ه س4وخت هس4ته ای ده س4اله قاب4ل تمدی4د ب4ا آمریک4ا در س4ال ،1974آلمان غ4ربی در س4ال 1976و فرانس4ه 1977در س4ال منعقد نمود.  ای4ران همچ4نین در س4ال ،1974طب4ق معاه4ده N.P.Tق4رارداد دو جانب4ه ه طب4ق 4ق4ر4اردا4د (4پا4د4م4ان)4 4و 4نظ4ا4ر4ت 4آژ4انس 4را منعق4د 4ک4رد 4و پ4ذیرفت 4ک4 4 ل ق444رارد4اد س م444د 4 4پا4دم444ا4ن 444ج444امع ( )INFCIRC/214براس444ا 4 ( ،)INFCIRC/1534امکان بازرس4ی را به4بازرسا4ن آژانس 4بدهد. در این راس4تا ،ای4ران ب4ا هند ن4یز (ک4ه در این دوره پیش4رفت ه4ای چش4م ه هس4ته ا4ی ک4رده 4ب4ود)4 4ق4رارد4ا4د همک4اری 4هس4ته ای گ44یر4ی 4د4ر 4زمین 4 امضاء کرد. در م4اه اوت 1975ش4رکت کرافت4ورک یونی4ون (،)Kraftwerk Union ی ای4را4ن را 4طب4ق در 4آل4ما4ن غ4ربی ،44ک4ا 4ر روی ن4ی4روگ4ا4ه ه4ای4 4ه4س4ته 4ا 4 قرارداد آغاز کرد.  در س4ال ،1975ای4ران 10درص4د از س4هام مجتمع غ4نی س4ازی اورانی4وم یورودی4ف ( )Eurodifرا ک4ه ق4رار ب4ود در منطق4ه تریکاس4تن فرانس4ه اح4داث ش4ود ،خری4داری نمود. ‏ این س4هام بخش4ی از ی4ک کنسرس4یوم فرانس4وی ،بل4ژیکی ،اس4پانیایی و ایتالی4ایی ب4ود ه م4وج4ب 4مو4ا 4فق4تنام4ه 4ای 4ک4ه4 4ش4اه 4آ4ن4را 4ام4ض4اء 4ک4ر4د 4می 4توا4نس4ت 4ب4ه فن4 ن ب4 4 4و 4ای4را4 4 آ4وری 4غ4نی 4س4از4ی (4یور4 4ود4ی4ف) د4س4ترس4ی 4یاب4د 4 4و ن4یز 4م4و4ا4فقت ش4د 4ای4ر4ان 4م4ق4دا 4ر د رادی4و4 م4شخص4ی 4از ا4وران4ی4وم4 4غ4نی ش4ده 4از 4کار4خ4ان4ه 4م4ذ4کور 4را 4ک4ه بش4دت 4ب4ر4ای 4تول4ی4 4 ایزوت4وپ ه4ای راکتوره4ای خ4ود و عمدتًا ب4رای اس4تفاده ه4ا ی پزش4کی نی4از داش4ت، دریافت کند. ایران در مجموع ،در تأسیسات یورودیف 2میلیارد دالر سرمایه گذاری کرد. ‏ ی4ک میلی4ارد دالر س4هم ای4ران از ش4رکت ط4رف ق4رارداد اح4داث رآکت4ور هس4ته ای بود و یک میلیارد دالر هم بصورت وام سرمایه گذاری شده بود.  در س4ال )1976( 1355همچ4نين 5ق4رارداد مرتب4ط ب4ا هم ب4ا ش4ركت آمريكايي ج4نرال اتميك منعقد گرديد: طب4ق ق4رارداد ش4مارۀ ،1ش4ركت مزب4ور متعه4د ب4ود ت4ا اب4زار و قطع4ات الزم ب4راي تب4ديل ر اب4زا4ر و 4متعلق4ات رآك4ت4ور و س4وخت هس4ته‌اي رآ4كت4ور تحق4يق4اتي ته4ران را 4مش4تمل ب4 4 تحويل دهد. موض4وع ق4رارداد ش4مارۀ ،2خ4دمات ط4راحي جهت تب4ديل رآكت4ور تحقيق4اتي ته4ران و ارائ4ۀ اطالعات و گزارش4ات مربوط4ه و آم4وزش پرس4نل س4ازمان ان4رژي اتمي ب4وده است. موض4وع ق4رارداد ش4مارۀ ،3انج4ام نظ4ارت و كنترل رآكت4ور تريگ4ا در حين ش4روع ب4ه ك4ار و اجراي آزمايشات الزم براي راه اندازي رآكتور بوده است. موض4وع ق4رارداد ش4مارۀ ،4تحوي4ل دس4تگاه ه4اي كنترل مرب4وط ب4ه رآكت4ور هس4ته‌اي ب4وده است. موض4وع ق4رارداد ش4مارۀ ،5نص4ب و آزم4ايش دس4تگاه ه4اي س4وخت رآكت4ور مي باشد.  در س4ال ،1976پس از رقابته4ای بس4یار و براس4اس ق4راردادی حق4یق4ات 44ب4رای 4ا4ح44دا4ث م4ش4تر4ک4 ،4ان4گل4یس 44و فر4ان4س4ه م4ش4ترکًا ت 4 ه س4وخت هس4ته ای) ت4أسیس4ات 4ه4س4ته ای 4در ا4ص4فها4ن (پ4یر4ام4ون چرخ4 4 را آغاز کردند. سال ،1977س4ال ورود رس4می فرانس4ه ب4ه فع4الیت ه4ای هس4ته ای ایران بود. در م4اه اکت4بر س4ال ،1977فرانس4ه ب4رای اح4داث 2نیروگ4اه هس4ته ای ه وا4ز ب4ا4 4ای4را4ن ب4 4 ه ظ4رفیت 4 9004مگ4اوا4ت در (4د4ارخ4وین) 4و ن4زدیک4ی 4اه4 4 ب4 4 ت4وافق4رسی4د که4شرکت(4فرا4ماتو4م) 4اجر4ای آ4نرا 4بر عهده گرفت. در دس4امبر ،1977آلمان غ4ربی در ازای دری4افت 8/4میلی4ارد دالر ک ی 4ر4ا 4مج4دد4ا 4ب4ه ش4رکت ک4رافت 4ور 4 وز 4س4اخت 4رآ 4کت4ور 4هس4ته ا 4 مج4 4 4 یونیون ،KWUداد،  سال ،1976ی4ک ق4رارداد محرمان4ه س4نگین ب4رای خری4د ب4رخی تجه4یزات و م4واد اولی4ه هس4ته ای را ب4ا افریق4ای جنوبی به امضاء رساند. در اکت4بر س4ال ،1978امریک4ا 4ل4یزر ب4ا فع4الیت حس4اس ( 16میکرون) را به ایران فرستاد. در فوری4ه ،1979رآکت4ور ش4ماره ی4ک بوش4هر ب4ه م4یزان 85 درص4د و اح4داث رآکت4ور ش4ماره دو ن4یز 65درص4د پیش4رفت فیزیکی رسید. همکاری هسته‌ای ایران و آلمان ‏ اولين سابقۀ همكاري هسته‌اي ايران و آلمان به سال 1354برمي گردد. ‏ اي4ران و آلمان در ت4اريخ 9تيرم4اه 30( 1354ژوئن ،)1975موافقت‌نام4ة همكاري در زمينة پ4ژوهش علمي و توسعة فناوري را در تهران منعقد كردند. ‏ اين موافقت‌نام4ه ك4ه در ت4اريخ 14/2/1355ب4ه تص4ويب مجلس ش4وراي ملي رس4يد ،مش4تمل ب4ر ي4ك مقدم4ه و ي4ا4ز4ده م4ا4ده4 4مي 4ب4ا4ش4د4 4و ه4مكاري 4ه4اي 4ط4رفين ر4ا د4 4ر 4ح4وزه ه4ا4ي تو4س4عۀ 4دا4نش ف4ني و 4تحقيق4ا4ت هس4ته‌ا4ي 4و استفاده از انرژي هسته‌اي تضمين مي كرد. ‏ طب4ق اين موافقت‌نام4ه ،مق4رر گردي4د گس4ترش همكاري در زمينة اس4تفادة ص4لح‌جويانه از ان4رژي هس4ته‌اي تحت م4وا4فقت‌نام4ة خاص4ي 4ك4ه در 4اي4ن م4ورد ب4ين س4ازمان 4ا4ن4رژ4ي ا4تمي 4اي4ران 4و 4وزي4ر ف4درال پ4ژوهش و 4تكنول4وژ4ي آلمان منعقد‌مي‌گردد ،صورت پذيرد. ‏ متعاقبً4ا ،س4ازمان ان4رژي اتمي اي4ران و وزي4ر ف4درال پ4ژوهش و تكنول4وژي جمه4وري ف4درال آلمان در ت4اريخ 13 ت4يرم4اه 1355در ت4ه4ران موافقت‌نام4ة همكاري د4ر زمينة اس4تفاد4ة ص4لح‌4جويانه از 4ان4رژي هس4ته‌اي را منعق4د كردند .اين ‏ موافقت‌نامه در تاريخ 12مردادماه 1356نيز به تصويب مجلس سنا رسيد. ‏ طب4ق اين موافقت‌نام4ه ،ط4رفين متعه4د ش4دند ك4ه همكاري فيمابين را در زمينة اس4تفادة ص4لح‌جويانه از ان4رژي حۀ زير 4بسط و گسترش د4هند: هس4ته‌اي 4و به‌ويژه همكار4ي در ز4مينه‌هاي4مشرو 4  همكاري در زمينه‌هاي مشروحۀ زير بسط و گسترش دهند: تحقيق و توسعۀ علمي و فناوري؛ برن4امه‌ريزي و س4اختمان و ادارۀ نيروگاه‌ه4اي هس4ته‌اي و س4اير تأسيس4ات هس4ته‌اي و تحقيقاتي؛ ‏ آموزش و كارآموزي كاركنان علمي و فني؛ فناوري نيروي هسته‌اي؛ امنيت و حفاظت تأسيسات هسته‌اي و جلوگيري از تشعشعات؛ سوخت اتمي؛ به‌كار گيري انرژي هسته‌اي براي مقاصدي عالوه‌ بر توليد برق؛ توليد و استعمال راديوايزوتوپ‌ها. همكاري هاي هسته‌اي ايران و فرانسه اولين همكاري هسته‌اي ايران و فرانسه به سال 1969برمي گردد. وزي4ر اقتص4اد اي4ران و م4ديركل كميس4يارياي ان4رژي اتمي فرانس4ه در ت4اريخ 11م4ارس 1969 پروتكل تحقيقات راديواكتيو را در تهران امضاء كردند. ‏ طب4ق اين پروتكل ،مق4رر ش4د كميس4ارياي ان4رژي اتمي فرانس4ه ي4ك زمين ش4ناس باتجرب4ه را ي4ك م4ا4ه ب4ع4د از ا4ج4ر4اي 4قط4ع4ي 4پ4روت4كل 4ب4ه 4اي4ر4ان 4اعز4ام 4كند 4ت4ا ب4ا 4همكا 4ري 4م4ق4ام44ات 4اي4ر4اني ،4م4ق4د4مات4 اعزام ي4ك اكيپ اكتش4افي متخص4ص در ام4ر پ4ژوهش ذخ4ائر م4واد راديواك4تيو را ب4ه اي4ران ف4راهم كند. در ف4از اوليه ك4ه تقريبً4ا ي4ك س4ال ط4ول خواه4د كش4يد ،گ4روه اكتش4افي م4ذكور ب4ا همكاري گ4روه ك4ار4شناس4ا4ن اي4ر4اني 4د 4ر كو4ت4ا4ه ت4رين م4دت 4م4ناط4قي 4ا 4ز خ4اك 4اي4ران را4 4ك4ه 4از 4نقط4ه نظ4ر 4زم4ين از و بس4يار م4ناس4ب 4مي ب4اش4د ،م4ش4خص كند .4بع4د 4 ش4ناس4ي ب4راي ك4اوش ذخ4ائر م4و4ارد را4ديواك4تي 4 مشخص شدن مناطق مناسب فاز دوم اجراش4ود ک4ه تحقيق4ات دقيقي از لح4اظ وج4ود ذخ4ائر م4واد راديواك4تيو می باشد.  اج4راي ف4از دوم عمليات ن4یز ب4ه م4دت س4ه س4ال و طب4ق ي4ك برنام4ۀ ك4اري پاي4ه م4ورد توافق مشترك صورت خواهد گرفت. در پاي4ان م4دت م4ذكور و ب4ه ش4رط اين ك4ه تمامي كاره4اي تع4يين ش4ده تحق4ق پيدا كند ،كميس4ارياي ان4رژي اتمي اين اختيار را خواه4د داش4ت ت4ا ب4ه كاره4اي اكتش4افي خود براي يك دورۀ سه سالۀ ديگر ادامه دهد. تمامي هزينه ه4اي ف4از دوم همانند ف4از اول ،برعه4دۀ كميس4ارياي ان4رژي اتمي خواهد بود. كميس4ارياي ان4رژي اتمي همچ4نين متعه4د ش4ده اس4ت ك4ه در ح4د امكان4ات ،آم4وزش پرس4نل اي4راني پوش4ش دهندۀ كاره4اي اج4رايي م4ورد نظ4ر در پروتكل را چ4ه در زمينۀ محلي از طري4ق ك4ارآموزي و چ4ه س4فرهاي مطالع4اتي ب4ه فرانس4ه تس4هيل كند.  همكاري بين ايران و فرانسه ،ناظر به هدف‌هاي ذيل بود: تأسيس يك مركز تحقيق و توسعۀ اتمي در ايران؛ تربيت متخصص ايراني. ‌ طب4ق اين پروتكل ،ط4رفين همچ4نين تص4ميم ‌گرفتند ك4ه اق4دامات الزم را ب4راي تحوي4ل ظ4رفيت ب4رق اتمي ت4ا ق4درت 5000مگ4اوات از ط4رف فرانس4ه ب4ه اي4ران معمول‌ دارند. ‏ ص4نايع فرانس4ه ،تحوي4ل نيروگاه‌ه4اي اتمي كام4ل از ن4وع آب س4بك را ب4ه ق4درت 900 4د ال4ي 4 1000مگ4ا4و4ات ب4ه4 4اي4ر4ان 4پيش4نه4اد4 4خواه4د‌ 4ك4رد و 4ن4خس4تين 4واح4د 4از 4ا4ي4ن ن4وع 4با4ي 4 ب4ا ت4وج4ه 4ب4ه الز4ام4ا4ت 4مر4ب4وط ب4ه س4اختما4ن ،ت4أسيس4ا4ت 4و توليد 4و 4انتق4ال4 4ن4يروي ب4رق در ايران در كوتاه‌ترين مهلت ممكن به‌كار افتد. مؤسس4ات دول4تي فرانس4ه ،ه4ر‌ ن4وع خ4دمات م4ورد نياز را در اختيار مؤسس4ات ايراني مربوطه قرار خواهند‌داد.  طب4ق اين موافقت‌نام4ه ،در م4ورد ت4أمين س4وخت نيروگاه‌ه4اي اتمي اي4ران ن4يز نس4بت ب4ه م4وارد ذي4ل توافق حاصل‌گرديد: در م4ورد اورانيوم ط4بيعي ،فرانس4ه ب4راي ايج4اد ي4ك ص4نعت ملي در اي4ران مس4اعدت الزم را خواه4د حه4اي مش4ترك اي4ران4 4و فر4انس4ه 4د4ر كش4و4رهاي 4ث4الث م4ور4د ب4ررس4ي ق4را4ر ‌نمود 4و ام4كا4ن اج4ر4اي 4طر ‌ خواهد‌ گرفت. يش4ود در‌ص4ورت ل4زوم ،در آغ4از ام4ر نيازمندي‌هاي اي4ران را از لح4اظ اورانيوم فرانس4ه ،متعه4د‌ م ‌ طبيعي برآورده‌سازد. در م4ورد غ4ني‌كردن اورانيوم ،فرانس4ه متعه4د ‌مي‌ش4ود در مرحل4ة اول نيازمندي‌هاي اي4ران را ب4ا انعقاد قراردادهائي كه مدت آن‌ها معين خواهد گرديد ،رفع‌نمايد. از‌ج4انب ديگ4ر ،اي4ران و فرانس4ه امكان4ات الزم ب4راي دسترس4ي مس4تقيم اي4ران ب4ه اين ص4نعت را مورد بررسي قرار خواهند‌داد. در م4ورد س4اير فعاليت‌ه4اي مرب4وط ب4ه م4واد س4وختي (س4اخت و حمل و نق4ل و تص4فية مج4دد و ،)... رد4ي4د .د4ر 4ب4دو ام4ر ،4فرا44نس4ه متع4ه4د ‌مي‌4ش4ود خ4دم4ات 4الزم را اق4دامات 4مش4ابهي مع4مول 4خو4اه4د گ 4 د و همزم4ان ب4ا آن ،ت4رتيب الزم 4ب4راي 4اين ‌ك4ه ا4ي4ران در آينده فعا4ليت‌ه4اي مزب4ور 4را 4در‌ ت4أمين ‌4كن 4 ‌دست‌گيرد ،داده خواهد‌شد.  ديگر زمينه هاي همكاري هسته‌اي مورد اشاره در اين موافقت‌نامه ،عبارتنداز: با توج4ه ب4ه اهميت بس4ياري ك4ه رآكتوره4اي ف4وق زاينده به‌خص4وص به‌منظ4ور كمك ب4ه اس4تقالل ملي از 4لح4اظ ا4ن4رژي 4دار4ن4د4 ،اي4ران 4و ف4رانس4ه 4نح4وه‌ه4اي ه4مكاري 4ممكن را 4در اين زمينه م4و4رد 4بررس4ي قرار خواهند‌داد. همكاري نزدي4ك اي4ران و فرانس4ه در زمينة ش4يرين‌كردن آب‌ ش4ور ب4ا اس4تفاده از ن4يروي اتم و ن4يز در زمينة استفاده از نيروگاه‌هاي اتمي كوچك. اي4ران امكان4اتي را ك4ه در زمينة س4اختن كش4تي ه4اي تج4ارتي اتمي ،به‌خص4وص كش4تي ه4اي نف4ت‌كش 4در فرانسه حاصل‌گر4ديده 4،بالفاصله مورد ب4ررسي 4قرار خو4اهد‌4داد. در ت4اريخ 23دس4امبر 1974ن4يز به‌مناس4بت دي4دار رس4مي ش4يراک ،نخس4ت وزي4ر فرانس4ه ،از اي4ران م4ذ4اکر4ا4تي4 4بين 4مقام4ا4ت دو 4دول4ت د 4ر 4ارت4ب4اط ب4ا 4مش4ار4کت ا4ي4را4ن د4 4ر 4ک4ار4خانه‌ه4ا4ي 4غني‌4س4ا4ز4ي د 4ا4نتش4ا4ر 4گ4ا4زي ف4را4نس4وي 4به‌4وي4ژ4ه 4ي4و 4رو4دي4ف4 ،1ص4ور4ت‌ گ4ر4فت و ه 4از 4فر4آي4ن 4 اورا4ن4يوم4 4ب4ا 4اس4ت4فا4د 4 يس4ازي 4اور4انيوم و م4س4ائل م44ال4ي مرب4وط4ه منعق4د م4وافقت‌نام4ة 4همک4ار4ي بين ط4رفين در 4ز4مينة 4غن ‌ گرديد  با اين ه4دف ،دولت اي4ران و دولت جمه4وري فرانس4ه ،ب4ه توافق4ات ذي4ل دس4ت ‌يافتند: سازمان ان4رژي اتمي اي4ران و کميس4ارياي ان4رژي اتمي فرانس4ه م4وافقت‌كردن4د ک4ه ه ا4ز 4ت4ا4ر4يخ اي4ن مو4افق4ت‌4نا4م4ه ،4ش4ر4کت مش44تر4کي 4را 4ت4حت 4ق4و4انين 4ف4را4نس4و4ي4 ت4ا 54م4ا 4 ا4يج4ا 4د ‌4نم4اي4ند ک4ه د4 4ر ‌ا4بت4دا4ء 4س4رما4يۀ 4آن 4ب4ين 4دو‌ ط4ر4ف ب4ه ‌ن4س4بت 4 60در4ص4د ب4ر4اي ن 4تقس4يم ‌4ش4و4د .4ك4ميس4ار4يا 4ب4ه ش4رک4ت م4زب4و4ر ك4ميس4ار4يا و 404 4د4ر4ص4د4 4ب4را4ي س4ا4زم4ا4 4 (ش4ر4کت 4فر4ا4نس4و4ي -اي4ر4اني) بالفا4ص4ل4ه پس 4از 4ا4يج4اد 4آ4ن4 ،ب4خش4ي 4از م4ايمل4ک خ4و4د 4در4 د‌ک4رد 4.حق4و4ق ي4و4رو4ديف 14ر4ا 4ب4ا4لغ 4ب4ر 25د4رص4د 4ا 4ز4ک4ل 4س4هام ي4ورو4ديف 14منتق4ل خواه4 4 4نا4ش4ي از ظ4ر4فيت غني‌س4ازي قا4ب4ل دس4ت4رس د 4ر ش4ر4کت فر4انس4وي4 -اي4را4ن4ي، ب4ه به‌عنوان ي4ک 4س4هام‌دار 4در 4ي4ورو4ديف ،1توس4ط كميس4اريا و س4ا4زمان ن4س4بت 4 مشارکت آن‌ها در شرکت فرانسوي -ايراني تسهيم خواهد‌شد. موافقت‌ش4د ک4ه اعض4اي ش4وراي نظ4ارت (هيأت م4ديره) ي4وروديف ،1ش4امل ح4داقل يک ايراني که توسط سازمان پيشنهاد خواهد‌شد ،گردد.  دو ط4رف همچ4نين م4وافقت ‌کردن4د ک4ه در اس4رع وقت ممکن، 4ي م4ش4ترکًا ش4رکت دوم4ي ر4ا به‌منظ4ور 4درگير‌ش4دن 4در 4غني‌س4از 4 اورانيوم ايج4اد ‌نمايند ک4ه احتماال مي‌توان4د ش4امل ش4رکاي ديگ4ري نيز باشد. موافقت‌ ش4د ک4ه موافقت‌نام4ه اي ن4يز در خص4وص مش4ارکت و غني‌سازي اورانيوم بين كميساريا و سازمان نهايي شود. در ت4اريخ ت4اريخ 7م4ه 1975ن4يز در ته4ران ق4راردادي بين س4ازمان ز ان4رژ4ي ا4تمي 4اي4را4ن4 4و تک4نيک‌ات4م 4فر4انس4ه ب4ر4ا4ي 4را4ه‌ان4داز4ي 4ي4ک مر4ک4 4 طب4ق 4اين ق4ر4اردا4د، حق4يق 4و 4توس4عة 4هس4ته‌ا4ي 4در4 4اي4را4ن 4ا4مض4ا4ء 4ش4د4 . 4ت 4 ري4ق م4ر4اح4ل م4ختل4ف 4ک4ه س4ا4زما4ن و تک4نيک‌اتم 4تص4ميم 4گرفت4ند 4ا 4ز 4ط 4 ة هس4ته‌اي 4منج4ر4 ره‌ب4رداري‌4ش4دن 4مرک4ز ت4ح4قيق 4و 4توس4ع 4 ه آم4ا4دة به 4 ب4 4 ي نمايد. خواهد‌شد با يکديگر همکار ‌  با پ4یروزی انقالب ای4ران در س4ال 1357سیاس4ت کش4ورهای غ4ربی نس4بت ب4ه ای4ران تغییر کرد و به سیاست تحریم تکنولوژیک ایران تبدیل شد. شرکت آلمانی زیمنس ،حاضر به تکمیل نیروگاه هسته ای بوشهر نشد ‏ و بج4ای آن پیش4نهاد تکمی4ل این ط4رح ب4ا رآکتوره4ایی ک4ه ب4ا گ4از ط4بیعی ک4ار می کردند را داد ،که ایران با آن مخالفت کرد ‏ و از آنج4ایی ک4ه در این بره4ه ای4ران نمی توانس4ت فش4ار بین المللی چندانی ب4ه آلمان غ4ربی وارد کند ،ل4ذا مش4اجره حق4وقی ب4ر س4ر این ط4رح ناتمام ت4ا س4ال 1988ادامه یافت و ایران درخواست غرامت کرد، ‏ ام4ا س4رانجام ش4رکت زیمنس ب4ا حمایت کمس4یون تج4ارت بین المللی در پ4اریس، از این ماجرای حقوقی پیروز بیرون آمد و هیچ غرامتی به ایران پرداخت نشد.  پروس4ه ض4ررهای هس4ته ای ای4ران در این دوره ،ش4امل تأسیس4ات غ4نی س4ازی (یورودیف) فرانسه نیز می شد. عدم اهمیت س4نجی و م4دیریت ض4عیف س4ازمان ان4رژی اتمی وقت ،ب4ا فس4خ یکجانب4ه قرارداد یورودیف! ،ضرر هنگفتی را به ایران متحمل ساخت. در پی فس4خ این ق4رارداد ،فرانس4وی ه4ا اقام4ه دعوا کردن4د و ش4رکت (یورودی4ف) از آنج4ایی ک4ه این اق4دام ای4ران را م4وجب عدم تحق4ق برنام4ه ری4زی 10س4اله خ4ود دانستند ،تقاضای خسارت کرد و در نه4ایت 900میلی4ون فران4ک از 2میلی4ارد دالر س4رمایه گ4ذاری ای4ران ب4ه عنوان خس4ارت ت4أمین ش4د و بقی4ه س4هم ای4ران ،س4الها بع4د بص4ورت ک4اال توس4ط فرانس4ه ب4ا ایران تصفیه شد!.  جنگ تحمیلی 8س4اله ن4یز ،ب4اعث تخ4ریب ب4رخی تأسیس4ات نیمه ک4اره هس4ته ای و همچنین عدم فعالیت چشم گیر در زمینه تحقیقات هسته ای شد. در بحبوح4ه جنگ ای4ران و عراق و کمب4ود ش4دید منابع ن4یرو در کش4ور ،ای4ران ب4ا روی ل نیروگ4اه 4ات4می ب4وش4ه4ر 4برآم4د ک4ه 4این 4د 4و آو4ر4دن ب4ه 4اس4پانیا4 4و ژا4پن ب4ه د4نب4ال تک4می4 4 ک4ش4ور 4ن4یز ب4ه علت فش4اره4ای ای4االت متح4ده 4آمریک4ا از 4ادام4ه همک4اری 4ب4ا ای4ران خودداری نمودند. پس از پای4ان جنگ تحمیلی دولت ای4ران برنام4ه ه4ای مختلفی را ب4رای دس4تیابی ب4ه تکنول4وژی هس4ته ای و تولی4د س4وخت و ان4رژی هس4ته ای در دس4تور ک4ار خ4ود ق4رار داد. انعق4اد ق4رارداد می4ان ای4ران و روس4یه جهت تکمی4ل و راه ان4دازی نیروگ4اه اتمی ه و 4تکمی4ل 4تا4سیس4ات 4س4وخت هس4ت4ه 4ای 4اص4ف4ها4ن 4و 4ایج4ا4د تا4سیس4ا4ت4 بوش4ه4ر ،4تو4س4ع4 4 ه ه 4فع4ال4یت 4ه4ای 4ای4ر4ان 4در 4راس4تای 4 4دس4تی4ابی ب4 4 غ4نی 4س4ا4ز4ی اورا44نی4وم 4در نط4نز 4از 4جمل4 4 انرژی هسته ای و چرخه سوخت هسته ای در طی این سال ها بود. مشکل ايران ‏ مش4کل اي4ران در واق4ع از بع4د از حمل4ه تروريس4ت ه4ا در 11س4پتامبر 2001ب4ه آمريکا شروع شد. ‏ حدود چه4ار م4اه و نيم پس از اين حمل4ه در ژانوي4ه 2002ب4وش س4خنرانی مهم س4اليانه خ4ود را در م4ورد نک4ات ا4صلی سياس4ت های داخل4ی و خا4رجی آ4مريکا ب4رای 4مردم آمريکا 4ايراد نمو4د4. ‏ دراين س4خنرانی ب4وش از اي4ران،عراق و ک4ره ش4مالی ب4ه عنوان مح4ور ش4رارت ن4ام برد. ‏ از آن پس ب4ه دليل مب4ارزه ب4ا تروريس4م جه4انی اي4ران زي4ر ذره بين ق4رار گ4رفت هم زم4ان گ4زارش ه4ای اس4راييل همچ4نين اط4العات دقيقی ک4ه مجا4ه4دين در ب4ا4ره هس4ت4ه ای اي4ر4ان دادن4د ،م4وجب توج4ه بيش از پيش به ايران شد. ‏ گروه منافقین اطالعات خ4ود را در اختيار آژانس بين المللی هس4ته ای ق4رار دادن4د و ت4دريجا پس از پ4اره ای ت تا4ييد 4گردي4د. بازر4سی ه4ا صحت قسمتی ا 4ز اين اطالعا 4 ‏ بازرس4ی ه4ای آژانس ب4ه ص4ورت ادواری ص4ورت می گ4يرد ..در ط4ول ده4ه 19 90ک4ه س4و ظن ه4ايی نس4بت ب4ه س 4ب4ا 4ره4ا 4ب4ه 4منت4ق4د4ان 4اطمين4ان 4د4ا4د ک4ه ب4ر ن پيد4ا ش4ده ب4ود4 ،4دبيرک4ل 4وق4ت آ4ژا4ن 4 ه ا4ن4رژی 4هس4ت4ه 4ای ا4ي4را4 4 بر4ن4ام4 4 اساس بازرسی های معمول آژانس هيچ گونه فعاليت غير قانونی در ايران مشاهده نشده است. ايران به طور دائم زير ذره بين ‏ پرون4ده اي4ران از ابت4دای س4ال 2003ت4ا کنون ب4ه اس4تثنای فوري4ه س4ال ، 2005در دس4تور ک4ار ش4ورای حک4ام ق4رار داش4ته است. ‏ درطی اين م4دت وض4ع پرون4ده اي4ران ف4راز و نش4يب ه4ايی ف4راوانی داش4ته و پرون4ده ب4ه ش4ورای ام4نيت ارج4ا شد. ‏ در ط4ول س4الهای گذش4ته دو ت4اريخ در رابط4ه ب4ا پرون4ده اي4ران ح4ايز اهميت خاص4ی ب4وده اس4ت ،يکی نوام4بر 2004و ديگری ژوييه.2005 ‏ در نوامبر 2004بوش مجددا به رياست جمهوری آمريکا انتخاب شد. ‏ انتخ4اب مج4دد وی غ4ير مترقب4ه نب4ود و ب4ه همين دليل ت4اثير مس4تقيمی در موض4ع گيری ايران داشت. ‏ مش4کل اي4ران ب4ا آژانس بين المللی ان4رژی هس4ته ای مق4دار زي4ادی مرب4وط اس4ت ب4ه مس4ايل عادی ميان ي4ک عض4و 4 NPTو آژان4س بين4المل4لی 4و يک مقدار هم مربوط است به مش4کالت 4سياست خارجی ايران . ‏ اين دو مساله از يکديگر جدا پذير نيستند. ‏ اينک4ه اي4ران ناگه4انی ت4ا اين ح4د تحت فش4ار ق4رار گرفت4ه تنه4ا ب4ه س4بب قص4ورش در اج4رای ص4حيح NPTنيست . ‏ يک علت عمده اين وض4ع آن اس4ت ک4ه اي4ران س4ال ه4ای س4ال سياس4ت ض4د غ4ربی و ض4د آمريک4ايی را ب4ا ج4ديت دنب4ال ک4رده در4نتيجه کش4وره4ای غربی 4ر4ا در مقابل خ4ود ق4رار داد4ه است.  با روی ک4ار آم4دن دولت ج4ورج دبلی4و ب4وش در ای4االت متح4ده آمریک4ا ،این کش4ور تالش ه4ای گسترده 4ای ر4ا در جهت به تعطیلی 4کشیدن فعالی4ت های4هسته ا4ی ایر4ان آغاز نمود ‏ فش4ارهای رژیم صهیونیس4تی و ب4رخی دول اروپ4ایی از طری4ق آژانس بین المللی ان4رژی اتمی و س4ا4زمان 4مل4ل ب4اعث ش4د ت4ا 4س4پت4امبر 4س4ال4 2003 4میالد4ی پرون4ده 4هس4ته ای ای4ران در آژانس بی4ن المللی انرژی اتمی وضعیت ویژه ای به خود بگیرد. در پی ط4رح پرون4ده ای4ران در ش4ورای حک4ام و اولتیماتوم این ش4ورا ب4رای ارس4ال پرون4ده ب4ه ش4ورا4ی ام4نیت ،حس4ن ر4وح4انی د4ب4یر و4قت ش4ور4ای عالی 4ام4نیت 4ملی ،م4س4ئولیت این پرون4ده را پذیرفت. در م4اه ه4ای پای4انی س4ال 2003میالدی وزرای خارج4ه 3کش4ور اروپ4ایی (انگلیس ،فرانس4ه و ه4ای 4اش 4را م4 4عل4ق 4و د و د4ر 4س4ع4دآ4ب4ا 4د مق4ر4ر ش4د ک4ه 4ای4ر4ا4ن ف4عا4لی4ت‌ه4ای ه4س4ت ‌ آل4ما4ن )4ب4ه 4ته4ران آ4م4دن4 4 پروتکل الحاقی NPTرا امضا نماید. با امض4اء تف4اهم نام4ه هس4ته‌ای س4عدآباد می4ان ای4ران و س4ه کش4ور اروپ4ایی ،فع4الیت ه4ای هس4ته ای 4ای4را4ن 4ب4ه 4ص4ور4ت 4اخت4ی44ار4ی 4از 4س4وی 4ای4ران4 ،د 4ر 4جهت 4رف4ع 4س4وء 4تف4اهما4ت ا4یج4اد 4ش4د4ه م4ی4ان ای4ران و آژانس بین المللی انرژی اتمی ،به حال تعلیق درآمد. دوره فریز هسته‌ای از روز چهارش4نبه 30بهمن 81ک4ه محمد خ4اتمی ،رئیس‌جمه4ور وقت از کش4ف ذخ4ایر ه‌ای4 4خ4ب4ر داد ت4ا هس4ت4 4 ت ب4رق 4 ی از 64ه4زا4 4ر مگ4ا4وا4 4 ن 4ب4ر4ای 4بر4خ4ور 4دا4ر 4 زم 4ا4ی4ر4ا 4 4او4ر4انی4و4م و ع 4 ی 4،دو4ره ا4ول رف4ت4ار هس4ته‌4ای4 تج4مهور4ی و 4 ن 4ر4ی4اس‌ 4 ه پ4ای4ا 4 رد4ادم4اه 4 4 2 ،844رو4ز مان4د4ه 4ب4 4 م4 4 » هس4ته‌ا4ی 4ای4ر4ان د4ول4ت هش4ت4 4م ر 4خ داد4؛ دو 4ره‌ای ک4ه 4ب4ه دوران «4فر4ی4ز4 4 هس4ته‌ای ای4را4ن ت4ا4بعی از4 4فش4ا4رها4ی ط4رف 4خ4ارجی ق4رار ر ش4د 4و 4دیپلماس4ی 4 مش4هو 4 4 گ4ر4فت .دو 4ره‌ای 4ک4ه ا 4ز س4فر 4محمد ال4برادعی 4،م4دیرک4ل آژان4س بی4ن‌المللی ان4رژی اتمی ل الح4اقی» آغاز4شد. ب4ه ایران و تمرکز او بر پذی4رش «پروتک 4 پروتک4ل الح4اقی ب4ه غ4رب این امک4ان را می‌داد ک4ه ب4دون اطالع قبلی «هرک4دام» از ر زمان» دلخو4اه د4ر «هر ت4اسیسات» ا4یران قر4ار دهد بازر4سان خود 4را 4د 4ر «ه 4 ‏  پذیرش پروتک4ل الح4اقی ب4ه دلی4ل احتمال «نش4ت اطالعات» توس4ط بازرس4ان آژانس– ک4ه بع4د‌ها در م4وارد متع4دد رخ داد -و ن4یز سوءاس4تفاده از این حرب4ه ب4رای برآورد قدرت نظامی ایران ،با مخالفت‌هایی در سطوح عالی نظام مواجه شد. از خردادم4اه 82ک4ه موض4وع هس4ته‌ای ای4ران در ش4ورای حک4ام آژانس بین‌المللی ان4رژی اتمی و بحث پروتک4ل الح4اقی و تعلی4ق فعالیت‌ه4ای هس4ته‌ای ای4ران مط4رح ش4د ،کمتر از 2م4اه نگذش4ت ک4ه مجلس شش4م ب4ه کمک دولت همس4و آم4د و پ4روژه «جام زهر »2کلید خورد. 127 نماینده مجلس شش4م مردادم4اه 82طی ن4امه‌ای سرگش4اده ب4ه ره4بر انقالب خواستار پذیرش پروتکل الحاقی و تعلیق همه فعالیت‌های هسته‌ای ایران شدند. محت4وای نام4ه نمایندگان مجلس شش4م فض4ای ح4اکم ب4ر موض4وع هس4ته‌ای ای4ران را بسیار خطرناک آرایش کرده بود.  نامه نمایندگان مجلس ششم به رهبری در بخش4ی از این نام4ه آم4ده ب4ود« :تنه4ا ب4ا تس4امح می‌ت4وان وض4عیت ای4ران را در زم4ان اش4غال در جنگ دوم جه4انی ی4ا پیش از پ4ذیرش قطعنام4ه 598ب4ا وض4ع کنونی قاب4ل مقایس4ه دانس4ت ک4ه در اولی ب4ا قط4ع هرگون4ه امی4د در داخ4ل ،عام4ل خ4ارجی سرنوش4ت کش4ور را رقم زد و در بره4ه دوم اراده ،ت4دبیر و دوراندیش4ی حض4رت امام خمینی (ره) و اتکای به مردم کشور را نجات داد . ام4ا ش4اید دوره کنونی از این لح4اظ بی‌مانند باش4د ک4ه ش4کاف‌های سیاس4ی و اجتماعی ب4ا تهدی4د خ4ارجی و برنام4ه آش4کار دولت ای4االت متح4ده آمریک4ا (ب4ه عنوان ق4درتی ک4ه در براب4ر خ4ود م4انعی نمی‌بیند) ب4رای تغی4یر نقش4ه ژئوپولتی4ک منطق4ه همزمان شده و نظام ناچار به کنش و واکنش در برابر این برنامه است».  بر اس4اس پروتک4ل مش4خص ش4ده ،ق4رار ب4ر مالق4ات وزرای خارج4ه تروئیک4ای اروپ4ایی ب4ا ن 4م4ذاکرات ،این می4د 4 ح 4ب4ود 44ام4ا 4ب4ه 4د4لی4ل 4ب4ه ط4و4ل 4ا44نج4ا 4 س س4ا4عت 4 11ص4ب4 4 د خ4اتمی 4را4 4 م4حم 4 د.4 م4القات 4سا4عت 144ب4رگزا 4ر ش 4 بع4د‌ها ف4اش ش4د وزرای خارج4ه 3کش4ور اروپ4ایی ،حس4ن روح4انی را تهدی4د ک4رده بودن4د ذی4رش 4خ4وا4س4ت4ه‌ه4ای4 4آ4ن4ا4ن 4یع4نی 4پ4ذی4رش پ4ر4و4تک4ل ا4لح4ا4ق4ی و 4تعلی4ق همه4 4د 4ر ص4و4رت 4عد4م پ4 4 4مالق4ات با خا4تمی ن4خواهند شد.4 ف4عال4یت‌های4هست4ه‌ای ،حاض4ر ب4ه 4 مالق4ات فیش4ر ،دوویلپن و اس4تراو ب4ا خ4اتمی ن4یز برگ4زار ش4د و آن4ان روان4ه کشورش4ان شدند. حس4ن روح4انی ن4یز در مقاب4ل دی4دگان خبرنگ4اران حاض4ر ش4د و از پ4یروزی ای4ران در این هس4ته‌4ا4ی ا4ی4ران 4خ4بر داد ش حق4وق 4 ر 4 ن4شس4ت خ4ب4ر 4د4ا 4د4 .4روح4انی 4ا4 4ز 4ت 4عه4د ار4وپ4ا4یی‌4ه4ا 4ب4ه 4پ4ذ44ی 4 ن ر4ا ب4رای 4همه 4کش4ور4ها4ی عض4و 4لح4اظ ک4رده ه م44اد4ه NPT4 4آ4 4 4ام4ا 4در 4مق4اب4ل 4این ت 4عه4د –4ک4 4 ب4ود)!(4 بیانیه سعدآباد /اولین مذاکره هسته‌ای با سه کشور اروپایی، در ۲۹مه4ر ۱۳۸۲براب4ر ب4ا ۲۱اکت4بر ،۲۰۰۳در نشس4ت مش4ترک وزاری خارج4ه س4ه کش4ور 4اعالم 4گر4د4ی4د ک4ه 4ب4ه ه د4ر 4ته4ران ،س4ع4دآب4اد ،44بر4گ4زا4ر ش4د ،بی4ان4یه‌ای4 4 4ار4 4وپ4ایی 4و هی4ا4ت ای4ران4ی4 4ک4 4 م4وجب آ4ن ،ای4ران ب4رای 4بازدی4د 4بازرس4ان آژا4نس ان4رژی اتمی از 4تاسیس4ات ا4تمی خ4ود اعالم همکاری کرد و گازدهی در س4انتریفیوژهای نظ4نر را در راس4تای راس4تی‌آزمایی و اثب4ات ص4لح‌آمیز ب4ودن فعالیت هسته‌ای ایران ،بصورت داوطلبانه و برای مدت محدود تعلیق کرد. انگلیس و فرانس4ه ن4یز متعه4د ش4دند ت4ا از ارج4اع پرون4ده ای4ران ب4ه ش4ورای ام4نیت س4ازمان ملل جلوگیری کنند. در این م4ذاکرات ریاس4ت ه4یئت ای4رانی را حسن روحانی و کمال خرازی بر عهده داشتند. ریاس4ت ه4یئت اروپ4ایی را هم دومینی4ک دو ویلپن ،ج4ک اس4تراو و یوش4کا فیش4ر وزی4ران خارجه سه کشور فرانسه ،بریتانیا و آلمان بر عهده داشتند.  خاطرات استراو و فیشر از سعدآباد رفت4ار تیم مذاکره‌کننده هس4ته‌ای ای4ران در قب4ال موض4وع پروتک4ل الح4اقی و بیانی4ه س4عدآباد م4وجب تث4بیت ی4ک گ4زاره شت4ر بر4ا4ی 4تح4قق اهدا4ف بو4د. ی به رفت4ار44غرب 4در4قبال44ایر4ا4ن شد 4و 4آن 4اعت4قاد ب4ه 4فشا 4ر بی 4 4تح4ل4یلی 4در4ش4کل‌ده4 4 ‏ فیش4ر چندی پیش ب4ه بی4ان خ4اطره‌ای از آن م4ذاکرات پ4رداخت ک4ه ب4ه خ4وبی این نگ4اه را نمای4ان می‌کند. ‏ فیش4ر در کت4اب خ4اطرات خ4ود می‌نویس4د« :در گفت‌وگوه4ای اولی4ه و مق4دماتی م4ا 3وزی4ر خارج4ه کش4ورهای اروپ4ایی و ها4ی اتمی 4ای4ران تواف4قی 4بین4ما حاصل نخو4اهد شد. یک4ردیم 4ک4ه بد4ون 4توق4ف 4ف4عالیت‌ 4 نمای4نده4ایرا4ن4،هموا 4ره 4م4ا تا4ک4ید م ‌4 ‏ ایرانی‌ها حاضر به تعلیق فعالیت نبودند. ‏ هح4ل مناس4بی یه4ا گف4تیم ب4دون قب4ول توق4ف فعالیت‌ه4ای اتمی را ‌ گفت‌وگوه4ای م4ا ب4ه نقطه‌ای رس4ید ک4ه م4ا ب4ه ایران ‌ هد44شد و4ما4بد 4ون4 4مع4ط4ل4ی خ4واه4ان ر4فتن به فرو4دگ4اه و با4زگشت به 4کش4وره4ای خ4ود4هستی4م. ل 4نخو4ا 4 حاص 4 ‏ این گفته‌های ما منجر به قطع جلسه شد. ‏ ایرانی‌ه4ا ب4ا دس4ت‌پاچگی ش4روع ب4ه تلفن زدن کردن4د و ب4االخره در این ب4اره هم ب4ه تواف4ق رسیدیم». ‏ وی البت4ه در ادام4ه خ4اطرات خ4ود ب4ه تغی4یر رون4د فعالیت‌ه4ا و م4ذاکرات هس4ته‌ای در تیم هس4ته‌ای دولت احمدی‌نژاد هم مالق4ات 4اش4ا4ره ک4ر4ده و 4م4ی‌نویس4د4« :4 4من شخ4ص4ا اح4مدی‌4ن4ژاد 4و الر4یج4ان4ی 4ر4ا ی4ک ب4ار 4دیگ4ر 4در 4س4پت4ام4بر 20054د4 4ر نیوی4ور4ک 4 ک4ردم .د ‌ر ه4مان برخ4و4رد ا4ول نس4بت ب4ه آ4ینده ب4ا ای4ران ب4د4بین 4ش4دم4 .بع4د‌ها ر4ون4د م4ذاکرات 4ب4ر ای4ن ب4دبینی 4من ص4حه گذاشت». جک استراو ،وزیر وقت خارجه انگلستان ‏ یپ4ردازد ک4ه مرب4وط ب4ه بع4د از مذاکرات سعدآباد است. جک اس4تراو در کت4اب خ4اطراتش ب4ه خ4اطره‌ای م ‌ ‏ وی می‌نویس4د« :در قط4ار ب4ودم ک4ه کمال خ4رازی ،وزی4ر خارج4ه ای4ران زن4گ زد و گفت می‌خواه4د درب4اره موض4وع هسته‌ای کشورش صحبت کند. ‏ ب4ه او گفتم گوش4ی را نگ4ه دارد .من ب4ه ت4والت رفتم و در آنج4ا گفت‌وگ4و را ب4ا وی ادام4ه دادم ،درخواس4ت داش4ت ک4ه ی تح4قیق4اتی 4در ا4ی4ران 4ک4ار 4ک4نند 4ک4ه 4تا 4کی4د 4ک4ر4دم ا4ج4از4ه ف4ع4ال ک4ردن ی فعال4ی4ت‌ه4ا 4 وژ 4ب4را 4 4اج4ا4ز4ه 4ب4دهی4م 4ح4دو4د 10س4ان4ت4ری4فی 4 یک دستگاه سانتریفیوژ را هم به ایران نمی‌دهیم». ‏ رفت4ار تحقیرآم4یز علی4ه تیم مذاکره‌کننده هس4ته‌ای ای4ران البت4ه زوای4ای دیگ4ری ن4یز داشت. ‏ ابوالفض4ل ظهره‌ون4د ،س4فیر س4ابق ای4ران در ایتالی4ا و از اعض4ای تیم فعلی مذاکره‌کننده کش4ورمان نخس4تین‌ کس4ی ب4ود ی خود ر4ا4رو4ی میز مذاکر4ات گ4ذاشته بود! رد 4ج4ک 4اس4ترا 4و در4جریان م4ذاک4ر4ات4ب4ا4حسن 4رو4حا4نی4،4پا 4 که 4فا4ش ک 4 ‏ درب4اره م4ذاکرات س4عدآباد ش4نیده‌هایی هم وج4ود دارد ک4ه البت4ه هیچگ4اه ث4ابت نش4د .از جمل4ه آن نام4ه محرم4انه‌ای ب4ا ی 4ا4ثب4ات 4ص4حت 4اد4عاه4ا4ی4 4خ4و4د 4آن ر4ا ب4ه خ4ات4می نش4ا4ن 4داد و هنگ4ا4می ک4ه مح4مد خ4ات4می 4اس4ت ک4ه ج4ک ا4س4تر4او 4ب4را4 4 ی4 4 4ام4ض4ا 4 خات4می ا4 4ز او 4درب4اره 4چگونگی 4در4اخ4ت4یار قرا4ر گر4فتن4این4س4ند پ4رسی4د4،جواب د4اد4« :از طریق دوستان ش4ما»!  4ماه پس از بیانیه سعدآباد ،این‌بار طرفین در بروکسل گردهم آمدند. ‏ ته4ای هسته‌ای خود هه4ای ف4نی و کمی درب4اره مختص4ات همه‌جانب4ه فعالی ‌ نتیج4ه تواف4ق بروکس4ل ،تعه4د ای4ران ب4ه ارائ4ه اظهارنام ‌ ‏ همچنین تعلیق مونتاژ و آزمایش سانتریفیوژ‌ها، ‏ تعلیق ساخت قطعات داخلی سانتریفیوژ‌ها ‏ تعلیق غنی‌سازی همه تاسیسات موجود در ایران بود. ‏ طرف مقاب4ل ن4یز متعه4د ش4د تالش فع4االنه‌ای را ب4رای عادی ش4دن برنام4ه هس4ته‌ای ای4ران در ش4ورای حک4ام دنبال کند! ‏ ی همان اس4تراتژی فش4ار ب4رای عقب‌نش4ینی3 ، با این ح4ال و به‌رغم تعه4د ای4ران ب4ه مف4اد بیانی4ه بروکس4ل ،غ4رب ب4از هم در راس4تا ‌ ه دیگر علی4ه ای4ران در شور4ای حکام به تص4ویب ر4ساند4. قط4عنام 4 ‏ عدم تعه4د ط4رف اروپ4ایی ب4ه تعه4داتش م4وجب ش4د ای4ران ب4ه نش4انه اعتراض ،پس از ص4دور قطعنام4ه س4وم در ژوئن ،2004 اعالم کند به تعهداتش عمل نمی‌کند. ‏ با این وج4ود غالمرض4ا آق4ازاده « 20ف4روردین »83اعالم ک4رد ای4ران ب4ه ص4ورت داوطلبان4ه تولی4د س4انتریفیوژ را تعلی4ق می‌کند. ‏ با این وج4ود ب4از هم ط4رف مقاب4ل فش4ار ب4ر ای4ران را ج4ایگزین عمل ب4ه تعه4دات خ4ود کرد. ‏ نتیج4ه این اق4دامات آن ش4د ک4ه نهاده4ای عالیرتب4ه درون ای4ران خواس4تار واکنش س4ریع ب4ه خل4ف وعده ط4رف مقاب4ل شدند. ‏ ایران مردادماه 83تولید سانتریفیوژ در نطنز را دوباره آغاز کرد. هراس از شورای امنیت اق4دام ای4ران در ف4ک پلمب نط4نز م4وجب ش4د این‌ب4ار ش4ورای حک4ام در قطعنامه‌ای ایران را تهدید به ارجاع پرونده‌اش به شورای امنیت سازمان ملل کند. ‏ آن4ان ب4رای وادار ک4ردن ‌ای4ران ب4ه تعلی4ق همه فعالیت‌ه4ای غنی‌س4ازی خ4ود ،ی4ک ضرب‌االجل 3ماهه قرار دادند. ‏ ب4ر اس4اس این ض4رب‌االجل در ص4ورتی ک4ه ای4ران ت4ا ت4اریخ 25نوام4بر 5( 2004آذر ی ام4نیت ارج4اع ته4ای ت4اسیس4ات ن4ط4نز ر4ا تعلی4ق نمی‌ک4رد4 ،پرون4ده ب4ه ش4و4را 4 ،)83فعالی ‌ می‌شد. ‏ غ4رب در راس4تای اس4تراتژی فش4ار ،این‌ب4ار ن4یز ب4ه خواس4ته خ4ود رس4ید و ای4ران ب4ا امضای بیانیه پاریس ،تعلیق کامل غنی‌سازی اورانیوم را پذیرفت. روح4انی دلی4ل این عقب‌نش4ینی را ممانعت از ارج4اع پرون4ده ای4ران ب4ه ش4ورای ام4نیت عنوان کرد. بیانیه پاریس ‏ در بیانی4ه پ4اریس ،ای4ران در کنار همه تعه4دات بیانیه‌ه4ای س4عدآباد و بروکس4ل ،متعه4د ب4ه تعلی4ق فعالیت‌ه4ای «غیر4مرت4بط» با 4غنی‌سازی4اورانیوم ا 4ز جمل4ه فعالی4ت‌های تبدی4ل اورانیو4م در تاسیسات UCFاصفهان نیز شد. ‏ تعهد طرف خارجی در بیانیه پاریس بسیار تاسف‌آور بود. ‏ آن‌ه4ا متعه4د ش4دند حق4وق هس4ته‌ای ای4ران در NPTرا ب4ه رس4میت ش4ناخته و اق4دامات ای4ران در عقب‌نش4ینی از حق4وق هسته‌ای خود را «اق4دامات اعت4مادسا4ز داوطل4بانه» قلمداد کنند! ‏ اینک4ه این اق4دامات اعتمادس4از داوطلبان4ه منج4ر ب4ه ارائ4ه چ4ه امتی4ازاتی از س4وی ط4رف خ4ارجی ب4ه ای4ران ق ه‌ای4 4م4و4 4رد 4پر4س4ش ج4دی 4ق4ر4ار ن4گ4ر4فت ال4ب4ت4ه4 4تواف4 4 ذا4کر44ات 4ه4س4ت 4 می‌ش4و4د4 ،موض4و4عی 4ب4و 4د ک4ه 4ه4یچ4گ4ا4ه 4د4ر م4 4 4 ی 4و اق4تص4اد4ی م4ی‌توانس4ت ب4ه عنوان 4ی4ک 4امتی4از هه4ای 4هس4ت4ه‌ا4ی4 ،سی4اس4ی ،4امنی4ت‌ 4 ط4رفین ب4ر4ا4ی 4تش4ک4ی4ل کارگ4رو ‌ تلقی شود که بی‌اعتنایی طرف خارجی به این تعهدات ،همه امید‌ها را بر باد داد. ‏ بس4یار س4اده‌انگارانه اس4ت اگ4ر تص4ور ش4ود این تعه4دات فراق4انونی ای4ران منج4ر ب4ه ارض4ای ط4رف مقاب4ل ش4ده هت4ن‌ه4ا 4ب4ه4 4ح4الت عا4دی 4باز44نگ4ش4ت 4ک4ه 4ت4نه4ا 4چ4ند 4روز پس4 4از 4بی4ان4ی4ه پ4ا4ریس ،4ش4و4را4ی 4حک4ا4م ب4اش4د4 .م4و4ض4و4ع 4ای4ران44 4ن ‌ ب4از هم 4قطع4نامه‌ای ش4دیداللحن ع4لی4ه ای4را4ن تص4ویب 4ک4رد 4و خواه4ان 4تص4ویب پروتک4ل الح4اقی در مجلس ای4ران شد. مرحله دوم ‏ عدم تعه4د ط4رف غ4ربی ب4ه تعه4داتش منج4ر ب4ه تق4ویت موض4ع «مق4اومت» در ای4ران شد. ‏ اس4تراتژی «اعتمادس4ازی» توان4ایی مقابل4ه مج4دد ب4ا اس4تراتژی مق4اومت در عالیرتبه‌ترین س4طوح تص4میم‌گیری در نظام را نداشت. ‏ از س4وی دیگ4ر انتخاب4ات ریاس4ت‌جمهوری نهم س4بب ش4د تیم مذاکره‌کننده توان4ایی مقابل4ه ب4ا انتقاده4ای داخلی را نداشته باشد. ‏ جری4ان همفک4ر تیم مذاکره‌کننده هس4ته‌ای ای4ران در انتخاب4ات ریاس4ت‌جمهوری شکس4ت خ4ورد و محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور شد. ‏ 2روز قب4ل از آغ4از ریاس4ت‌جمهوری احمدی‌نژاد ،ای4ران آغ4از مج4دد فع4الیت UCFاص4فهان را ب4ه آژانس اعالم کرد. ‏ مرحله دوم روند هسته‌ای در دولت خاتمی به همین اعالم رسمی ختم می‌شود. ‏ ب4ه عب4ارت دیگ4ر تیم مذاکره‌کننده هس4ته‌ای دولت خ4اتمی در واپس4ین روزه4ای خ4ود همه مس4ؤولیت بازگش4ایی UCFاصفهان را به دولت بعد منتقل کرد. آغاز استراتژی مقاومت ‏ محمود احمدی‌نژاد 12م4رداد 84س4کان ه4دایت دولت را برعه4ده گ4رفت 2 .روز بع4د یع4نی 14م4رداد تروئیک4ای ار4وپ4ای4ی ی4ک بس4ته پیش4نهادی 4را ب4را4ی دول4ت اح4مدی‌نژ4اد ارس4ال ک4رد ت4ا م4ذاکرات هس4ته‌ای ب4ر مبنای آن ادام4ه یابد. ‏ 3روز پس از ارس4ال این بس4ته و 5روز پس از آغ4از ریاس4ت‌جمهوری احمدی‌نژاد ،ای4ران تاسیس4ات UCFرا فک پلمب و غنی‌سازی را دوباره آغاز کرد. ‏ همزم4ان ای4ران ب4ه کش4ورهای اروپ4ایی اعالم ک4رد پیش4نهادات هس4ته‌ای آن4ان را نخواهد پذیرفت. ‏ شورای حک4ام مج4ددا تش4کیل جلس4ه داد و در 2ن4وبت ض4رب‌االجل‌هایی را ب4رای تعلی4ق تاسیس4ات اص4فهان و بازگشت ایران به میز مذاکره اعالم کرد. ‏ یس4ازی ب4ه اطالع آژانس رسانده شد. در ای4ران ام4ا پای4ان تعلی4ق داوطلبان4ه فعالیت‌ه4ای غن ‌ ‏ هش4دارهای اعض4ای دائم ش4ورای ام4نیت و همچ4نین تروئیک4ای اروپ4ایی درب4اره ارج4اع پرون4ده ای4ران ب4ه ش4ورای امنی4ت با4پاسخ4منف4ی ایران 4و یا4دآوری 4عدم تعهد 4غرب مو4اجه شد4. ‏ نم4اه‌ همان س4ال پرون4ده ای4ران را ب4ه ش4ورای ام4نیت ارج4اع داد و این در ح4الی در‌‌نه4ایت ش4ورای حک4ام 15بهم ‌ بو4د که جمهوری اسالمی ایران 4به ه4مه ت4عهدات 4قانون4ی خود م4ندرج4در NPTمت4عهد بود. فتنه هسته‌ای 2 درب4اره تغی4یر رون4د موض4ع‌گیری ای4ران در قب4ال موض4وع هس4ته‌ای بای4د ی4ک نکت4ه بنیادین را همواره مورد توجه قرار داد: ‏ در ط4ول م4ذاکرات تیم هس4ته‌ای دولت دوم خ4رداد ،همواره ی4ک نگ4اه منتق4د از جایگاه عالی وجود داشت. ضرورت انش4ا و انتش4ار نام4ه سرگش4اده نمایندگان اص4الح‌طلب ب4ه ره4بر انقالب ب4رای پ4ذیرش پروتک4ل الح4اقی ،بی4انگر وج4ود قدرتمند این نگ4اه منتقدان4ه ب4وده است؛ ‏ نگرش4ی ک4ه ب4ه ج4ای «اعتمادس4ازی منفعالن4ه» معتق4د ب4ه «مق4اومت فعاالن4ه» ب4ود و سرانجام نیز این محور تحلیلی را در مذاکرات هسته‌ای اعمال کرد. امام خامنه ای در یزد حض4رت آیت‌الل4ه خ4امنه‌ای ،ره4بر انقالب بع4د‌ها در جمع دانش4جویان دانش4گاه‌های ی4زد در این‌باره فرمودند: فه4ای هس4ته‌ای « بنده‌ همان موق4ع هم تاکی4د ک4ردم اگ4ر رون4د مطالب4ه پی در پی طر ‌ ادامه یابد ،وارد میدان می‌شوم ،همین کار را هم کردم. ‏ بنده گفتم ک4ه بای4د این رون4د عقب‌نش4ینی متوق4ف ش4ود و تب4دیل ش4ود ب4ه رون4د پیش4روی و اول4ین ق4دمش هم با4ی4د د ‌ر همان دول4تی 4انج4ام 4بگ4یرد 4ک4ه ای4ن عقب‌4نش4ینی در آن 4دولت انجام گرفته بود». ‏ البت4ه در این می4ان نقش مجلس هفتم را ن4یز نبای4د نادی4ده گ4رفت چراک4ه تص4ویب مص4وبه ممانعت ا4ز ادام4ه اج4را4ی پر4وتک4ل الح4ا4قی ت44ا ح4دو 4د زی4ادی جا4یگ4اه ای4ر4ان د 4ر تقاب4ل هسته‌ای را قوت بخشید. ‏ در نتیج4ه همین ش4رایط رق4ابت نگ4رش انقالبی و نگ4اه مرعوبان4ه در ‌‌نه4ایت منج4ر ب4ه اتخاذ رویه مقاومت فعاالنه در موضوع هسته‌ای شد. * دولت نهم و پرونده هسته‌ای دولت نهم در روز پنجم فع4الیت خ4ود ،ب4ا آغ4از غنی‌س4ازی در UCFاص4فهان تث4بیت این روند در دوره جدید را اعالم کرد. این اقدام ایران موجب ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت شد. در این مقط4ع حس4اس ،تص4میم‌گیران در ای4ران ب4ه این نتیج4ه رس4یدند ک4ه فوای4د پیش4برد فع4الیت هس4ته‌ای ای4ران در ق4الب «تعه4دات ق4انونی آژانس» بس4یار بیش4تر از تعلیق این فعالیت‌ها به دلیل هراس از واکنش شورای امنیت است. ‏ ب4ه عب4ارت دیگ4ر ،ای4ران تص4میم گ4رفت ذی4ل گفتمان مق4اومت اس4المی ،راه4برد همکاری قانونی با آژانس را پیگیری کند. سخنرانی احمدی نژاد در مجمع عمومی سازمان ملل پيش4نهاد اي4ران اين ب4ود حاض4ر اس4ت برنام4ه غ4نی س4ازی را ب4ه ط4ور مش4ترک ب4ا کش4ورهای ديگ4ر وي4ا ش4ر4کت 4ه4ای خ4ا4رجی4 4انج4ام 4ده4د ت44ا ب4ه 4اي4ن 4وس4يله4 4اط4مينان 4الزم 4در م4ورد 4ص4لح آ4م4يز ب4ودن 4آن ايج4اد شود. اين پيشنهاد با بی تفاوتی کامل کشورهای طرف مذاکره ايران مواجه شد. البته اين پيشنهاد جديد و ساخته و پرداخته ايران نبود. حد اق4ل ي4ک س4ال قب4ل يکی از گ4زارش ه4ای کمس4يون س4ويدی منع س4الح ه4ای تخ4ريب انب4وه ب4ه رياس4ت ه 4ای4کش4ور4های4م4ورد س4و ظن ی ک4نت4رول 4م4وثر4بر4ن4ام4ه هس4ت 4 ی4را ب4را4 4 س بل4يکس چ4نين پيش4نها4د 4 ی ه4ان4 4 4آق4ا 4 ارايه داده بود. ‏ ب4ه ه4ر ح4ال چ4ون خواس4ته غ4رب و بخص4وص اي4االت متح4ده اين ب4وده اس4ت ک4ه اي4ران باي4د ب4ه کلی هر 4پيش4نهادی ه4م 4اي4ر4ا4ن بده4د ،ح4تی پ4يش4نه4ادی ی را کن4ا 4ر بگ4ذار 4د ،ب4ه 4نظ4ر4می رس4د ک4ه 4 ب4ر4نام4ه غ4نی 4س4از 4 معقول برای حفظ غنی سازی باشد ،از جانب غرب رد خواهد شد قطنامه شورای حکام آژانس بين المللی انرژی هسته ای ، سپتامبر 2005 ‏ در اين قطعنام4ه مهم ،ک4ه ش4ورای حک4ام ب4رای اولين ب4ار اي4ران را آش4کارا ب4ه نقض NPTمتهم نمود ،چه4ار خواس4ته مهم وجود دارد: خواست اول: ‏ خواس4ت اول اين س4ت ک4ه اي4ران بيش از پيش و م4ا ورای وظ4ايفش ب4ر اس4اس ، NPTم4وافقت ن4ا م4ه پادم4ان و پر4وتکل الحاق4ی با آژ4انس 4همکار4ی نمايد. ‏ اين همک4اری باي4د در جهت بررس4ی از تاسيس4ات ،م4دارک ،ماش4ين آالت و وس4ايل تحقيق4اتی و تماس با افراد باشد. ‏ خواس4ت آژانس خيلی بيش از آن چ4يزی اس4ت ک4ه اي4ران از نظ4ر حق4وقی موظ4ف ب4ه انج4ام آن است . ‏ آژانس از جمل4ه درخواس4ت مص4احبه ب4ا پرس4نل ارتش کنترول م4دارک مرب4وط ب4ه غ4نی س4ازی و بازدي4د از پادگ4ان ر 20054ب4ا 4قس4مت عمده اي4ن خ4واس4ت4ه ه4ا 4از جمل4ه بازدي4د از پ4ارچين تواف4ق نظ4ا4می 4پ4ارچ4ين ر4ا دار4د اي4ر4ا4ن در م4اه 4اکت4ب 4 کرد. خواست دوم: خواست دوم آژانس اين است که تعليق غنی سازی پايدار باشد. ‏ البت4ه چ4ون طب4ق معاه4ده NPTغ4نی س4ازی ممنوع نيس4ت ،آژانس نمی توان4د اي4ران را ازنظ4ر حق4وقی موظ4ف ب4ه تعطيلی دايمی عمليات غنی سازی نمايد. ولی منظ4ور از تعليق پاي4دار اين اس4ت ک4ه غ4نی س4ازی را ب4ه م4دت نامحدود يا طوالنی به تعويق اندازد. خواست سوم: خواس4ت س4وم اين اس4ت ک4ه اي4ران در م4ورد س4اختن کارخانه آب سنگين اراک تجديد نظر کند. يکی از مص4ارف اص4لی آب س4نگين توليد پلوتونيوم اس4ت که راه ديگری برای توليد سوخت بمب اتمی است. به نظ4ر غ4رب ب4ا توج4ه اينک4ه اي4ران تنه4ا ي4ک نيروگ4اه هس4ته ای دارد چ4نين س4رمايه گ4ذاری عظيمی ب4رای توليد س4وخت هيچ توجيه اقتصادی ندارد. خواست چهارم : خواس4ت چه4ارم آژانس اين اس4ت ک4ه اي4ران ف4ورا پروتک4ل الح4اقی را تص4ويب و ب4ه ط4ور کام4ل اج4را کند. ‏ اي4ران اين پروتک4ل را در س4ال 2003امض4ا ک4رده و از آن زم4ان ب4دون آن ک4ه مجلس تص4ويب ک4رده باشد ،اجرا نموده است. ‏ از نظ4ر حق4وقی وق4تی کش4وری ي4ک معاه4ده بين المللی را امض4ا می کند عمال ب4ه آن متعه4د نيس4ت و وظيفه اجرای آن را ندارد. امض4ا در اص4ل نش4ان دهنده عزم راس4خ ي4ک کش4ور ب4رای پيوس4تن ب4ه ي4ک پيمان و اج4رای آن اس4ت. عمال ايران4در دو سال4گذشته بيش ا4ز وظيف4ه حقوقی اش عمل 4کرد4ه است. بنابر اين خواس4ته آژانس در م4ورد تص4ويب پروتک4ل بی معنا اس4ت ،چ4ون پيوس4تن ب4ه ي4ک پيمان بين ر کش4وری4 4اس4ت 4و 4هيچ 4ک4ش4وری4 4ي4ا س4ا4ز4ما4ن 4ب4ين 4المللی 4نمی 4ال4مللی 4و اج4رای 4آ4ن از 4ا4خت4يا4رات 4ه4 4 ل ر4ا موظ4ف به 4پيوستن به4يک4پيمان4بين4المللی ن4مايد. تواند يک کشور مستق 4 تغیير در ديد گاه ها ی ايران ايران تا کنون چندين بار نظر خود را در مورد نقايص وکوتاهی های خود تغير داده است. مواض4ع اي4ران ت4ا پاي4ان دوره رياس4ت جمه4وری خ4اتمی اين ب4ود ک4ه از ج4انب اين کش4ور کوت4اهی ه4ا و قص4وری ص4ورت گرفت4ه ک4ه تمام فع4اليت ه4ای خ4ود را ب4ه موق4ع ب4ه آژانس اطالع ن4داده است. معه4ذا اي4ران تاکيد داش4ته ک4ه پس از ش4روع بازرس4ی ه4ا و در خواس4ت آژانس ،همک4اری الزم را نموده و همه اطالعات موجود را در اختيار بازرسان قرار داده است. ‏  اين اظه4ارات ت4ا ح4دی درس4ت اس4ت زي4را پ4اره ای م4وارد س4و ظن ه4ا ب4ر اس4اس بازرس4ی رف4ع ش4بهه ش4دند و ب4رای آژانس روش4ن گردي4د ک4ه اطالعات داده ش4ده از سوی ايران درست بوده است . ايران از مشکل خود با آژانس به عنوان "کوتاهی" و "قصور" نام می برد در ح4الی ک4ه آژانس از" نقض" معاه4ده ص4حبت می کند ک4ه ب4ار حق4وقی س4نگين ت4ری دارد. از نظ4ر آژانس اي4ران تعه4دات خ4ود را نقض ک4رده ک4ه ب4ه موق4ع فع4اليت ه4ا ی خ4ود را اطالع نداده است. تغيير عمده ای ک4ه در موض4ع گ4يری اي4ران پس از انتخ4اب احمدی ن4ژاد ب4ه عنوان رييس جمه4ور پيش آم4ده اين اس4ت ک4ه اي4ران اص4ال هيچ کوت4اهی نک4رده و تمام فعاليت هايش کامال مطابق تعهداتش بر اساس NPTبوده است. عدم اعتماد به تضمين سوخت نيرگاه اتمی يک اس4تدالل مهم اي4ران ن4يز اين اس4ت ک4ه نمی توان4د ب4رای ت4امين س4وخت نيروگ4اه ه4ای خود به خارج اعتماد کند. دليل اين بی اعتمادی تح4ريم ه4ايی اس4ت ک4ه در تمام دوران پس از انقالب ب4ر اي4ران اعمال شده است. مض4افا اي4ران اس4تدالل می کند چ4ون اورانيوم و فن آوری الزم ب4رای غ4نی س4ازی در داخل کشور وجود دارد ، دليلی ب4رای وابس4تگی ب4ه خ4ارج ب4رای ت4امين س4وخت نيروگ4اه ه4ا ی هس4ته ای موج4ود نيست. تضمين های عينی ‏ اي4ران در ط4ول م4ذاکراتش ب4ا س4ه کش4ور اروپ4ايی تاکيد نموده ک4ه ب4رای اعتماد س4ازی حاض4ر است تضمين عينی بدهد. ‏ منظور ايران از اين اصطالح نا روشن بود. اما اين مساله کم کم در تابستان سال 2005روشن شد . ‏ اي4ران در طی م4ذاکرات ب4ا اروپ4ا از جمل4ه پيش4نهاد ک4رده اس4ت ک4ه آژانس بين المللی ب4ه ص4ورت دايمی با4ز ر4سانی از هر4مليتی 4که می خ4واهند 4در4ايران داشت4ه باشد4. کش4ورهای عض4و NPTمعموال نگ4ران اين هس4تند ک4ه کس4انی ک4ه ب4ه عنوان ب4ازرس آژانس از ر مج4از 4در ا4ختيار ه را 4ب4ه 4ط4و4ر غ4ي 4 تا4سيس4ات 4حس4اس 4ک4ش4ور د4ي4د4ن م4ی کنند ، 4اط4العات کس4ب 4ش4د4 4 کشورهای ديگر هم بگذارند. ‏ اين ت4رس بی پاي4ه نيس4ت چ4ون بع4دًا این ام4ر در دسترس4ی س4رویس ه4ای جاسوس4ی س4یا وموساد به لیست دانشمندان هسته ای ایران بود .  آق4ا ی رل4ف اکيوس رييس س4وئدی گ4روه بازرس4ان س4ازمان مل4ل متح4د در عراق در مصاحبه ها و نوشته های خود چند بار به اين موضوع اشاره کرده است : که س4ازمان CIAتالش زي4ادی ک4رده ب4ود ک4ه اف4راد خ4ود را ب4ه عنوان ب4ازرس تاسيسات اتمی در ميان بازرسان آمريکايی قرار دهد. آق4ای اکيوس ي4ک ديپلمات مع4روف و عالق4ه مند ب4ه آمريکاس4ت و باي4د گفت4ه اش را جدی گرفت. تض4مين ه4ای عينی اي4ران اين اهميت را دارد ک4ه ب4ا وج4ود آگ4اهی از خط4ر دادن امک4ان بازرس4ی دايم و متع4دد ،اي4ران ب4رای اعتماد س4ازی داوطلبان4ه ق4دمی بيش ار آن چه معمول است بر داشته است .  داليل طرفداران و مخالفان برنامه هسته ای در داخل ايران " موافقان برنامه هسته ای" در داخ4ل اي4ران،کس4انی ک4ه طرف4دار اي4ران هس4ته ای هس4تند ب4ه واقعيات دنيای حاضراش4اره می کنند و معتقدن4د داش4تن ي4ک برنام4ه هس4ته ای پيش4رفته و ح4تی سالح هسته ای: ‏ باعث ايجاد پرستيژ برای ايران می شود ، ‏ وحدت ملی ايجاد می کند ، غرور بر انگيز است و در مذاکرات بين المللی موضع ايران را محکم می کند. آن ها به مورد هند و پاکستان و کره شمالی اشاره می کنند. مخالفان برنامه هسته ای" مخ4الفين برنام4ه هس4ته ای در م4ورد عواقب بين المللی اين ک4ار هشدار می دهند. آن ها معتقدند چنين برنامه ای ا منيت ايران را کاهش می دهد زي4را س4بب می ش4ود ک4ه کش4ورهای همس4ايه هم ب4ه فک4ر توليد س4الح های هسته ای بيفتند. اين گ4روه همچ4نين تاکيد دارن4د ک4ه ت4ا زم4انی ک4ه جامع4ه بين المللی ب4ه اي4ران اعتماد ندارن4د تنه4ا در داخ4ل قرارداده4ای بين المللی اس4ت ک4ه ايران می تواند امنيت خودش را حفظ کند. از سرگیری غنی‌سازی پس از توافق‌نام4ه پ4اریس در س4ال اول فع4الیت دولت نهم جمه4وری اس4المی ایران، ‏ ای4ران اعالم ک4رد تعلی4ق داوطلبان4ه غنی‌س4ازی ب4ه پای4ان رسیده‌اس4ت و ب4ا ف4ک پلمب ،فعالیت‌های UCFاصفهان را تحت نظارت آژانس ادامه می‌دهد. همچ4نین ای4ران در ژانوی4ه ۲۰۰۶در حض4ور بازرس4ان آژانس بین‌المللی ان4رژی قی4ق4اتی 4ه4س4ته‌ای4 4نط4نز 4را 4ن4یز 4ف4ک4 4پلمب 4ک4ر4 4د ،ام4ا4 ه‌ای تاس44یس4ات م4جت4مع تح 4 هس4ت 4 ش4ورا4ی ام4نی4ت د 4ر م4ار4س همان س4ا4ل ب4ه ای4را4ن ی4ک م4ا4ه فرص4ت داد 4ت4ا ف4عالیت‌ه4ای هسته‌ای خود را متوقف کند. در آوری4ل ۲۰۰۶دانش4مندان ای4رانی موف4ق ب4ه تولی4د چرخ4ه کام4ل س4وخت هس4ته‌ای در مقیاس آزمایشگاهی شدند و ایران به کشورهای عضو باشگاه اتمی پیوست.  شورای ام4نیت در ژوئی4ه ۲۰۰۶قطعنام4ه ۱۶۹۶را تص4ویب ک4رد ک4ه خواس4تار تعلی4ق غنی‌سازی اورانیوم در ایران بود. شورای ام4نیت در دس4امبر همان س4ال قطعنام4ه ۱۷۳۷را تص4ویب ک4رد ک4ه بیش4تر فعالیت‌ه4ای تج4اری ،م4الی ،ص4نایع موش4کی و هس4ته‌ای ای4ران را براس4اس بند ۴۱ فصل هفتم منشور ملل متحد ،هدف قرار داده بود. این قطعنام4ه نخس4تین س4ند بین‌المللی حق4وقی ب4ود ک4ه فعالیت‌ه4ای هس4ته‌ای ای4ران را به‌عنوان تهدیدی علیه صلح و ثبات منطقه‌ای معرفی می‌کرد. ته4ران ب4ا تاکی4د ب4ر بند ۴معاه4ده ان‌پی‌تی این اتهام4ات را غ4یر مس4تند می‌خوان4د و خواستار رفتار غیر تبعیضی با فعالیت‌های اتمی این کشور بود. مذاکرات دولت نهم و دهم با 5+1 هیات‌ه4ای م4ذاکره کننده ای4ران و گ4روه 5+1در دولت نهم و دهم 9ب4ار ب4ر س4ر یک میز به مذاکره نشستند. تیر م4اه ،1387مه4ر م4اه ،1388آذر م4اه 1389ب4ه ت4رتیب م4ذاکرات ژن4و ی4ک ،دو و س4ه برگ4زار و اس4تانبول بهمن 1389و همچ4نین 26ف4روردین م4اه 1391 میزبان دور بعدی گفت‌وگوها بود. این م4ذاکرات س4وم و چه4ارم خ4رداد در بغ4داد و 29و 30خ4رداد م4اه در مس4کو برگ4زار و هش4تم و نهم اس4فند م4اه 1391و همچ4نین 16و 17ف4روردین م4اه سال ( )1392نیز آلماتی قزاقستان میزبان این مذاکرات بود. این راهبرد هسته‌ای ایران از 3نظرگاه حائز اهمیت بوده و هست؛ نخست آنکه ایجاد تمایز میان وجوه فنی و سیاسی را به دنبال دارد دیگری مشروعیت‌بخشی به پیشبرد برنامه هسته‌ای را موجب می‌شود. دس4تاورد س4وم ام4ا بس4یار قاب4ل ت4امل‌تر اس4ت و آن ایج4اد ی4ک ائتالف ف4نی در آژانس در برابر مواضع سیاسی علیه کشورهای عضو بود؛ دس4تاورد مهمی ک4ه بع4د‌ها در ق4الب حمایت‌ه4ای جنبش عدم تعه4د نمود بیش4تری یافت. در راس4تای این راه4برد هس4ته‌ای ب4ود ک4ه رون4د دیپلماس4ی هس4ته‌ای جدی4د ای4ران ش4کل گرفت.  تیم هس4ته‌ای جدی4د در ابت4دای این راه4برد ی4ک وظیف4ه بس4یار مهم و تاثیرگ4ذار برعهده داشت و آن تغییر تصور غرب در قبال نحوه مواجهه با ایران بود. تیم جدی4د هس4ته‌ای ای4ران بای4د در‌ همان ابت4دا ذه4نیت ط4رف مقاب4ل – اعمال فش4ار ب4رای تحق4ق ش4رایط مطل4وب -را ک4ه در قب4ال م4ذاکرات ب4ا تیم قب4ل ش4کل گرفته بود ،تغییر می‌داد. ای4ران ب4رای پیش4برد اه4داف خ4ود در وهل4ه اول نیازمند ب4ه بازگش4ت از موض4ع عقب‌نشینی و سپس تحمیل خود به طرف مقابل بود. تیم جدی4د در‌ همان ابت4دا ب4ه این نتیج4ه رس4ید ک4ه ب4رای تحمی4ل حق4وق هس4ته‌ای خ4ود ب4ه ط4رف مقاب4ل ،ای4ران نیازمند زم4ان اس4ت؛ زم4انی ک4ه ‌بای4د ب4ه «غنی‌سازی» مصروف می‌شد. ایران و چماق و هویج اعض4ای دائم ش4ورای ام4نیت همراه آلمان ی4ک ک4ارگروه م4ذاکراتی هس4ته‌ای را در ق4الب 5+1 ش4کل دادن4د 4ک4ه بع4د‌ها 4این 4ک4ارگروه در 4کنار ش4ورای 4ام4نی4ت ب4ه اعمال س4یاس4ت «4چماق و ه4ویج» شهره شد. ‏ 1+5در مرحل4ه نخس4ت اق4دام ب4ه ارائ4ه ی4ک ه4ویج ب4ه ن4ام «بس4ته پیش4نهادی» در 6ژوئن 2006 کرد. این ه4ویج را خ4اویر س4والنا ،مس4ؤول وقت سیاس4ت خ4ارجی اتحادی4ه اروپ4ایی و نماینده 5+1ب4ه علی4 4الریج4انی4 4دا4د4؛ ه4وی4جی 4ک4ه4 4ایج4ا4د ر4آک4توره44ای4 4آب4 4س4بک4 4د4ر ای4ران4 4تو4س4ط کمپا4نی‌ه4ای 4بی4ن‌4ال4ملل4ی 4و تض4مین 4ف4روش س4و4خت ب4ه 4ای4ران4 4را 4ا4رائ4ه4 4م4ی‌دا4د و 4در عوض خواس4ت4ار 4تعلی4ق 4ه4مه فعالیت‌های غنی‌سازی در ایران تا زمان حاصل شدن اطمینان می‌شد! ای4ران همزم4ان ب4ا اف4زایش س4رعت غنی‌س4ازی و س4اخت س4انتریفیوز ،این بس4ته پیش4نهادی را ن4یز مورد توجه قرار داد. تیم مذاکره‌کننده ای4ران ب4ه ریاس4ت علی الریج4انی تیرم4اه 88در بروکس4ل حض4ور ی4افت و درب4اره ا4ین بسته ب4ا نمایندگا4ن رو4سیه ،چی4ن ،فرانس4ه ،آلمان و انگ4لیس دی4دار کرد. دیدار‌ها در بروکسل در‌‌نهایت به سرانجام نرسید.  1+5خواس4تار پاس4خ س4ریع ای4ران ب4ه بس4ته پیش4نهادی ب4ود ام4ا جمه4وری اس4المی ای4ران در راس4تای تحق4ق ز بر مس4ائل4فنی و حقوق4ی ب4ا ای4ن موض4وع مخال4فت کر4د. «خ4رید زمان»4و تمرک 4 علی الریج4انی معتق4د ب4ود مح4ل اختالف ب4ر س4ر موض4وع غنی‌س4ازی اس4ت ،بنابراین اتخ4اذ ش4یوه‌ای ب4رای برطرف کردن این نگرانی را مفید می‌دانست. آثار نارضایتی د ‌ر همان دیدار آخر بروکسل در چهره سوالنا مشاهده شد. یه4ای غ4رب یس4ازی در ای4ران تاکی4د ک4رد ام4ا نماینده ای4ران بررس4ی نگران ‌ سوالنا ب4ار دیگ4ر ب4ر تعلی4ق غن ‌ درباره غ4نی‌س4ازی او4رانیوم را 4هنگام تعل4یق ،غیرقا4بل قبول 4دانست. یس4ازی عمال چماق 5+1یع4نی ش4ورای ام4نیت را ب4ه مس4یر م4ذاکرات وارد تاکی4د ای4ران ب4ر عدم تعلی4ق غن ‌ کرد. ‏ 1+5ب4ا مح4وریت فع4ال آمریک4ا چند روز پس از اعالم موض4ع ای4ران در رد تعلی4ق غنی‌س4ازی ،ای4ران را تهدید به صدور قطعنامه شورای امنیت کردند. کم4اه بع4د یع4نی 31مردادم4اه 85را زم4ان ای4ران در واکنش ب4ه این اق4دام از رفت4ار آمریک4ا انتق4اد و ی ‌ پاسخگویی به بسته پیشنهادی 5+1اعالم کرد. پاسخ ایران به این قطعنامه چه بود؟ ‏ تیم مذاکره‌کننده دولت اص4الحات ب4رای عدم ارج4اع پرون4ده ای4ران ب4ه ش4ورای ام4نیت و اعمال اق4دامات تح4ریمی علیه ایران اقدام به تعلیق داوطلبانه کرد؛ ‏ تیم جدی4د هس4ته‌ای چ4ه واکنش4ی بای4د نش4ان می‌داد؟ ای4ران ت4ا 9ش4هریور فرص4ت داش4ت فعالیت‌ه4ای غنی‌س4ازی ش نشان داد. ‌االجل44شورا4ی ا4منی4ت ،4ایرا4ن وا4کن 4 خود 4ر4ا ت4عل4یق4کند 4با4ا4ین4حا4ل 5 4ر4وز4ق4ب4ل4ا 4ز پا4یا4ن ضرب4 4 ‏ محمود احمدی‌نژاد 4ش4هریور 85ب4ه اراک رفت و در واکنش ب4ه قطعنام4ه 1669مجتمع آب س4نگین اراک را افتتاح کرد. ‏ همزم4ان ب4ا این اق4دام ،مس4یر دیپلماتی4ک ن4یز در پیش گرفت4ه ش4د ام4ا ای4االت متح4ده آمریک4ا فش4ار زی4ادی را وارد و بر بی‌نتیجه ماندن مذاکرات تاکید کرد. ‏ این اق4دام آمریک4ا م4وجب ش4د تنه4ا ی4ک م4ورد گفت‌وگ4وی الریج4انی و س4والنا در ات4ریش ص4ورت بگ4یرد و 5+1ب4ا اعالم 4پ4ایان م4ذاک4رات4هسته‌4ای4ب4ا ایرا4ن4 ،44قط4عنام4ه 1737ر4ا د 4ر دوم 4دی‌ماه 85عل4یه ایران 4تصو4یب کرد. ‏ نب4ار ن4یز در واکنش ب4ه قطعنام4ه ش4ورای ام4نیت از فع4الیت 3ه4زار س4انتریفیوژ در نط4نز خبر داد. ای4ران ای ‌ ‏ هدف ای4ران از پاس4خگویی س4ریع ب4ه راه4برد فش4ار آمریک4ا برجسته‌س4ازی ی4ک واقعیت بود.  جمه4وری اس4المی ب4ا این واکنش‌ه4ا ،بی‌نتیج4ه مان4دن چماق را در مقاب4ل ای4ران اعالم کرد. ‏ ب4ه عب4ارت دیگ4ر ،واکنش‌ه4ای س4ریع ای4ران ب4ه قطعنامه‌ه4ای ش4ورای ام4نیت این پی4ام مهم را مخابره کرد که قطعنامه‌ها مانع پیشبرد برنامه هسته‌ای ایران نمی‌شود. ‏ ای4ران البت4ه این‌ب4ار ی4ک هش4دار عملی ن4یز ب4ه آژانس داد و ورود 38نف4ر از بازرس4ان آژانس ب4ه خاک خود را ممنوع کرد. این تصمیم ایران البته پیام‌هایی را هم برای ایاالت متحده در‌بر داشت. واکنش‌ه4ای ق4اطع اگرچ4ه در راه4برد جدی4د هس4ته‌ای ای4ران ق4رار داش4ت ام4ا ت4داوم م4ذاکره هیچگ4اه از محتوای این راهبرد حذف نشد. ‏ علی الریج4انی این‌ب4ار در حاش4یه اجالس امنی4تی م4ونیخ ب4ه دی4دار س4والنا رفت و پس از آن ب4ا رومانو پرودی در ایتالیا دیدار کرد. به‌رغم م4ذاکرات الریج4انی و همچ4نین اعالم آم4ادگی ای4ران ب4رای پاس4خگویی ب4ه همه ش4بهات هه4ا عل4ی4ه ای4ر4ان ه 4قطع4نام ‌ ور 4هم 4 4آژ4انس 4ام4ا 4 5+14ب4از 4هم 4موض4و4ع عدم ت4 4عل4ی4ق 4غ4نی‌س4ازی4 4ک4ه مح4 4 ب4ود را 4بهان4ه کردن4د و این‌ب4ا 4ر 4روز پس 4از آغ4از 4س4ال 86شمس4ی ،ق4طعنام4ه 4 17474را د4ر شورای امنیت به تصویب رساندند. این سومین قطعنامه علیه برنامه هسته‌ای ایران بود. راه قطعنامه برای تحریم ‏ 11روز پس از واکنش ای4ران ،ش4ورای ام4نیت قطعنام4ه 1669را علی4ه ای4ران تص4ویب و از این طری4ق تعلی4ق همه فعالیت‌های مرت4بط با4غنی‌سازی اوران4یوم در4ایر4ان را ا4لزامی کرد.4 ‏ اعض4ای دائم ش4ورای ام4نیت ای4ران را تهدی4د کردن4د در ص4ورت عدم تعه4د ب4ه این قطعنام4ه ،ب4ه م4اده 41فص4ل 7 منشور ملل متحد رجوع خواهند کرد. ‏ ماده 41می‌گوی4د« :ش4ورای ام4نیت می‌توان4د تص4میم بگ4یرد ک4ه ب4رای اج4رای تص4میمات آن ش4ورا مب4ادرت ب4ه چ4ه ل متح4د 4بخواه4د ب4ه ی‌توان4د 4از ا4عض4ای مل4 4 م 4اس4ت و 4م 4 ح نبا4ش4د الز 4 ه 4متض4من 4ب4ه 4ک4ا4 4رگ4یر4ی 4ن4ی4ر4وی 4م4س4ل 4 ی ک4 4 4اق4دا4مات 4 این قبیل اقدامات مبادرت ورزند ‏ این اق4دامات ممکن اس4ت ش4امل متوق4ف ک4ردن تمام ی4ا قس4متی از رواب4ط اقتص4ادی و ارتباط4ات راه‌آهن، ی و سای4ر4وسایل 4ا4رتبا4طی و ق4طع 4رواب4ط س4یاسی ب4اشد». دریا4یی ،هوای4ی ،پ4ست4ی ،تلگرا4فی ،ر4اد4یوی 4 ‏ بر این اس4اس ش4ورای ام4نیت ای4ران را تهدی4د ک4رد در ص4ورت عدم تعلی4ق غنی‌س4ازی ،می‌توان4د ه4ر اق4دام غیرنظامی را در پیش گیرد. ‏ یس4ازی تع4یین کرد. شورای ام4نیت همچ4نین ی4ک ض4رب‌االجل ی4ک ماه4ه را ب4رای تعلی4ق غن ‌  رویه ایران در پاسخگویی فنی به قطعنامه‌های آژانس این‌بار نیز تکرار شد. 20 فروردین‌م4اه س4ال 86مراس4م جش4نی در مجتمع نط4نز برگ4زار ش4د و در حض4ور مقام4ات مح4مود 4احمد4ی‌نژا4د 4از د4س4تیابی ا4ی4ران 4ب4ه 4مرحل4ه 4ص4نعتی 4تولی4د عا4لی4رتب4ه 4و میه4مان4ان 4خ4ارج4ی4 ، سوخت هسته‌ای خبر داد. این اق4دام ای4ران نش4ان داد رون4د م4ذاکرات جدی4د ک4ه ب4ر مبنای «مق4اومت فعاالن4ه» بنا ش4ده بود ،با سرعت و با جدیت دنبال می‌شود ‏ البته در این میان بیان یک نکته اساسی بسیار ضروری است و آن اینکه: ‏ جری4ان سیاس4ی همس4و ب4ا تیم مذاکره‌کننده س4ابق ،فش4ار روانی و رس4انه‌ای بس4یاری را علیه تیم مذاکره‌کننده دولت نهم به کار بست؛ موضوعی که البته پس از انتخابات ریاست‌جمهوری 88نمود بیشتری یافت. ‏ ب4ا این ح4ال اق4دامات پر‌ش4تاب ای4ران در پیش4برد برنام4ه هس4ته‌ای هرگ4ز م4انع ت4داوم م4ذاکرات هسته‌ای نشد. * البرادعی :آژانس نگرانی‌ از فعالیت‌های هسته‌ای ایران ندارد جمه4وری اس4المی ای4ران در راس4تای تق4ویت جنب4ه حق4وقی موض4وع هس4ته‌ای ،م4ذاکرات فشرده‌ای را با محمد البرادعی آغاز کرد. در‌‌نه4ایت نتیج4ه م4ذاکرات ال4برادعی و الریج4انی منج4ر ب4ه ارائ4ه نگرانی‌ه4ای ف4نی آژانس شد. دی4دار ج4واد وعی4دی ،مع4اون الریج4انی و اولی ه4اینونن ،مع4اون ال4برادعی در 20و 21 ه د4ر آن «پ4لو4تونی4و4م»، 4تی4ر‌م4اه4 864د4ر ته4ران 4ب4ه ت4د4وی4ن 4و ا4مض4ا4ی 4م4دال4ی4ته‌4ای 4منج4ر ش4د ک4 4 ه ته4ر4ان»، می 4د4ر دانش4کد4ه ف4نی دانش4گ4ا 4 «س4انتر4یف4یوژ4های P14و4« ،»‌P2منش4أ آل4ود4گی 4اورا4نی4و 4 مط4رح ش4د و 44ای4را4ن اعالم س 4 » ب4ه عنو4ان 4ن4گرا4نی‌ه4ای آژان 4 «پ4لونی4و4م 4 »210و «مع4دن گ4چین 4 کر4د می‌تواند4طی این مدا4لیته ،این موضوعات را تا ا4وایل دی‌م4اه پاس4خ دهد4. با این ح4ال جمه4وری اس4المی ای4ران در راس4تای اعتماد‌س4ازی مبت4نی ب4ر حف4ظ منافع ملی تنه4ا در مدت 40روز همه اقدامات را برای بازرسی‌های آژانس فراهم کرد.  همراهی ای4ران در بستر‌س4ازی حق4وقی ب4رای راس4تی‌آزمایی برنام4ه هس4ته‌ای ای4ران منج4ر ب4ه بازرس4ی‌های هماهنگ ش4ده بازرس4ان آژانس از برنام4ه هس4ته‌ای ای4ران شد. ‏ در این فاص4له بنا ب4ه دالیلی س4عید جلیلی ج4ایگزین علی الریج4انی ش4د و او رس4ما مسؤولیت پرونده هسته‌ای ایران را برعهده گرفت. اوای4ل آذرم4اه س4عید جلیلی و خ4اویر س4والنا م4ذاکراتی را در لندن پ4یرامون بس4ته پیشنهادی 6ژوئن برگزار کردند که به نتیجه نرسید. در این بس4ته پیش4نهادی ب4از هم تعلی4ق غنی‌س4ازی ب4ه عنوان خواس4ته الیتغ4یر 5+1 اعالم شده بود. در این فاص4له ،در آذرم4اه 86ش4ورای اطالعات ملی آمریک4ا در گ4زارش س4االنه خ4ود ص4راحتا 4از عدم گ4رای4ش ای4ر4ان ب4ه فعال4یت‌ه4ا4ی نظ4ام4ی هس4ته‌ای طی 4 4س4ال4 گذشته خبر داد.  پس از انتش4ار این گ4زارش اطالعاتی– امنی4تی از س4وی ش4ورای اطالعات ملی آمریک4ا ،س4رانجام ه 4برن4ام4ه هس4ته‌ای دم4اه 4س4ال 4 864رس4ما اعالم 4ک4رد همه 4ن4گر4انی‌4ه4ا4 4درب4ا4ر 4 م4ح4مد 4ال4ب4ر4اد4عی4 4د4ر اس4فن 4 یآ4زمای4ی 4ق4ر4ار 4گ4رف4ت 4و 4آژ4ان4س دیگ4ر44 4نگ4را4نی‌ای از 4ب4ابت ور4 4د ر4اس4ت ‌4 ای4ر4ان 4بر4 4رس4ی4 4،باز4 4رس4ی و 4م4 4 فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران ندارد. ای4ران پس از انتش4ار گ4زارش ال4برادعی اعالم ک4رد ب4ا رف4ع همه نگرانی‌ه4ای آژانس ،حض4ور پرون4ده ایران در شورای امنیت کامًال غیرقانونی است. ای4ران پس از پ4یروزی در پیش4برد و توس4عه برنام4ه هس4ته‌ای خ4ود ،ی4ک پ4یروزی بس4یار ب4زرگ در وج4ه ها4ی ای4ران 4از 4س4وی 4م4رج4ع رس4می 4المت ب4رن4ام4ه 4هس4ت ‌ حق4وقی4 4و ف4نی ن4ی4ز ب4ه‌دس4ت آو4رد 4و آن4 4تایی4د س4 4 فعالیت‌های هسته‌ای در جهان بود. ‏ این 2موض4وع م4وجب ش4د جمه4وری اس4المی ای4ران عمال آمریک4ا و تروئیک4ای اروپ4ایی را در ر‌حقوقی4آنان4مطلع شوند. شرای4طی قرار دهد 4که همگ4ان از4رفت4ار سی4اسی و غی 4 ‏ ای4االت متح4ده عمال در موض4ع انفع4ال ق4رار گ4رفت و ب4ر اس4اس گ4زارش ال4برادعی دیگ4ر هیچگون4ه توج4یهی برای 4حض4ور پرون4ده هست4ه‌ای ای4ران د4ر شورای 4امنیت وج4ود نداش4ت. قطعنامه‌ها و پاسخ ایران با این وج4ود ای4االت متح4ده چند روز پس از اذعان ال4برادعی ب4ه س4المت برنام4ه هس4ته‌ای پ پت4ا 4 یش4د4 4برگر 4فت4ه 4از 4ی4ک 4ل ‌4 » ک4ه 4اد4ع4ا م‌ 4 ای4ر4ان ،4تنه4ا 4ب4ا ا4س4ت4نا 4د ب4ه«4 4مط4ا4لع4ات اد4عای4ی 4 ه 4تص4و4یب 4رس4ا4ند 4ت4ا 4سی4اس4ی ب4و4دن 4اق4د4ام4ات ا4س4ت ،قط4عنام4ه 1803 4را4 4علی4ه ای4را4ن ب4 4 آمریکا علیه برنامه هسته‌ای ایران بیش از پیش آشکار شود. قطعنام4ه 1803ن4یز بی‌پاس4خ نمان4د و ای4ران 20فروردین‌م4اه 87از نص4ب و راه‌ان4دازی 6هزار سانتریفیوژ در تاسیسات نطنز خبر داد. همزم4ان ای4ران ابتک4ار عمل را در م4ذاکرات ن4یز برعه4ده گ4رفت و 24اردیبهش4ت ی4ک 4بس4ت4ه 4پ4یش4نه4ا4دی 4م4ذاک4رات4ی د4ر 3ح4و4زه 4سی4اس4ی4 4،ام4نی4ت4ی 4و 4اقتص4ادی 4ب4ه 4د44بی4رک4ل س4ا4زم4ان س ش4ورا4ی ام4نیت ،م4د4یرکل آ4ژانس بین‌المللی ان4ر4ژی اتمی ،خ4اویر س4والنا،4 م4ل4ل ،رئی4 4 چین ،روسیه و سفیر سوییس در تهران تحویل داد.  1+5 . ن4یز ی4ک م4اه پس از این اق4دام ای4ران ،اق4دام ب4ه تق4ویت بس4ته 6ژوئن و ارائ4ه آن به مقامات کشورمان کرد. نکته جالب در این بسته پیشنهادی ،یک عقب‌نشینی ضمنی بود. ‏ ط4رح «فری4ز در مقاب4ل فری4ز» در بس4ته جدی4د لح4اظ ش4ده ب4ود و 5+1اعالم ک4رد در صورت تعلیق غنی‌سازی آنان تحریم‌ها را نیز به حالت تعلیق در‌می‌آورند. ‏ در کش4اکش دیپلماس4ی بس4ته‌ها ای4ران اعالم ک4رد ه4ر دو بس4ته دارای مش4ترکاتی است که طرفین می‌توانند درباره آن به گفت‌وگو بنشینند. ای4ران این موض4وع را طی ن4امه‌ای ب4ه وزرای خارج4ه 6کش4ور از جمل4ه کان4دولیزا رایس اعالم کرد. ای4االت متح4ده پیش از آن همواره ب4ه نش4انه اعتراض ب4ه عدم تعلی4ق فعالیت‌ه4ای را4ن4 ،نماینده 4خ4ود 4را در 4نشس4ت‌های 5+14ب44ا 4ای4ران 4مش4ارکت ن4می‌د4اد 4و یس4ازی ای4 4 غ4ن ‌ ب4ر4ای حض4ور 4نمای4نده خ4و 4د در م4ذاکرات 4،تعلی4ق 4غنی‌س4ازی 4را 4ب4ه عنوان 4پیش‌ش4رط اعالم می‌کرد.  با این ح4ال آمریک4ا س4رانجام در دورانی ک4ه ریاس4ت‌جمهوری ج4ورج ب4وش در این کش4ور ها4ی 4ب4ه ق4در4ت رس4ید4ه مق4ا4ومت 4هس4ت‌ 4 ر 4و 4ب4ه پ4ای4ان ب4و4د 4و 4در ای4ران 4اص4ولگرا4ی4ان طرف4دار 4 بودند از پیش‌شرط خود عقب نشست ‏ در م4ذاکرات ژن4و ی4ک ،ویلی4ام برن4ز ،مع4اون کان4دولیزا رایس را رو در روی س4عید جلیلی نشاند. ‏ تص4اویر م4ذاکرات ژن4و ی4ک مان4دگار خواه4د مان4د چراک4ه حض4ور ویلی4ام برن4ز در مقاب4ل جلیلی و چه4ره آرام و ج4دی جلیلی در مقاب4ل نمایندگان 5+1ت4ا م4دت‌ها مح4ل توج4ه رسانه‌ها بود. ‏ حضور برنز در مذاکرات هسته‌ای نشانه بارزی از عقب‌نشینی آمریکا بود. ز همان زم4ان اعالم ک4رد« :ای4االت متح4ده‌ آمریک4ا دش4من اب4دی ندارد. کان4دولیزا رایس ن4ی ‌ ‏ اگ4ر ای4ران تص4میم بگ4یرد ب4ه جامع4ه جه4انی نزدی4ک ش4ود ،از حمایت ای4االت متح4ده‌ آمریک4ا برخوردار است».  خبرگزاری آلمانی دویچه‌وله پس از حضور برنز در مذاکرات نوشت: ‏ «سیاس4ت دولت ب4وش در قب4ال ای4ران ب4ا ی4ک چ4رخش ح4یرت‌آور مواج4ه ش4ده است». ‏ دویچه‌وله در ادامه تحلیل قابل تاملی از این ماجرا ارائه می‌دهد: ‏ «آگاه4ان می‌گویند ش4رکت ویلی4ام برن4ز در نشس4ت ژن4و ب4ه مفه4وم «چرخش4ی ح4یرت‌آور در سیاس4ت دولت ب4وش در برابر ایران» است؛ ‏ سیاستی که بر امتناع از هرگونه تماس مستقیم با ایران استوار بود. ‏ ه خلیج ف4ارس روی نخواه4د ه آن اس4ت ک4ه ب4ه این زودی‌ه4ا جنگی دیگ4ر در منطق ‌ نح4ال نش4ان ‌ این چ4رخش در عی ‌ داد. ‏ یت4وان چ4نین تص4ور ک4رد تغی4یر در خط‌مش4ی دولت ب4وش ب4ه معنای آن اس4ت ک4ه خط‌ مش4ی قبلی همچ4نین م ‌ فاقد کارآیی بوده است». ‏ براس4تی تغی4یر در خط‌مش4ی دولت ب4وش و ب4ه ط4ور کلی ای4االت متح4ده آمریک4ا چ4ه بود؟ ‏ چه اتف4اقی رخ داد ک4ه ج4ورج ب4وش از موض4ع مح4ور ش4رارت دانس4تن ای4ران در دوران اص4الحات ب4ه عقب‌نش4ینی آشکار در دولت انقالبیون رسید؟ ‏ چرا پس از حض4ور برن4ز در م4ذاکرات سیاس4یون همفک4ر تیم هس4ته‌ای اص4الحات اق4دام ب4ه جوس4ازی علی4ه دولت مس4تقر ک4ردند4و خواست4ار تعلیق4غنی‌سازی 4به نشان4ه حسن‌نی4ت شدند؟!4 عقب‌نشینی آمریکا ،نامه به رهبری ‏ بعد از آن وزیر دفاع آمریکا هم در سفری به خاورمیانه گفت: « هیچکس به دنبال تغییر نظام در ایران نیست». ‏ چندی بع4د ن4یز ب4اراک اوبام4ا ب4ه عنوان رئیس‌جمه4ور آمریک4ا انتخ4اب ش4د و عمال ش4رایط برای «تغییر» سیاست آمریکا در قبال ایران هسته‌ای فراهم شد. ‏ اوبام4ا 3م4اه قب4ل از انتخاب4ات در پی4ام ن4وروزی خ4ود ب4ه ایرانی4ان ص4راحتا اعالم ک4رد «‌می‌خواهم با رهبران ایران صریح صحبت کنم». روند عقب‌نشینی‌های آمریکا در آستانه انتخابات با سرعت بیشتری دنبال شد. به گ4ونه‌ای ک4ه 20خ4رداد 88در ح4الی ک4ه تنه4ا 2روز ب4ه برگ4زاری انتخاب4ات ریاس4ت جمهوری در ایران مانده بود ،باراک اوباما به رهبر معظم انقالب نامه نوشت.  سعید جلیلی ،دب4یر ش4ورایعالی ام4نیت ملی کش4ورمان اس4فند‌ماه 89در اجالس4یه جامعه مدرسین درباره این نامه گفت: « تنه4ا 2روز مان4ده ب4ه انتخاب4ات ،اوبام4ا ن4امه‌ای ب4ه ره4بر انقالب می‌نویس4د و ب4ه ص4راحت اعتراف می‌کند ک4ه ب4دون جمه4وری اس4المی مس4ائل منطق4ه و بین‌المل4ل حل نخواهد شد». رون4د م4ذاکرات هس4ته‌ای ت4ا قب4ل از فتنه 88را می‌ت4وان ب4ه اجمال از مط4الب پیش‌گفت4ه اس4تنباط ک4رد؛ از قهقهه‌ه4ای اس4تراو س4ر م4یز م4ذاکرات س4عدآباد و م4اجرای مکالمه تلف4نی ب4ا کمال خ4رازی در دستش4ویی گرفت4ه ت4ا عقب‌نش4ینی آمریک4ا در قب4ال ای4ران و نامه‌ه4ای ص4ریح اوبام4ا ب4ه ره4بر انقالب ب4رای م4ذاکره درباره همه موضوعات محل بحث. در چنین شرایطی وقوع فتنه پس از انتخابات چه تاثیری بر این روند داشت؟ هسته‌ای پس از فتنه ‏ 22خ4رداد 88در ح4الی فرارس4ید ک4ه ای4ران دس4تاوردهای هس4ته‌ای خ4ود را در چند حوزه تقویت کرده بود. ‏ تعداد سانتریفیوژهای فعال ایران به رقم 7هزار عدد رسید. ‏ اف4زایش تع4داد س4انتریفیوژ از دیگ4ر س4و ب4ا تولی4د 2ن4وع پیش4رفته س4انتریفیوژ همراه شد. ‏ یس4ازی ب4االتری -ت4ا 4برابر -داشتند. این س4انتریفیوژ‌ها نس4بت ب4ه ماش4ین‌های قب4ل س4رعت غن ‌ ‏ از آن س4و ،ای4االت متح4ده م4ذاکرات هس4ته‌ای را از ژوئن 2008تعلی4ق ک4رد ت4ا در انتظ4ار نت4ایج انتخاب4ات ریاس4ت‌جمهوری ای4ران باش4د. بناب4راین4سیاستی 2و4جهی با 4افزایش غلظت ابهام4اتخاذ 4کرد. ‏ از نظرگاه دیپلماتیک نیز بنیان نگرش تهدید محور علیه ایران دچار خدشه شد. ‏ ای4االت متح4ده آمریک4ا ک4ه الگ4وی فش4ار را بس4تر رفت4ار ب4ا ای4ران هس4ته‌ای ق4رار داده ب4ود ،س4رانجام چ4رخش نش4ان داد و در ‌‌نه4ایت اوبام4ا ر4سما ا4عالم کرد 4خواست4ار گفت‌وگوی مستق4یم با ایر4ان ا4ست. ‏ این رویه عقب‌نشینی و تغییر الگوی رفتار تا روز انتخابات دنبال شد. ‏ پس از ش4مارش آرا و آش4کار ش4دن مش4ارکت 85درص4دی و ن4یز م4یزان آرای ف4رد منتخب ،قاعدتا همه چ4یز بای4د ب4ه س4مت تغی4یر الگ4وی ی ای4ر4ان 4در4 4ت4ا4س4یس4ات 4ه4س44ته‌4ای4 ،4د 4ر ک4نار د4س4ت4ا4ورده4ای 4حق4وقی 4ای4ران در آ4ژانس ه ف4ن 4 ت 4رو44ان‌4ت4ر ،4ارت4ق4ای 4ج4ای4گ4ا4 4 ی‌رف4ت4 4.ب4ه 4عب4ا 4ر 4 ش م4 4 ب پ4ی 4 غ4ر 4 ر در 4د4نی4ا 4و 4اعت4ماد 63 4د4رص4دی 4ب4ه 4ف4رد پ4یرو 4ز ق4را4ر گ4یرد ،ب4دیهی ت 4کم‌ن4ظ4ی 4 ی کنار4 4ی4ک 4ان4تخ4ا4ب4ا4 4 ک4ه 4م4وجب تق4وی4ت 4جنبش 4عدم ت 4عه4د ش4د4 ،4وق44ت 4 ا4ست تثبیت ایران ه4سته‌ای را 4موجب می‌4شود.  ژوئن 2009پایگ4اه اینترن4تی «ورل4د پابلی4ک آپی4نیون» آمریک4ا نت4ایج ی4ک نظرس4نجی خ4ود در ایران را منتشر کرد. نت4ایج این نظرس4نجی از آم4ادگی 87درص4دی م4ردم ب4رای ش4رکت در انتخاب4ات حک4ایت می‌کرد. ‏ این نظرس4نجی همچ4نین نش4ان داد 34درص4د از سوال‌ش4وندگان احمدی‌نژاد و 14 درصد موسوی را به عنوان کاندیدای خود معرفی کرده‌اند. این تنها یکی از نظرسنجی‌های سفارش شده توسط آمریکایی‌ها بود. شواهد زی4ادی وج4ود دارد ک4ه نش4ان می‌ده4د ای4االت متح4ده از وق4وع مش4ارکت 85 درصدی مردم در انتخابات 88و رای باالی احمدی‌نژاد در این انتخابات آگاه بود. انتخاباتی که بعد‌ها زمینه‌ساز سونامی اسالمی در منطقه خاورمیانه شد. صبح روز 23خ4رداد نتیج4ه انتخاب4ات اعالم ش4د ام4ا چند س4اعت پس از اعالم نت4ایج انتخابات ،از چند خیابان پایتخت دود بلند شد. فتنه 88آغاز شد. تاثیر فتنه بر روند موضوع هسته‌ای می‌پردازیم. تبادل سوخت یا باج محترمانه؟ در تحلی4ل اثرگ4ذاری فتنه 88ب4ر رون4د پیش4رفت برنام4ه هس4ته‌ای ای4ران ی4ک نکت4ه بس4یار کلی4دی بای4د م4ورد ک فهم 4کلی 4از 4مناس4ب4ات ط4راحی و اج4را ر 4مب4نای 4ی4 4 وج4ه ق4را4 4ر گ4یرد 4و4آن 4این اس4ت ک4ه 4اص4و4ال ر4فتا ‌ره4ا ب4 4 ت4 4 می‌شود. در موضوع هسته‌ای غرب سیاست خود را بر مبنای الگوی فشار تئوریزه کرد. بر اس4اس این الگ4و ممانعت از پیش4برد برنام4ه هس4ته‌ای ای4ران تنه4ا ب4ا اعمال فش4ار و تهدی4د ای4ران امکانپذیر است. این الگ4و در ط4ول دوره اول م4ذاکرات هس4ته‌ای دولت خ4اتمی و پس از آن ت4ا میان4ه دوران دولت اول احمدی‌نژاد به‌عنوان نقشه راه طرف غربی قرار داشت. ‏ این الگ4و البت4ه در س4ال پای4انی دولت نهم ت4ا ح4دودی تغی4یر ک4رد ک4ه ش4رح آن پیش‌ت4ر بیان شد. ‏ اینک4ه ای4االت متح4ده آمریک4ا ناچ4ار ب4ه تغی4یر الگ4وی رفت4اری در قب4ال ای4ران ش4د ،ب4ه س4ادگی حاص4ل نش4د م برای ای4ران بود. ا4ما مشاهد4ه نش4انه‌های4این تغی4یر یک پیروزی بس4یار4مه 4  نش4انه مهم این پ4یروزی در نام4ه اوبام4ا ب4ه ره4بر انقالب در 20خ4رداد 88مش4اهده شد. ‏ اوبام4ا در آن نام4ه اذعان ک4رد ب4دون ای4ران هیچ موض4وعی در خاورمیان4ه فیص4له نمی‌یابد و خواستار گفت‌وگوی همه‌جانبه با ایران شد. عقب‌نش4ینی ابت4دایی در موض4وع هس4ته‌ای و می4ل ب4ه تواف4ق ب4ا ای4ران در موض4وعات منطقه‌ای حاوی دستاوردهای بسیار مهمی برای ایران است. ‏ این تغی4یر الگ4و ک4ه بخش مهمی از آن حاص4ل م4یزان مش4ارکت م4ردم در انتخاب4ات و م4یزان مقب4ولیت مس4ؤول پرون4ده هس4ته‌ای ب4ود ،ام4ا پس از وق4وع فتنه مخ4دوش شد.  حمایت ای4االت متح4ده و تروئیک4ای اروپ4ایی از عوام4ل فتنه ک4ه اوج آن ب4ا «اله4ام‌بخش 5+ ش در 4 14 ن دا4 4د آمر4یک4ا و 4متح4دان 4 ط او4بام44ا عل4نی 4ش4د4 ،نش4ا 4 » ت4وس4 4 دا4نس4ت4ن مو4س4وی 4 فتنه را رهیافتی برای بازگشت به شرایط گذشته یافته‌اند. ‏ رهگ4یری ت4اثیر فتنه ب4ر تغی4یر الگ4وی رفت4اری غ4رب در قب4ال ای4ران را در نخس4تین گ4ام، می‌توان در مذاکرات اکتبر 2009یافت. سعید جلیلی دب4یر ش4ورایعالی ام4نیت ملی ای4ران 3م4اه پس از وق4وع فتنه یع4نی در 18 ن را 4ب4از 4هم 4ب‌44ا همان4 4رویکرده4ای 4سیاس4ی 4و ر4یو4ر 88ب4س4ته 4پیش4نها4دی 4دوم ای4ر4ا 4 ش4ه 4 امنی4تی ،بین‌المللی و اقتصادی به ن4مایند4گان 5+1در تهران تحوی4ل داد. این بس4ته پیش4نهادی اینب4ار دامنه وس4یعی از موض4وعات مهم منطقه‌ای و جه4انی را در ل مرب4وط ب4ه4 ن 4خواس4تا 4ر گف4ت‌وگ4و 4د4رب4ا 4ره 4مس4ائ 4 خ4و 4د 4دا4ش4ت 4ب4ه گ4ونه‌4ای 4ک4ه ح4ت4ی 4ای4را 4 محیط زیست در قالب مذاکره با 5+1شد.  این بس4ته پیش4نهادی ب4ا م4وافقت نمایندگان 5+1مواج4ه ش4د و س4رانجام پس از 17 م4اه تعلی4ق م4ذاکرات ،اول اکت4بر س4عید جلیلی در مقاب4ل خ4اویر س4والنا و نمایندگان 6کش4ور نشس4ت و ویلی4ام برن4ز ،نماینده آمریک4ا ن4یز در این م4ذاکرات حض4ور داشت. این مذاکرات باز هم در ژنو برگزار شد. در این نشس4ت ق4رار ب4ر م4ذاکره پ4یرامون بس4ته پیش4نهادی ب4ود ام4ا در ادام4ه ط4رف غ4ربی موض4وعی را مط4رح ک4رد ک4ه تحلیلگ4ران آن را نش4انه تغی4یر مج4دد الگ4وی رفتار آمریکا در مقابل ایران دانستند  1+5 از ای4ران خواس4ت ت4ا موض4وع مبادل4ه س4وخت 3.5درص4د را م4ورد بررس4ی قرار دهد. ای4االت متح4ده دچ4ار ی4ک اش4تباه محاس4باتی ش4ده ب4ود و ناآرامی‌ه4ا در ته4ران را زمینه‌ای برای کاهش قدرت ایران در مذاکرات هسته‌ای پنداشت. تالش گس4ترده از ط4رح بحث مبادل4ه ،انگ4اره ض4عف ای4ران و در نتیج4ه تالش ب4رای خ4روج 1200کیل4وگرم اورانی4وم 3.5درص4د -تقریب4ا بیش4تر س4رمایه غنی‌س4ازی ایران -بود. طرف مقاب4ل در قب4ال خ4روج 1200کیل4وگرم اورانی4وم کمتر غ4نی ش4ده ،متعه4د ب4ه ارائه 120کیلوگرم صفحات سوخت 20درصد برای مصارف رآکتور تهران شد. مدالیته تبادل بالفاص4له پس از این پیش4نهاد ،ای4االت متح4ده آمریک4ا ،روس4یه و فرانس4ه ب4رای ارائ4ه سوخت 20درصد به ایران اعالم آمادگی کردند. ‏ 18روز بع4د وین میزب4ان تیم مذاکره‌کننده ای4ران ب4ا مذاکره‌کنندگانی از آمریک4ا ،روس4یه و فرانسه بود. خروجی این مذاکرات تهیه یک پیش‌نویس بود. ‏ ای4ران هیچگون4ه تعه4دی در قب4ال این پیش‌ن4ویس نداش4ت ،بنابراین همگ4ان منتظ4ر پاس4خ ایران به این پیش‌نویس بودند. ای4ران ب4ه فاص4له چند روز ب4رای پ4ذیرش این پیش‌ن4ویس ی4ک «مدالیت4ه تب4ادل» را ط4راحی کرد. دلی4ل این اق4دام ای4ران،وج4ود ال4زامی ب4ود ک4ه خ4روج 1200کیل4وگرم اورانی4وم ای4ران را ب4ه صورت «یکجا» تعیین می‌کرد. شرایط ایران برای مبادله سوخت ایران طی نامه‌ای اعالم کرد درباره مبادله این شرایط باید لحاظ شود: « اوال هرگونه مبادله باید همزمان انجام شود، ‏ ثانیا باید این مبادالت در خاک ایران انجام شده ‏ ثالثا هرگونه مبادله باید تدریجی انجام شود. ‏ یعنی مبادالت در طول یک محدوده زمانی 15ماهه انجام پذیرد». ‏ پس از این نامه ناگهان موضع طرف مقابل تغییر کرد! و آنان با هرگونه تبادل همزمان مخالفت کردند. این رفت4ار ط4رف مقاب4ل ب4ا مح4وریت آمریک4ا «ف4ریب» ط4رف مقاب4ل در م4یز م4ذاکرات را علنی کرد‌.  همان زم4ان تحلیلگ4ران ارش4د کش4ورمان دلی4ل این رفت4ار را اینگون4ه دانس4تند ک4ه آمریک4ا ب4ا ی‌پند4ا4رد 4و ب4ه 4دنب4ال 4ا4یج4ا4 4د فض4اهای4ی سوءاس4ت4ف4اد4ه از ف4تنه دا4خلی ،4ا4ی4ر4ان 4را 4ی4ک 4کش4ور 4ض4ع4یف 4م 4 است که ایران را محترمانه مجبور به «باج‌دهی» کند. ‏ ب4ه عب4ارتی ای4االت متح4ده دچ4ار این محاس4به اش4تباه ش4د ک4ه ای4ران ب4ه دلی4ل ض4عف ناش4ی از فتنه داخ4لی ،او4ل4و4یت قط4ع حمای4ت آمریک4ا از 4فتنه‌گ4را4ن داخلی4را 4د 4ر ص4در4اه4داف خ4ود 4دارد4و آ4مریک4ا ب4ا درک این شرایط به دنبال اخذ سرمایه اورانیوم ایران است. این اش4تباه محاس4باتی در کاخ‌س4فید نخس4تین اق4دام مهم و برجس4ته هس4ته‌ای آمریک4ا پس از فتنه 88بود. اوبام4ا ک4ه 2روز قب4ل از انتخاب4ات رس4ما تقاض4ای تش4ریک منافع ای4ران و آمریک4ا در منطق4ه را مطرح کرد، ‏ 3م4اه بع4د خواس4تار دری4افت همه اورانی4وم 3.5درص4د ای4ران ب4دون ارائ4ه تض4مین ب4رای پ4رداخت اورانیوم 20درصد شد. ‏ البت4ه در فاص4له زم4انی این 3م4اه خ4ود و دولتش هرگون4ه اق4دام ک4ه می‌توانس4تند را در حمایت از سران آشوب هم نشان دادند و هم اعمال کردند.  اوبام4ا تنه4ا چند روز پس از آغ4از آش4وب ،موس4وی را «منب4ع اله4ام‌بخش تمای4ل ب4ه غرب» عنوان کرد. بع4د‌ها مش4خص ش4د کنت تیمرمن ،رئیس بنی4اد دموکراس4ی آمریک4ا 10روز قب4ل از انتخابات از عبارت : « انقالب س4بز» در ای4ران اس4تفاده ک4رده و پس از آن اعالم ک4رد بنی4اد دموکراس4ی در ط4ول ده4ه گذش4ته میلیون‌ه4ا دالر را ص4رف گس4ترش انقالب رنگی در کش4ور‌هایی همچ4ون اوک4راین و صربس4تان ک4رده و تکنیک‌ه4ای ارتب4اطی و س4ازمانی مدرن را به کارگران آموزش داده که به گفته وی: ، بخش4ی از این پ4ول ب4ه دس4ت حامی4ان موس4وی رس4یده اس4ت چ4را ک4ه آن‌ه4ا ب4ا س4ازمان‌های غیر‌دول4تی ارتب4اط دارن4د ک4ه ت4امین بودج4ه آن‌ه4ا برعه4ده «بنی4اد نش4نال اندومنت‌فور دموکراسی» است.  پس از اوباما نوبت به هیالری کلینتون رسید تا از آشوب‌ها حمایت کند. ‏ کلینتون چندی بعد در گفت‌وگویی با صراحت گفت: « م4ا نمی‌خواس4تیم بین اعتراض‌ه4ای ق4انونی و تظ4اهرات م4ردم ای4ران و ره4بری ق4رار گ4یریم چراک4ه م ،حک4ومت 4ای4را4ن س4عی4 4می‌کند از 4م4ا 4ب4رای م4تح4د ی‌دانس4تیم 4اگ4ر خ4یلی 4زود و 4ش4دید ورو4د ک4نی 4 م4 4 کردن کشور علیه معترضان استفاده کند. بدین‌ترتیب ما پشت‌پرده کار می‌کردیم». ‏ کلینتون این را هم گفت: « آمریکا به حمایت لفظی و پشتیبانی از مخالفان ادامه می‌دهد». این حمایت‌ه4ا البت4ه در ادام4ه ب4ه ص4ورت وس4یع دنب4ال ش4د و پس از م4دتی آمریک4ا علنا حمایت از جریان فتنه را در بودجه ساالنه خود لحاظ کرد. ‏ چند روز پس از بیانی4ه 14موس4وی ،اوبام4ا بودج4ه 55میلی4ون دالری کمیت4ه دف4اعی و نظ4امی هگ4ران در ف4ض4ای مج4ازی 4در ن4ظ4ر گرفت4ه ش4ده ب4ود ،امض4ا کنگ4ر4ه آمریک4ا را ک4ه 4ب4رای ت4ق4وی4ت بنی4ه 4فتن ‌ کرد. تحریم برای آشوب این اق4دامات ای4االت متح4ده آمریک4ا ب4ا چ4ه نی4تی دنب4ال ش4د؟ پاس4خ این س4وال را می‌ت4وان در ادام4ه جست‌وجو کرد. چند روز قب4ل از تص4ویب بودج4ه جنگ ن4رم آمریک4ا علی4ه ای4ران ،میرحس4ین موس4وی بی4انیه‌ای ص4ادر ک4رد و قب‌نش4ینی ا 4ز ح4قوق ملت عنوان کر4د»! ت م4تحده را«4ع 4 ایاال 4 مق4اومت ت4یم4هسته‌ای4در م4قابل 4 4 این بیانیه را باراک اوباما چندی بعد تکمیل کرد. اوبام4ا تص4ریح ک4رد« :ب4ه نظ4ر نمی‌رس4د ای4ران از نظ4ر سیاس4ی آنق4در وض4ع ث4ابتی داش4ته باش4د ک4ه بتوانند درباره مساله هسته‌ای تصمیم‌های سریع اتخاذ کنند. شه4ا ب4رای رس4یدن ب4ه تواف4ق می4ان ای4ران از س4وی دیگ4ر ،اوض4اع داخلی ای4ران م4وجب پیچی4ده‌تر ش4دن تال ‌ و قدرت‌های جهان سر مساله سوخت اتمی شده است»! این تقس4یم ک4ار ب4رای تض4عیف مواض4ع ای4ران ب4ویژه در م4ذاکرات هس4ته‌ای در تمام م4دت فتنه وج4ود داشت. هگ4ران ب4ه عزاداری س4االر ش4هیدان حض4رت اباعبدالله‌الحس4ین (ع)، 16 روز پس از اه4انت بی‌س4ابقه فتن ‌  ژن4رال دیوی4د پ4ترائوس فرمان4ده -س4ابق -نیروه4ای آمریک4ایی در منطق4ه از احتمال حمل4ه ب4ه تاسیسات هسته‌ای ایران خبر داد. وی ب4ه CNNگفت« :حتما می‌ت4وان تاسیس4ات هس4ته‌ای ای4ران را م4ورد ه4دف ق4رار داد. تاسیسات ایران در مقابل حمالت بمب‌ها آسیب‌پذیر هستند». تالش آمریک4ا ب4رای تق4ویت فتنه 88در واق4ع ی4ک پی4ام راه4بردی داش4ت و آن بازگش4ت کام4ل اوباما به الگوی فشار بوش در مناسبات با ایران بود. ‏ مه4ای یکجانب4ه ای4االت پاس4کاری فتنه ب4ا ای4االت متح4ده آمریک4ا در‌‌نه4ایت منج4ر ب4ه تص4ویب تحری ‌ متحده آمریکا و افزایش فشار‌ها به ایران شد. ورود ای4االت متح4ده ب4ه موض4وع تح4ریم ب4نزین ای4ران ن4یز در همین راس4تا ص4ورت گرفت. در ح4وزه م4ذاکرات ن4یز اراده ح4اکمیت آمریک4ا در بی‌اعتنایی ب4ه م4ذاکرات هس4ته‌ای در ن و دهن‌کجی آش4کا 4ر آمریک4ا ب4ه ب4یانی4ه ت4ه4ران 4و اعتب4ار 4ترکی4ه و 4برزی4ل م4اجر4ای بیانی4ه ت4ه4را 4 نمایان شد.  در ح4الی ک4ه بیانی4ه ته4ران در ادام4ه نشس4ت وین تواف4ق ش4د و ای4ران ب4ر اس4اس ص و4 دل 4م4ش4خ 4 ی ی4ک م4 4 ل 4اق4دام 4ب4ه 4ط4ر4اح 4 ن 4تر4کی4ه4 4 4و 4برز4ی4 4 4پی4ش4نه4ا 4دا4ت ا4و4بام44ا ب4ه4 4س4را 4 س 4آ4ن ا4وب4ام4ا 4ب4دون ا4عت4نا ب4ه مش4ر4وح ب4رای 4م4باد4ل4ه ک4رد4 ،ای4ا4الت 4متح4ده آم4ریک44ا 4و 4در را 4 4 4راهم 4 له4ا4یی ک4ه ب4ه 4س4ران 4برزی4ل و تر 4کی4ه داده ب4و 4د ،مق4دم4ات ق4طعنام4ه 1929را 4ف قو ‌ کرد تا پروژه تحریم برای آشوب در ایران را دنبال کند چرا ک4ه آمریک4ا اینک نتنه4ا موض4وع هس4ته‌ای بلک4ه «تغی4یر» حک4ومت در ای4ران را دنب4ال می‌کرد. اوبام4ا‌ همان ف4ردی ک4ه 2روز قب4ل از انتخاب4ات 88ای4ران ب4ه ره4بر انقالب نام4ه نوش4ته و خواستار گفت‌وگوی مستقیم همه‌جانبه شده بود؛ اینک ب4ا حرب4ه تح4ریم ،تق4ویت آش4وب داخلی در ای4ران و بی‌ثب4اتی ح4اکمیت را دنب4ال می‌کرد! به م4رور مش4خص ش4د موض4وع هس4ته‌ای تنه4ا به4انه‌ای ب4رای فش4ار آمریک4ا در جهت تغی4یر حاکمیت ایران است.  ای4االت متح4ده ی4ک راه4برد اساس4ی را در راس تص4میمات خ4ود در قب4ال ای4ران دنب4ال ک4رد و آن اینک4ه ظ4رفیت ایج4اد ن4اامنی و بی‌ثب4اتی نظ4ام جمه4وری اس4المی در ای4ران فراهم شده و موضوع هسته‌ای بهانه‌ای برای تقویت این ظرفیت‌هاست. قطعنام4ه 1929س4رانجام ب4ا فش4ارهای ف4راوان آمریک4ا و اعط4ای امتیازه4ای ف4راوان ب4ه چین و روس4یه در س4الگرد فتنه 88ب4ه تص4ویب رس4ید ت4ا پی4امی آش4کار ب4رای عوامل آشوب داخلی ایران داشته باشد. ‏ همراه این تح4ریم ،مقام4ات و تحلیلگ4ران غ4ربی اظهارنظره4ای ف4راوانی درب4اره ارتباط فتنه و فشار آمریکا بر زبان جاری کردند.  کیم‌آر ه4ولمز ،تحلیلگ4ر ارش4د نش4ریه واش4نگتن‌تایمز ح4دود 2م4اه پیش از قطعنام4ه 1929در س4رمقاله این نشریه نوشت: ‏ «تحریم به تنهایی کافی نیست. ‏ ما باید دیپلماسی عمومی را به نقض حقوق‌بشر در ایران متمرکز کنیم. ‏ جمه4وری اس4المی ب4ه دلی4ل وج4ود اپوزیس4یون داخلی دچ4ار نق4اط ض4عف ش4ده و بای4د ب4ر این نقط4ه فش4ار وارد کرد». ‏ روزنامه آلمانی «ولت» نیز چند هفته قبل از تحریم 1929نوشت: ‏ هه4ای اپوزیس4یون ای4ران ب4رای تغی4یر رفت4ار مقام4ات این کش4ور ک4افی نیست. «ت4وان گرو ‌ ‏ مه4ای س4خت علی4ه ای4ران را ب4ه همین علت اس4ت ک4ه غ4رب بای4د همزم4ان تهدی4دهای چندباره خ4ود در اعمال تحری ‌ در پیش بگیرد». ‏ وی4د4:4 4 مایک4ل اورن س4فیر رژیم صهیونیس4تی در آمریک4ا چند روز قب4ل از تص4ویب قطعنام4ه 1929می‌گ 4 ‏ مه4ای ج4دی ن4یز ،ره4بران رژیم را مس4ؤول «ملت ای4ران در پی انتخاب4ات ریاس4ت‌جمهوری ب4ا برق4رار ش4دن تحری ‌ حک4ومت ب4ا 4ملت ای4ران 4را بیش4تر4 ل را 4و ت4حری4م‌ه4ا 4ش4ک4اف م4ی4ان 4 4وض4عیت ت4لق4ی خ4واه4د 4ک4رد ن4ه 4آم4ری4ک4ا 4ی4ا اس4رائی 4 می‌کند و رژیم را ضعیف‌تر خواهد کرد».  آدام ارلی سفیر آمریکا در بحرین نیز در گفت‌وگو با برخی مقامات عربی گفت: « ک4اخ س4فید همزم4ان ب4ا انج4ام م4ذاکرات ای4ران و 5+1نح4وه حمایت از «ره4بران مع4ارض جدی4د» در ای4ران را پیگیری می‌کند». ‏ ارلی که قبل از مذاکرات اکتبر 2009در ژنو سخن می‌گفت ،افزود: « اگ4ر م4ذاکرات ژن4و موفقیت‌آم4یز نباش4د و در آن پیش4رفتی حاص4ل نش4ود ،آمریک4ا قص4د دارد همزم4ان ب4ا » و «گس4ت4رده» 4از را4ن 4ر4ا ب4ا 4حما4یت « 4رس4می« ،4»4عل4نی4 4 تش4دی4د ت4ح4ریم‌ه4ا ،ا4عمال 4ف4ش4ا4ر س4یا4س4ی 4علی4ه 4ته4 4 موسوی و خاتمی وسعت بخشد نه4ای طرف4دار غ4رب در ای4ران کارس4از نیست». چرا ک4ه هیچ فش4اری ب4ه دولت ای4ران ب4دون تق4ویت جریا ‌ وی در بخش پای4انی س4خنانش می‌گوی4د« :همین ح4اال هم این موض4وع پنه4انی نیس4ت ک4ه م4ا از موس4وی و می‌تو4ان4د ا4ین فای4ده 4را خ44ات4می حما4ی4ت 4می‌ک4نی4م 4ام4ا 4عل4نی ش4دن 4ا4ین ح4مای4ت 4همزم4ان 4ب4ا اعمال 4ت4حریم‌4ه4ا 4 4 مه4ا گ4رایش 4ب4ه این اف4راد ه برس4ند 4ک4ه ت4نه4ا راه ره4ایی ا4ز تح4ری ‌ داش4ته ب4اش4د ک4ه م4ر4دم ای4ران 4ب4ه این نت4یج4 4 است». مه4ا را ک4ه م4وجب سپس موس4وی ب4ا ورود خ4ود این قطعنام4ه را ترجمه ک4رد و در بی4انیه‌ای هزینه تحری ‌ ف 4آم4ریک4ا ب4ود در 4کالم ه گ4رد4ن 4ح4ک4ومت 4ان4د4اخت4 ،4یع4نی 4د 4رس4ت آ4ن 4چ4یزی ک4ه ه4د 4 می‌ش4ود ب4 4 ه م4رد4م 4 4 4فش4ار ب4 4 ی زبونانه پیام آمریکا را قرائت کرد! موسوی تبلور یافت و به نوعی موسو ‌  قطعنامه 1929در واقع اقدام علنی آمریکا در حمایت از فتنه 88بود. آمریک4ا درح4الی ک4ه قب4ل از انتخاب4ات ب4ه تغی4یر الگ4وی م4ذاکره ب4ا ای4ران رس4ید و در مرحله نهایی پذیرش ایران هسته‌ای بود اما با وقوع فتنه ،88 ‏ موض4وع تغی4یر ح4اکمیت در ای4ران را در راس اه4داف خ4ود ق4رار داد و موض4وع هس4ته‌ای تنه4ا به4انه‌ای ب4رای اعمال تح4ریم در جهت تق4ویت فتنه‌گ4ران داخلی ب4رای محق4ق س4اختن تغی4یر ح4اکمیت ب4ود؛ راه4بردی ک4ه همچ4ون گذش4ته ط4رفی از آن نبستند  متن کامل توافقنامه هسته‌ای ایران و 1+5  طب4ق متن کام4ل تواف4ق ای4ران و گ4روه 5+1س4اختار برنام4ه هس4ته‌ای جمه4وری 4الم4ی ای4را4ن ب4ه 4ط4و4ر 4ک4ام4ل 4حف4ظ 4م4ی‌4ش4و4د 4و 4غ4نی 4س4ازی 4ا4د4ام4ه می‌ی4اب4د .در 4اس 4 م ا4عتما4دس4ا4ز 4و 4دا4وطلبا4ن4ه ظ4رف 6 ک ا4ق4دا4 4 ن 4ی4 4 ه 4ای4ر4ان4 4ب4ه4 4عنوا 4 تو4اف4ق 4ا4نج4ام 4ش4د 4 ز و ف4رد4و 4را 4گس4ت4رش بیش4تر نخواه4د م4ا4ه 4آیند4ه 4ف4عا4ل4یت‌ه4ای 4خ4و4د د4 4ر ا4راک4 ،4ن4ط4ن 4 مه4ا4ی مرب4وط ب4ه ل تح4ری ‌4 مت4و4ق4ف م4ی‌4ش4ود 4و در4 4م4قاب4 4 دا4د ،غ4نی4 4س4از4ی 4 20درص4د4 4 ود4 4و تحریم4جدی4دی و4ضع نمی‌شود. یش4 4 پت4ر 4وش4یمی 4و44ف4ل4زات4گر4ان4به4ا ب4ر4داش44ته44م ‌ طب4ق تواف4ق غ4نی س4ازی زی4ر 5درص4د و تولی4د م4واد غ4نی ش4ده مربوط4ه در ف4ردو ن 4گذ4ش4ته 4اد4ام4ه4 4می‌4ی4اب4د 4و ه4مچ4نین ت4مام 4او4رانی4وم غ4نی ش4د4ه در 4و نط4نز 4همچ4و4 4 ها4ی44از44ک4شور خ4ا 4رج 4نخو4اهد شد. ما4ند44و4هیچ44ما4د‌4 4 4دا4خ4ل 4کشور44ب4ا4قی44خ4وا4ه4د 4 متن کام4ل تواف4ق ای4ران و گ4روه 5+1درب4اره برنام4ه هس4ته‌ای کش4ورمان ب4دین شرح 4است: برنامه اقدام مشترک هدف این م4ذاکرات رس4یدن ب4ه ی4ک راه ح4ل ج4امع م4ورد تواف4ق و بلندم4دت اس4ت ب4ه نح4وی ک4ه تضمین کند برنامه هسته‌ای ایران کامًال صلح‌آمیز باقی خواهد ماند. ایران اعالم می‌نماید تحت هیچ شرایطی به دنبال دستیابی یا گسترش سالح هسته‌ای نیست. راه ح4ل ج4امع م4ذکور مبت4نی ب4ر این اق4دامات اولی4ه ب4وده و ب4ه ی4ک گ4ام نه4ایی منج4ر خواه4د ش4د ک4ه دوره زمانی آن مورد توافق قرار گرفته و به رفع نگرانی‌‌ها می‌انجامد. این راه ح4ل ج4امع ،ای4ران را ق4ادر می‌س4ازد ت4ا به‌ط4ور کام4ل از حق4وق خ4ود در بهره‌گ4یری از ان4رژی هس4ته‌ای ب4رای اه4داف ص4لح‌آمیز ب4ر اس4اس م4واد مرتب4ط در معاه4ده منع گس4ترش سالح‌های هسته‌ای و با رعایت تعهدات خود بر طبق معاهده از آن برخوردار شود.  این راه ح4ل ج4امع متض4من ی4ک برنام4ه غ4نی س4ازی ب4ا تعری4ف مش4ترک و مح4دودیت‌های عملی و اق4دامات شفاف‌س4از ب4ه منظ4ور تض4مین م4اهیت ص4لح‌آمیز برنامه هسته‌ای می‌باشد. این راه ح4ل ج4امع ب4ه مثاب4ه ی4ک مجموعه منس4جم خواه4د ب4ود ک4ه هیچ بخش4ی از آن م4ورد تواف4ق ق4رار نمی‌گ4یرد مگ4ر آنک4ه در م4ورد تمامی بخش‌ه4ای آن تواف4ق حاص4ل شود. ‏ این راه ح4ل ج4امع ش4امل ی4ک فرایند متقاب4ل و ق4دم ب4ه ق4دم می‌باش4د و ب4ه رف4ع همه‌جانب4ه تمامی تحریم‌ه4ای ش4ورای ام4نیت ،تحریم‌ه4ای چندجانب4ه و تحریم‌ه4ای ملی مربوط به برنامه هسته‌ای ایران می‌انجامد.  در فاص4له می4ان گام‌ه4ای اولی4ه و گ4ام آخ4ر ،گام‌ه4ای دیگ4ری از جمل4ه پ4رداختن ب4ه وس4ط ق4طعنامه‌ه4ا4ی ش4ور4ا4ی ام4نی4ت ب4ا 4ه4دف پ4ای4ان 4رض4ای4ت ب4خش ب4ر 4رس4ی 4موض4وع ت4 4 شورای امنیت سازمان ملل متحد وجود خواهد داشت. ‏ س4ه کش4ور اروپ4ایی /اتحادی4ه اروپ4ا ب4ه اض4افه س4ه ( 3+3ی4ا )5+1و ای4ران مس4ئول ع ب44ا حس4ن نیت نم4دت و ر4اه ح4ل ج4ام 4 ی م4ورد تو4اف4ق میا ‌4 دم‌ها 4 نه4ایی ک4ر4دن و 4اج4رای ق4 4 خواهند بود. نم4دت یک کمیس4یون مش4ترک از 3+3و ای4ران ب4رای نظ4ارت ب4ر اج4رای اق4دامات میا ‌ د گر 4دی4د4 ،د4ر ح4ال4ی ک4ه4 ل 4خو4اه4 4 ه م4مکن اس4ت 4پدی4د 4آی4ند4 ،4تش4کی 4 و 4بررس4ی4 4مس4ائ4لی 4ک4 4 ع هس44ته‌ای 4را ب4ر عه4ده ط ب4ه موض4و 4 ی‌آزمایی ا4ق4دامات مرب4و 4 آژان4س مس4ئ4ولیت راس4ت 4 خواهد داشت. این کمیس4یون مش4ترک ب4رای تس4هیل ح4ل و فص4ل مس4ائل م4ورد نگ4رانی گذش4ته و ح4ال با آژانس همکاری خواهد کرد. عناصر گام اول گام اول دارای دوره زم4انی ش4ش ماه4ه خواه4د ب4ود و ب4ا تواف4ق متقاب4ل قاب4ل تمدی4د می‌باش4د. در این دوره همه اعض4ا ،ب4ا حس4ن نیت ،در جهت حف4ظ فض4ای س4ازنده در م4ذاکرات فع4الیت خواهند کرد. ای4ران اق4دامات داوطلبان4ه زی4ر را ب4ه انج4ام خواه4د رساند: - نیمی از اورانی4وم موج4ود غ4نی ش4ده 20درص4د را ب4ه ص4ورت اکس4ید 20درص4د ب4رای تولی4د س4وخ4ت را4کتو 4ر تحقیقاتی 4ته4ران ذخیر4ه ن4ماید. بقی4ه UF6 20درص4د را ب4ه م4واد کمتر از 5درص4د رقی4ق نمای4د .خ4ط برگش4ت‌پذیر ن4یز وج4ود نداشته باشد. - ای4ران اعالم می‌کند ک4ه ب4رای این دوره 6ماه4ه ،اورانی4وم را ب4ه س4طح ب4االتر از 5درص4د غنی سازی نکند. ته4ای خ4ود در تاسیس4ات س4وخت هس4ته‌ای نط4نز ،ف4ردو و ی4ا رآکت4ور اراک ی‌کند ک4ه فعالی ‌ - ای4ران اعالم م ‌ ر4ا ک4ه تو4سط آژا4نس 4با ن4ام 4IR-40ش4نا4سایی می‌4شو4د4 ،بیش از ا4ین گسترش ن4خواهد د4اد. - همانگون4ه ک4ه ای4ران در برنام4ه عملی4اتی ک4ردن تاسیس4ات تب4دیل م4واد ،ب4ه آژانس اعالم ک4رده اس4ت ،ب4ا 4نی جد4ی4دا 4غ 4 ل 4م4و4ا 4د 4 UF64غ4نی 4ش4د4ه ت4ا 4 54درص4د 4به ،4 UO24ای4ر4ان تص4می4م د4ار 4د م4واد4 UF6 ط تب4دی 4 4آغ4از 4خ4 4 شده تا سطح 5درصد طی 6ماه آینده را به اکسید تبدیل کند. محل‌های جدید برای غنی سازی ایجاد نمی‌شود. ای4ران برنام4ه تحقی4ق و توس4عه ( )R & Dتحت نظ4ارت ،از جمل4ه برنام4ه تحقی4ق و توس4عه ج4اری غ4نی ف انباشت او4ران4یوم غنی4شده صورت 4نمی‌4گیر4د ،ا4دامه خواهد داد. ساز4ی خو4د را4که ب4ا هد 4 - عدم بازفرآوری یا ساخت تاسیساتی که توانایی بازفرآوری داشته باشند.  -نظارت‌های بیشتر: ‏ حه4ای ارائ4ه اطالعات مش4خص ب4ه آژانس بین‌المللی ان4رژی اتمی ،ش4امل اطالعات در خص4وص طر ‌تاسیسات هسته‌ای ایران، ‏ توصیف ساختمان‌‌ها در هر یک از سایت‌های هسته‌ای، ‏ توصیفی از سطح عملیاتی که در هر یک از اماکن که به فعالیت‌های هسته‌ای مشخص اشتغال دارند، ‏ اطالعات در خصوص معادن و تخلیص و اطالعات در خصوص منابع اولیه. ‏ ارائ4ه پرسش4نامه جدی4د ف4نی رآکت4ور اراک ب4ه آژانس بین‌المللی ان4رژی اتمی ک4ه توس4ط آژانس ب4ا ن4ام IR-40شناسایی می‌شود. ‏ اتخ4اذ گام‌ه4ای الزم ب4رای م4وافقت ب4ا آژانس بین‌المللی ان4رژی اتمی ب4رای انعق4اد «رهی4افت پادم4ان» درمورد رآکتور اراک که توسط آژانس با نام IR-40شناسایی می‌شود. ‏ دسترس4ی روزان4ه بازرس4ان آژانس بین‌المللی ان4رژی اتمی ب4ه ف4ردو و نط4نز ب4ا ه4دف بررس4ی فایل‌ه4ایی موس4وم ب4ه DIV ،IIV ،PIVو نه4ا ب4ر4ای ب4ازرس4ی‌های دو 4ره‌ا 4 ه 4آ ‌ ن‌ه4ا 4در 4م4واق4عی 4ک4 4 ض4بط ش4ده د4ورب4ی ‌ بازرسی‌های سرزده در سایت حضور ندارند.  - دسترسی هدایت شده بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به: * کارگاه‌های مونتاژ سانتریفیوژ * کارگاه‌های تولید روتور سانتریفیوژ و محل‌های نگهداری، * معادن اورانیوم و تخلیص اورانیوم در مقابل ،3+3 ،اقدامات داوطلبانه زیر را انجام خواهند داد: - توق4ف تالش ب4رای ک4اهش خری4د نفت خ4ام ای4ران ب4ه نح4وی ک4ه مش4تریان فعلی بتوانند می4انگین م4یزان کنونی خری4د نفت خ4ام خ4ود از ای4ران را کماک4ان ادام4ه دهند. بازگشت مبالغ مشخص از عواید فروش نفت ایران در خارج از کشور به ایران در م4ورد مع4امالت نف4تی م4ذکور ،تحریم‌ه4ای اتحادی4ه اروپ4ا و آمریک4ا ب4ر بیمه و خدمات حمل و نقل مرتبط ،تعلیق می‌شوند.  * صادرات پتروشیمی ایران و نیز تعلیق تحریم‌ خدمات مرتبط * طال و فلزات گرانبها ،و تعلیق تحریم‌ خدمات مرتبط - تعلیق تحریم‌های آمریکا بر صنعت خودرو و تعلیق تحریم‌های خدمات مرتبط - ص4دور گ4واهی عرض4ه و نص4ب قطع4ات ی4دکی ب4رای ایمنی پ4رواز هواپیماه4ای غیرنظ4امی ایران و خدمات مرتبط. ‏ صدور گواهی بازرسی‌های مرتبط با ایمنی و تعمیرات در ایران و همچنین خدمات مرتبط - عدم صدور قطعنامه‌های جدید تحریم هسته‌ای توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد - عدم صدور قطعنامه‌های جدید تحریم هسته‌ای از سوی اتحادیه اروپا - دولت آمریک4ا ،در چ4ارچوب اختی4ارات ق4انونی رئیس جمه4ور و کنگ4ره از تحمی4ل تحریم‌ه4ای جدید هسته‌ای خودداری خواهد کرد.  - ی4ک کان4ال م4الی ب4ه منظ4ور تس4هیل تج4ارت ام4ور انس4ان دوس4تانه ب4رای ت4امین نیازه4ای داخلی ای4ران ب4ا اس4تفاده از درآم4دهای نف4تی ای4ران در خ4ارج از کش4ور ایجاد خواهد شد. تج4ارت ام4ور انساندوس4تانه ش4امل م4راودات تج4اری مرتب4ط ب4ا تولی4دات غ4ذایی و کش4اورزی ،دارو ،تجه4یزات دارویی و مخ4ارج پزش4کی بیماران خ4ارج از کش4ور خواهد بود. ‏ این کان4ال م4الی ش4امل بانک‌ه4ای خ4ارجی مش4خص و بانک‌ه4ای ای4رانی غ4یر تح4ریم شده خواهد بود که به‌ هنگام ایجاد این کانال مالی مشخص خواهند شد.  کانال مزبور همچنین موارد زیررا دربر می‌گیرد: * نق4ل و انتقال‌ه4ای م4الی م4ورد نی4از ب4رای پ4رداخت تعه4دات ای4ران ب4ه س4ازمان مل4ل متحد ه‌ها ب4رای دانش4جویان ای4رانی * پ4رداخت مس4تقیم ش4هریه ب4ه دانش4گاه‌‌ها و دانش4کد ‌ ش4اغل ب4ه تحص4یل در خ4ارج از کش4ور ت4ا مبل4غ تواف4ق ش4ده ب4رای ی4ک دوره ش4ش ماهه. - اف4زایش آس4تانه ب4رای اخ4ذ مجوزه4ای اتحادی4ه اروپ4ا جهت تب4ادالت م4الی تج4ارت موارد غیرتحریمی تا مبلغ مورد توافق. عناصر گام نهایی راه حل جامع گام نه4ایی راه ح4ل ج4امع ک4ه اعض4ا قص4د دارن4د م4ذاکره در خص4وص آن را در کمتر از ی4ک ع کنند4،عبا4رتند از: ی آن 4را شرو 4 ب ای4ن سند ،4به 4پ4ایا4ن4رسا4ند4ه 4و اجرا 4 د ا4ز ت4صوی 4 س4ال4بع 4 - دارای دوره زم4انی بلندم4دت مشخص4ی خواه4د ب4ود ک4ه م4دت آن م4ورد تواف4ق ق4رار خواه4د گرفت. - بی4انگر حق4وق و تعه4دات اعض4ای معاه4ده عدم گس4ترش س4الح‌های هس4ته‌ای و موافقت‌نامه‌های پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باشد. هط4ور همه‌جانب4ه تحریم‌ه4ای هس4ته‌ای ش4ورای ام4نیت س4ازمان مل4ل متح4د و تحریم‌ه4ای - ب‌ مه4ایی 4ب4ر4ای د4سترس4ی 4ب4ه 4حوزه‌ه4ای چندجانب4ه و تحریم‌ه4ای م4لی را 4برداش4ته و ا 4ز جمل4ه 4گا ‌ ه تنظ4یمی ک4ه 4در خص4وص آن 4تواف4ق ب4ه ی ی4ک ب4رنام4 4 4تج4اری ،فن‌آوری ،4م4الی و ان4رژی 4ب4ر مبنا 4 عمل خواهد آمد را اتخاذ نماید.  - متضمن یک برنامه غنی سازی باشد که توسط طرفین تعریف می‌گردد، برنامه‌ای که شاخصه‌های آن با موافقت طرفین و منطبق با نیازهای عملی، با محدودیت‌های مورد توافق در خصوص دامنه و سطح فعالیت‌های غنی سازی، ظرفیت غنی سازی، محل‌هایی که در آن غنی سازی انجام می‌شود ‏ و ذخ4ایر اورانی4وم غ4نی ش4ده ب4رای دوره زم4انی ک4ه م4ورد تواف4ق ق4رار می‌گ4یرد، تعیین می‌گردد. - نگرانی‌ه4ای مرتب4ط ب4ا رآکت4ور اراک ک4ه توس4ط آژانس ب4ا ن4ام IR-40ش4ناخته می‌شود ،را کامال برطرف نماید. بازفرآوری و یا احداث تاسیساتی که قادر به بازفرآوری باشد ،ایجاد نخواهد شد. فس4از و ب4ا نظ4ارت بیش4تر م4ورد تواف4ق را ب4ه ط4ور کام4ل ب4ه اج4را درآورد. - اق4دامات شفا ‌ ‏ پروتک4ل الح4اقی در چ4ارچوب اختی4ارات رئیس جمه4ور و مجلس ش4ورای اس4المی تص4ویب و ب4ه اج4را درآید. ی‌ه4ا از جمل4ه در خص4وص - ش4امل همک4اری بین‌المللی هس4ته‌ای غ4یر نظ4امی باش4د ،ک4ه این همکار ‌ ت مرتب4ط 4و ن4یز عرض4ه س4وخ4ت ه 4رآکت4وره4ا4ی م4د4رن آب س4ب4ک ق4د4رت و تحق4یق4ات4ی و ت4جه4یزا4 4 ی ب4 4 دس4ت4یاب 4 هسته‌ای مدرن و برنامه‌های تحقیق و توسعه ( )R&Dمورد توافق می‌باشد. به دنب4ال اج4رای موف4ق گ4ام نه4ایی راه ح4ل ج4امع و ب4ا س4پری ش4دن کام4ل دوره زم4انی گ4ام نه4ایی ،ب4ا برنام4ه ی دیگر عضو4NPT4رفتار خو4اهد شد. ی ایرا4ن مانند برنام4ه هر 4کشور غی4رهسته‌ا 4 هس4ته‌ا 4 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * در خص4وص گ4ام نه4ایی و ه4ر ی4ک از گامه4ای می4انی ،این اص4ل اساس4ی ک4ه «ت4ا در م4ورد همه چ4یز تواف4ق می‌شو4د. چ چیز4ی توافق ح4اصل نشده 4است» اعمال 4 ن4شود ،د4ر خ4صوص هی 4 جدول دادها وستاده ها در معاهده ژنو تعهدات ایران 196 .1کیلوگرم مواد 20درصد ایران کال خنثی می شود با این تفاوت که نیمی از آن قابل غنی سازی مجدد است. .2غنی سازی باالی 5درصد کال تعلیق می شود. .3فعالیت در اراک و نطنز و فردو گسترش نمی یابد. .4در نطنز ماشین جدید نصب نمی شود. .5ماشین های جدید نصب شده ولی فعال نشده ،فعال نمی شود. .6ماشین های خراب در فردو و نطنز صرفا با ماشین هایی از همان نوع جایگزین می شود. 4 .7آبشار در فردو اورانیوم را تا 5درصد غنی می کند. 12 .8آبشار دیگر در فردو فعال نمی شود. .9در فردو ارتباطی بین آبشارها برقرار نمی شود. .10در اراک آب سنگین به تاسیسات حمل نمی شود. .11هیچ نوع فعالیت بازفرآوری انجام نمی شود. .12هیچ نوع تاسیسات بازفرآوری ساخته نمی شود. .19توصیف و شرحی کامل از گستره عملیات‌های هر یک از تأسیساتی که به طور خاص به فعالیت‌های هسته‌ای مشغول هستند ارائه می شود.  .20ارائه اطالعات در مورد معادن .21ارائه اطالعات درباره شرکت‌های نورد اورانیوم .22ارائه اطالعات درباره منبع مواد .23نهایی کردن توافق درباره پادمان ها در اراک .24دسترسی به بایگانی دوربین های آفالین .25دسترسی به کارگاه های مونتاژ .26دسترسی به تولید چرخنده های سانتریفیوژ .27عدم تولید ماشین بیشتر در کارگاه ها جز برای جانشینی .19توصیف و شرحی کامل از گستره عملیات‌های هر یک از تأسیساتی که به طور خاص به فعالیت‌های هسته‌ای مشغول هستند ارائه می شود. .20ارائه اطالعات در مورد معادن .21ارائه اطالعات درباره شرکت‌های نورد اورانیوم .22ارائه اطالعات درباره منبع مواد .23نهایی کردن توافق درباره پادمان ها در اراک .24دسترسی به بایگانی دوربین های آفالین تعهدات 5+1 .1فراهم کردن امکان ماندن صادرات نفت ایران در حد فعلی و توقف روند کم کردن 20درصد از آن هر 6ماه و دریافت مقدار مورد توافقی از پول نفتی که از این پس فروخته می شود. .2برقراری بیمه حمل و نقل برای ثادرات نفت ایران با میزان فعلی .3تعلیق تحریم صادرات پتروشمی ایران .4تعلیق طال و فلزات گرانبها .5تعلیق تحریم خودرو .6تعلیق تحریم قطعات هواپیما .7تعلیق تحریم خطوط هوایی بویژه ایران ایر .8عدم اعمال تحریم جدید در شورای امنیت .9عدم اعمال تحریم جدید در اروپا .10عدم اعمال تحریم جدید در امریک .11ایجاد یک کانال مالی با استفاده از عواید نفتی خود ایران که در خارج از این کشور مسدود شده برای خرید محصوالت خوراکی و کشاورزی ،دارو ،ادوات پزشکی و خسارات پزشکی که در خارج بر ایران تحمیل شده است. نقد معاهده : 15پیش شرط «تفسیرپذیر و کلی» درباره موضوع غنی سازی اورانیوم ایران در توافقنامه هسته‌ای  توافقنامiه ژنiو از معiدود توافقنامiه هiایی در بعiد بین المللی بiه حسiاب می آیiد کiه پس از انعقiاد آن ،بالفاصiله دو تفسiیر متفiاوت دربiاره محiور توافقنامiه ،کiه در این مiورد حiق غiنی سiازی اورانیiوم بود ،ارائه شد. در ،محمود جواد ظریف ابتدا کiه یiک طiرف این توافiق بiود در جمiع خبرنگاران حاضر شد و درباره موضوع حق غنی سازی ایران گفت: یپiذیرد کiه بایiد حق مسiلم مiا به‌وضiوح در ان‌پی‌تی هسiت و این را م ‌ این حق پذیرفته شود. حداقل 2بiار در متن توافiق به‌وضiوح اشiاره شiده کiه ایiران این حiق را دارد و برنامه غنی‌سازی ایران ادامه خواهد یافت.  امiا بالفاصiله پس از ظریiف این جiای کiری ،همتiای آمریکiایی او بiود کiه در سiخنانی کiامال متضiاد بiا اظهiارات وزیiر امiور خارجiه ایiران مدعی شد: این گام اول نمی گوید که ایران حق غنی سازی دارد. در این سiند هیچ حiق غiنی سiازی نیامiده و این حiق در ان پی تی هم نیامiده و در این توافقنامiه هم این را نمی گویدبلکiه انiدازه غiنی سiازی ایiران می گویiد کiه برنامiه صiلح آمiیز هسiته ای ایiران موضiوع مذاکره دو طرف هست. در متن بیانیiه ای کiه بالفاصiله پس از امضiای توافقنامiه ژنiو توسiط آمریکiا و بiا همiاهنگی کشiورهای 5+1منتشiر شiد ،تاکیiد شiده کiه غiنی سازی ایران به رسیمت شناخته نشده است  با این حiال ظریiف و دیپلمiات هiای ایiرانی تاکیiد می کننiد کiه در متن توافقنامiه ژنiو بiه صiورت مشiخص 2بiار بiه حiق غiنی سiازی اورانیiوم اشاره شده و این به معنای پذیرش حق غنی سازی ایران است. امiا رجiوع بiه توافقنامiه ژنiو نشiان می دهiد کiه طiرف غiربی بiا زیiرکی توانسiته بiه گونiه ای بiه موضiوع غiنی سiازی اشiاره کنiد کiه در مiذاکرات آتی بiا قiرائت خiاص خiود این بخش از توافقنامiه را تفسiیر و بر اساس آن مذاکرات را پیش ببرد. در توافق نامه ژنو درباره غنی سازی اورانیوم چه چیزی نوشته شده است؟ ‏ رجوع به متن توافقنامه ژنو بیانگر آن است که در دو قسمت بیانیه ،یکی در ابتدای آن و دومی در بخش های پایانی بیانیه به موضوع غنی سازی اورانیوم اشاره شده است. ‏ در بخش ابتدایی این سند در این باره آمده است: ‏ «راه حiل جiامع مiذکور مبتiنی بiر این اقiدامات اولیiه بiوده و بiه یiک گiام نهiایی منجiر خواهiد دiتوiافق قiراiر iگرiفتiهiو iبه iرفعiiنگiراiiنی‌ها می‌اiنجامد. زمiانiی آن iموiر i شiدiکiهiدiورiهi i ‏ این راه حiل جiامع ،ایiران را قiادر می سiازد تiا بiه طiور کامiل از حقiوق خiود در بهiره گiیری مرiتبiط iدر iمعاهiدiه منiع گسiترش واiد i س مi i ر iاسiا i ف iصiلح آiمiیز بi i ی iاهiدا i ‏iاز iانiرiژی هiسiته‌اiی iبiرا i و با رعایتiتعiهدات iخوiد بر iطبقiمعiاهiدهiاiز آiن بiرiخوردار شود. سالح‌iهiایiهسiته‌iای i ‏i ‏ این راه حiل جiامع متضiمن یiک برنامiه غiنی سiازی بiا تعریiف مشiترک و محiدودیت‌های عملی ی می‌باشد». ستiه‌ا i ت شفاف سiاز به iمiنظiورiتضiمین iمiاهiیتiiصلiحiآمiیiزiبرiنiامه ه i وiاقiداما i ‏ همانگون4ه ک4ه در س4ند ب4ه آن اش4اره ش4ده برنام4ه غ4نی س4ازی ای4ران ب4ه ص4ورت ش4فاف ب4ه 6پیش شiرط کلی ،مشروط شده است. وضعیت غنی سازی ایران وپیش شرطها اس4اس این جمالت ،غنیس4ازی ای4ران در گ4ام نه4ایی ک4ه زم4ان آن درازم4دت و م4ورد توافق طرفین است ،محدود به گزارههای ذیل است -1 اول ،تعریف مشترک مورد توافق طرفین -2 دوم ،محدودیتهای عملی -3 سوم ،اقدامات شفافساز -4 چهارم ،انطباق با نیازهای عملی -5 پنجم ،محدودیتهای مورد توافق -6 ششiم ،دامنiه ،سiطح فعiالیت ،ظiرفیت ،ذخiایر و محلهiای محiدود که باید به صورت دوجانبه تعیین شوند. یک) راه حل جامع؛ همانگون4ه ک4ه از متن پیداس4ت راه ح4ل ج4امع ،ض4مانت کننده ی4ک برنام4ه غ4نی س4ازی است. یع4نی پس از ب4ه اج4را در آم4دن راه ح4ل ج4امع ،ت4ازه موض4وع غ4نی س4ازی موض4وعیت پیدا می کند. ام4ا نکت4ه ج4الب توج4ه آنک4ه در اولین جمل4ه این س4ند ،و قب4ل از اش4اره ک4ردن ب4ه موض4وع 4رد ع م4و 4 ف 4ا4ین م4ذاک4را4ت 4رس4ی4دن 4ب4ه 4ی4ک 4ر4اه 4ح4ل 4ج4ا4م 4 «ه4د 4 ی س4از4ی 4آم4د4ه ا4س4ت ک4ه 4 غ4ن 4 ی ای4ران 4ک4امًال ص4ل4ح توا4ف4ق 4و بلند م4دت 4اس4ت ب4ه نح4وی ک4ه 4تض4مین ک4ند ب4رنام4ه هس4ته‌ا 4 آمیز باقی خواهد ماند». به معنای دیگ4ر اگ4ر در راه ح4ل ج4امع ب4ا توج4ه ب4ه قی4د "م4ورد تواف4ق" ،تش4خیص داده ی س4ا4زی 4ا4ور4ا4نی4و4م 4ب4ه4 4س4مت اه4د4اف 4نظ4امی4 4می4ل را4ن ب44ا غ4ن 4 ی ا4ی4 4 هس4ت4ه 4ا 4 د ک4ه4 4ب4رن44ام4ه 4 ش4 4 کند ،موضوع غنی سازی کنار گذاشته می شود. دو) تعریف مشترک؛ ‏ دومین پیش ش4رطی ک4ه ب4ه ص4ورت واض4ح درب4اره موض4وع غ4نی س4ازی ای4ران ب4ه آن اش4اره ش4ده اس4ت ،تعری4ف ح 4تعری4ف م4قام4ات آم4ریک4ا4 ،ان4گلیس ،4 مش4ترک4 4می4ان 4ای4ر4ا4ن 4و 4 5+1اس4ت .ا4ین 4در 4ح4ا4لی4 4اس4ت ک4ه 4ب4ه 4ص4ور4ت واض4 4 فرانسه و آلمان درباره حق غنی سازی با موضع مقامات ایرانی متقاوت است. ‏ بر اس4اس تفس4یر آمریک4ای ب4ه عالوه س4ه کش4ور اروپ4ایی م4ذکور ،ک4ه در م4ذاکرات ژن4و 6ن4یز تک4رار ش4ده اس4ت آنه4ا ی 4کنند ک4ه ی س4ا4زی د4ا4نس4ته و 4ا4دعا 4م 4 د4ا از 4بحث غ4ن 4 ه ا4ز 4ان4رژی 4ه4س4ته ای4 4را ج4 4 د و ا4س4ت4فا4د 4 قی4ق4 ،تو4س4عه4 ،ت4ولی4 4 ق 4تح 4 ح4 4 غنی سازی در این پروسه قرار نمی گیرد. ‏ علت آمریک4ایی ه4ا این اس4ت ک4ه غ4نی س4ازی اورانی4وم کش4ورهای دارن4ده ان4رژی هس4ته ای را ب4ه س4مت اه4داف غیرصلح آمیز نزدیک می کند. ‏ در همین راستاس4ت ک4ه ب4اراک اوبام4ا در س4خنرانی اخ4یرش در مجمع عمومی س4ازمان مل4ل ب4ه ح4ق ای4ران ب4ه اس4تفاده صلح آمیز انرژی هسته ای اشاره می کند. ‏ همانگون4ه ک4ه ون4دی ش4رمن چند روز پس از س4خنان اوبام4ا گفت ،منظ4ور رئیس جمه4ور آمریک4ا از ح4ق اس4تفاده از انر4ژی صلح آ4میز هس4ته ا4ی متفاوت با 4حق غ4نی سا4زی اس4ت. ‏ یک روز پیش از پای4ان م4ذاکرات ژن4و ن4یز س4خنگوی وزارت ام4ور خارج4ه ص4راحتا تص4ریح ک4رد آمریک4ا ح4ق غ4نی س4ازی را برای هیچ کشوری به رسمیت نمی شناسد. ‏ بنا ب4ر این تفس4یر اس4ت ک4ه ج4ان ک4ری ص4راحتا تاکی4د می کند « توافقنام4ه ژن4و ح4ق غ4نی س4ازی ای4ران ب4ه رس4میت نشناخته است». سه) محدودیت های عملی. سومین پیش ش4رطی ک4ه در متن تواف4ق نام4ه آم4ده اس4ت مح4دودیت ه4ای عملی اس4ت ،ک4ه هیچ توضیح بیشتر از این درباره آن ارائه نشده است. مح4دودیت ه4ای عملی می توان4د در ب4ازه ای از تعلی4ق کام4ل غ4نی س4ازی اورانی4وم ت4ا س4طح مق4دار اروانیوم غنی شده را در بر بگیرد. تیم م4ذاکره کننده هس4ته ای ای4ران ن4یز نس4بت ب4ه این واژه هیج توض4یحی ارائ4ه ن4داده اس4ت ب4ا این ر اس4اس ر4اه4برد آمر4یک4ای4ی ه4ا د4ر ژن4و 6ک4ه در (4اینج4ا )4ب4ه آن اش4اره ش4ده ح4ال می ت4وان 4گفت ب4 4 است محدودیت های عملی شامل : ‏ ال4ف) ایج4اد مح4دودیت در غ4نی س4ازی اورانی4وم ب4ا اعمال مح4دودیت در تع4داد س4انتریفیوژها، محدویت در فعالیت کارخانه های غنی سازی و محدودیت زمانی؛ ب) منوط ک4ردن فع4الیت ه4ای هس4ته ای ب4ه "مق4دار نی4از ای4ران" ب4ه این معنا ک4ه جمه4وری اسالمی بر اساس مقدار نیاز خود و نه بیشتر ،می باشد چهار) اقدامات شفاف ساز همانند ب4رخی دیگ4ر از عب4ارات ب4ه ک4ار گرفت4ه ش4ده در این توافقنام4ه ،این عب4ارت ن4یز بس4یار کلی ،میهم و تفسیر پذیر است. اق4دامات ش4فاف س4از می توان4د در ب4ازه بازرس4ی ه4ای معمولی ت4ا اج4رای پروتک4ل الح4اقی و فراتر از آن تفسیر شود. البت4ه ب4ا توج4ه ب4ه بندهای پای4انی این بیانی4ه ب4ه نظ4ر می رس4د پروتک4ل الح4اقی بخش4ی از اق4دامات شفاف ساز مدنظر غربی هاست. در بخش پایانی بیانیه آمده است: ( ای4ران در راس4تای راه ح4ل ج4امع) اق4دامات ش4فاف س4از و ب4ا نظ4ارت بیش4ترمورد تواف4ق را ب4ه طور کامل به اجراء درآورد. ‏ پروتک4ل الح4اقی در چ4ارچوب اختی4ارات رئیس جمه4ور و مجلس ش4ورای اس4المی تص4ویب و ب4ه اجراء درآید.  9پیش شرط درباره غنی سازی در قسمت پایانی بیانیه ‏ ام4ا در قسس4مت پای4انی بیانی4ه ن4یز ب4رای دومین ب4ار ب4ه موض4وع غ4نی س4ازی اش4اره شده است. ‏ ام4ا در این قس4مت ن4یز 9ش4رط س4نگین ب4رای اج4رای غ4نی س4ازی در نظ4ر گرفت4ه شده است. ‏ در ذی4ل بخش "عناص4ر گ4ام نه4ایی راه ح4ل ج4امع" درب4اره غ4نی س4ازی اورانی4وم آمده است: ‏ (راه ح4ل ج4امع) متض4من ی4ک برنام4ه غ4نی س4ازی باش4د ک4ه توس4ط ط4رفین تعری4ف می‌گردد، ‏ برنامه‌ای که شاخصه‌های آن با موافقت طرفین و منطبق با نیازهای عملی، ‏ با محدودیت‌های مورد توافق در خصوص ‏ دامنه ‏ سطح فعالیت‌های غنی سازی، ‏ ظرفیت غنی سازی، ‏ محل‌هایی که در آن غنی سازی انجام می‌شود ‏ و ذخ4ایر اورانی4وم غ4نی ش4ده ب4رای دوره زم4انی ک4ه م4ورد تواف4ق ق4رار می‌گ4یرد ،تعیین می‌گردد.  مش4خص ت4رین ش4رط م4ورد اش4اره در این بخش آن اس4ت ک4ه برنام4ه غ4نی س4ازی توسط "طرفین" تعریف می شود. ‏ ب4ا اش4اره ب4ه تفس4یر آمریک4ا و س4ه کش4ور اروپ4ایی درب4اره غ4نی س4ازی مش4خص اس4ت ک4ه تیم ای4رانی در گ4ام س4وم مس4یر بس4یار دش4واری ب4رای متقاعد ک4ردن طرف مقابل برای اثبات حق غنی سازی خود دارد. پیش شiرط هiایی کiه در ادامiه آمiده اسiت نiیز عمال مغiایر بiا حiق ایiران بiر اسiا س مiاده 4ان پی تی اسiت کiه صiراحتا اشiاره بiه نامحiدود بودن فعالیت های "صلح آمیز" هسته ای دارد.  در بند اول ماده 4ان پی تی آمده است : هیچ نکت4ه ای در این پیمان نبای4د ب4ه گون4ه ای تفس4یر ش4ود ک4ه "ح4ق مس4لم" همپیمان4ان در انج4ام تحقیق4ات ،تولی4د و اس4تفاده از ان4رژی هس4ته‌ای ب4رای مقاص4د صلح آمیز را تحت تاثیر قرار دهد . موافقت عجیب تیم ایiرانی بiا موضiوعیت یiافتن قطعنامiه هiای شورای امنیت ام4ا عالوه ب4ر مس4ائل ذک4ر ش4ده ،غ4رب توانس4ته در بخش4ی از توافقنام4ه ژن4و، موض4وع قطعنام4ه ه4ای ش4ورای ام4نیت را ن4یز وارد کند ک4ه این موض4وع ب4ه ص4ورت جدی می تواند حق غنی سازی ایران را مورد خدشه قرار دهد و از آن می ت4وان ب4ه عنوان ی4ک پیش ش4رط دیگ4ر ب4رای موض4وع غ4نی س4ازی ای4ران یاد کرد.  در بخش4ی از تواف4ق نام4ه آم4ده اس4ت :در فاصiله میiان گام‌هiای اولیiه و گiام آخر، گام‌هiای دیگiری از جملiه پiرداختن بiه قطعنامه‌هiای شiورای امiنیت بiا هiدف پایiان رضiایت بiخش برiرسiی موضiوع توiسiط شiوiرای امiنیت iسiازمان iملiل متحiد وجiود ‏i خواهد داشت. در قطعنام4ه ه4ای ش4ورای ام4نیت ص4راحتا تاکی4د ش4ده اس4ت ک4ه ای4ران بای4د غ4نی س4ازی اورانی4وم را به حالت تعلیق درآورد. این در ح4الی اس4ت ک4ه پیش از این ای4ران ب4ا ارائ4ه دالیلی حق4وقی معتق4د ب4ود ش4ورای ام4نیت صالحیت بررسی موضوع هسته ای ایران را ندارد به همین دلیل قطعنامه های این شورا را غیر مشروع می دانست . ام4ا تیم م4ذاکره کننده فعلی ای4ران ن4ه تنه4ا ب4رای قطعنام4ه ه4ای ش4ورای ام4نیت مش4روعیت قائ4ل شد4ه بلکه پر4داخ4تن به4آن 4برای رسی4دن به4نتیجه4رضایت بخش ر4ا قب4ول کرده است . اص4رار ط4رف غ4ربی ب4ر اج4رایی ک4ردن مف4اد قطعنام4ه ه4ای ش4ورای ام4نیت راه حلی بس4یار س4اده م آور4دن4 4فش4ا4ر بی4ش4تر 4ب4ه 4ا4ی4ران 4د4ر 4ق44ال4ب تح4ری4م ه4ا4ی ب4ر4ای ت4ح4ت 4فش4ا4 4ر 4گذاش4تن 4ا4ی4را4ن و 4ف4راه 4 جدید ،قطعنامه های شورای امنیت و یا بند 7منشور ملل متحد است. مبهم ترین قسمت بیانیه کجاست؟ عالوه ب4ر موض4وعات م4ذکور ،در ح4الی ک4ه ای4ران معتق4د اس4ت در نتیج4ه این بیانی4ه و در گ4ام حق4و4ق 4ه4س4ت4ه ا4ی 4او4ل( 4ب4از4ه 4زم4ا4نی 64 4م4اه4 )4و 4د 4ر 4گ4ام ه4ای د4 4وم4 4و 4س4وم 4و د 4ر ر4اه 4ح4ل ج4ا4مع4 ،44 ایران بنا بر ان پی تی مورد تاکید قرار می گیرد و این ب4ه معنای اس4تفاده ای4ران از حق4وق مس4لم هس4ته ای اس4ت،ج4دای از تفس4یر کشورهای غربی درباره ماده 4ان پی تی، در بندهای پای4انی بیانی4ه ص4راحتا آم4ده اس4ت ک4ه پس از گiام نهiایی ،ب4ا برنام4ه هس4ته ای ه ه4ر ک4شو4ر4غ4یرهس4ته4ای دی4گر عضو 4ان 4پی4تی برخور 4د می شود. ای4ران 4مانند ب4رنام 4 در این قس4مت بیانی4ه آم4ده اس4ت :ب4ه دنب4ال اج4رای موف4ق گ4ام نه4ایی راه ح4ل ج4امع و ب4ا 4ور ما4نند4 4ه4ر 4کش 4 ن 4 ی ای4ر4ا 4 س4پر4ی ش4د4ن کا4م4ل دو4ر4ه زم4ان4ی گ4ام ن4ه4ا4یی4 ،4ب4ا 4برن4ا4م4ه هس44ته4 4ا 4 غیرهسته ای دیگر عضو ان پی تی رفتار خواهد شد.  این ب4ه معنای آن خواه4د ب4ود ک4ه در فاص4له دس4تیابی ب4ه راه ح4ل ج4امع ای4ران در ن4زد کش4ورهای 5+1و بنا ب4ر تایی4د دیپلمات های ایران ،از حقوق ان پی تی برخودار نیست و اینگون4ه ح4ق غ4نی س4ازی ح4تی ب4ا تفس4یر ای4رانی ه4ا درب4اره ماده 4ان پی تی امکان نادیده گرفته شدن پیدا می کند. حال س4ئوال اساس4ی این اس4ت روایت محمد ج4واد ظری4ف درب4اره ب4ه رس4میت ش4ناخته ش4دن ح4ق غ4نی س4ازی ای4ران در توافقنامه به واقعیت نزدیک است یا روایت جان کری؟  در این خصوص نکات زیر را باید ملحوظ داشت: الiف – ب4ا این توافقنام4ه تعری4ف ح4ق غنی‌س4ازی ای4ران از چ4ارچوب صرف ان‌‌پی‌تی خارج شده و جنبه بین‌المللی خواهد یافت. ‏ نقش س4اختار ق4درت بین‌المللی ی4ا همان نظ4ام بین‌المللی در تعری4ف یس4ازی قاب4ل انج4ام در ای4ران ب4ر اس4اس و تب4یین ان4دازه و ش4کل غن ‌ سند ژنو به رسمیت شناخته شده است که می توان4د ب4ه مح4دود س4ازی ح4ق ای4ران در به4ره گ4یری از چرخ4ه سوخت در خاک ایران بینجامد.  ب -مف4اهیم «نیازه4ای عملی و مح4دودیت‌های عملی» مف4اهیمی غیرروش4ن و تفسیرپذیر است. طرف غ4ربی در مس4یر اب4داع تعری4ف مش4ترک ،ق4ادر خواه4د ب4ود از این دو مفه4وم برای تحدید حق غنی‌سازی ایران استفاده کند. ‏ به‌ط4ور مث4ال ،ای4ران در تعری4ف م4یزان غنی‌س4ازی م4ورد نی4از خ4ود ،عمال نظ4ر طرف‌های بین‌المللی را بر اساس این توافق به‌رسمیت شناخته است. آنه4ا می‌توانند ب4ه این نتیج4ه برس4ند ک4ه چ4ه مق4دار غنی‌س4ازی م4ورد نی4از ای4ران اس4ت و بدون توافق آنها غنی‌سازی برای ایران قابل تعریف نیست.  ج – دوره‌ای که ایران باید محدودیت‌های غنی‌سازی را بپذیرد نامشخص است. اگ4ر این مح4دودیت‌ها ب4رای ی4ک دوره مش4خص و معق4ول باش4د ش4اید بت4وان آن را پ4ذیرفت ام4ا اگ4ر معل4وم نباش4د ک4ه مح4دودیت‌ها ت4ا کی ادام4ه دارن4د ،غ4یر قاب4ل پذیرش است. بر این اس4اس و در ی4ک کالم ،توافقنام4ه از این جهت ک4ه ب4ه برنام4ه (ن4ه ح4ق ) غنی‌س4ازی ای4ران اش4اره ک4رده ،مثبت اس4ت ام4ا از آن رو ک4ه آن را ب4ه محدودیتهایی فراتر از ان‌پی‌تی مقید کرده ،مبهم است. ‏ ابعاد این ابهام قطعا باید در مذاکرات جامع زدوده شوند. ‏ البت4ه اگ4ر ط4رف غ4ربی ب4ه زدودن آنه4ا تن ده4د؛ چ4ون قطع4ا این عب4ارات را بیه4وده ه است! در توافق نگنجاند ‌ قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد در بخش مقدم4ه ،ب4ه ص4راحت ب4ه قطعنامه‌ه4ای ش4ورای ام4نیت اش4اره ش4ده اس4ت«:در فاص4له می4ان گام‌ه4ای اولی4ه و گ4ام آخ4ر ،گام‌ه4ای دیگ4ری از جمل4ه پ4رداختن ب4ه قطعنامه‌ه4ای ش4ورای ام4نیت ب4ا ه4دف پای4ان رض4ایت بخش بررس4ی موضوع توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد وجود خواهد داشت». قطع4ا جمه4وری اس4المی ای4ران بنا ب4ر مواض4ع اعالمی خ4ود قطعنامه‌ه4ای مزب4ور را «غیرق4انونی» می‌دان4د و ح4تی این موض4ع ب4ه تص4ریح وزی4ر ام4ور خارج4ه کش4ورمان ن4یز رس4یده اس4ت .بنابراین ابه4ام اینجاس4ت ک4ه پ4رداختن ب4ه قطعنامه‌ه4ای ش4ورای ام4نیت ب4ه چ4ه معناس4ت؟ اگ4ر ب4ه معنای عدم اج4رای آنهاس4ت – ک4ه از نظ4ر جمه4وری اس4المی قطع4ا هس4ت ،پس «پایiان رضiایت‌بخش بررسiی موضiوع توسiط شورای امنیت» چه معنایی دارد؟  این مفاهیم ابهام دارند. همین بخش می‌توان4د ب4ه ن4وعی س4کته در م4ذاکرات ج4امع ایجاد کند؛ چون ط4رف غ4ربی اگ4ر نخواه4د حس4ن نیت ب4ه خ4رج ده4د هه4ای می‌توان4د ب4ر اس4اس همین تواف4ق ب4ه اج4رای قطعنام ‌ اصرار ورزد؛ چیزی که بعید است محقق شود. تجدیدپذیر بودن دوره 6ماهه توافق ‏ در پاراگراف اول بخش مربوط به گام اول آمده است: ‏ «گ4ام اول دارای دوره زم4انی ش4ش ماه4ه خواه4د ب4ود و بiا توافiق متقابiل قابiل تمدید می‌باشد». سوال اینجاس4ت ک4ه اگ4ر مبنای گ4ام اول اعتمادس4ازی اس4ت ،چ4را زم4ان آن قاب4ل تجدی4د است؟! با این عب4ارت ط4رف غ4ربی گفت4ه اس4ت ک4ه ممکن اس4ت 6م4اه مح4دودیت ،ب4رای اعتماد به ایران کافی نباشد. ‏ در ض4من ط4رف مقاب4ل این ح4ق را یافت4ه اس4ت ک4ه ب4ا پای4ان 6م4اه دوب4اره ب4ر تجدی4د آن می‌تو4ان4د 4ر4ون4د م4ذاکرات4 ه 4 ن ح4ق د4ارد نپ4ذ4یر4د ام4ا ه4مین مس4ال 4 اص4را 4ر ورزد .4اگ4رچ4ه ا4ی4را 4 را دچار چالش کند. از دست رفتن ابزار اصلی چانه‌زنی در مذاکرات جامع اص4لی‌ترین اب4زار چ4انه‌زنی ای4ران در م4ذاکرات« ،ذخ4ایر اورانی4وم 20درص4دی» ب4وده اس4ت .ب4ر ر 20د4رص4د4ی 4ب4ه م4ی4ل4ه س4وخت 4تب4دی4ل ش4ده4 4اس4اس 44تو4اف4ق 64 4م4اه4ه4 ،4در 4همین دو4ره 4نیمی از ذ4خ4ای 4 و نیمه دیگر ترقیق می‌گردد. ‏ ج4ان ک4ری ب4ه ص4راحت اب4راز داش4ته ک4ه ذخ4ایر 20درص4دی ای4ران پس از این دوره 6ماه4ه ب4ه صفر می‌رسد. در چ4نین ش4رایطی ابه4ام اینجاس4ت ک4ه ب4رای امتی4از گ4رفتن از ط4رف غ4ربی در م4ذاکرات ج4امع کدام ابزار باقی مانده است؟ ‏ مب4ادا ط4رف غ4ربی ب4رای دادن امتی4ازات هس4ته‌ای در م4ذاکرات ج4امع بتوان4د ب4ه مس4ائل غیرهسته‌ای ورود کند. شاید به4تر ب4ود بخش4ی از ذخ4ایر 20درص4دی ای4ران در دوره 6ماه4ه ک4اهش یاب4د و بخش دیگ4ر به‌عنوان ابزار چانه‌زنی باقی بماند. باقی ماندن معماری اصلی تحریم‌ها ‏ مه4ای اص4لی ب4ر ج4ای در ش4رایطی ک4ه ای4ران اص4لی‌ترین اب4زار چ4انه‌زنی را ظ4رف 6م4اه از دس4ت می‌ده4د ،تحری ‌ ی چا4نه‌زنی برخ4وردار خواهد بود. ی برا 4 خود ب4اقی می‌مان4ند و4طرف4غرب4ی ا 4ز ابز4ار قدرتمند 4 ‏ اگ4ر منص4ف باش4یم و منص4فانه و ب4دون هیج4ان ک4اذب ،متن توافقنام4ه را مطالع4ه ک4نیم ،احتماال درخ4واهیم ی4افت مه4ا 4داد،4 خص4وص 4ت4س4ه4یل 4تنه4ا4 54 4د 4رص4دی تحر4ی‌ 4 4امال ب4ه 4وعده‌4ا4ی 4ک4ه 4ب4ه صه4یو4ن4یس4ت‌ه44ا 4د 4ر 4 ت 4مت4ح4د4ه ک 4 ه ای4اال 4 ک4 4 ی مان4ده 4و ظ4اهرا 4آزاد4س4از4ی ا4م4وال 4ب4لوک4ه ش4ده ای4ر4ان تنه4ا در 4س4طح وف4ادار 4ب4وده 4اس4ت4 .تحر4یم‌4ه4ای ا4ص4لی ب4ا4ق 4 4.2میلیارد دالر است. ‏ اگرچ4ه به‌هرح4ال نفس رخنه ب4ه تحریم‌ه4ا ممدوح و قاب4ل تق4دیر اس4ت ام4ا ب4دیهی اس4ت ک4ه س4اختار و معماری مه4ای اص4لی 4نف4تی 4و م4الی برج4ای خ4و4د اس4ت .این4در آیند4ه می‌توان4د ب4رای ای4ران مشکل‌س4از مه4ا 4یع4نی تحری ‌4 تح4ری ‌4 باشد. ‏ به این ت4رتیب ش4اید بت4وان گفت ک4ه در ازای «توق4ف پیش4رفت رون4د برنام4ه ص4لح آم4یز هس4ته‌ای ای4ران» ک4ه با4راک ا4وباما در 4بیانی4ه خ4ود از آن ب4ا افتخار ی4اد 4کرده است4،امتیاز4ات ک4افی4و برابر اخذ نشده است. روسیه و چین و تحریم‌های یک‌جانبه غرب روس4یه و چین در مواض4ع رس4می خ4ود ب4ا تحریم‌ه4ای یک‌جانب4ه علی4ه ای4ران مخ4الف بوده‌اند. ‏ نکت4ه ج4الب در این تواف4ق 6ماه4ه آن اس4ت ک4ه ب4رای اولین ب4ار روس‌ه4ا و چینی‌ه4ا امض4ای خ4ود را ب4ر روی س4ندی گذاش4ته‌اند ک4ه عمال تحریم‌ه4ای یک‌جانب4ه را به‌رسمیت می‌شناسد و آنها را محل معامله و چانه‌زنی قرار داده است. این یع4نی آنک4ه ش4اید دور زدن این تحریم‌ه4ا و ی4ا عدم پ4ذیرش آنه4ا از این پس ب4رای مس4کو و پکن ک4ار س4اده‌ای نباش4د و دس4ت‌کم ب4رای آنه4ا هزینه دیپلماتی4ک داش4ته باشد. گام پایانی طوالنی‌مدت در خصوص گام پایانی به‌صراحت در توافق آمده است: « دارای دوره زم4انی بلندم4دت مشخص4ی خواه4د ب4ود ک4ه م4دت آن م4ورد تواف4ق ق4رار خواهد گرفت». این ب4دان معناس4ت ک4ه ای4ران ب4رای ی4ک م4دت نامش4خص ام4ا ط4والنی بای4د محدودیت‌هایی را که ظرف یک‌سال آتی مشخص خواهند شد ،بپذیرد. یمiدت؟» اص4ال طوالنی‌م4دت ب4ر چ4ه مبنایی تعری4ف سوال اینجاس4ت« :چiرا طوالن ‌ می‌شود؟ این یک ابهام جدی است. یش4وند ک4ه از ذک4ر برخی ش4نیده‌های موث4ق در خص4وص این زم4ان ارق4امی را مت4ذکر م ‌ یت4وان 4تص4ریح 4ک4رد ک4ه ن4ا4معق4ول‌ و توجی4ه ش مع4ذوری4م ام4ا تنه4ا م ‌4 آن4ه4ا د 4ر این گ4زار 4 ‌ناپذیرند.  در توافق به صراحت آمده است: ‏ «در خص4وص گ4ام نه4ایی و ه4ر ی4ک از گامه4ای می4انی ،این اص4ل اساس4ی ک4ه «ت4ا در م4ورد همه چ4یز تواف4ق نش4ود ،در خ4صوص هی4چ چ4یزی توا4فق ح4اصل نشده4است» اعمال می‌شو4د». ‏ سوال این اس4ت ک4ه چ4را و ب4ر چ4ه مبنایی؟ آی4ا مثال نمی‌ش4ود در خص4وص ی4ک بخش ج4زئی تواف4ق ک4رد و امتی4ازاتی در طوالنی و س4خ4ت ک4ر4دن مذاکر4ات ا4ست. ی که 4ای4جاد 4می‌کند4 4 ب4راب4ر آن4گرف4ت؟ ای4ن اص4ل4حداقل مشکل 4 * عبiارت مبهم «اجiرای موفقیت‌آمیز» ‏ «ب4ه دنب4ال اج4رای موف4ق گ4ام نه4ایی راه ح4ل ج4امع و ب4ا س4پری ش4دن کام4ل دوره زم4انی گ4ام نه4ایی ،ب4ا برنام4ه هس4ته‌ای ی دیگر عض4و NPTر4فتا4ر خو4اهد شد4». ه هر کشو4ر غی4رهسته‌ا 4 ای4ران م4انند 4برنام 4 ‏ سوال اینجاس4ت ،موف4ق ب4ودن اج4را چ4ه مبنایی دارد و چ4ه کس4ی آن را تع4یین خواه4د ک4رد؟ ب4ر اس4اس ک4دام مدالیت4ه یم4دت نه4ایی 4را ب4ا م4وفقیت پش4ت س4ر گذا4ش4ته می‌ت4وا4ن تش4خی4ص 4داد 4ک4ه ای4ر4ان 4ب4ه 4ش4کل مو4فق4یت‌آم4یز 4گ4ام 4ط4والن‌ 4 4 است؟ معیار تشخیص کیست و چیست؟ جمع‌بندی ‏ به ه4ر روی توافقنام4ه ای ک4ه در ژن4و امض4ا ش4د ،ب4ه ص4ورت دوف4اکتو و ن4ه دوژور ،ح4ق غنی‌س4ازی ای4ران را به‌رس4میت ش4ناخته ا4ست و ق4رار است پس ا4ز طی 4گام نهای4ی ،ای4ن شناس4ایی به حالت4دوژور درآید. ‏ درخص4وص این توافقنام4ه ابهام4اتی مط4رح اس4ت ک4ه ج4ا دارد م4ورد مداق4ه و پاس4خ‌گویی ق4رار گ4یرد ام4ا به‌هرح4ال، می‌توان این تواف4قنامه4را نقطه4شروع دان4ست و بر مبنای آن 4به بهبو4د ت4دریجی وضعیت مبادرت ورزید. ‏ این مهم می‌طلب4د ت4ا در م4ذاکرات ج4امع ،ض4من حف4ظ خط4وط قرم4ز تع4یین ش4ده از س4وی نظ4ام اس4المی ،از تمام ه همه 4جنب4ه 4ه4ای 4ف4نی م4و4رد ت4وج4ه ق4را4ر گ4یرد 4ت4ا ه ش4ود4 4و 4بخص4وص در4 4ت4دو4ی4ن 4س4ند ت4و4افق4نام4 4 4اب4زاره4ای 4دی4پلماتی4ک اس4ت4فا4د 4 هزینه های ناخواسته برای کشور ایجاد نکند و به صورت حداکثری منافع ملی را تامین نماید. ‏ البت4ه پیش از ه4ر چ4یز بای4د ط4رف آمریک4ایی توجی4ه ش4ود ک4ه «ق4رار نیس4ت توق4ف توس4عه برنام4ه هس4ته‌ای ای4ران درازمدت یا همیشگی باشد». ‏ توافقنام4ه ژن4و ش4اید ش4روع خ4وبی باش4د ام4ا توقفگ4اه خ4وبی نیس4ت و بای4د ب4ا س4رعت آن را پشت سر گذاشت. ‏ قطع4ا همچ4ون دو م4اه گذش4ته ،تیم دیپلماتی4ک ای4ران در چ4ارچوب سیاس4ت‌های کالن جمه4وری اس4المی ای4ران و در مس4یر دفا4ع از ح4قوق ملت ،از حمایت4آحاد 4ملت ایرا4ن در مذاکرات4برخورد4ار خواهد بود. اگر مذاکرات به نتیجه نرسد ،چه چیزی از دست می دهیم؟(مهم) ‏ "غ4ربی ه4ا در گ4ام اول این تواف4ق نام4ه نگفت4ه ان4د ک4ه تح4ریم ه4ا را لغ4و می ک4نیم بلک4ه گفت4ه ان4د ک4ه تح4ریم ه4ا فق4ط تعلی4ق می شوند. ‏ هم چنین دوره ی 6ماهه گام اول ،با توافق طرفین ،قابل تمدید است. ‏ این س4بب می ش4ود ت4ا در ص4ورتی ک4ه ط4رفین ب4ه ه4ر دلیلی مای4ل ب4ه ادام4ه همک4اری نبودن4د و گ4ام اول را تمدی4د نکردن4د تحریم ها دوباره به حالت اولیه برگردد". ‏ ممکن اسiت بiرخی بگوینiد ایiرادی نiدارد همiه چiیز بiه نقطiه ی شiروع باز می گردد. ‏ بهتر است در این زمینه به نکات زیرتوجه کنیم. ‏ بعضی از موارد قابل بازگشت به حالت اول نیستند ،به عنوان مثال: ‏ مواد غiنی سiازی 20در صiد کiه طی چنiد سiال تالش دانشiمندان بiه دسiت آمiده بودنiد و بiه 5در صiد تبiدیلiمی شوند ،iبهiراحتی به iوضعiیت سابقiباز نمiی گردiد. ‏ هزینiه هiای ایiران بiرای اقiداماتی کiه بiر اسiاس توافiق نامiه انجiام شiده است باز نمی گردد. ‏ مثال بiرای تبiدیل مiواد غiنی سiازی 20درصiد بiه 5درصiد بایiد خiط معکوس ایجاد شود.  -3 همین کiه برنامiه ی ایiران مiدتی تعلیiق شiده اسiت ،ضiرر بiزرگی است. ‏ هماننiد این اسiت کiه یiک پiروژه سiاختمان سiازی در میانiه پiروژه در حiالی کiه ه iیiا i 1سiال iکiار iروی آن ی آiن هiزینiه شiده iاسiتi ،رهiا شiود iو iبiه iمiدت i 6iمiا i بiرا i متوقف شود. پس از مدتی که کار آغاز می شود ،مانند 6ماه قبل نیست. مقدار زیادی سرمایه راکد شده است، نیروی انسiانی بiرای این قسiمت آمiوزش دیiده و متخصiص اسiت و می توانiد ز ل iفعiالیiت شiود iو iیiقینiا بالفiاصiلiه پس iا i ز مشiغiو i ی iدیiگiرiی iنiی i مت iهiا i درi iقiسi i س اiز مiدت و پ i ل کiار خواiهiد شiد i i توiقiفi ،در iقسiمiت هiای iدیگiرiی مشiغiو i کوتاهی ،این بخش از متخصصین خالی خواهد شد. متخصصiینی کiه بiرای پiرورش آنهiا مiدت زیiادی زمiان و انiرژی فiراوانی هزینiه شده است.  یکی از اهiداف دشiمن ،از بین بiردن و پراکنiده کiردن نiیروی انسiانی ماسiت کiه بiا این وقفه ،تا حد زیادی به این هدف دست پیدا می کنند. ضمنا بعضiی مiوارد اساسًiا قابiل برگشiت نیسiت .بiه عنiوان مثiال داخiل متن گفتiه شiده کنiد)i Enhanced monitoring i( . ه i ‏iاسiت کiهi iبایiد ایiرiان iاiطالعiات مiختلiفی بiه iآژانس iاiرائi i ‏iی ی از iآن دسiتiرس i ش iهiایi i ه بخ i کنiوiن آiمرiیiکiایی iهiا بi i هسiتند iکiه iتiا i و iاین iهiا اطiالعiاتiی i ت نیست.i اطالعات ازiدست رفتiه قابل بiازگش i ‏i نداشته اندiو به هiیچ وجiه نکتiه :در هiر صiورت آنچiه قطعی بنظiر می آیiد ،اینکiه؛ طiرف غiربی از هیچ ناحیiه ی خاصی متضرر نمی گردد. شاید این سiوال ایجiاد شiود کiه این مسiاله چiه اهمیiتی دارد؟ جiواب این کiه؛ متن توافiق ‏iی ه iبی iبiازگiرد iایiران م i ر هiر iصiوiرتi iبiه iراi i ت iکiه iدi i ه iبiه شiک iلی iطiرiاiحی iشiدiه iاiسi i نiامi i حiل ‏i رت iنگiیردi iو راهi ر ضiمiن iمiذاکراiت iکارشiناسiی iتiوافقiی iصiو i ‏iانiجامiدi ،iزیiرا اiگiر iد i رiایiرiانiخواهiد بiود فقiطiبiه iضiر i شکiل تiدiوینiنiگiردiد i،نهiایiتًiا گiذiر زمiان i جiامعی iبiراiی حiل م i ن ندارد که بخواiهد مiتضرر گiردد. وiغرب اساسًiاiسرمایه iای درiمیا i هدف از دوره ی زمانی طوالنی مدت برای گام نهایی چیست؟ ‏ گiام نهiایی تقریبiا از یiک سiال دیگiر شiروع می شiود ولی زمiان پایiانی بiرای آن در نظiر ق طرفیiن شدهiاست .i گرفiته نشiده است و منوiط به تiواف i در نتیجiه ایiران هنiوز نمی دانiد انتهiای این اقiدامات ویiژه و فراتiر از قiانون چiه زمiانی است . هم چiنین این دوره بلنiد مiدت در نظiر گرفتiه شiده اسiت تiا انگiیزه ی دانشiمندان ایرانی و نیروی انسانی ازبین برود. " اوباما" در سابان می گوید: باور جiدی من این اسiت کiه مiا می تiوانیم یiک توافiق نهiایی را تصiور کiنیم کiه بiه مiا ی iدiاشiتiه iباشiندi i،آنقiدرi ی iنiاچiیiز غiنی iسiازi i ی iاگiر آiنهiا تiوiانمنiدi i د حiت i اiطمینiان iمiی دiهi i ‏iد ه خiواهنiد iبiوiد iکiه iآiنiهiا iعمًال نمی iتوانن i د خوiاهiد iبiوiد iو iبiازiرسiی هiا iبiه iحiدیi iسiرiزiد i محiدiو i ‏i بiه ظiرفیت iآسiتiانه iهسiته اiی برسiند ،iدر فiرض i،آنهiا شiاید هنiوز iکمiی)از اiین توانمنiدی را( داشته باشند  اما آنها واقعًا همیشه این توانمندی را خواهند داشت ‏ زیiرا همiانطور کiه گفتم ،فنiاوری مiذکور دردسiترس اسiت ،در دسiترس همه دانشجویان زرنگ فیزیک در هر دانشگاهی در دنیاست. و آنهiا تقریبًiا وارد چرخiه شiده انiد و بiه نقطiه ای از این دانش رسiیده انiد که ما قادر به از بین بردن آن نیستیم. ‏ اما می توانیم انگیزه های آنها را برای این کار از بین ببریم. یکی دیگiر از انگiیزه هiای اصiلی دشiمن بiرای طiوالنی تiر کiردن زمiان اجiرای طiرiح جiامiع ،نiگiه داشiتiن فشiار تحiرiیم هiا بiر سiرملiت iایiران وiامتیiاز گiیری از ایران است. آیا ایران حق وتو دارد؟ » هیچ چiیزی توافiق نمی شiود مگiر اینکiه در مiورد همiه چiیز توافiق شود عبارت همان اصل معروف به« همه یا هیچ»یعنی چه؟ ‏ و بiر کiدام مiوارد توافiق نامiه حiاکم اسiت« آیiا ایiران طبiق این عبiارت می توانiد حiق وتو داشته باشد؟ این عبارت دو مورد در متن آورده شده است. -1 در خط نهم مقدمه آمده: این راه حiل جiامع از یiک کiل متحiد تشiکیل میشiود کiه هیچ چiیزی توافiق نمی شiود مگر اینکه در مورد همه چیز توافق شود. -2 و در خط آخر توافق نامه آمده: در ارتبiاط بiا گiام نهiایی وهرگiامی درمیiان (گiام هiای میiانی) اصiل اسiتاندارد کiه "هیچ ی شودiمگiراینکه iدرiمورiد هiمه چیزiiتوiافقiشودi،"iاعمال میiشود. چیiزی تiوافقiنم i  نکت4ه دیگ4ر این اس4ت ک4ه طب4ق بند آخ4ر ،اص4ل «،همه ی4ا هیچ» در این پiاراگراف تنهiا شiامل گام نهایی و گامهای میانی سند امضاء شده در ژنو است . این یعنی گام اول را شامل این اصل ندانسته است؛ ‏ گiام اول گiامی اسiت کiه ایiران متعهiد شiده از پیشiرفت بیشiتر تمiامی برنامiه ز حیiث iماشiین iهiا ،مiوiاiدi ،تiاسیiسiات iو تجهiیiزات )i Halt(i هسiتiه اiی موجiود اi i داiنiدن ( )Roll backiبخiش iهiای iکلیiدiی جiلوiگiیiری iکiرده و iهمچiنین iبiه عiقب برگر i برنامه از جمله غنی سازی 20درصد و ذخیره مواد 20درصد را انجام دهد. آن هم گامی که اتفاقًا در موارد متعدد قابل تمدید هم هست. یعiنی طiرف غiربی چنiد! بiار می توانiد بiا سiردواندن ایiران ،گiام اول را تمدیiد کنiد هم iحiق و iدiر iپایiانi iهیچ iکiاری هiم iنکنiد iو iطiبiقi iتiوافiقi ،iتیمi iمiذiاکiرiه iکننiدiه iایiرiانi i هیiچ همiه یiا i اiعتراiضiی بiرiایشiدiر ایiن سiنiدiدیده iنشiدهiiiاسiت بخiصiوصiiاینiکiه iاصiل «i i « در مورد گامهای میانی و گام نهایی است توافق ژنو 'شبکه تامین' ایران را به خطر می اندازد ‏ یکی از مهم تiرین نکiات دربiاره بخش مربiوط بiه دسترسiی هiا و بازرسiی هiا در ق iژنiوi iاین iاسiت iکiه iدر iاینi iبiخش iطiرف ایiرiانی iپذیiرiفتiهi iاسiت کiه iاiطالعiاتi توiافi i مربوط به پروژه هایی را در اختیار آژانس قرار بدهد که یا « هنوز آغاز نشده است» ویااینکه« آغاز شده ولی ناقص» است. " گذشiته از این کiه ارائiه چiنین اطالعiاتی حiتی از پروتکiل الحiاقی هم فراتiر است، یک مشکل بزرگ این روش این است که -1 خالهiای اطالعiاتی طiرف غiربی دربiاره جزئیiات فiنی برنامiه هسiته ای ایiران را پر کرده -2 امکiان جلوگiیری از تکمیiل پiروژه هiااز طریiق بسiتن راه هiای تiأمین مiواد و قطعات را برای آن فراهم می کند".  حداقل در 4مiورد مهم ،ایiران اطالعiاتی بiه آژانس و بiه غiربی هiا واگiذار می کنiد هسiته iاiیi iایiراiن بiه ‏iامال می iتiواiنiد iدiر پiروژه«" iعiقیiم iگiذiاری" »iپiروiژiه هiایi i کiه iک i سرویس های اطالعاتی غربی کمک کند. -1 اطالعiات مربiوط بiه طiرح هiای )آینiده( ایiران بiرای تاسیسiات هسته ای – -2 اطالعات مربوط به منبع مواد – -3 اطالعات مربوط به راکتور آب سنگین اراک – -4 اطالعات مربوط به کارگاه های مونتاژ سانتریفیوژ - برنامiه « یiا » پiروژه هiای در دسiت اجiرا « کشiورهای غiربی بiا در اختیiار داشiتن رنiد iکiهiکم وi اینiاiطالعiات وiازiiطریiقiتحلiیiلiفiنی iمiی تiوانiنiدiبiه این iمiوضiوiع پiیiبب i کاستی های ایران در حوزه مواد ،قطعات و تجهیزات کجاست. و مط4ابق روی4ه خ4ود در ی4ک ده4ه گذش4ته ب4ه روش ه4ای مختل4ف راه ه4ای ت4امین این نیازمندی ه4ا را « ش4ب4که عمال ممک4ن 4اس4ت وض4عیتی 4بو4ج4ود4 4بی4ای4د،ک4ه4 4 4 ب4ه ر4و4ش 4ه4ا4ی 4مخت4ل4ف ب4ب4ندن4د 4و 4ب4ه ا4ین ت4رتی4ب ه ی44ا ح4تی ب4ه ط4ور کام4ل 4ب4ه ت4امین» 4م4واد تجه4ی4زات 4و قطع4ا4ت ب4را4ی ا4ی4ران 4ب4ه ش4د4ت ن4ا4امن ش4د 4 روی ایران بسته شود. آیا قید » نیازهای عملی « می تواند به استقالل کشور خدشه ای وارد آورد؟ ‏ یکیاز قیiودی کiه در متن توافiق نامiه بiه برنامiه غiنی سiازی ایiران الحiاق شiده، قید نیازهای واقعی و عملی ) practical needsاست. توضیح آن که نیاز واقعی به این معناست که؛ ایiران بایسiتی بگویiد روزانiه بiه چiه مiیزان اورانیiوم غiنی شiده و بiرای چiه امiوری نیاز دارد. ایiران دارای 2رآکتiور فعiال بوشiهر و تهiران اسiت و رآکتiوراراک طبiق توافقiات تا اطالع ثانوی تعلیق شده است. رآکتiور بوشiهر نiیز نیiاز واقعی بiه سiوخت تولیiدی نiدارد ،زیراسiوخت آن را روسیه تأمین می نماید . پس ایiران بiرای این رآکتiور نiیز نیiازی بiه غiنی سiازی نخواهiد داشت. برای رآکتiور تهiران هم کiه بiه سiوخت نیiاز اسiت طبiق توافiق نامiه نیمی از ذخiایر اوراiنیم 20درصiد ایiران iرقیiق iشiده وبiرای iسiوخت iآن بiکiارگیری می گردد. ایران و آمریکا در گام نهایی به دنبال چه هستند؟/ پروتکل الحاقی و ذخایر 5درصد برگه های معامله جدید ایران! ظری4ف و ج4ان ک4ری م4ذاکرات هس4ته‌ای ب4رای رس4یدن ب4ه «گ4ام نه4ایی» ی4ا «ج4امع» درباره پرونده هسته ای ایران را کلید زدند. کری و ظری4ف حاش4یه کنف4رانس امنی4تی م4ونیخ ب4رای بحث درب4اره دور بع4دی م4ذاکرات بین ای4ران و 5+1ک4ه ق4رار اس4ت روز 18فوری4ه ( 29بهمن م4اه) ب4ا ه4دف رس4یدن ب4ه تواف4ق نه4ایی درب4اره برنام4ه هس4ته‌ای ای4ران برگ4زار ش4ود ،ب4ا یکدیگر دیدار کردند. « جن س4اکی» س4خنگوی وزارت خارج4ه آمریک4ا ن4یز ب4ا تایی4د این خ4بر ه4دف اص4لی برگزای چنین دیداری را مذاکرات جامع درباره توافق هسته‌ای عنوان کرد .  مذاکرات ج4امع موض4وعی اس4ت ک4ه اولین ب4ار ب4ه ص4ورت رس4می در توافقنام4ه ژن4و ب4ه آن اش4اره ش4ده است. مذاکرات ج4امع در واق4ع مکمل توافقنام4ه ژن4و ب4ه حس4اب می آی4د ک4ه الگوگ4یری از ش4یوه گ4ام ب4ه گ4ام ن ا4ز س4و4ی 4ای4ران 4و 5+14ت4د4وین 4ش4ده ب4ود 4و دو زم4ا 4 4اس4ت .ش4یوه4 4ای 4ک4ه م4بت4نی 4ب4ر اق4دام4 4متق4اب4ل 4و 4هم 4 سال پیش از سوی وزیر امور خارجه روسیه مطرح شد. بع4د از روی ک4ار آم4دن دولت روح4انی این ش4یوه ن4یز ب4ا تعری4ف س4ه مرحل4ه ادام4ه پیدا کرد. مرحل4ه اول ک4ه مرب4وط ب4ه ی4ک تواف4ق مق4دماتی ی4ا ب4ه عب4ارتی freeze for freezeب4ود و نتیج4ه آن در قالب توافقنامه ژنو منتشر شد. مرحله دوم مذاکرات مقدماتی برای دستیابی به گام نهایی است. و مرحل4ه س4وم م4ذاکراتی ب4رای تعری4ف گ4ام نه4ایی در چ4ارچوبی ک4ه در توافقنام4ه ژن4و ب4ه آن اش4اره ش4ده است. گام نه4ایی مرحل4ه ای اس4ت ک4ه پس از آن ب4ا موض4وع هس4ته ای ای4ران همانند دیگ4ر کش4ورهای عض4و ان ن ش4کل 4عاد4ی ه ای ا4ی4را 4 ی دی4گ4ر پ4س ا 4ز ای4ن مرح4ل4ه ،4پر 4ون4ده هس4ت 4 ی 4تی برخ4و4ر4د می4 4ش4و4د ی44ا ب4ه عب4ار4ت4 4 پ 4 به خود می گیرد.  10ویژگی گام نهایی بر اساس توافقنامه ژنو گام نهایی دارای ویژگی های زیر است: )1 ظ4رف م4دت کمتر از ی4ک س4ال پس از پ4ذیرش توافقنام4ه ژن4و ،ک4ار م4ذاکرات آن را ب4ه اتمام می رسد و اجرای مفاد آن آغاز می شود. )2 دارای ب4ازه زم4انی بلند م4دت اس4ت( .ب4رخی از منایع ،از تالش غ4رب ب4رای تحمی4ل ب4ازه 20 ساله به ایران خبر می دهند). )3 درآن حق4وق و تک4الیف اعض4ای معاه4ده ان‌پی‌تی و توافقنامه‌ه4ای پادم4انی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مشخص می شود. )4 تمام تحریم‌ه4ای ش4ورای ام4نیت س4ازمان مل4ل ،چند جانب4ه و ملی وض4ع ش4ده علی4ه ط 4ب4ه 4روا4ب4ط ت4ج4ا4ری44 ،تک4نول4وژی ،4ام4و4ر م4الی 4و م‌ه4ای مر4ب4و 4 ه4ای ،4و4 4ن4یز 4تح4ری 4 4فع4ا4لیت‌ه4ای 4ه4س4ت ‌ انرژی ،بر اساس یک برنامه زمانی مورد توافق دو طرف برچیده می شود. )5 در گ4ام نه4ایی ی4ک برنام4ه غ4نی س4ازی م4ورد تواف4ق دو ط4رف ب4ا در نظ4ر گ4رفتن معیار‌ه4ای ح 4فع4ا4لیت‌ه4ای 4غ4نی ز اعمال 4م4ح4د4و4دیت ب4ر 4گ4س4ت4ره و 4س4ط 4 م4نطب4ق 4ب4ر 4نیازم4ندی‌4های 4عمل4ی 4و ن4ی 4 س4ازی4،ظ4رفیت آن ،مح4ل ا4نج4ام آن و 4ذخ4ای4ر او4ران4یو4م غ4نی 4ش4ده 4،ب4را4ی م4دت زم4ان م4ور 4د تواف4ق4 در نظر گرفته می شود.  )6 در گ4ام نه4ایی مس4ائلی ک4ه از آن ب4ه عنوان نگ4رانی ه4ای 5+1خوان4ده می ش4ود 4ه ون 4 ی 4ش4و 4د ک4ه ب4ر اس4اس 4آن 4هیچگ 4 فم 4 م4رب4و4ط ب4ه 4راکت4ور 4اراک 4ب4ه4 4ص4و 4رت 4ک4ام4ل ب4رط4ر 4 ب4ازفرآوری انج4ام نخواه4د ش4د و تأسیس4اتی ک4ه ق4ادر ب4ه انج4ام ب4ازفراوری باش4د ،ایج4اد نمی‌گردد. )7 در این گ4ام اق4دامات م4ورد تواف4ق ای4ران و 5+1درب4اره ش4فاف س4ازی و تق4ویت و افزایش نظارت‌ها به صورت کامل اجرا می شود. )8 پروتک4ل الح4اقی ،ک4ه نیازمند ایف4ای نقش رئیس جمه4ور و مجلس در ای4ران اس4ت تصویب و اجرا می شود. )9 فعالیت های تحقیق و توسعه با توافق طرفین ادامه پیدا می کند. )10 در خص4وص گ4ام نه4ایی و ه4ر ی4ک از گامه4ای می4انی ،این اص4ل اساس4ی ک4ه «ت4ا در م4ور 4د همه چ4یز4تواف4ق ن4ش4ود 4،در خص4وص4هیچ چ4یزی 4تواف4ق ح4اص4ل ن4ش4ده4اس4ت» اعمال می شود. در پی اج4رای موفقیت‌آم4یز گ4ام نه4ایی (یع4نی بع4د از ی4ک پروس4ه 10الی 20س4اله) ب4ا ی 4غ4یر 4تس4ل4یح4اتی هس4ته‌4ای 4دیگ4ر 4کش4و4رهای هه4ا 4 ن ن4ی4ز 4همانند ب4رنام‌ 4 4بر4نام4ه ه4س44ته‌ای 4ای4را 4 عضو ان‌پی‌تی برخورد خواهد شد. ایران در مذاکرات گام نهایی به دنبال چیست؟ گام نه4ایی ه4ر چند دارای چ4ارچوب اولی4ه م4ورد تواف4ق اس4ت ام4ا ب4ه ک4ارگیری ب4رخی ب 4ش4د4ه 4اظ4ه4ا4رات 4م4تف4او4تی 4از ژگ4ی ه4ا 4س4ب 4 ن 4ای4ن 4وی4 4 ذی4ر 4در4 4بی4ا 4 4تع4ابی4ر 4کل4ی و 4ت4فس4یر4 4پ4 4 س4وی 4مقام4ا4ت ای4رانی و 5+1درب4اره 4موض4و4ع هس4ته ا4ی ای4ران پس ا4ز اج4ر4ای گ4ا4م نهایی عنوان شود. در همین راس4تا رئیس جمه4ور آمریک4ا و ب4رخی دیگ4ر از مقام4ات این کش4ور بی4ان ن 4تا4س4یس4ات4م4رب4و4ط ب4ه4غ4نی س44از4ی4ای4را4ن شت4ه ا4ن4د4در نتی4ج4ه44م4ذاکر4ات4هس4ته ا4ی ا4ی4را4 4 د4ا 4 ب4رچی4ده44می4ش4ود4،ام4ا ط4رف4ا4ی4رانی ت4ا 4کی4د د4ارد ک4ه ا4ی4ن بر4چی4ده 4ش4دن 4تاسیس4ات هس4ته ای خالف واقع و غیر واقعی است. با این ح4ال ب4ر اس4اس اظه4ارات و بیانی4ه ه4ای رس4می منتش4ر ش4ده از س4وی مقام4ات ن را 4در4ب44ار4ه 4نتی4ج4ه ای4ر4ان4ی 4و 4آمری4ک4ا4یی 4می4 4ت4وان 4ح4د4و4د انت4ظ4ا4را4ت آم4ری4ک4ا و ای4ر4ا 4 مذاکرات مربوط به گام نهایی ترسیم کرد. )1 ب4ر اس4اس اظه4ارات منتش4ر ش4ده در رس4انه ه4ا دیپلمات ه4ای ای4رانی ب4ه دنب4ال آن ی و پس از آن اح4ترا4م گذاش4ته ن در گ4ام 4نه4ای 4 هس4تند 4ک4ه ب4ه ب4رنام4ه غ4نی 4س4ازی 4ای4را 4 شود.  )2 غ4نی س4ازی در ای4ران بای4د براس4اس نیا ‌زه4ا ص4ورت گ4یرد ،تیم م4ذاکره کننده هس4ته ای ب4ه دنبال آن است که تعریف نیاز از سوی ایران باشد. )3 تح4ریم ه4ا از س4وی غ4ربی ه4ا دیگ4ر اعمال نش4ود و ب4ه ط4ور کام4ل برداش4ته شود. )4 در عین ح4ال ش4رایط را ب4ه گون4ه ای ایج4اد ک4رد ت4ا ط4رف غ4ربی مطمئن ش4ود ک4ه ای4ران ب4ه دنبال سالح هسته ای نیست. )5 در گ4ام نه4ایی پروتک4ل الح4اقی تص4ویب خواه4د ش4د (ب4ر اس4اس اظه4ارات عراقچی در برنامه گفتگوی ویژه خبری) )6 غ4یر از غ4نی س4ازی ۲۰درص4د هیچ چ4یز دیگ4ری از جمل4ه تاسیس4ات اراک متوق4ف نخواه4د شد. )7 ای4ران این آم4ادگی را دارد ک4ه فرات4ر از پروتک4ل الح4اقی اج4ازه بازدی4د از تاسیس4ات هس4ته ای را بدهد )8 ای4ران این آم4ادگی را دارد ک4ه در گ4ام نه4ایی و بع4د از آن غ4نی س4ازی اورانی4وم را ب4ه زی4ر 5 دردص4د یع4نی غنی س4ازی43.54درصد 4متوقف کند (4اظهار4ات ت4خت روا4نچی و موسویان)  برنامه آمریکا در مذاکرات نهایی ش4روع م4ذاکرات و ب4دون هیچ گون4ه هر چند دیپلمات ه4ای ای4رانی پیش از پافش4اری و اص4رار از ط4رف مقاب4ل ب4ا ک4ف خواس4ته ه4ای خ4ود وارد م4ذاکرات خواهند ش4د ولی در مقاب4ل مقام4ات آمریک4ایی ب4ه ص4ورت ش4فاف و ص4ریح توقع4ات خود از ایران را برای به نتیجه رسیدن مذاکرات نهایی اعالم کردند. تا کنون باره4ا از س4وی مقام4ات ای4رانی تاسیس4ات هس4ته ای اراک و ح4ق غ4نی س4ازی ب4ه عنوان دو خ4ط قرم4ز اص4لی ای4ران در م4ذاکرات هس4ته ای عنوان ش4ده اس4ت .ام4ا ط4رف مقاب4ل دقیق4ا ه4دف گ4ذاری خ4ود در م4ذاکرات را ب4ر روی این دو موضوع متمرکز کرده است. با این ح4ال بررس4ی بیانی4ه ه4ای رس4می و اظه4ارات مقام4ات آمریک4ایی می توان4د درخواس4ت ه4ای ط4رف 5+1ب4ه وی4ژه آمریک4ا را ب4رای م4ذاکرات گ4ام نه4ایی ب4ه شکل شفاف تری ترسیم کرد.  بر این اس4اس کش4ورهای مقاب4ل در گ4ام نه4ایی و بع4د از آن ب4ه دنب4ال تث4بیت م4وارد زی4ر هستند: )1 تعطیلی غ4نی س4ازی در ای4ران و ی4ا ایج4اد مح4دودیت ه4ای س4نگین ب4رای غ4نی س4ازی حداقلی در ایران )2 تعطیلی دائم فردو )3 تعطیلی کامل پروژه آب سنگین در اراک )4 ای4ران بای4د در گ4ام نه4ایی قطعنام4ه ه4ای ش4ورای ام4نیت را م4ورد توج4ه ق4رار ده4د و مالحظات شورای امنیت را به یک نتیجه رضایتبخش برساند. )5 ای4ران در گ4ام نه4ایی اق4دامات تواف4ق ش4ده در خص4وص ش4فاف س4ازی و نظ4ارت ه4ای تشدید شده را به عمل آورد. )6 مذاکره بر سر موشک های بالستیک )7 مذاکره در موضوعات حقوق بشر متن معاهده­ی منع گسترش سالح­های هسته­ای () N.P.T ماده 1 هر دولت دارای تس4ليحات هس4ته­ای ،در اين پيمان متعه4د می­ش4ود از انتق4ال هرگون4ه س4الح­های هس4ته­ای ي4ا ديگ4ر ابزاره4ای انفج4ار هس4ته­ای ي4ا دادن کنترل مس4تقيم ي4ا غ4ير مس4تقيم س4الح­ها ي4ا ابزاره4ای انفج4ار هس4ته­ای ب4ه ديگ4ران خ4ودداری کند و ب4ه هيچ نح44وی از انح44اء ،هيچ ي44ک از کش44ورهای فاق44د س44الح­های هس44ته­ای را ي44اری، تش4ويق و ت4رغيب ب4ه س4اخت ي4ا دس4تيابی ب4ه س4الح­های هس4ته­ای ي4ا ديگ4ر ابزاره4ای انفجار هسته­ای يا کنترل چنين سالح­ها يا ابزارهای انفجاری نکند. ماده 2 هر دولت فاق44د تس44ليحات هس44ته­ای در اين پيمان متعه44د می­ش44ود هيچگون44ه س4الح هس4ته­ای ي4ا ابزاره4ای انفج4ار هس4ته­ای و اعمال کنترل مس4تقيم ي4ا غ4ير مس4تقيم ب4ر چ4نين س4الح­ها ي4ا ابزاره4ايی را از ه4ر منب4ع انتق4ال دهنده ي4ا ب4ه ه4ر نح4و ديگ4ری ،دري4افت نکند؛ ب4ه س4اخت ي4ا تالش ب4رای دس4تيابی ب4ه س4الح­ها ي4ا ابزاره4ای انفج4ار هس4ته­ای مب4ادرت ن4ورزد و در پی کمک ب4رای س4اخت س4الح­- که4ايی را دري4افت ه4ای هس4ته­ای ي4ا ابزاره4ای انفج4ار هس4ته­ای نباش4د ي4ا چ4نين کم ­ نکند. ماده 3 ‏ .1ه4ر دولت فاق4د س44الح­های هس44ته­ای در اين پيمان متعه44د می­ش44ود ت4دابير حف4اظتی را ک4ه پس از م4ذاکرات انج4ام گرفت4ه ب4ا آژانس بين­المللی ان4رژی اتمی توافق خواهد شد بپذيرد. ‏ اين ت4دابير در چ4ارچوب ض4وابط آژانس بين­المللی ان4رژی اتمی و نظ4ام ت4دابير حف4اظتی اين آژانس خواه4د ب4ود و ص4رفًا ب4ه منظ4ور تاييد پايبندی آن کش4ور ب4ه تعه4دات خ4ود در قب4ال اين پيمان ب4ا ه4دف جلوگ4يری از تب4ديل مص4ارف ص4لح آم4يز ان4رژی هس4ته­ای ب4ه اس4تفاده در س4الح­های هس4ته­ای ي4ا ابزاره4ای انفج4اری هسته­ای صورت می­گيرد. رون4د ت4دابير حف4اظتی م4ذکور در اين م4اده باي4د در خص4وص تمام م4واد اص4لی ي4ا م4واد مخص4وص ش4کافت پ4ذير ،اعم از توليد ،ف4رآوری ي4ا اس4تفاده از آن در هرگونه تأسيسات هسته­ای يا خارج از چنين تأسيساتی اجرا شود  . ت4دابير حف4اظتی مق4رر در اين م4اده ،می­باي4د روی تمام م4واد اص4لی ي4ا م4واد مخص4وص ش4کافت پ4ذير ک4ه در فعاليت­ه4ای ص4لح آم4يز هس4ته­ای در قلمرو چ4نين دول4تی ،در ح4وزه قض4ايی آن ،ي4ا تحت ک4اربری آن در ه4ر نقط4ه ديگ4ر انج4ام می­- پذيرد اعمال شود. .2 ه4ر دولت وارد ش4ده در اين پيمان متعه4د می­ش4ود (ال4ف) م4اده­ی اص4لی ي4ا م4اده­ی مخص4وص ش4کافت پ4ذير ،ي4ا (ب) تجه4يزات ي4ا م4وادی ک4ه مشخصً4ا ب4رای ف4رآوری ،اس4تفاده ي4ا توليد م4واد مخص4وص ش4کافت پ4ذير ط4راحی ي4ا آم4اده ش4ده اس44ت ،را در اختيار هيچ دولت فاق44د س44الح­های هس44ته­ای (ح44تی) ب44ه منظ44ور اس4تفاده در مقاص4د ص4لح آم4يز ق4رار نده4د ،مگ4ر اين ک4ه م4اده­ی اص4لی ي4ا م4اده­ی مخص4وص ش4کافت پ4ذير ب4ه ط4ور قط4ع مش4مول ت4دابير حف4اظتی مق4رر ش4ده در اين ماده قرار گيرد.  .3ت4دابير حف4اظتی مق4رر در اين م4اده باي4د ب4ه گونه­4ای ب4ه م4رحل­ 4ه- ق4ک4ام4ل4 هی44 4ا4ين4پ4يما4ن 4د4ر4تط4اب 4 ه ب4ا 4م4اد ­ ه ش4ود44ک4 4 ی44اج4را4گ4ذ4اش44ت 4 4 ع ب44ر4س44ر 4را4ه توس4 44عه­ی4تک4نول44وژ4ي4کی ي444ا ب4اش44د4و44ا4ز 4اي4ج44اد 4م44ا4ن 4 اقتص4ادی 4همپيمان4ان در اس4ت4فاده­ی ص4لح آم4يز از4ان4رژی هس4ته­ای احتراز ورزد. اين ام4ر ،ش4امل تب4ادل بين­المللی م4واد هس4ته­ای و تجه4يزات ب4رای ی مق4اص4د ص4ل4ح آ4م4يز، هس4ته­ا4ی ب4را 4 ه ي44ا ت4وليد 4م4وا4د 4 ف4ر4آو4ری4 ،4اس4تفا4د 4 ر حف4اظت4ی ک4ه در4 د4 4ر مط4ابق4ت ب4ا ش4رايط4اي4ن م4اده و44اص4ل ت4د4ابي 4 مقدم ­هی­ اين پيمان مشخص شده ،خواهد بود.  .3-4 دولت­ه4ای فاق4د س4الح­های هس4ته­ای در اين پيمان باي4د ب4ه منظ4ور ل اين4م4اد4ه4ب4ه ط4و4ر ا4نف4رادی 4ي4ا4ه4مرا4ه4ب4ا 4ان4ج4ام تع4ه4د4ا4ت خ4و4 4د 4د4ر قب4ا 4 س44اير 4دو4لت­4ه44ا در چ44ار4چوب 4ض4و4ابط آ4ژا4نس4بين­ا4لمللی 4ان44رژی ا4تمی 4ب44ا 4ه 4آژ4انس4بين­ا4لملل4ی4ان4رژی4ات4می مو4ا4فقت4نا4م ­4هه4ا4يی م4ن 4عق4د ک4نند 4.م4ذاکر4ه ب 4 م4نظ4ور4حص4ول4چ4نين موا4فقت4نام 4ه­ه4ايی 4باي4د ظ4رف4م4دت 1804روز4از وارد اجرايی شدن اين پيمان ،آغاز شود. در خص4وص دولت­ه4ايی ک4ه اس4ناد پيوس4تن و ي4ا تص4ويب الح4اق خ4ود ب4ه ل ه ب4ر4ای4حص4و 4 م ک4نند44،م4ذ4اکر4 4 ه4تس4ل4ي 4 پيمان44را بع4د از دو4ره­ی4 180 4رو4ز 4 چ4نين ت4وا4فقی44نمی­4توا4ن4د 4دير4ت4ر 4از4ت4ا4ر4يخ4تس4ل4يم44اس4ناد 4آ4غ4از4ش4و4د 4و اج4ر4ای م4ف4اد اين توافق4ات نمی­توان4د 4ديرت4ر از 18م4اه4از ت4اريخ4آغ4از م4ذ4اکرات باشد. ماده 4 .1 هيچ نکته­4ای در اين پيمان نباي4د ب4ه گونه­4ای تفس4ير ش4ود ک4ه ح4ق مس4لم همپيمان4ان در ه از4ان4ر4ژی 4هس44ته­ای ب4را4ی44م4قاص4د4ص4لح4آم4يز4را 4تحت ت 4،توليد 4و اس4ت4فا4د 4 م4تحقيق4ا 4 ان4ج4ا 4 ر ق4رار4ده4د .ا4ين ام4ر با4ي4د ب4د4ون4اعمال ت4بعيض و در مط4ابقت ب4ا م4و4اد 14و 2اين ت4أثي 4 پيمان باشد. .2 در تب4ادل تجه4يزات ،م4واد و اطالعات تکنول4وژيکی ب4رای مقاص4د ص4لح آم4يز ،اس4تفاده مت4عه4د ب4ه4 م همپ4يم4ان4ان ح4ق 4م4ش4ارکت داش4ته44و 4 4از 4ا4ن4ر 4ژی 4هس4ت4ه­4ای در 4ح4داک4ث4ر ش4ک4ل44،تما4 4 4د ی ک4ه ت4وان چ4نين4ا4ق4د4ام4ی4ر4ا د4ا4 4رن4د ه4مچ4نين با4ي 4 4تس4ه4يل4در ا4نج4ام4آ4ن م­4یش4ون4د4.همپيمان44ا4ن 4 ر4دولت­ه44ا ي44ا س4ا 4زم4ا­نه4ای44بين­ا4لمل4لی44ب4رای4توس4ع 4ه­ی بيش4ت4ر را4ه ب4ا ديگ4 4 را4دی 4ي44ا ه4م 4 ب4ه4ش4کل4ا4نف4 4 ی هس4ته­ای44،4خصو4صً4ا د4 4ر قلمرو4دو4ل­4ته4ای 4فاق4د4س4الح-­4 4اس4تفاد4ه4از اش4کا4ل ص4لح آ4م4يز ا4ن4رژ 4 ه4ا4ی4هس4ته­ای 4ک4ه وارد4اي4ن پيما4ن4ش4ده­ا4ند ،4مش4ارکت ور4زن4د .اين م4ش4ارک4ت4ب4ا 4عط4ف تو4جه به نيا4زهای مناط4ق در ح4ال ت4وسعه4جها4ن ،انجا4م می­پذيرد. ماده 5 تمام همپيمان4ان متعه4د می­ش4وند تمهيدات الزم را اتخ4اذ کنند ت4ا در مط4ابقت ب4ا اين ب4ر4وا­له4ا4ی ب4ين­الم 4لل4ی مق4تض4ی 4،ا4ز پيما4ن44،تح4ت نظ44ار4ت4مناس4ب4بين­4ال4مللی4 44و د 4ر چ4ا4رچو4 4 مز4اي4ای ی وا 4رد4ه د4ر4اين4پيمان4ب4ه 4 4دس4تر4س4ی4تمام 4دو4لت­ه4ا4ی4فاق4د تس4ل4يحات4هس4ت 4ه­ا 4 ب4القوه­ی حاص4له از انج4ام هرگون4ه انفجاره4ای ص4لح آم4يز هس4ته­ای ،حص4ول اطمينان کنند. اين ام4ر باي4د ب4دون اعمال تبعيض انج4ام گ4يرد و ه4زينه­ی م4الی آن ب4رای چ4نين دولت­- ه4ايی4،در4پ44اي4ين­تر4ي4ن4ح4د4ممک4ن خ4وا4ه4د ب4و 4د و4ش4ام4ل ه4زينه­ی تحقيق4ا4ت4و4تو4س4ع4ه4نمی­- ب و 4 ش4و4د4.4دو4ل­ته4ای 4ف4اق4د تس4ليحا4ت4هس4ت ­ه4ای 4وا4ر4ده 4د 4ر اي4ن پيما4ن4ب4اي4د4بت4وان4ند 4در44چ4ار4چ 4 ه ص بين­ال4ملل4ی4و 4از 4مج4رای4ي4ک نه4اد م4ناس4ب4ب4ين­ا4لمل4لی ک4 4 ي4ک4تو4اف4ق4ي4ا تواف4ق4ا4ت خ4ا 4 دولت­ه4ای فاق4د تس4ليحات هس4ته­ای نمايندگان ک4افی در آن داش4ته باش4ند ،ب4ه اين مزاي4ا دست يابند. م4ذاکرات در اين زمينه باي4د پس از اج4رايی ش4دن اين پيمان ،در نزديک­4ترين زم4ان ن4ک4ه 4چ4نين4 ت هس4ته­4ای44وار4ده4در4ا4ي4ن4پيم4ا 4 م4مکن آ4غ4از ش4و4د .د4و4لت­4ه4ا4ی فا4ق4د4تس4ل4يح4ا 4 تمايلی داش4ته باش4ند ،همچ4نين می­توانند از طري4ق توافق4ات دوجانب4ه ب4ه اين مزاي4ا دس4ت يابند. ماده 6 ‏ تمام همپيمان44ان متعه44د می­ش44وند ،م44ذاکرات ب44ه منظ44ور توق44ف مس4ابقه­ی س4الح­های هس4ته­ای و خل4ع س4الح هس4ته­ای و انعق4اد پيمانی جهت خل4ع س4الح کام4ل و عام ب4ا مق4ررات دقيق و م4ؤثر را ب4ا حس4ن نيت و در اسرع وقت آغاز کنند. ماده 7 هيچ نکته­4ای در اين پيمان ،ن4اقض ح4ق ه4ر گ4روه از دول­ته4ايی ک4ه ب4ه منظ4ور حص4ول اطمينان از عدم وج4ود س4الح­های هس4ته­ای در قلمرو خود وارد پيمان­های منطقه­ای شوند ،نخواهد بود. ماده 8 .1 ه4ر ي4ک از همپيمان4ان می­توانند اص4الحيه­ای را ب4ه منظ4ور اعمال در اين پيمان ،پيش4نهاد کنند .متن هرگون4ه اص4الحيه­ای باي4د ب4ه دولت­ه4ای امانت4دار تحوي4ل داده ش4ود و اين متن توس4ط آن44ان بين تمام همپيمان44ان ،توزي44ع خواه44د ش44د .در ص44ورت درخواس4ت ي4ک س4وم همپيمان4ان ي4ا بيش4تر ،دولت­ه4ای امانت4دار باي4د کنفرانس4ی را تش4کيل داده و از تمام همپيمان4ان ب4رای شرکت در آن و بررسی اصالحيه ،دعوت به عمل آورند.  .2 هرگون4ه اص4الحيه در اين پيمان باي4د ب4ه تأييد اک4ثريت همپيمان4ان، ت هس4ت ­ها4ی وارده 4در 4اين4پيمان 4از44جمل4ه 4تما4م 4دو4لت­4ه44ای44دارای 4تس4ليحا 4 و4تمام همپيمان4انی 4ک44ه در4زم4ان تو4زي44ع متن4اص4الحيه4عض4و 4ه4يئت رئيسه­ی آژانس بين­المللی انرژی اتمی بوده­اند ،برسد. زم4ان اج4رايی ش4دن اص4الحيه ب4رای ه4ر دول4تی ک4ه اس4ناد تص4ويب آن را تس4ل4يم 4ک4رده ،4از ه4نگ4امی 4خواه4د 4ب4ود4ک4ه44اک4ثري4ت همپيمان4ان 4،از ج4مل4ه تما4م د4و4لت­ه4ای دا4ر4ای 4تس4ليح44ات 4هس4ته­ای44وارده 4در اي4ن پيمان44و4تمام ه4مپيمان4ا4نی ک4ه د4ر4زم4ان ت4وزي4ع 4متن اص4الحيه عض4و 4ه4يئت رئيس4ه­4ی آژا4نس بين­المللی ان4رژی اتمی ب4وده­ا4ن4د ،اس4ناد تص4ويب آن 4را ت4س4ليم کرده باشند. پس از آن ،زم4ان اج4رايی ش4دن اص4الحيه ب4رای ه4ر همپيمان ديگ4ر از زمان تسليم اسناد تصويب آن خواهد بود.  .3پنج س44ال پس از اج44رايی ش44دن اين پيمان ،کنفرانس44ی از همپيمان4ان باي4د در ش4هر ژن4و واق4ع در س4وئيس ب4ه منظ4ور م4رور عملک4رد آن و ب4ا ه4دف حص4ول اطمينان از اينک4ه اه4داف م4ذکور در مقدمه و مقررات پيمان ،مورد اجرا قرار گرفته­اند ،برگزار شود. پس از آن ،ه4ر پنج س4ال ي4ک ب4ار اک4ثريت همپيمان4ان می­توانند ب4ا تس4ليم درخواس4ت خ4ود ب4ه دولت­ه4ای امانت4دار ،خواس4تار برگ4زاری کنفرانس ديگری به منظور بررسی عملکرد پيمان شوند.  ماده 9 .1 اين پيمان باي4د ب4رای امض4ای تمام دول­ته4ا ،آم4اده باش4د .ه4ر دول4تی ک4ه پيش از اج4رايی ش4دن آن طب4ق پ4اراگراف س4وم اين م4اده ،آن را امض4ا نک4رده باش4د ،می­- تواند در هر زمان ديگری به آن ملحق شود. .2 نف4وذ اين پيمان مش4روط ب4ه تص4ويب آن توس4ط دولت­ه4ای امض4اکننده خواه4د ب4ود .اس4ناد تص4ويب آن و اس4ناد الح4اق ب4ه آن باي4د ن4زد دولت­ه4ای بريتانيا ،اتح4اد جماهير ش4وروی (س4ابق) و اي4االت متح4ده آمريک4ا ک4ه بدينوس4يله ب4ه عنوان دول­ت- های امانتدار تعيين می­شوند ،به وديعه گذاشته شود.  .3اين پيمان ،پس از تص4ويب آن توس4ط دولت­ه4ايی ک4ه ب4ه عنوان امانت4دار تع4يين ن4و تس4ليم ن توس4ط چ4ه4ل دول4ت4دي4گ4ر 4ام4ض4اکنند4ه­4ی اي4ن4پيما4 4 ش4د4ه­اند4و تص4ويب44آ4 4 اس4ناد 4تص4و4يب4آنه4ا 4،و4ارد اج4ر4ا خ4واه4د ش4د .د 4ر ا4ين پ4يمان4،د4و4لت­ه4ای4دا4رای تس4ليحا4ت ه4س4ته­ای ب4ه دول4ت­ه4ايی گ4فت4ه 4م4ی­ش4ود ک4ه پيش4ا 4ز اول ژ4ان4و4يه­ی4،19674مب4ا4درت 4ب4ه4 توليد و انفجار سالح هسته­ای يا هرگونه ابراز انفجار هسته­ای ديگر کرده­اند. .4 در خص4وص دول­ته4ايی ک4ه اس4ناد تص4ويب و الح4اق آنه4ا ب4ه پيمان ،پس از اج4رايی ش4دن اين پيمان ،تس4ليم م­یش4ود ،ت4اريخ اج4رای آن از ت4اريخ تس4ليم اس4ناد تص4ويب و الحاق خواهد بود. .5 دول­ته4ای امانت4دار باي4د تمام دول­ته4ای امض4اء کننده و ملح4ق ش4ده ب4ه پيمان را از خ اج4رايی ش4د4ن 4ا4ين4 ت4ا4ر4يخ4ه4ر 4ام4ض4ا 4ء 4،ت4ا4ر4يخ 4تس4ليم 4ا4س4نا4د ت4ص4و4يب4ي4ا 4ال4ح4اق 4،ت4ا4ري 4 پيمان و ت4اريخ دري4افت درخواس4ت ب4رای تش4کيل کنف4رانس ي4ا ه4ر م4ورد ديگ4ر، بالفاصله مطلع سازند. .6 اين پيمان باي4د توس4ط دول­ته4ای امانت4دار و در تط4ابق ب4ا م4اده 102منش4ور مل4ل متحد ،به ثبت برسد.  ماده 10 .1 ه4ر دول4تی باي4د ح4ق داش4ته باش4د در اج4رای ح4اکميت ملی خ4ود در ص4ورتی ک4ه احس4اس کند م4وارد فوق­العاده­4ای در رابط4ه ب4ا موض4وعات اين پيمان ،منافع حياتی کش4ورش را ب4ه مخ4اطره انداخت4ه اس4ت ،از پيمان خ4ارج ش4ود .در اين ص44ورت باي44د س44ه م44اه پيش از خ44روج ،ب44ه تمام همپيمان44ان و ش44ورای ام44نيت س4ازمان مل4ل متح4د اطالع ده4د .در چ4نين اطالعيه­4ای باي4د م4وارد فوق­العاده­4ای ک4ه از نظر آن کشور منافع حياتی­اش را به مخاطره انداخته نيز ذکر شود. .2 بيس4ت و پنج س4ال پس از اج4رايی ش4دن اين پيمان ،باي4د کنفرانس4ی تش4کيل ش4ود ت4ا در خص4وص اج4رای نامح4دود آن ،ي4ا تمدي4د آن ب4رای دوره ي4ا دوره­ه4ای ديگ4ر ،تص4ميم گ4يری ش4ود .تص4ميم اتخ4اذ ش4ده در اين م4ورد ب4ا رای اک4ثريت همپيمانان ،نافذ خواهد بود.  ماده 11 اين پيمان ،متن انگليس4ی ،روس4ی ،فرانس4ه ،اس4پانيولی و چينی آن ک4ه همگی از اعتب44ار يکس44انی برخوردارن44د ،در آرش44يو دولت­ه44ای امانت44دار محف4وظ خواهند ب4ود .نس4خه­های تاييد ش4ده­ی­ اين پيمان ،باي4د توس4ط دولت­ه4ای امانت4دار ب4ه دولت­ه4ای امض4اکننده و ملح4ق ش4ده ب4ه آن ارس4ال شود. ‏ پروتکل الحاقی چیست وچه تعهداتی برای ایران بوجود می آورد؟  در س4ال 1993میالدی ،آژانس بین‌المللی ان4رژی اتمی ب4رای تق4ویت و گس4ترش نظ4ام پادمان‌ه4ای آژانس ،پروتک4ل الح4اقی را ت4دوین ک4رد و در س4ال 1997میالدی به تصویب شورای حکام رساند. نظ44ارت آژانس ت44ا پیش از پروتک44ل الح44اقی براس44اس پادمان‌ه44ا و نظارت‌ه44ای کالسیک آن انجام می‌گرفت، ام4ا تص4ویب پروتک4ل الح4اقی ،اج4ازه ق4انونی را ب4رای بازرس4ی‌های گس4ترده‌تر و سرزده از کشورهای عضو پیمان عدم اشاعه ( )NPTفراهم می‌کند. ‏ کش4ورهای عض4و آژانس بای4د این پروتک4ل را ب4ه عنوان «ض4میمه تواف4ق ج4امع پادمان» بپذیرند. پذیرش داوطلبانه بدون تصویب در مجلس در مهرم4اه 1382و در جری4ان حض4ور همزم4ان وزاری ام4ور خارج4ه بریتانی4ا ،فرانس4ه و آلمان ر وق4ت ش4ورا4ی عا4لی 4ام4نیت رس4تی4 4د4ک4تر 4روح44ان4ی 4،دب4ی4 4 ه4ای4ر4ان 4ب4ه س4ر44پ 4 د 4ر ت4ه4ران4،ت4ی4م م4ذا4کره‌4ک4نند 4 م گ4ر4فت "ب4ه مل4ی4 ،در 4اق4د4ا4می ک4ه 4ه4د4ف4 4آن "4اعتما4دس4ا 4زی "4ب4ا 4کش4ور4ها4ی ا4روپ4ایی 4ب4و4د 4،تص4می 4 طور داوطلبانه" پروتکل الحاقی را امضا و اجرا کند. ای4ران پس از اج4رای داوطلبان4ه پروتک4ل الح4اقی ،فع4الیت ه4ای مرب4وط ب4ه غ4نی س4ازی اورانی4وم ه4دا4د ت4ا ب4ه4ص4ورت س4ر4زد4ه ا4ز مراک4ز4اتمی4 ر4ا4ب4ه ح4ال4ت4تعلی4ق 4د4رآو4 4رد 4و4ب4ه44بازرس4ان آژ4ان4س4اج4ا4ز 4 و در برخی موارد از مراکز نظامی بازدید کنند. ام4ا ب4ا ارج4اع پرون4ده اتمی ای4ران ب4ه ش4ورای ام4نیت ،مجلس ف4وریت ط4رحی را ک4ه چندی پیش از ی گذ4ران4د 4و د4ولت ای4ر4ان 4را4مل4ز4م4ب4ه ک4ا4هش همک4اری 4آن 4ب4ه تص4ویب رس4ان4ده4ب4و 4د از44تص4ویب4نه4ای 4 با آژانس و لغو اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی کرد. تعهدات اصلی پروتکل الحاقی: کش4ورهای عض4و آژانس پس از پ4ذیرش پروتک4ل الح4اقی موظ4ف هس4تند اطالعات بیشتری در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای و ‏ هرگونه فعالیت مرتبط با آن از جمله اطالعات تحقیق و توسعه برنامه هسته‌ای، تولید اورانیوم و توریوم و هرگونه واردات و صادرات مرتبط با برنامه هسته‌ای ،به آژانس ارائه کنند. بازرسی‌های سرزده و نامحدود سی‌های خ4ود خواه4د داد. پروتک4ل الح4اقی ب4ه بازرس4ان آژانس دسترس4ی وس4یع‌تری در بازر 4 براین اس4اس ،بازرس4ان آژانس ح4ق دارن4د در بازدی4د‌های س4رزده 2 ،س4اعت پیش از زم4ان مت4عه4د اس4ت ه 4کش4و4ر م4ق4ص4د 4ا4طل4اع 4دهند و ب4راس4اس مف4اد 4پ4ر4وتک4ل4 ،آ4ن4 4کش4ور 4ن4ی4ز 4 4 4با4ز4دی4د ،ب4 4 ی س4ف4ر بازرس4ان 4– 4ا 4ز جمل4ه ص4دو4ر روا4دی4د 4و تمدی4د 4آن4 -و د4س4ترس4ی ب4ه مح4ل4 مق4دم4ات 4ا4دار 4 مورد نظر را فراهم کند. بازرس4ان آژانس می‌توانند عالوه ب4ر نمونه‌برداری از مناطق م4ورد بازرس4ی ،تجه4یزات مان4یتورینگ (نظ4ارت )4ب4را4ی کش4ف4فعالیت‌ه4ای احتما4لی خ4ارج 4از چ4ارچوب را نص4ب کنند. بنابراین کش4ورها متعه4د می‌ش4وند دسترس4ی ب4ه مح4ل م4ورد نظ4ر بازرس4ان را ب4رای طی 4ف4راهم 4کنند 4و در 4ص4و4رت ف4ر4اهم ن4ش4دن 4این 4امک4ان ،4ب4ای4د 4تالش 4کند4 نمو4نه‌گ4یری 4محی 4 مکان مجاور آن را در دسترس بازرسان قرار دهد.  در بازرس4ی‌های ب4دون اطالع ن4یز این موض4وع ب4دان مع4نی اس4ت ک4ه کش4ور م4ورد هب4ردار ،زم4انی از قص4د بازرس4ان جهت انج4ام بازرس4ی مطل4ع می‌گردن4د نظ4ر و بهر ‌ که بازرسان آژانس به یک سایت وارد شده‌اند. ‏ داش4تن این امک4ان مس4تلزم این اس4ت ک4ه بازرس4ان وی4زای ورود مک4رر ب4ه آن کشور را داشته باشند یا اصوال ویزایی از آن‌ها درخواست نشود. نص4ب تجه4یزات نظ4ارت "آن‌الین" – مس4تقیم – از دیگ4ر م4وارد پیش‌بی4نی ش4ده در بحث نظ4ارت پروتک4ل الح4اقی اس4ت ک4ه براس4اس آن آژانس می‌توان4د در ه4ر مک4ان م4ورد نظ4ر خ4ود ک4ه فعالیت‌ه4ایی مرتب4ط ب4ا برنام4ه هس4ته‌ای انج4ام می‌ش4ود ،ب4ا نص4ب دوربین ،بصورت زنده این فعالیت‌ها را زیر نظر داشته باشد. ‏ گفت4نی اس4ت در ح4ال حاض4ر عمده دوربین‌ه4ای نظ4ارتی آژانس در تاسیس4ات هسته‌ای کشور ،بصورت "آف‌الین" تمام فعالیت‌ها را ثبت و ضبط می‌کنند. مفاد پروتکل الحاقی: ماده 1پروتکل ،تصریح می‌نماید « مق44ررات م44وافقت نام44ه پادم44ان ،ت44ا ج44ایی ک44ه ب44ا مق44ررات این پروتک44ل مرتب44ط و منطب44ق باش44ند ،در این پروتک44ل اعمال خواه44د گردید. در ص4ورت وج4ود تناقض بین مق4ررات م4وافقت نام4ه پادم4ان و این پروتکل ،مقررات این پروتکل حاکم خواهد بود». مواد 2و 3ن4یز در رابط4ه ب4ا ارائ4ه اطالعات می‌باش4د ک4ه م4اده 3 خود شامل 3بخش است: موضع‌گیری‌های داخلی در مورد اجرا یا عدم اجرای پروتکل الحاقی یکی از درخواس4ت‌های 5+1از ای4ران طی س4ال‌های گذش4ته ،تص4ویب و اج4رای د 4عب4اس عر4اقچی 4مع4اون4 4وز4ی4ر ام4و4ر ه س4ی 4 ه گ4فت4 4 ه 4ب4 4 پ4رو4تک4ل44 4ال4ح4اق4ی4 4ب4و 4ده4 4اس4ت ک4 4 هک4ننده 4ارش4د ای4ر4ا4ن ،ای4ن ط4رح روی م4ی4ز ت4یم 44ای4را4نی ق4ر4ا4ر 4دار 4د و خا4رج4ه و 4مذ4اک4ر ‌ مس4یر، ب4د4لیل ا4طمینان 4ای4ر4ان ا4ز فعا4لیت‌ه4ا4ی ص4 4لح‌آمیز 4خ4ود 4و عدم ا44نح4راف ا4ز این 4 4 نگ4رانی ب4ابت بازرس4ی‌های س4رزده و نظارت‌ه4ای بیش4تر ب4ر برنام4ه هس4ته‌ای خ4ود نداریم. عراقچی اما تاکید کرده است ک4ه اج4رای پروتک4ل الح4اقی در گ4ام اول نخواه4د ب4ود و تنها روی میز است و این مربوط به گام‌های پایانی توافق با 5+1می‌شود. ام4ا در س4وی دیگ4ر ن4یز نمایندگان مجلس ش4ورای اس4المی نظ4رات دیگ4ری مط4رح کرده‌اند و بر حق مجلس در تصویب این پروتکل تاکید کرده‌اند.  1- 1ارائiه اطالعiات مiورد لiزوم توسiط کشiور عضiو بiرای آژانس که شامل موارد زیر می‌باشد: ال44ف) ش44رح کلی و ن44یز اطالعات مش44خص کننده مک44ان اج44رای فعالیت‌ه44ای تحقی4ق و توس4عه مرتب4ط ب4ا چرخ4ه س4وخت هس4ته‌ای ک4ه در آنه4ا از م4واد هس4ته‌ای اس4تفاده نمی‌ش4ود و در ه4ر ج4ایی ک4ه توس4ط کش4ور ت4أمین هزینه ش4ود ،پروان4ه فعالیت دریافت نماید ،کنترل و یا از طرف کشور اجرا شود؛ ب ) اطالعات تع44یین ش44ده توس44ط آژانس و م44ورد تواف44ق کش44ور ،در م44ورد فعالیت‌ه4ای بهره‌ب4رداری مرتب4ط ب4ا پادم4ان در مؤسس4ات و مکان‌ه4ای خ4ارج از مؤسسات که در آنها مواد هسته‌ای به طور معمول استفاده می‌شود؛ ج ) ش4رح کلی در م4ورد س4اختمان در ه4ر س4اخت‌گاه( ،)Siteش4امل ک4اربری آن و ذک4ر محتوی4ات آن در ص4ورتی ک4ه در ش4رح کلی روش4ن و ک4افی نباش4د ،نقش4ه‌ای از سایت نیز باید همراه با شرح کلی باشد؛  د ) اطالعات مربوط به معادن اورانیوم و کارخانجات تغلیظ اورانیوم و توریوم؛ ه ) اطالعات مرب4وط ب4ه م4واد چش4مه ک4ه ب4ه ت4رکیب و خل4وص مناس4ب جهت تولی4د سوخت یا غنی‌سازی ایزوتوپی نرسیده‌اند؛ و ) اطالعات مرب4وط ب4ه ص4ادرات و واردات م4وادی ک4ه ب4ر اس4اس موافقت‌نام4ه INFCIRC/153الزم به ارائه آن نبوده است؛ ز ) اطالعات مرب4وط ب4ه م4وادی ک4ه از پادم4ان مع4اف ش4ده‌اند (ب4ه ط4ور مث4ال موادی که در فعالیت‌های غیر هسته‌ای استفاده می‌شوند)؛ ح ) اطالعات مرب4وط ب4ه پس4مان‌‌هایی ب4ا پرت4وزایی متوس4ط ی4ا ب4اال ش4امل پلوت4ونیم، اورانیوم با غنای باال یا اورانیوم 233که پادمان بر آنها خاتمه یافته است؛ ط ) تجه4یزات و م4واد غ4یر هس4ته‌ای معین ک4ه در ض4میمه 2پروتک4ل فهرس4ت ش4ده است؛ ی ) برنامه کلی مرتبط با توسعة چرخة سوخت هسته‌ای طی 10سال آینده.  2 - 2شامل تعهد کشور عضو در مورد: ال4ف) ش4رح کلی و ن4یز اطالعات مش4خص کنندة مک4ان اج4رای فعالیت‌ه4ای تحقی4ق و وا4دی ه4س4ته‌4ای اس4تف4ا4ده4 ه م4رتب4ط4ب44ا4چرخ4ة4س4و4خ4ت هس4ت4ه‌4ای ک4ه44در آنه44ا4از م4 4 ت4وس4ع4 4 4الیت 4 ی توس44ط کش4و4ر عض44و ت44أمین4هزینه ش44ده ،پروان44ة فع4 ن4می‌ش44ود4و د 4ر ه44ر ج44ای 4 دریافت‌نماید ،کنترل و یا از طرف آن کشور اجرا گردد؛ ب ) ش44رح کلی از فعالیت‌ه44ا و مشخص44ات اش44خاص حقیقی و حق44وقی جهت چ44نین فعال4یت‌ه44ا4یی ،د 4ر4مکان‌ه44ا4ی شناس44ایی ش44ده4تو4س44ط آژا4نس در4خ44ارج ا4ز م4حلی 4ک44ه ته4ا4ی4آن مح4ل 4بد4ا4ن4د ارائ4ه 4چ4نی4ن4اطالعات4ی منو4ط ه فع4ال4ی ‌ آژان4س آ4ن4ه4ا ر4ا عمًال مر4ب4وط4ب4 4 ب4ه درخواس4ت وی4ژه از ج4انب آژانس می‌باش4د و بای4د ب4ا مش4ورت ب4ا آژانس و ب4ه موق4ع انجام پذیرد؛ 3 - 2 بنا ب4ه درخواس4ت آژانس ،کش4ور عض4و بای4د در م4ورد هرگون4ه اطالعاتی ک4ه ب4ر 4یالت 4و ط4اس4ت44،تفض 4 و 4 ن4مرب4 4 ف4پا4دم4ا 4 طب4ق4ا4ین م4ا4ده44ار4ائ4ه44خ4و4ا4ه4د4ش4د ت4ا 4آ44نج4ا4ک4ه4ب4ه ا4ه4دا 4 4 توض4یحات را در اختی4ار آژانس ق4رار ده4د .این اطالعات در مجموع ش4امل م4وارد زی4ر می‌باشد:  این اطالعات باید سالیانه به روز شود؛ - اطالعات س44الیانه در م44ورد ص44ادرات و واردات م44واد هس44ته‌ای، هنوز به مرحلة اعمال پادمان نرسیده‌اند؛ - اطالعات س4ه ماه4ه در م4ورد ص4ادرات و واردات تجه4یزات و م4واد هسته‌ای مشخص شده در ضمیمه دو پروتکل الحاقی؛ - اطالعی4ه در م4ورد تغی4یرات در مکان‌ه4ای نگه4داری پس4مان‌‌هایی ب4ا پرت4وزایی ب4اال و اطالع قبلی ب4ه آژانس در م4ورد طرح‌ه4ای ف4رآوری بعدی این پسمان‌ها.  ماده 4ن4یز در م4ورد دسترس4ی‌های تکمیلی ص4حبت می‌کند ک4ه از م4وارد اساس4ی و پ4ایه‌ای ا4ق4د4امات ت4ح4ت4این پ4روتک4ل می‌4باش4د 4.این م4اد4ه ت4ش4ری4ح4م4ی‌ن4ما4ی4د ک4ه4چ4را4 4و4چ4ه44مو4ق4ع دسترسی‌های تکمیلی باید انجام شود. این دسترس4ی می‌توان4د جهت اطمینان از فق4دان هس4ته‌ای و فعالیت‌ه4ای انج4ام نش4ده و ق4م4اده4244ی4ا4 طب4 4 ده 4ب4ر4 4 ت ف4ر44اه4م ش4 4 4طالعا 4 4الت4د4ر4ا4رتب4اط44ب4ا44ص4حی4ح4 4و 4کا4م4ل4ب4و4د4ن4ا 4 4رف4ع4س4ؤا4 ت باش4د .4د4ستر4س4ی‌های4تکمی4لی4همچ4نین ر 4گو4ن4ه4ت4نا4ق4ض 4در 4راب4ط4ه 4ا این اط4العا4 4 ح4ل44ه4 4 ت ک4ه ه ی4ا مک4انی 4خ4ار4ج از 4مؤسس4ا 4 چی4د4ه ش4دن4ی4ک م4ؤس4س4 4 د جهت ت4أی4ی4د 4وض4عیت بر 4 می‌ت4وان4 4 معموًال مواد هسته‌ای در آن‌ها به کار رفته‌اند باشد. ‏ این دسترس4ی بای4د ب4ه ج4ز در م4واردی ک4ه مرب4وط ب4ه بازدی4دهای بررس4ی اطالعات ط4راحی ر4از4آ4ن و ی4ا 4با4ز4ر4س4ی‌4ه4ای44و4ی4ژ4ه ی4ا4معمو4لی4ا4 4ز آ4ن 4س4ایت4با4ش4د4و 4ح4د4ا4کث4ر 24س4اعت ی44ا کمت 4 4الع کش4و 4ر4م4و4ر4د نظ4ر4 4رس4ا4نی4د4ه 4ش4و4د4.4همچ4نی4ن ل 24س4ا4عت4ق4ب4ل4ب4ه4ا4ط4 4در44بق4ی4ه44م4و4ار4د ح4د4اق 4 م4ا4د4ه ف4و4ق4فرص4ت4ی ر4ا جهت ت4وض4ی4ح و4مو4جب4ا4ت تس4 4هی4ل ب4ر4ا4ی ر4ف4ع 4ش44به4ه ی4ا44تناق4ض ه4ر ر ر44ا ب4ه4 4کش4ور4عض4و م4ی‌د4ه4د .چ4نی4ن ف4رص4ت4ی44پی4ش4ا4ز4درخو4اس4ت4با4ز4رس4ی ه4م4ورد 4نظ4 4 مس4أل 4 4 س تش4خیص 4ده4د 4ک4ه ت4أخیر در با4زرس4ی ب4ه ه4دف4و منظ4ور ف4راهم ش4د مگ4ر4آنک4ه آژ4ان 4 بازرسی لطمه می‌زند.  مادة 5ن4یز تعه4د کش4ورهای عض4و را در م4ورد اج4ازه دسترس4ی ب4ه مکان‌ه4ای م4ورد نظ4ر بی4ان می‌دارد .بند ج این م4اده ن4یز اش4عار می‌دارد ک4ه «ه4ر مک4ان تع4یین ش4ده توس4ط آژانس ب4ه غ4یر از مکان‌ه4ای اش4اره ش4ده در بندهای ال4ف و ب این م4اده جهت انج4ام نمون4ه برداری‌ه4ای محیطی مختص آن مک4ان ،چنانچ4ه کش4ور عض4و نتوان4د امک4ان دسترس4ی ب4ه این مکان‌ه4ا را ف4راهم آورد ،بای4د ف4ورًا تالش معق4ول خ44ود را جهت ب44رآوردن خواس44ته‌های آژانس از مناطق مج44اور ی44ا از طری44ق روش‌های دیگر به کار بندد«. « این بند از پروتک4ل الح4اقی یکی از محل‌ه4ای م4ورد مناقش4ه اس4ت ک4ه بس4یاری از کارشناس4ان و نمایندگان مجلس معتقدن4د کش4ورها را مل4زم ب4ه پ4ذیرش تعه4دی می‌نمای4د ک4ه مغ4ایر ب4ا اص4ل ح4اکمیت ملی اس4ت و کش4ور متعه4د ناچ4ار اس4ت ک4ه ب4ه نف4ع ی4ک س4ازمان بین‌المللی از اص4ل منافع ملی خ4ود در این م4ورد ص4رف نظ4ر نماید».  ماده 6فعالیت‌ه4ای مج4از آژانس را در زم4ان دسترس4ی ب4ه مکان‌ه4ای م4ورد اش44اره در م44اده 5بی44ان می‌دارد .ک44ه این ب44ه ط44ور کلی عب44ارت اس44ت از مش44اهدات عی44نی ،جمع‌آوری نمونه‌ه44ای محیطی ،اس44تفاده از دس44تگاه‌های آشکارس4ازی و ان4دازه‌گیری پرتوه4ا و ب4ه ک4ارگیری ان4واع مه4ر و م4وم و وس4ایل شناس4ایی و تش4خیص دس4تکاری‌ها بررس4ی س4وابق پادم4انی مرب4وط ب4ه تولی4د و حمل.  ماده 7در م44ورد دسترس 4ی‌های کنترل ش44ده ب44ر طب44ق این پروتک44ل جهت پیش4گیری از انتش4ار اطالعات حس4اس رعایت مق4ررات ایمنی ی4ا حف4اظت فیزیکی یا حفظ اطالعات حساس اختصاصی یا تجاری بحث می‌نماید. ماده 8در این م4اده عنوان می‌گ4ردد ک4ه هیچ ی4ک از مف4اد این پروتک4ل نبای4د م4وجب گ4ردد ک4ه کش4ور عض4و مکان‌ه4ایی عالوه ب4ر م4وارد اش4اره ش4ده در م4واد 5و ،9م44ورد درخواس44ت ب44رای انج44ام فعالیت‌ه44ای بازرس44ی در ی44ک مک44ان خ4اص ،را در دس4ترس آژانس ق4رار نده4د .آژانس بای4د بالدرن4گ ب4رای انج4ام چنین درخواستی به هر تالش منطقی دست بزند.  ماده 12نiiیز از جملiiه مiiواردی اسiiت کiiه تعهiiداتی را بiiر کشiورهای اجراکننiده پروتکiل تحمیiل می‌نمایiد کiه شiاید بiا حiاکمیت ملی‌آن‌هiا در تضiاد باشiد ،امiا نبایiد از نظiر دور ه و در داشiت کiه این شiرایط را 145کشiور دنیiا پiذیرفت ‌ حال اجرای آن هستند. این مiاده تصiریح می‌‌نمایiد کiه کشiور عضiو بایiد ظiرف یiک مiاه از تiاریخ دریiافت یiک درخواسiت ،روادیiد مناسiب بiا مجiوز ورود و خiروج مکiرر و یiا روادیiد عبiور را در صiورت لiiزوم ،در اختیiiار بiiازرس انتخiiابی و معiiرفی شiiده در درخواسiت ،قiرار دهiد تiا بiازرس بتوانiد بiه منظiور انجiام وظiiایف خiiود وارد قلمiiرو کشiiور عضiiو شiiده و در آنجiiا بمانiد .هرگونiه روادیiد مiورد درخواسiت بایiد حiداقل یiک  بازرسی‌های سر زده (بدون اطالع) این بازرس4ی‌ها ش4امل بازرس4ی‌هایی اس4ت ک4ه ب4دون اطالع قبلی در م4ورد زم4ان فعالیت‌ه4ا ی4ا مکان‌های مورد بازرسی ،در یک بازرسی انجام می‌شود. در عمiل این موضiوع ،بiدان معiنی اسiت کiه کشiور و بهره‌بiردار ،زمiانی از قصiد ردiنiد کiه iبازرسiانiآiژاiنiس بiه یiک ی‌گ i بازرسiان جiهتiiانجiامiبiازرiسiی مطiلiعiم i سایت وارد شده‌اند. همانطور ک4ه خ4اطر نش4ان گردی4د این موض4وع ب4ه ط4ور مش4خص مس4تلزم این می‌باش4د ک4ه کش4ور ب4رای 4چ4نی4ن با4زرس4ی 4،وی4زایی ر4ا از4بازرس4ان درخواس4ت4ننمای4د ی44ا وی4زای4ورو4د مک4رر ب4ه آنان اعطا نماید. ماده 83INFCIRC/153در زی44ر بندهای ال44ف ،ب ،ج م44واد مرب44وط ب44ه بازرس 4ی‌های عادی ه عنو4ان ا4ق4دا4م ت4ک4میلی اش4اره ی‌نمای4د .د 4ر4م4اده 84ن4ی4ز ب4 4 غ4یرمع4مول و و4ی4ژه ر44ا مط4رح م 4 می‌کند که: ی‌توان4د ب4ه عنوان ی4ک اق4دام تکمیلی ،بخش4ی از « عل4یرغم مق4ررات م4اده ،83آژانس م ‌ ی پ4یرو 4م4اده 80 4را ب4ر ط4ب4ق ا4ص4ل ن4مونه‌4برداری اتف4اقی ،4ب4دون یه4ای معمول 4 بازرس‌ 4 اطالع قبلی انجام دهد». آژانس متعه4د ش4ده اس4ت ک4ه «هرگ4اه عملی باش4د» و ب4ر اس4اس برنامه‌ک4اری ،بای4د ب4ه 4کلی 4 4عالم 4ش4ده4و4اعالم نش4ده4خ4ود4ر4ا ب4ا ذ4ک4ر ط4ور4دوره‌ای ب4رنام4ه ک4لی 4ب4ازرس4ی‌ه4ای ا 4 زمان‌های پیش بینی شده جهت بازرسی‌ها را به دولت ایران اعالم نماید. ذک4ر واژه - Whenever Practicableهرزم4ان ک4ه قاب4ل اج4را باش4د -ن4یز ب4ه ص4ورت م اعالم ب4ه همر4اه داش4ته ک4لی می‌توان4د تفا4س4یر مخ4تلفی را در م4ورد ا4مک4ان اعالم ی4ا عد 4 باشد. درخص4وص مکان‌ه4ایی ک4ه مرتب4ط ب4ا م4واد هس4ته‌ای ب4وده ولی ح4اوی م4واد هس4ته‌ای ی ت4کمیل4ی ج4هت ا4نج444ام4وظیف444ه آ4ژا4نس ب444رای4 یب4اش44د ن444ی4ز ل444زوم4اخ44ذ4مجوزه44ا 4 ن4م ‌ بازرس4ی‌های ب4دون اطالع قبلی احس4اس ش4ده ک4ه درINFCIRC/153پیش بی4نی گردی4ده است. نه4ای م4ورد نظ4ر آژانس ن4یز بای4د ب4ه ص4ورت موض4وع و از طری4ق دسترس4ی ب4ه دیگ4ر مکا ‌ ن ا4طالع ب4ه ای4ن ی ب4دو 4 ور4ت گ4یر4د ک4ه مفه4وم با4ز 4رس4ی‌ها 4 توا4فق4ات4دا4و4طلب4ان4ه ب4ا4کش4و4ر ص4 4 مکان‌ها مربوط نمی شود. دسترسی‌های تکمیلی موارد زی4ر طب4ق م4اده 5این پروتک4ل در ارتب4اط ب4ا اج4رای دسترس4ی‌های تکمیلی اعمال خواه4د گردید: الف – آژانس بطiور مکiانیکی()mechanisticallyی4ا سیس4تماتیک در ص4دد بررس4ی اطالعات اش4اره شده د4ر ماد4ه 2ن4خواهد ب4ود؛ با این 4وجو4د ،آژ4انس حق د4سترسی به مک4ان‌های4زیر را دارد: )1( ه4ر مک4ان اش4اره ش4ده در م4اه -5ال4ف ( 1ی4ا )2ب4ه ط4ور انتخ4ابی ب4ه منظ4ور اطمینان از عدم وجود مواد هسته‌ای و فعالیت‌های اظهار شده؛ )2( ه4ر مک4ان اش4اره ش4ده در م4اده -5ب ی4ا ج جهت روش4ن ش4دن مس4أله مرب4وط ب4ه ص4حیح و ه 2ا4رائ4ه شده‌اند4یا4رفع تناق4ض در 4مور4د آن اطالعات؛ اطالعا4تی که بر4طبق م4اد 4 ک4امل 4بودن 4 )3( ه4ر مک4ان اش4اره ش4ده در م4اده -5ال4ف ( ،)3ت4ا ح4دودی ک4ه در رابط4ه ب4ا اه4داف پادم4ان ب4رای ه 4ش4دن 4ی4ک4م4ؤسس4ه 4ی4ا آژ4ان4س 4الزم ب4اش4د4،ت4ا اظه4ار4نام4ه ...4......4.... 4ر44ا در م4ورد 4وض4ع4ی4ت 4بر4چی4د 4 مکانی خارج از مؤسساتی که معموًال مواد هسته‌ای در آنها به کار رفته‌اند ،تایید نماید.  ب– )1( ب4ه ج4ز م4ورد م4ذکور در بند ( )2ذی4ل ،آژانس بای4د قص4د دسترس4ی خ4ود را حداقل 24ساعت قبل به اطالع .............برساند؛ )2( در ص4ورت درخواس4ت آژانس ب4رای دسترس4ی ب4ه ه4ر قس4مت از ی4ک س4اختگاه ک4ه این دسترس4ی ت4وام ب4ا بازدی4دهای بررس4ی اطالعات ط4راحی ی4ا بازرس4ی‌های وی44ژه ی44ا معمول از آن س44اختگاه باش44د ،م44دت اطالع قبلی ح44داقل 2س44اعت می‌باش4د ،ام4ا دروض4عیت‌های اس4تثنایی این م4دت می‌توان4د کمتر از 2س4اعت باشد.  ج -اطالع قبلی بای4د ب4ه ص4ورت کت4بی ب4وده و دالی4ل دسترس4ی و فعالیت‌ه4ای انجام شده در خالل دسترسی مشخص گردد. د -در ص4ورت ب4روز ه4ر مس4أله ی4ا تناقض4ی ،آژانس بای4د فرص4تی را جهت ارائ4ه ه ی4ا ل ب4ر4ای رف4ع مس4أل 4 تو4ض4ی4ح در ا4ختی4ار4..4.....4......4قرار د4ه4د و 4موجب4ا4ت تس4ه4ی 4 ت4نا4ق4ض را 4ف4ر4اه4م س4ازد 4.چ4نی4ن فرص44تی44پ44یش 4از4د4رخو4اس4ت4ب4از4ر4س4ی ف4ر44اه4م د4ک4ه4ت4أخ4ی4ر 4در4ب4ازرس4ی 4ب4ه ه4دف4 44و خ4و4اه4د 4ش4د 4،4مگ4ر 4آن 4ک4ه44آژ44ان4س44تش4خ4یص ده4 4 م4نظ4و4 4ر بازرس4ی 4لط4مه می‌زن4د 4.در4ه4ر4ص4ور4ت ،ت4ا وق4تی ک4ه44چ4نی4ن ف4رص4تی در اختی4ار .............قرار نگرفت4ه باش4د ،آژانس نبای4د دس4ت ب4ه هیچ گون4ه نتیج4ه گیری درباره مسأله یا تناقض بزند. ه -بازرس4ی تنه4ا بای4د در س4اعات عادی ک4ار انج4ام پ4ذیرد ،مگ4ر آن ک4ه ط4ور دیگری مورد موافقت .............قرار گرفته باشد. و ............. -از ح4ق همراهی بازرس4ان آژانس توس4ط نمایندگان .............در می‌با4ش4د4،مش4روط ب4ر 4آن 4ک4ه4بازر4س4ا4ن ب4دی4ن طر4ی4ق خالل 4ب4ازرس4ی‌4ه4ا ب4رخ4وردا4ر 4 دچار تأخیر شده و یا مانعی در انجام وظایفشان پیش نیاید.  ماده 5 ............. باید دسترسی به مکان‌های زیر را برای آژانس فراهم آورد: الف )1( -هر جایی در یک ساختگاه (سایت)؛ )2( ه4ر مک4انی ک4ه طب4ق م4اده -2ال4ف ( )5ت4ا ( )8توس4ط .............مشخص ش4ده باشد؛ )3( ه4ر مؤسس4ه از کاران4دازی ش4ده ت4ا مک4ان برچی4ده ش4ده خ4ارج از مؤسس4اتی ک4ه معموًال م4واد هسته‌ای در آن‌ها استفاده می‌شده است. ب -ه4ر مک4انی ک4ه طب4ق م4اده -2ال4ف( ،)1م4اده -2ال4ف( ،)4م4اده-2ال4ف(9ب) ی4ا م4اده -2ب د امک44ان 4دسترس44ی 4ب44ه این ه......4..4.....4نت4وان 4 ت4وس44ط......4....4...4مش4خص ش44ده 4باش44د4،چ4نانچ4 44 د ف4و4رً4ا م4کان‌ه4ا 4،4ب4ه غ4ی4ر از م4وا4ر 4د م4و4ر 4د اش44ار4ه در4ب4ند ال4ف )1(4ف4وق ر4ا ف4ر4اهم آو4رد4......4.......4،بای 4 تالش معق4ول خ4ود را در جهت ب4رآوردن خواس4ته‌های آژانس از طری4ق روش‌ه4ای دیگ4ر ب4ه ک4ار بندد. ج -ه4ر مک4ان تع4یین ش4ده توس4ط آژانس ب4ه غ4یر از مکان‌ه4ای اش4اره ش4ده در بندهای ال4ف و ب ف4و4ق4،4جه4ت 4انج4ام ن4مونه‌4برد4ا 4ری‌4ه4ای 4محیطی م4ختص44آ4ن مک4ان4،چنانچ4ه 4...4......4...4.ن4توان4د ام4ک4ان4 تالش 4معق4ول خ4ود4ر4ا در جهت دستر4س4ی ب4ه4این مک4ان‌ه4ا را ف4راهم4آ4ورد ..4..4..4..4...4.. ،4ب4ای4د ف4ورًا 4 برآوردن خواسته‌های آژانس از مناطق مجاور یا از طریق روش‌های دیگر به کار بندد.  ماده 6 آژانس در زمان اجرای ماده ،5می‌تواند فعالیت‌های زیر را انجام دهد: ال4ف -ب4رای دسترس4ی ب4ر طب4ق م4اده -5ال4ف(1ی4ا :)3مش4اهدات عی4نی ،جمع‌آوری نمونه‌ه4ای ه ک4ارگ4یر4ی4ان4واع4 هگ4ی4ری4پر4توه4ا4؛ ب4 4 م4حیطی4؛4اس4ت4فاده ا4ز د4س4ت4گاه‌های44آ4شکا4رس4ازی و 4ان4دا4ز ‌4 مه‌ه4ای وم4 44و د4یگ4ر 4وس4ای4ل ش4ناس4ای4ی4و44ت4ش4خ4یص44دس4تک4ا4ری 4ت4ع4یین4ش4د4ه د4ر آئ4ین‌نا 4 م4ه4ر4و 4م4 4 ه از ه ا4ثب4ات4رس4ی4ده44و 4اس4تف4ا4د4 4 4اج4ر4ائی4؛ 4و د4یگ4ر 4اق4دا4مات عمل4ی ک4ه44ا 4ز4نظ4ر ف4نی4ق44اب4ل4یت آ4نه44ا ب4 4 ی حک4ام( 4ک4ه من‌بع4د 4ش4ورا4ن4امی4د4ه می‌4ش4و4د)4و مش4ورت‌ه4ای بع4دی 4آن4ه4ا م4ور4د4م4وافق4ت ش4ور4ا 4 میان آژانس و .............قرار گرفته باشد. ب -ب4رای دسترس4ی ب4ر طب4ق م4اده -5ال4ف ( :)2مش4اهدات عی4نی ،ش4مارش اقالم م4واد هه4ای ه4از د4س444تگا‌ 4 هب4ردار4ی؛4اس444تف4اد 4 یه4ای4غ444یر4مخ444رب و4نمون‌ 4 هگ4یر ‌ ه4س444ته‌ای4؛ ان444داز ‌ ق مرب4وط4ب4ه 4مق4ادی4ر؛ م4نش4اء و ح4الت آش4کا4رس4ا4زی و ان4د4ا 4زه‌گیری44پ4رت4وه4ا؛4برر4س4ی4س4و4اب 4 ‌ه4ا م4واد؛4ج4مع‌آور4ی ن4مونه‌ه4ای م4حیطی4؛ 4و دیگ4ر 4اق4دا4ما4ت عملی 4ک4ه از نظ4ر4ف4نی 4ق4ابل4یت‌آن4 4 ته4ای بع4دی 4می4ان ه4و ا4س4تفاد4ه 4از آن‌4ه4ا م4ورد 4م4وافقت ش4و4را و4مش4ور ‌ ب4ه 4اثب4ات رس4ید 4 آژانس و .............قرار گرفته باشد.  ج -ب44رای دسترس44ی ب44ر طب44ق م44اده – 5ب :مش44اهدات عی44نی؛ جمع‌آوری نمونه‌ه444444ای محیطی؛ اس444444تفاده از دس444444تگاه‌های آشکارس44ازی و ان44دازه‌گیری پرتوه44ا؛ بررس44ی س44وابق پادم44انی مرب4وط ب4ه تولی4د و حمل؛ و دیگ4ر اق4دامات عملی ک4ه از نظ4ر ف4نی ق4ابلیت آنه4ا ب4ه اثب4ات رس4یده و اس4تفاده از آنه4ا م4ورد م4وافقت ش4ورا و مش4ورت‌های بع4دی می4ان‌آژانس و .............ق4رار گرفت4ه باشد. د -ب44رای دسترس44ی ب44ر طب44ق م44اده -5ج :جمع‌آوری نمونه‌ه44ای محیطی ،و در ص4ورتی ک4ه نت4ایج آن م4وجب رف4ع مس4أله ی4ا تناقض در مک44ان تع44یین ش44ده توس44ط آژانس پ44یرو م44اده -5ج نگ44ردد، اس44تفاده از مش44اهدات عی44نی ،دس44تگاه‌های آش44کار س44ازی و  ماده 7 ال4ف -بنا ب4ه تقاض4ای ،.............آژانس و .............باید ترتیب4اتی را ب4رای دسترس4ی ه()managed accessب4ر4طب4ق ا4ین پ4روتک4ل4جهت پ4یش‌گ4یری 4ا4ز4انتش44ا 4ر رل 4ش4د 4 ک4نت 4 کی 4ی4ا ی ی4ا 4ح4ف4اظ4ت 4ف4ی4ز4ی 4 ت ایمن 4 اط4العات44حس4ا4س4اش4اعه ه4س44ته‌4ا4ی44،ر4عا4یت م4ق4ر 4را4 4 ب د .4چ4نین ت4ر4تی4ب44ات4ی ن4بای4د م4وج 4 ی 4ا4تخ4اذ4ن4ماین 4 ی4ی4ا44تج4ار4 4 حس4اس ا4خ4ت4صاص4 4 ت4 4 حف4ظ ا4ط4العا 4 4 ن ک4اف4ی4از عد4م وج4و 4د م4و4ا 4د ل اط4مینا 4 و 4 م ج4هت ح4ص4 4 4الز 4 ته4ای 4 م4نع آژ4ان4س4ا4ز انج4ام4فع4ال4ی ‌ 4ص4ل 4 ن4م4و4رد4ن4ظ4ر4و ا4ز4جمل4ه4ح4ل4 4و ف ه در4م4ک4ا 4 ی ا4ظ4ه4ا4ر 4نش4د 4 هس44ته‌ا4ی44و4فع4ال4یت‌ه4ا 4 مس4أله مرب4وط ب4ه ص4حیح ب4ودن وکام4ل ب4ودن اطالعات اش4اره ش4ده در م4اده 2ی4ا تناقض مربوط به آن اطالعات گردند. ب ،............. -هنگ4ام ارائ4ه اطالعات اش4اره ش4ده در م4اده ،2می‌توان4د آژانس را از رس4ی کنتر4ل ش4د4ه را4بت4وان د 4ر آنج4ا اعمال جاه4ایی د 4ر ی4ک س4اخت4گاه 4ی4ا مک4ان4ی ک4ه 4دست 4 کرد ،مطلع سازد. ج -ت4ا زم4ان ب4ه اج4را در آم4دن هرگون4ه آئین‌نامه‌ه4ای اج4رایی الزم ............. ،می‌توان4د با رعایت مفاد بند الف فوق از دسترسی کنترل شده برخوردار باشد.  ماده 8 نه4ایی را عالوه هیچ ی4ک از مف4اد این پروتک4ل نبای4د م4وجب گ4ردد ت4ا .............مکا ‌ ب4ر م4وارد اش4اره ش4ده در م4واد 5و 9ی4ا م4ورد درخواس4ت ب4رای انج4ام فعالیت‌ه4ای بازرس4ی در ی4ک مک4ان خ4اص ،در دس4ترس آژانس ق4رار نده4د .آژانس بای4د بالدرن4گ برای انجام چنین درخواستی به هر تالش منطقی دست بزند.  ماده 9 ............. بای4د ب4رای آژانس امک4ان دسترس4ی ب4ه مکان‌ه4ای ی جه4ت ان4ج44ام نمو4نه‌ب4ردار4 4 ت4ع44یی4ن ش44د4ه4از ج44ان4ب آژا4نس4را4 4 ح4یط4ی گ4س4تر4ده م4هی4ا4کند4،4در4ص4ورتی4ک4ه4.4..4..4.4....4..4.4ق4ا 4د 4ر ب4ه4 م4 4 را4هم 4ن4مودن 4چ4نین4دسترس4ی نباش4د4،بای4د تالش م4نطقی خ4ود ف4 4 را جهت ب4رآوردن خواس4ته‌های آژانس در مکان‌ه4ای ج4ایگزین به کار بندد. آژانس ت44ا زم44انی ک44ه اس44تفاده از نمون44ه ب44رداری محیطی مه‌ه4ای4مرب4وط ت4وس4ط4ش4ورا و مش4و4رت‌ها4ی گس4ت4رده و4آی44ین‌نا 4 رس4یده4،نبای4د در ص4دد ه تص4ویب ن 4 بع4دی می4ان آژانس و ....4....4..ب4 4 چنین دسترسی باشد.  ماده 10 آژانس باید .............را از موارد زیر مطلع سازد: ال4ف -فعالیت‌ه4ای انج4ام ش4ده ب4ر طب4ق این پروتک4ل‌،ش4امل م4وارد مرب4وط ب4ه ه4ر گون4ه مس4ایل ی4ا تناقض4اتی ک4ه آژانس ب4ه اطالع ..........رس4انده ،ظ4رف 60روز پس از انجام آن فعالیت‌ها توسط‌آژانس. ب -نت4ایج فعالیت‌ه4ای مرب4وط ب4ه ه4ر گون4ه مس4ایل ی4ا تناقض4اتی ک4ه آژانس ب4ه اطالع ..........رس44انده‌،در اس44رع وقت و در ه44ر ح44ال ظ44رف 30روز پس از تعیین آن نتایج توسط آژانس. ج -آژانس از فعالیت‌ه4ای خ4ود ب4ر طب4ق این پروتک4ل نتیجه‌گیری‌ه4ایی می‌نمای4د. این نتیجه‌گیری‌ها باید ساالنه آماده گردد. تعیین بازرسان آژانس ماده 11 ال4ف)1( -م4دیر ک4ل بای4د ه4ر م4أمور آژانس ک4ه توس4ط ش4ورا ب4ه عنوان چه ..........ظ4رف 3 وا4ن ه پس4ا4ز 4در4ی4افت4تأ4یید4ی4ه ش4و 4را ،4عدم پ4ذی4رش خ4ود ر4ا4در م4و4رد چ4نی4ن م4أ4مو4ری4ب4ه عن 4 م4ا 4 م ش44ده ب4ه4....4...... ب44ازرس4ب44ر4ای ...4..4...4.4.ب44ه 4ا4طالع44م44دیر4ک44ل4نرس44اند4،ب44ازرس4ا4عال 4 ب4رای ..........معت4بر تلقی خواه4د ب4از4رس پادم4ان تأ4یی4د 4می‌ش4ود ر4ا ب4ه اط4الع کش4ور.....4..... برساند .چنان شد؛ )2( م4دیر ک4ل در پاس4خ ب4ه درخواس4ت ..........ی4ا ب4ه ابتک4ار خ4ود بای4د ح4ذف ه4ر م4أموری ب4ه عنوان بازرس جهت ..........را به اطالع ..........برساند. ب7 -روز پس از ارس4ال اطالعی4ه م4ذکور در بند ال4ف ف4وق ب4ا پس4ت سفارش4ی توس4ط 4اطالعی4ه توس4ط ......4....دری4افت ش4ده آژا4نس جهت ،..........چ4نین ت4لقی خواه4د ش4د4ک4ه 4 است. روادید ماده 12 ............. بای4د ظ4رف ی4ک م4اه از ت4اریخ دری4افت ی4ک درخواس4ت ،روادی4د مناس4ب ب4ا مج4وز ورود و خ4روج متع4دد و ی4ا روادی4د عب4ور را ،در ص4ورت ل4زوم ،در اختی4ار ب4ازرس انتخ4ابی و مع4رفی ش4ده در درخواس4ت ،ق4رار ده4د ت4ا ب4ازرس بتوان4د ب4ه منظ4ور انج4ام وظ4ایف خ4ود وارد قلمرو ..........ش4ده و در آنج4ا بمان4د .ه4ر گون4ه روادی4د م4ورد درخواس4ت بای4د ح4داقل ب4ه م4دت ی4ک س4ال معت4بر ب4وده و در ص4ورت درخواس4ت ،ب4رای م4دت انتص4اب ب4ازرس مورد نظر در ..........تمدید گردد. آیین‌نامه‌های اجرایی ماده 13 ال4ف -در ص4ورتی که ..........ی4ا آژانس تش4خیص دهند ک4ه نح4وه اج4رای ع ش4ده4ب4ر4طب4ق4این4پروتک4ل ،الز4م اس4ت در4آ4یین‌ن4ا4مه‌4ه4ای 4اق4دام4ات4وض4 4 اج4رایی مش4خص44گ4ردد 4.4...4......،4و آژانس بای4د 4ظ4رف 90 4روز ا4ز ت4اریخ4 4الزم‌االج4را ش4دن این4پروتک4ل تش4خیص د4اده ش4ود ،ظ4ر4ف 90روز از اعالم چ4نین تشخیص4ی درب4اره این گون4ه آیین‌نامه‌ه4ای اج4رایی ب4ه تواف4ق برسند. ب -ت4ا زم4ان الزم‌االج4را ش4دن ه4ر گون4ه آیین‌نامه‌ه4ای اج4رایی م4ورد ل4زوم ،آژانس مح4ق ب4ه اج4رای اق4دامات وض4ع ش4ده در این پروتک4ل می‌باشد. سیستم‌های ارتباطی ماده 14 ال44ف .......... -بای44د ارتباط44ات آزاد توس44ط آژانس ب44رای اه44داف رس44می بین‌بازرس44ان آژانس 4طالعات4حاص4ل ا4ز4دس4تگ4اه‌ه4ای قه‌ای آ4ژانس ،4ش4ا4مل4ان4تق4ال ا 4 در 4..4.4.4...4...4و 4دف4ت4ر مرک4زی ی4ا4دف4اتر4منط 4 هگ4یری4ب4ا 4حض4ور4ی4ا 4د 4ر غی4اب44با4ز 4رس4ان4 4ر4ا مج4از4و مح4ا4فظت نمای4د4.آژانس4در ن4ظ4ارتی ی44ا وس4ا4ی4ل 4ان4د4از‌ 4 ش4امل 4 ت4مس4تقی4م، مو4ج4و4د4بین‌المللی 4ارت4با4ط4ا 4 ق اس4ت4فا 4ده44از سیس4تم‌ها4ی 4 4 مش4ورت4ب4ا ...4..44..4...ح4 4 ه4در4..........م4و4رد اس4تف4اد4ه نیس4تند ،را 4دارد .ب4ه مه4ای م4اهو4اره‌4ای 4و اش4کال4د4یگ4ر مخ4ابرا4ت ک4 4 س4یس4ت ‌ جز4ئی44ات اج4ر4ای این بند د 4ر4رابط44ه ب44ا ا4نتق4ال4اطالعات حا4ص4ل از4 در4خواس4ت ...4..4.....ی44ا4آژا4نس4 ، مه‌ه4ای ی ب4ا حض4و4ر ی4ا در غی4ا4ب بازر4س4ان 4،بای4د4در آیین‌نا 4 دس4تگاه‌4های نظ4ار4تی4ی4ا وس4ا4یل ان4دا 4زه‌گیر 4 اجرایی مشخص گردد. ب -در م4ورد ارتب4اط و انتق4ال اطالعات براس4اس بند ال4ف ف4وق بای4د توج4ه ک4افی ب4ه ض4رورت ت ط4راحی4دارا4ی حساس4یت وی4ژه از نظ4ر،.......... حف4اظ4ت از اط4العات حس4اس ت4ج4اری4ی4ا اط4العا 4 4 به عمل آید.  ماده 15 حفاظت از اطالعات محرمانه الiiف -آژانس بایiiد نظiiام دقیقی را جهت تضiiمین حفiiاظت مiiؤثر در برابiiر و سiایر iاطiالعiاتiمحرمiانiه،i افiشiای iاسiرiار iبازiرگiانی i،تiکiنولiوژیiکیiiو صiنعiتیi i شiامل اiطالعiاتی کiه حیiن اجiرiای این پiروتکiل از آنهiا آگiاه می‌iشiود ،iبرقiرار سازد. ب -نظ4ام اش4اره ش4ده در بند ال4ف ف4وق بای4د عالوه ب4ر س4ایر مق4ررات ،ش4امل مق4رراتی راج4ع به موارد زیر باشد: )1( اصول کلی و اقدامات مرتبط با جابجایی اطالعات محرمانه؛ )2( شرایط استخدام کارکنان در رابطه با حفاظت از اطالعات محرمانه؛ )3( دستورالعمل‌هایی برای موارد نقض یا ادعای نقض محرمانه بودن. ج -نظ4ام اش4اره ش4ده در بند ال4ف ف4وق بای4د توس4ط ش4ورا تص4ویب و ب4ه ط4ور دوره‌ای بازنگری گردد. ضمائم ماده 16 ال4ف -ض4مائم این پروتک4ل بخش الینفکی از آن ب4ه ش4مار می‌آیند. ب4ه ج4ز م4وارد اص4الحیه ض4مائم ،واژه «پروتک4ل» ب4ه ص4ورتی ک4ه در این س44ند ب44ه ک44ار رفت44ه ،ب44ه معنای مجموع پروتک44ل و ض44مائم می‌باشد. ته4ای مش4خص ش4ده در ض4میمه 1و فهرس4ت ب -فهرس4ت فعالی ‌ تجه4یزات و م4واد مندرج در ض4میمه ،2می‌توان4د توس4ط ش4ورا و ب4ر طب4ق توص4یه ی4ک گ4روه ک4اری دائمی از کارشناس4ان ک4ه ب4ه دس4تور ش4ورا تش4کیل می‌ش4ود ،اص4الح گ4ردد .چ4نین اص4الحیه‌ای چه44ار م44اه پس از ت44اریخ پ44ذیرش آن توس44ط ش44ورا ب44ه اج44را در الزم االجرا شدن ماده 17 الف -این پروتکل به صورت زیر اجرا خواهد گردید: تاریخی ک44ه آژانس اعالمیه‌ای کت44بی از .............دریافت نمای44د مب44نی ب44ر این ک44ه، ت ق4انون4ی .............جهت اج4رای4آن ف4راهم ش4ده ن اساس4ی و4مق4ررا 4 ش4رایط 4ق4انو 4 باشد. یا پس از امضای آن توسط نمایندگان ..........و آژانس. ب .......... -می‌توان4د ،در ه4ر ت4اریخی پیش از ب4ه اج4را در آم4دن این پروتک4ل ،اعالم نماید که این پروتکل را به طور مشروط به اجرا در می‌‌آورد. ج -م4دیر ک4ل بای4د ف4ورًا کلی4ه اعض4ای آژانس را از هرگون4ه اعالم اج4رای مش4روط و ب4ه اجرا درآمدن این پروتکل آگاه نماید. تعاریف ماده 18 در رابطه با اهداف این پروتکل: الف -فعالیت‌های تحقیق و توسعه مربوط به چرخه سوخت هسته‌ای عبارت از فعالیت‌هایی است که با جوانب فرآیند یا توسعه سیستم‌هایی به شرح زیر ،ارتباط ویژه دارند: - تبدیل مواد هسته‌ای، - غنی سازی مواد هسته‌ای، - تولید سوخت هسته‌ای، - راکتورها، - مؤسسات بحرانی، - بازفرآوری سوخت هسته‌ای،  ف4رآوری پس4مان‌ها ب4ا پرت4وزایی متوس4ط ی4ا زی4اد ح4اوی پلوتونی4وم، 4او4ران4ی4وم4ب4ا 4غنای4ب4ا4ال4ی4ا اور4ان4ی4وم4( ،4233- 4ش4ام4ل4ب4س4ت4ه4بند4ی مج4د4 4د پس4ما4ن و ا4نج4ام عمل4ی4اتی ب4دون تفکی4ک عناص4ر جهت اه4دا4ف ذخ4یره سازی یا دفع ،نمی‌باشد). ام44ا این موض44وع در برگیرن44ده فعالیت‌ه44ای مرب44وط ب44ه تحقیق44ات ی ص4نعت4ی4 ه ک4ا4ر4برد4ه4ا 4 ه در44ز4مین 4 قی4ق4و44ت4وس4ع 4 ی4ی4ا4عل4و4م 4پ4ای4ه 4ی4ا44ت4ح 4 4نظ4ر4 4 رادی4و 4ا4یزو4ت44وپ ،4ک4ار4برده44ای 4پ4زش44کی ،4آ4ب شنا4س 4ی 4و کش4ا4و4رزی4، ت4أثیرات ب4ر بهداش4ت و محی4ط زیس4ت و بهب4ود ش4رایط نگه4داری نمی‌شود.  ب -س4اختگاه()siteیع4نی ن4احیه‌ای مح4دود ش4ده توس4ط ..........مرتب4ط ب4ا اطالعات ط4راحی ج4ا 4ز4م4ؤسس4ا4تی 4ک4ه 4معموً4ال از4 ب4رای44ی4ک 4م4ؤسس4ه4ا4ز ج4مل4ه 4م4ؤ4سس4ه4 4تع4طی4ل4ش4ده 4در 4خ4ار 4 ت ک4ه4م4و4اد4 طی4ل4ش4د4ه4 4در 4خ4ا 4رج44ا4ز4م4ؤسس4ا 4 م4و4اد4هس4ته‌ای44اس4ت4ف4اده4می‌4ک4ند ،44منج4مل4ه 4مک4ان 4ت4ع 4 4ایی حل‌4ه4ا4یی ب4ا س4لول‌ه4ا4ی4دا4غ4ی44ا ج 4 هس4ته‌4ای 4مع4موًال‌اس4تف4ا4ده 4م4ی‌ش4د4ه4ا4س4ت(4ای4ن4م4وار4د 44به 4م 4 وط 4ب4ه4 4تب4دی4ل4،4غ4نی 4س4از4ی ،4ت4و4لی4د س4وخ4ت4ی4ا4ب44از4آو4ری4 4ان4ج4ام 4م4ی‌ش4ده4 ک4ه ف4عا4لی4ت‌ه4ا4ی4م4رب4 4 4ه ؤس4س4ه4ی44ا مک4ان ،4جهت ار4ائ 4 اس4ت 4،مح4د4ود 4گ4رد4د)4 .4همچ4نی4ن ش4ا4م4ل4تمام4تأسیس4ا4ت م4ج4اور44م 4 دم4ات ا4س4اس4ی ش4ا4مل س4لو4ل‌ه4ای دا4غ ب4ر4ا4ی فر4اب4ری م4وا4د پرت4و4د4ی4ده‌ا4ی ک4ه ی4ا4ا4س4تف4اده از44خ4 4 ه س4از4ی و دف4ع4پس4مان؛ و ح4ا4وی م4واد ه4س4ته‌ای نیس4تند؛4تأسیس4ات4ی ب4رای 4آزم4ای4ش ،ذخ4یر 4 ته4ای مش4خص ش4ده ب4ه وس4یله ..........تحت م4اده -2ال4ف س4اختمان‌هایی مرتب4ط ب4ا فعالی ‌ ( )4فوق. ج -مؤسس4ه از کاران4دازی ش4ده ی4ا مک4ان برچی4ده ش4ده خ4ارج از مؤسس4ات یع4نی تأسیس4ات 4ه ه4ش4د4ه ی44ا ب4ه4گ4ونه‌4ای4ا4ز4ک4ار ا4ند4اخ4ت4ه ش4د4ه ک 4 چی4د4 4 ی4و44ج4نبی 4آن444بر4 4 ی44ا مک4ان4ی ک4ه44وس4ای4ل4ا4س4اس4 4 هس4ازی44ب4ه4ک4ار4نمی‌ر4ود4و4امک4ان 4اس4ت4فاده44از44آن 4ب4رای 4ک4ار4ب4ری ،ف4رآ4ور4ی4ی4ا ر ب4رای ذخ4یر ‌ د4یگ4 4 بهره برداری از مواد هسته‌ای وجود ندارد.