معماری کره

صفحه 1:
7 4 ۳ دس اثنالى بامعادى يمان 7 we 8 5 WAR Oe atl ae eas 1A ۳ ۱۳۱۳ pare 4 9 CLP if) 

صفحه 2:
9 بمسسم ۳ ری بر مات من ين شهر را وقف تابيريشا واينشوشيناك نمودم بأد اش من لستء بيذيرند. اكنون فرمان خدايان تابي ريشا و اينشوشيناك به اجرادر 

صفحه 3:


صفحه 4:


صفحه 5:


صفحه 6:
4ج هر وت 2 et ‏يدا ماه سي‎ 

صفحه 7:


صفحه 8:


صفحه 9:


صفحه 10:


صفحه 11:


صفحه 12:


صفحه 13:


صفحه 14:


صفحه 15:


صفحه 16:
ضوع ‎ea i on‏ 3-56 موه 

صفحه 17:
ا ‎Scere tee Lcdse‏ ۱9 می‌کرده. طول این حصار خارجی حدود چهار کیلومتر است. در 

صفحه 18:


صفحه 19:
نت كه ذران © دروازه وَجَوْد 313 و از طريق هتين درو ‎a‏ اسع = ‎reer‏ 3 ‏تست تس مت سب متس‎ lt Ck 4 ate 

صفحه 20:


صفحه 21:
Tr ND PAO ee pe gee Pe SiC phe re eeee | SPs) Woe) meer ‏ل ال‎ Tinie gsiaisl saxo .riy1> 29>9 ojlg,2 row 92 >> ۱ ce sD ee el eee eee Le rw Saw Slb aul guined'g y> Sle all > gull 49252020 Ie slpjolSiu le plas Qu jl ۱ ener mee) Se Se SE ‏مجموعه در مجاورت حهاز دروتي در جتبهه نتمال‎ ‏غربي زیگورات فرازدازژند. دو نیایشگاه براي‎ Pet eg bet bene eng orp rey aa edo) Seerer re] bod ‏"شمال غربي باز مي"تتنوند و نبایشگاه سوم" که‎ PN ‏عه یسب‎ ee Spee eas. 

صفحه 22:
YESS oI oC ep Peete ie ae) دروازه شاهي بزركترين و عريض ترين re as ee ‏ا كاسنا الك‎ حصار زیگورات تعبیه ل ا لل 7 و ‎ane Sly cow lowgi‏ وس سا بودند. در درون این دروازه 2-غدد: سعالي پیدا شده که خالت و تتکل آنهّا A ra ope ere rime ee eee os ‏.دک‎ Perr) ‏فتح شهر توسط اشوري ها بوده‎ ‏قطعه از مجسمه‌هاي کوچك الهه عریان.‎ ۱ Jlaw jl sl aalos Se re eed ee 1 8 ۰ 

صفحه 23:
ی دزوازه» در تمنوش در 9 score Tego] ‏هتتتتت کفتتتا ريندو ,تا ,نا ,دروازه نصال‎ Ce Fe os] ee) ۱ ES Ee ceed SS eee ee ‏ورودي سراسري خارجي اثّن دروازة زا:نشكيل مي"دهد‎ 0 rd rt ‏ا لل ل‎ Ses ere rare erate ‏از کت‎ 00 ‏ی ل‎ 00 ‏ال‎ 222 Carn Py Po) eve ome Pipi Mee pe ree ede Wer ‏ار‎ rears) iF) LE Sis re ie er ed sl Sue, ‏به صورات‎ ‏يي ا اف‎ pele) ‏بزرگ است. این حیوان حکم‎ ails Jaujle> « 

صفحه 24:
سازي را داشته است. در روبروي ان مجموعه معاند شمال غرب قرار دارندء که شامل 3 معبد بسیار ل ا ا ا الل ‎oer‏ م ا ا ا ا ا الات ا ‎Gams age ool‏ 0ت شده وجود دازد که تا دروازه عربي لئام معابد چهار گوش غربتي متصل مي شود. دروازه ‎Cas Oey eee ers eee‏ ان بوده است که.از طریق آن به سر سزاي خارجي‌ این دراقي رسنيدند. ابن يلكا يشامكل 10 بله:مي يانفد كه ‎gs eee er erie rept re ease EY]‏ ابن پلکان يك کاسه پاشنه تلکیس اد ۳ ‎ed‏ و ‎EUROS‏ ‎pop ery oy‏ 2979 دارد ‎aS‏ ابعاد ‎vl‏ 7 متر در 60/2 متر ‎fa sek, ‎ws ‎ 

صفحه 25:
این معبد که وف دو الهه است در 50/111 BER Spee #1 Per eee ae) erat eee mg Ae Bore meee ee aT |S i pe Peer Sec eee eee eee ee ved SS ‏متس‎ ابن معد :50/47 و عرض 56/23 متر است. یوار شمال شرقي آن به موازات ‎gle>’‏ منر از آن فاصله دارقا: ‎Secor iT‏ | ‎obs si‏ Pate eee See er hee eee ge] pore yo. ‏ا ال را و است.‎ eye ‎eee‏ شج که باع ‎9 5 

صفحه 26:
[oom] mame ‏ات‎ a at re da ۳ ‏بود. این گذرگاه‎ diy hy berg ‏سس ی ره میس‎ BO ‏یو‎ ‏معدودي كذ مب,کوده ,اند و ولرد تمنوس مي_شده‎ x 7 ۱ > ۱۳ ‏اند و تكداد اين وارد شويدكان‎ 9 ۱ ‏از رز الح ل لح‎ ‏شرقي وازد تمنوس مي شده آند. تفام کف این‎ دروازه با-خشت شکسته فرش تننده بود: زمین بیرون این دروازهزا با شسنگریزه فرش گرده بودند. از.-این دزوازه راهب کفتتازي تاه شتروع ۱ مي شد که این راه:پس از امتداد.در کناز-معند ‎Bee Se See ee eee eee] ce‏ ‎pre SC Seek rash moe) i peer menr ei byad‏ ‎sls Gia gS cjlg5>- a by‏ ون .اشبت 

صفحه 27:
eS ce داشته است منتهي مي کند. 6 ا ا د ۳ ‎STP er‏ جنوب _شرقي دروازه ديكري شناسايي بنیده که بهکذ گام شاهي_معروف است. موقعیت ‎pice Prk one) ba‏ ور ۱۳۱ ‎eee my‏ ل ا 1 دز ديواز” حضاو تمنوس منتهيي مي شوده موحت كرديد كه ما جنين ‎Ly ol‏ ري ا ال ا ۷ ‎ey‏ ا ال ا ا ال 2 ‎gl culay sjlued‏ 0 ‎ery ae ipee) isha wey id‏ | ‎ee me var te Or ie‏ ال ‎ee pee‏ ۱ و ‎ele a‏ | بلكان صعود به بالاي برجها و ديوار حصار آسانتر ‎£ ‎ 

صفحه 28:


صفحه 29:
۱ دیواره و ‎ep)‏ ۱ میات ويضي ‎eee oe‏ 

صفحه 30:


صفحه 31:
باشند. كه اين زواياتهة' طرف جهات ازبعة "مي باشداو طول ان جهت جنوبي به شمالي و شمالي - غربي را نشان مي دهد. پيادروئي از آجر شکسته به عرض 70/2 ‎PieYe ree) meee BP ret] Eee)‏ 7 ‎cay we)‏ ا و الع ا ‎pee POP ise‏ ‎Pepe ty‏ تا هه بستي به عزّض, 80/3 وجود ‎PS Cremer ee ree ee ie) eee ere ew eeoers] By‏ ابن 2 رديف:اناق ها:10/2 ضخامت و عرض هر بيك'از اين ‎eed)‏ ل ل ل ‎ee ae‏ ‎Pier oe ee ree cere ee ee Ct‏ ‎Pr eea)‏ ا ا ل ‎eg‏ ا اال لق 22 5105 اناق ‎es eee ree‏ گذشتن از زیر ‎al Ee oe EEL‏ 2 سس ‎pT eee ee See eee a eer ec‏ فقط يك ردیف اتاق وجود داشت. عرض این اتاق ها Ea ee ‎eee‏ : الل ا ا ‎ 

صفحه 32:
سم ‎af‏ ار ميخ هاي لعابدار در كاخ ‎caw‏ 

صفحه 33:


صفحه 34:
ی یکدیگر ا 0 بلكه اين برج بر اساس نقشه عمودی. 0200007 7" ابن كة هرايك ار طبقات آن مستفلا آز روي خاك ‎Eo pw a‏ 00 9 ‎Saul oxel VL‏ در واقع از دیگری در درون بکدیگن ۳ 

صفحه 35:
۲ ‏ی‎ gi ot شهرك است. فلزاتي مثل طلا و مفرغ و قیر بعنوان ماده كلاف كشي مورد 00 2-07 6 ‏ا ا ا‎ Sl 5S5 Bc ‏خشت جام 2- حشت بخته (آجر)‎ 1 ‎a reo e‏ ال ا اا " خشتهاي خاصي که با خشت بتختة كوبيدهانا شکسته مَخلوط شده است که همین امر موجب شده تا "مقاومت ‎Carreras a eed‏ از خشتي باشد که فقط از گل خام,دزست «شده و دز زیر آفتاب خشتكت-شنده انتتت ‎4 ‎ 

صفحه 36:


صفحه 37:
ات متعلق انه خدايان ‎Berry‏ 2 آنها نگهداري مي شدم است. چنانکه اكه از ابن اناق ها 223 كل مبخ و میج از جنس : سفال لجابدای با فینبانه ها سیم ‎pe ee ae) eee ce eee eae ee)‏ نیز نا پادشاه سازنده بنا را بر خود داشته ی ل ا ا ‎PS amelie ier cor ee ee sere rcs‏ آشيايي بدست نتافده متتلما ته عتوان انبار کاربردي نداشتند و-شاید این ‎ey‏ 2-7 براي ‎Poe Peres) begs ere bt pv A‏ 5-0 3 2 = 

صفحه 38:
حي اير فبمسطيغطلية عي ‎Aa‏ ی مک جر ده سس ‎Se‏ ‏خود را ازاين خوض بيزون مي كشيدند. مخزن آب داراي 70/10 متر طول 25/7 منرًا 3 و 35/4 متر عمق دارد. ۳۹ ‎poet yey‏ ‎ol 5‏ ۱ آن با اجرهاي سالم فرش شده بود.انن ‎Sree ee) Oe Per es‏ ل ا 0 كه استحكام ‎oe‏ آي داشت: ۳2 دیواز جانبي آن با اج و کج ساخعه تفنده ‎poe)‏ ‏دیوازها منتهي به دیواز انتهاتی مرن مي تتذند كة از -حجم ‎IG Genk‏ ان را به ال اال ۱ ‎eee eae‏ سر سا 5 ۳۹ سالم و گج ساخته شده ‎cal‏ ‎7 ‎ 

صفحه 39:
یکی از کهن ترین سامانه های آبرسانی جهان 3 

صفحه 40:


صفحه 41:


صفحه 42:


صفحه 43:


صفحه 44:


به نام خدا درس :آشنائی با معماری جهان موضوع :آشنائی با تمدن عیالمی ها و معماری زیگورات چوغازانبیل استاد :سرکار خانم کیانی دانشجو :مجید سیاوشی فهرست آشنائی با تمدن ایالمی ها1. بررسی بنای چغازنبیل از نظرمعماری2. مقایسه با سایر زیگورات ها3. منابع4. ا تمدن ایالمی ها1. عیالمی‌ها یا ایالمیان یکی از اقوام سرزمین ایران بودند که از ۳۲۰۰سال پیش از میالد تا ۶۴۰پیش از میالد ،بر بخش بزرگی از مناطق جنوب غربی فالت ایران فرمانروایی می‌کردند. تمدن عیالم یکی از قدیمی‌ترین و نخستین تمدن‌های جهان است .بر اساس بخش‌بندی جغرافیایی امروز ،عیالم باستان سرزمین‌های خوزستان ،فارس، کردستان ایالم و بخش‌هایی از استان‌های بوشهر ،استان کرمان ،لرستان، استان چهارمحال و بختیاری ،و کرمانشاه و در دوران هایی تا جنوب دریاچه ارومیه را شامل می‌شد. بود که اکدیان آن ) (Atamtiو سپس آتامتی ) (Haltamtiنام این قوم هالتامتی را عیالم تلفظ می‌کرده و در کتاِب مقدس یهودیان نیز به همین شکل آورده شده است .این واژه به معنای «کوهستانی» است ،که به محل زندگی این مردمان در دامنه‌های زاگرس اشاره دارد.نام دو استان در ایران امروز برگرفته از نام آنان است .عالوه بر استان ایالم ،نام خوزستان نیز از واژه آمده که از روی کتیبه نقش رستم و کتیبه‌های داریوش در تخت جمشید و Ūvja شوش ،به معنای عیالم بوده و بنا به گفته ایرج افشار در «نگاهی به خوزستان: زبان مردمان عیالم زبان عیالمی با هیچیک از زبان‌های سامی و هندواروپایی ارتباط نداشته و زبانی جدا به شمار می‌آید .برخی از پژوهشگران این زبان را با زبان دراویدی در هند هم‌خانواده می‌دانند . زباِن عیالمی ،جایگاه خود را پس از ورود اقوام آریائی نیز نگه داشت و زبان دوم نوشتاری حکومِت ایران در دوراِن هخامنشی بود .در بیشتر سنگ نوشته‌های عصڕ هخامنشی ترجمه عیالمی و بابلی (زبان بین‌المللی آن روزگار) نوشته‌ها نیز آمده است. ابن ندیم صاحب «الفهرست» در نقل قولی از المقنع (عبدالله ابن المقفع) زبان‌های ایرانی را «پهلوی ،دری ،خوزی ،پارسی و سریانی» می‌شمارد که گواهی‌ست بر حضور زبان عیالمی (خوزی) تا دوره‌های .آغازین اسالمی عیالمیان؛ نه سامی و نه آریایی عیالمیان نه آریایی بودند و نه سامی .برخی از پژوهشگران .ایالمیان را با دراویدیان هند هم‌خانواده می‌دانند عیالمیان و سومری‌ها عیالمی‌ها در برخی از دوره‌های تاریخی زیر نفوذ دولت سومری میانرودان بودند .ولی در سال ۲۲۸۰پیش از میالد عیالمیان که در اوج قدرت خود بودند ،اور پایتخت سومریان را اشغال و غارت و خدای ویژه آن را به اسارت بردند .سومر مستعمره و خراج گذار عیالم شد و در پایان در ۲۱۱۵ق.م در دوره فرمانروایی ریم سین دولت مشترک سومری – اکدی را به طرزی نابود کردند که ملت سومر هیچگاه نتوانست از خرابه‌های تاریخ سر برآورد .مشیرالدوله پیرنیا در این باره می‌نویسد: «ِدمورگان و سایر نویسندگان فرانسوی به‌این عقیده‌اند که غلبه عیالمیها بر سومری‌ها و مردمان بنی سام نتایج تاریخی زیادی دربر داشته ،توضیح اینکه عیالمیها بقدری با خشونت و بقسمی وحشیانه با ملل مغلوبه رفتار کرده‌اند ،که آنها از ترس جان از مساکن و اوطان خود فرار کرده، .هرکدام بطرفی رفته‌اند از مهمترين ويژگيهاي تمدني ديگر ايالميها ميتوان به ساخت ظروف سفالي ،قيري ،فلزي ،پيكره سازي ‌،مهرسازي نقش هاي برجسته روي سنگ و معماري اشاره كرد كه بارزترين توانايي هنري آنان را در تزيين ظروف فلزي با بدن و سر جانوران ميتوان مشاهده كرد .در معماري نيز آجرهاي لعاب دار آبي و سبز زيبايي خاصي به بناهايشان مي بخشيده است. آنان احتماال اولين گروهي بوده اند كه استفاده از آجرنماي لعابدار را در تزيين بناها ابداع كرده اند .باستان شناسان پيكره هاي بسياري از الهه هاي مادر را در ايالم كشف كرده اند كه اين مساله نشانگر اعتقاد آنان به جاودانه بودن ،قابل احترام بودن زن و حفظ و تداوم نسب خانواده توسط زن .بوده است مجسمه‌ی مفرغی ملکه نپيراسو اونتاش نپيريشا ،بنيان‌گذار چغازنبيل ميز قربانی و سرانجام ،نابودی تمدن عیالم در سال ۶۴۰ق.م .آشور بانیپال پادشاه نیرومند آشور ،عیالم را تصرف کرد .مردم عیالم همگی کشته شدند و دولت آنان نابود شد .تمدن دیرینه عیالم ،پس از هزاران سال مقاومت در برابر اقوام نیرومندی چون سومری‌هاَ ،اَکدی‌ها ،بابلی‌ها و آشوری‌ها از دشمن خود آشور شکست خورد و از صفحه روزگار ناپدید گردید. کتیبه آشور بانیپال در باره فتح و نابودی عیالم چنین می‌گوید : « تمام خاک شهر شوشان و شهر ماداکتو و شهرهای دیگر را با توبره به آشور کشیدم ،و در مدت یک ماه و یک روز کشور عیالم را با همه پهنای آن ،جاروب کردم .من این کشور را از چارپایان و گوسپند ،و نیز از نغمه‌های موسیقی بی‌بهره ساختم و به درندگان، .ماران ،جانوران و آهوان رخصت دادم که آن را فرو گیرند بررسی بنای چغازنبیل2. زيگورات چغازنبيل معبد اصلی (زيگورات) مربعی به ضلع ١٠٥متر است که اضالع آن در جهات اصلی شرقی ،غربی و شمالی و جنوبی واقع شده‌اند .اصل اين معبد با به‌کارگيری ميليون‌ها آجر و در پنج طبقه به ارتفاع ٥٢متر ساخته شده بود که در حال حاضر تنها دو طبقه از آن باقی مانده است .به غير از طبقه‌ی اول و پنجم، تمامی طبقات از خشت پر شده بودند .طبقه‌ی پنجم که مرتفع‌ترين طبقه محسوب می‌شد و تنها کاهن‌ها و خانواده‌ی شاهی اجازه‌ی ورود به آن طبقه را يا خدای خاص ) (god Inshushinakداشتند ،جای‌گاه قراردادن خدای اينشوشينک شهر شوش بود .در حقيقت اونتاش ،پادشاه ايالمی ،اين بنا را برای اينشوشينک ساخت .ايالمی‌ها معتقد بودند که هنگام غروب ،خدايشان از آخرين طبقه‌ی زيگورات به آسمان پرواز می‌کند و روز بعد باز می‌گردد. بر روی ديوارهای معبد آجرهايی به خط ميخی مشاهده می‌شود که همگی دارای متنی يکسان هستند و بيان‌گر نام پادشاه و هدف او از ساخت اين معبد است: «من اونتاش ،پسر هوبانومنا ،شاه انزان و شوش هستم .پس از آن که مصالح ساختمانی را به دست آوردم ،من در اين‌جا شهر اونتاش و حريم مقدس را برپا نمودم و آن را در يک ديوار خارجی و يک ديوار داخلی محصور کردم .من معبد بلندی ساختم که شبيه آن‌چه شاهان پيش ساخته‌اند نبود و آن را به خدای اينشوشينک مقدس وقف کردم .باشد که ساختمان و زحمت من موقوفه‌ی ايشان ».شود و لطف و عدل اينشنوشينک در اين‌جا برقرار بماند حدود 1250سال پیش از میالد مسیح در دوران عیالمی ها آغاز شد ،بعد از حمله آشوری‌ها ناتمام ماند .هزاران خشت وآجر استفاده نشده‌ای که در این محوطه باقی مانده ،گواهی بر این موضوع است .چغازنبیل به سال 1979در فهرست آثار جهانی یونسكو ثبت شد. چغازنبیل در اوایل قرن 13قبل از میالد توسط پادشاه ایالمی «اونتاش نپیریشا» در نزدیكی رود دز ساخته شده و «دوراونتاش» نامیده شد .معنای دوراونتاش «قلعه اونتاش» است .البته در برخی متون میخی از این شهر با عنوان «ال اونتاش» به معنی شهر اونتاش نام برده شده است. در مركز شهر معبد عظیمی به صورت مطبق بنا شده كه امروزه دو طبقه از آن هنوز پابرجاست .این معبد «ذیقورات» نام دارد که به دو تن از خدایان بزرگ عیالمیان یعنی «اینشوشیناك» و «نپیریشا» اهدا شده .معبد چغازنبیل بزرگترین اثر معماری بر جای مانده از تمدن ایالمی است كه تا كنون شناخته شده است. دورتا دور ذیگورات را دیواری احاطه می‌كرده كه در مجاورت آن در جبهه شمال غربی معابدی برای خدایان «كریریشا»« ،ایشنی‌كرب» و «هومبان» بنا شده است. همچنین معابد دیگری در جبهه شمال شرقی قرار داشته‌اند .مجموعه این معابد توسط حصار دیگری احاطه می‌شده است .در خارج از این حصار بقایای اندکی از .خانه‌های شهر در سطح زمین دیده می‌شوند دورتادور شهر سومین دیوار قرار داشته كه كل شهر را محصور می‌كرده. طول این حصار خارجی حدود چهار كیلومتر است .در زاویه شرقی شهر و در نزدیكی حصار خارجی ،كاخ‌های شاهی قرار داشته‌اند .در زیر یكی از این كاخ‌ها پنج مقبره زیرزمینی كشف شده است كه احتماال به خانواده شاهی تعلق داشته‌اند .در طرف مقابل شهر و بر روی ضلع شمال غربی حصار خارجی مخزنی برای آب موجود است. «ذیقورات» با تشدید بر روی حروف «ق» و «ر» كلمه‌ای اكدی است .در ایران این كلمه عمومًا «زیگورات» نوشته می‌شود .واژه زیگورات از فعل «زیگورو» به معنای «بلند و برافراشته ساختن» مشتق شده است .واژه چغازنبیل نیز متشکل از دو جز «چغا» به معنای تپه و زنبیل به معنای سبد است .گویا قبل از حفاری معبد ،ویرانه‌های تپه مانند آن یک زنبیل واژگونه را تداعی می‌کرده است و به همین علت شهر كهن «دور اونتاش» را به .این نام خوانده اند بناهاي مهم چغازنبيل: حصار اول :اين حصار در برگيرنده زيگورات و معابد و بناي نيايشگاه است كه در آن 6دروازه وجود دارد و از طريق همين دروازه ها زائران به محوطه معبد وارد مي شدند .اين حصار داراي ناودان هايي است كه وظيفه دفع آب را بر عهده داشتند .مصالح به كار رفته در حصار اول خشت و گل كوبيده هستند .به اين حصار «تمنوس» مي گفته اند. حصار دوم :حصاري است كه حصار اول و بخشي از بناهاي تاريخي چغازنبيل را در بر گرفته است. حصار سوم :حصار سوم چغازنبيل نشانگر محدوده شهر بوده است و حصار اول و دوم و مجموعه بناهاي چغازنبيل را در بر گرفته است .مصالح به كار گرفته شده در ساخت اين حصار عمومًا خشتي .هستند زاويه آن همچون زيگورات در جهت يكي از جهات اربعه قرار دارد .ورودي اين معبد در شمال شرقي آن تعبيه شده است ،سقف اتاق ها در اين معبد با خشت خام بصورت طالق هاللي از نوع آهنگ پوشيده شده است. معبد چهار گوش جنوب شرقي: هر يك از اضالع اين معبد كه زواياي آن به طرف جهات اربعه است 18متر بوده است .وجوه آن داراي پيش آمدگي ها و پس رفتگي هايي بوده كه در روي از وجوه ،تشكيل دو ستون بزرگ چهار گوش 50/4متري و يك ستون مركزي را مي داده كه همه اينها 30سانتيمتر برجستگي داشتند. نقطه اين معبد شامل حياطي است كه در زاويه غربي بنا قرار گرفته است ،اتاق هاي اين معبد همانند معبد چهار گوش غربي در دو ضلع آن قرار گرفته است و همه آنها به اين حياط وابسته اند ،ورودي آن در روي وجه جنوب شرقي قرار گرفته و بر داالن كوچكي به ابعاد 50/2در 50/3 باز مي شود .نقشه اين معبد خيلي شبيه به معبد غربي است .با اين تفاوت كه ورودي آن به جاي اينكه به طرف .شمال شرقي باز شود در ضلع جنوب شرقي قرار دارد خشت و مالت گچ است .در زير اتاق ورودي دروازه معبد كه به «دروازه مجلل» معروف مي باشد ،آجر نوشته هايي ديده مي شود .اين آجر نوشته ها در هر دو سمت دروازه وجود دارند .معبد اينشوشيناك داراي برخي از سالمترين و بهترين كلون ها و B لوله هاي در و همچنين پاشنه هاي سنگي است. مجموعه معابد شمال غربي: از بين تمام نيايشگاه هاي پيدا شده در دور انتاش فقط 3نيايشگاه جاي ويژه اي را كه نسبت به ساير جاها ممتاز بوده اشغال كرده اند .اين مجموعه در مجاورت حصار دروني در جبهه شمال غربي زيگورات قرار دارند .دو نيايشگاه براي ايشني كاراپ وكي ري ديشا كه مستقيمًا به صحن شمال غربي باز مي شوند و نيايشگاه سوم كه براي خداي (گال) ساخته شده در نزديك دروازه .شمالي ديوار حصار قرار دارد د عابد از اين دروازه وارد مي كردند. دروازه شاهي: دروازه شاهي بزرگترين و عريض ترين دروازه است كه در ديوار حصارهاي اطراف حصار زيگورات تعبيه شده است .در اينجا كلون هاي سنگي مشابهي بسته مي شده كه توسط بست هاي فلزي به درچوبي متصل بودند .در درون اين دروازه 2عدد تنگ سفالي پيدا شده كه حالت و شكل آنها متاخرتر بوده و مي توانستند مربوط به زمان فتح شهر توسط آشوري ها بوده باشد .دو قطعه از مجسمه هاي كوچك الهه عريان، قطعه اي از سفال رنگي ،نصف مهر استوانه از جنس خمير شيشه و يك قطعه كوچك .مفرغ پايان پخش اين مجموعه هستند هنوز هم لكه هايي از آنها باقي مانده خوش شده بود، همچنين كفسازي عريضي از آجر شكسته در مقابل دروازه ،در تمنوس گسترده شده بود. جبهه شمال شرقي: اين جبهه بيشترين ميزان تغريب را دارد .عمود بر دروازه جبهه ،مسيري كفسازي شده تا تا دروازه شمال شري وجود دارد .در جلوي اين جبهه معبدي يافت نشده است .پلكان دروازه شمال شرقي به عرض 55/4متر ورودي سراسري خارجي اين دروازه را تشكيل مي دهد ارتفاع هر يك از پله ها در حدود 29سانتيمتر و پوشيده از كف سازي سنگي بوده اند .در ورودي َس ْر َس راي در حدود 5/1متر پهنا دارد .در جلوي اين در ورودي دو اوال و كلون سنگي يافت شده اند .از مهمترين يافته هاي اين جبه پيدا كردن قطعات متعددي از يك حيوان به صورت برجستگي هاي مدور و از جنس سفال لعابدار بود كه جمع آوري و مرمت مشخص شد كه مجسمه يك گاو نر نسبتًا بزرگ است .اين حيوان حكم يك نگهبان .دروازه را براي زيگورات چغازنبيل داشته است سازي را داشته است .در روبروي آن مجموعه معابد شمال غرب قرار دارند ،كه شامل 3معبد بسيار مهم (گال ،ايشه ني كاراپ ،كريويشا) مي باشند در سمت غربي اين جبهه مسير كفسازي شده وجود دارد كه تا دروازه غربي اين جبهه مسير كفسازي شده وجود دارد كه تا دروازه غربي و از آن جا به معابد چهار گوش غربي متصل مي شود .دروازه شمال غربي شامل شامل پلكاني به عرض 60/4 بوده است كه از طريق آن به سر سراي خارجي اين در مي رسيدند .اين پلكا شامل 10پله مي باشد كه ارتفاع سر پله تقريبًا 20سانتيمتر است .در جلوي اين پلكان يك كاسه پاشنه سنگي در دهانۀ در ديه مي شود و در طرف راست ورودي اتاق رواق مانندي وجود دارد كه ابعاد آن 7متر در 60/2متر .است بناهاي داخل حصار دوم: معابد هيش ميتيك و رو هوراتیو : اين معبد كه وف دو الهه است در 50/111 متري شمال غربي دروازه بزرگ ،شمال شرقي تمنوس و در 140متري زاويه شمالي اين محوطه مقدس قرار گرفته بود .حلول اين معبد 50/47و عرض 56/23متر است. ديوار شمال شرقي آن به موازات حصار تمنوس امتداد مي يابد و با فاصله منظم 13 متر از آن فاصله دارد .ورودي كعبد در نزديكي زاويه جنوبي و در نماي جنوب غربي آن قرار داشت .اين معبد وقف دو الهه مذكر به نام هاي هيش ميتيك و رو هواراتيو بوده است .در اين معبد 21آجر كتيبه دار يافت شد كه نام اين دو خداي باستاني را بر خود داشتند عرض دروازه شمال شرقي بوده است .چهار برج به آن تكيه زده بودند كه اين چهار برج گذرگاهي را بوجود مي اورند كه نسبتًا باريك بود .اين گذرگاه باريك نشان مي دهد كه از اين دروازه فقط عده معدودي گذر مي كرده اند و وارد تمنوس مي شده اند و محققًا تعداد اين وارد شوندگان خيلي كمتر از انبوه مردمي بوده است كه از دروازه شمال شرقي وارد تمنوس مي شده اند .تمام كف اين دروازه با خشت شكسته فرش شده بود .زمين بيرون اين دروازه را با سنگريزه فرش كرده بودند .از اين دروازه راهي كفسازي شده شروع مي شد كه اين راه پس از امتداد در كنار معبد چهار گوشه غربي به دروازه غربي در حصار داخلي مي رسيده است و در نتيجه دروازه شوش را به دروازه خوبي حصار داخلي متصل مي كرده .است قسمت مركزي دروازه كه فقط دري كه يك لنگه داشته است منتهي مي كند. گذرگاه شاهي: در ديوار جنوب شرقي دروازه ديگري شناسايي شده كه به گذرگاه شاهي معروف است .موقعيت راهي كفسازي شده كه از دروازه شاهي حصار صحن ها شروع و به گذرگاه واقع در ديوار حصار تمنوس منتهي مي شود ،موجب گرديد كه ما چنين نامي را روي آن بگذاريم .قسمت مركزي اين دروازه بطول 5/50متر و عرض 3/10متر با كفسازي زيبايي از آجرهاي سالم پوشيده شده بود ،كه در امتداد طول ديوار جنوب غربي اش سكوئي به عرض 2آجر وجود داشته است .اين دروازه ،تنها دروازه اي است كه پلكاني خم شده به شكل آرنج در آن وجود داشته است .همين پلكان صعود به باالي برجها و ديوار حصار آسانتر .مي نمود ساخت اين برج از آجر استفاده شده است. مجموعه غربي: ديوارهاي پيدا شده در اين مجموعه از آجر شكسته ساخته شده بودند .ضخامت اين ديوارها بسيار كم بوده است .به نظر مي رسد كه بنا بدون در نظر گرفتن نقشه اي دقيق ساخته شده است .ديوارها ناگهان شروع و ناگهان نيز بدون دنباله رها شده بودند .حياط ها پشت سر هم بودند و اجاق ها بدون آنكه در سر پناهي باشد ،نشانگر يك آشپزخانه ابتدايي بودند .اين بنابراين سكونت كارگران ساخته شده بوده است .يكي از دالديل آن اين است كه شواهدي يافت شده كه نشان مي دهند كه شناخت آن به زماني مي رسد كه شهر .كامًال در حال ساخت ساز بوده است است .ديوارهايي كه سه حياط و دو اتاق ساخته شده به درازا را محاطه مي كردند .در درون اين مجموعه محوطه محصوري پيدا شده كه باد و ديواره از خشت خام درست شده بود .در اين محوطه گذگاه عويضي وجود دارد ،كه به طرف حصار تمنوس مي رود .در اين گذرگاه آثاري از يك ثاودان و دو سكوي خشتي وجود دارد. مجموعه شرقي: اين مجموعه درضلعع شرقي حصار اول (تمنوس) واقع شده است متشكل از چهار نيايشگاه بصورت فشرده بطول 90متر و عرض 35متر مي باشد. نماي تمام اين نيايشگاه كه بطرف جنوب غربي چرخيده ،رو به گذرگاه شاهي است .اين مجموعه توسط راهي كفسازي شده كه فقط قسمتهاي ناچيزي از آن باقي مانده است به گذرگاه شاه .متصل مي شد و عرض هر يك از انها بطور متوسط 50/4متر بود .در اين منطقه هم چنين مصالح ساختماني و اتاق هاي نيمه تمامي يافت شد كه نشان از يك عمليات ساختماني نيمه تمام بود .يافته شدن مصالح بنايي و نيز سه نواري كه يكي از انها پر از قير معدني و يكي ديگر مملو از گچ بود صحت اين فرضيه را تأييد كرد .در كنار اين مصالح دو حلقه چاه كشف شد كه با توجه به آب شور و غير قابل شرب اين چاه ها گمان مي رود از آنها براي عمليات ساختماني استفاده مي كردند. بناهاي ديگر چغازنبيل: ورودي شاهي: اين ورودي مجلل كه در ديوار حصار خارجي شهر در ضلع جنوب شرقي نزديك به كاخ شماره 3باز .شده بود از 3قسمت تشكيل مي گرديد باشند .كه اين زوايا به طرف جهات اربعه مي باشد و طول ان جهت جنوبي به شمالي و شمالي – غربي را نشان مي دهد .پيادروئي از آجر شكسته به عرض 70/2 در حاشيه دروني آن وجود داشت .در ضلع جنوب غربي و در تمام طول حياط 2رديف از اتاق ها ديده مي شد كه بين آنها و ديوار حصار بن بستي به عرض 80/3وجود داشت كه آبهاي حياط از آنجا جاري مي شدند .ديوارهاي اين 2رديف اتاق ها 10/2ضخامت و عرض هر يك از اين اتاق ها 15/3متر بود .در 50/6متري ضلع باريك بنا در طول حصار تنبوشه اي سفالين به قطر 15سانتيمتر از زير ديوار مياني مي گذشت و آب اتاق دروني را به طرف اتاق بيروني هدايت مي كرد .كانال كوچكي از اتاق رديف خارجي عبور مي كرد و پس از گذشتن از زير ديوار در درون تنبوشه اي ديگر اب را به بيرون بعضي جنوب غربي مي ريخت .روي ضلع شمال شرقي حياط فقط يك رديف اتاق وجود داشت .عرض اين اتاق ها 80/3متر بوده و ضخامت ديوارها در طرف حياط 10/2 .و در طرف خارجي 50/1متر بوده است بقاياي اطفال سن پايين را در برداشته كه آنجا هم آهكي شده بودند. كاخ آرامگاه ها: در ضلع جنوب شرقي دور اونتاش و در نزديكي حصار سوم ،مجموعه بناهايي بدست آمد كه بر اساس يافته هاي باستان شناس اين منطقه به محوطه شاهي شهرت يافته است .كاخ آرامگاه ها در اين محوطه قرار دارد .اين نام را به دليل وجود پنج مقبره زير زميني سرداب مانند در در اين كاخ ،بر آن گذاشته اند .اين مقابر آرامگاه ها و مقابر پادشاهان و شاهزادگان عيالمي است .در حين حفاري اليه اي از چوب و پودر شن در ان بدست آمد كه احتمال را به وجود مي اورد كه در زمان گذشته از اين مواد به عنوان يك سقف چوبي استفاده مي گرداند .عالوه بر اين اثار تزئينات شيشه اي .و گل ميخ هاي لعابدار در كاخ بدست آمده است بررسی معماری گذاشتن سطوح بر روي يكديگر ساخته نشده است، بلكه اين برج بر اساس نقشه عمودي بنا شده است .يعني اين كه هر يك از طبقات آن مستقًال از روي خاك بكر شروع شده و باال امده است .در واقع همه این طبقات یکی بس از دیگری در درون یکدیگر ..قرار گرفته اند اي از ديگر عناصر به كار رفته در اين شهرك است .فلزاتي مثل طال و مفرغ و قير بعنوان ماده كالف كشي مورد استفاده بوده است. زيگورات عمًال با 3نوع خشت ساخته شده است. -1خشت خام -2خشت پخته (آجر) -3 خشت نوع سوم كه عبارت است از خشتهاي خاصي كه با خشت پخته كوبيده يا شكسته مخلوط شده است كه همين امر موجب شده تا مقاومت اين نوع خشت پيش از خشتي باشد كه فقط از گل خام درست .شده و در زير آفتاب خشك شده است ناودانهاي زيگورات: به دليل قرارگيري اين شهرك و اين محوطه مقدس در منطقه بارش بارانماي فصلي شديد ،ناودانهايي در زيگورات براي در امان ماندن اين بنا ساخته شده است. در هر ضلع در طبقه اول 5ناودان وجود دارد .در طبقه دوم – سوم – چهارم در هر طبقه 8ناودان وجود دارد و در تمام ساختمان يك زيگورات 44ناودان وجود دارد .انتهاي اين ناودانها را به صورت پله پله مي ساختند تا امكان فرسايش آجرها در .اثر سقوط و ريزش عمودي آب را بگيرد هواياي متعلق به خدايان بودند در آنها نگهداري مي شده است .چنانكه از يكي از اين اتاق ها 223گل ميخ و ميخ از جنس سفال لعابدار با فشانه ها و فقوش گوناگون بدست امده كه بعضي از انها مزين به مهرهاي شيشه اي بوده و بعضي نيز نا پادشاه سازنده بنا را بر خود داشته است .در مورد اتاق هاي بدون پلكان وضع به گونه اي ديگر است.اوال مي توان اين گونه تصور كرد كه چون از اين اتاق ها اشيايي بدست نيامده مسلما به عنوان انبار كاربردي نداشتند و شايد اين مكانها محلي براي نگهداري اجساد بزرگان و شاهان .باشد شده و ساكنان دور اونتاش آب مصرفي خود را از اين خوض بيرون مي كشيدند. مخزن آب داراي 70/10متر طول 25/7متر عرض و 35/4متر عمق دارد .لذا ظرفيت آن در حدود 350متر مكعب بوده است .كف آن با آجرهاي سالم فرش شده بود .اين آجرها با مالت گچ به هم پيوند داده مي شد كه استحكام ويژه اي داشت .دو ديوار جانبي آن با آجر و گچ ساخته شده بود .اين ديوارها منتهي به ديوار انتهائي مخزن مي شدند كه از حجم طبيعي خاك آن را به وجود مي اوردند .چهارمين ديواره مخزن كه در طرف ديوار شهر قرار داشت .ب‌ا .آجرهاي سالم و گچ ساخته شده است یکی از کهن ترین سامانه های آبرسانی جهان عيالمي است حك شده است كه اكثر آنها داراي يك نوشته درباره اينشوشيناك است. -2قديمي ترين طالق قوسي شكل ايران در يك بنا را مي توان در زيگورات چغازنبيل و در سقف پله هاي آن مشاهده كرد .شكل اين طاق ها بدون و مانند قسمتي از كمان دايره است كه به آن «طاق گهواره .اي» مي گويند