صفحه 1:
صفحه 2:
مقدمه
حیاط در خانههای قدیمی مرکز و قلب
اتتهان بودداست حباط مرکوی _همرام
با ایوان در هر سمت. ویژگی بود که از
گذشتههای دور درمعماری ایرانی به چشم
میآمد. همچنین حیاط محلی sly
برگزاری مراسم مختلف نظیر مراسم
مذهبی, عروسی و تجمع اقوام بود.
معمولاً چهار گوش بوده. ابعاد حیات را
تعداد و عملکرد فضاهای اطراف آن تعیین
میکنند. هر حیاط معمولاً یک حوض و چند
ancl دارد که بسته به شرایط مختلف
محلی نظیر آب و هوا و عوامل فرهنگی
۳
1
صفحه 3:
ساختمانهای حیاط دار در غرب از قرن چهاردهم به بعد اقبال بیشتری یافت و مردم به نشانه تملک, اطراف
خانههای خود را حصاربندی میکردند. ستفاده از دیوارها و دروازههای آهنی برای محصور کردن حباطها و توجه
.ويزه به باغهای منتهی به ساختمان نشانی از ثروت و توانگری صاحب خانه بوده است
ee _
در ایران ساختمانهای حیاط دار
قدمتی ۸ هزار ساله دارند و تکامل
ساختمانهای حیاط دار راه درازی
را طی کرده است.حیاط مرکزی
در منزل ایرانی ویدی است که
نشانی از حضور معنویت در همه
“جيز أست
چغازنبیل و رواق مسجدها
در زمان های قدیمتر بیشتر برای مشخص کردن حد و حدود تملک از پرچین کشی و دیوارکشی دور حیاط استفاده
میشد. در دورههای بعد تامین مایحتاج منزل از طریق کشاوری و نگهداری دام در محوطه خانه رایج بود. بعدها که
حیاط مرکزی در ایران و مناطق دیگر جهان aud Gl این فضا.به,عنوان ارتباط دهندهای برای قسمتهای مختلف
ساختمان عمل میکرده است. حیاط مرکزی در واقع بکپارچه کننده قسمتهای مختلف ساختمان بوده و حریمی
مطمئن برای اهل منزل جهت تفریح و سپری اوقات محسوب میشده است. در ایران معاصر حیاط مرکزی منتهی
به انهانهای تاختمان فیناندد وه قسمتهافق مخعلفل Pe ema 553 یه اتبار ی و coal ji3q: cole Sle 6
صفحه 4:
از اواخر قرن نوزدهم در غرب در نتیجه قوانین
ساختمان سازی, فرهنگ بسیار خوبی شکل
گرفت. مردم, فاصلهای به طول حداقل ۵ متر
را از خیابان تا خانه خود به حیاط جلویی
اختصاص میدادند. اين فضا توسط صاحب خانه
چمنکاری و گلکاری میشد و معمولا دور آن
هیچ مانعی اعم از فنس پا دیوار وجود نداشت.
به اين ترتيب با وجود اين حياط هاى زيبا و بدون
مانع در حاشيه خيابانهاء یک پارک بزرگ خیابانی
در بعضى مناطق شكل كرفت. فلسقه
شك لكيرى جنين فرهنكى در غرب ايجاد روابط
دوستانه با همسايكان و برحذر شدن از
.رفتارهاى ضد اجتماعى بوده است
صفحه 5:
** حیاط, ارتباط دهندة چند فضا
** حیاط, به عنوان یک تهویه برای گذر جریان بادهای
مناسب
* حباط, عتصر دوم دز جهت ارات فا ۱
a aS از
* حیاط, به عنوان حریمی امن و آرام برای آسایش
خانواده
© تشانه حملی
* دامنی برای پرورش کودکان و تعلیم آن ها
** هوای مطبوع و آسمانی آبی و تاثیر نور بر زندگی و
جسم و روج
تأئیمجایا تاماین آسحوبایم جا اد بنقدمم در خن ها
0 اماع فيد اساجيمان
a3 5 عومجل تاعرص او وإنهادر بعادم شاه اداخل
حياط كه مفصل بين خارج و داخل است به دست
فراموشی سپرده و آرامش روحی و جسمی خود را با
ورمد قباط دسا ی آوره واترری يو أل حياط
.ادامه زندگی خود کسب می کند
صفحه 6:
و اقلیم
در مناطق گزم: عناظ با SOD LATE ITS stins 1
از قوای تامطبوح استت| سایهسار دا تلم
میشود و میتوان با ایشاددالمانهایی ٩ الق در آن به
استراحت پرداخت. همین در مناطق ی با لاهای سبر
از نظر ایجاد فضایی باتشاط و تصفیم/هوای canal BELL!
تند در مناطی گرم حباط ها را کاقلا 0٠٠١ eee في
معماری کلی ساختمان کاملا درونگرا است. درختان متعدد و
فضاهای چمنکاری شده به همراه حوض با استخر از اجزای
جدایی ناپدیز حیاط ها در مناطق گرم اسلت
حياط يزدى حياط كبلان
صفحه 7:
مشخصکردنن وع و مکانسنگفرشها(1
طراحی توجه شود که سنگ فرش باید متناسب با نوع معماری ساختمان و نوع
المانهای مورد استفاده و نوع گیاهانی که برای کاشت درنظر دارید.
انتخاب:شود: در این بزحله: گذرها وجای بازک خودروو زاه دسترسی به
ساختمان سنگ فرش میشود
سپسفنسرهایم ناسبی راعب اغچهها لنتخابو بهک ارگیریمش وند(2
جانجایی باغچهها و انتخاب نوع: فسايی سبو: جبادرت:میوزریدن دز این
مرحله داشتن شناخت کافی از گلها و بوتهها و درختانی که میخواهیم
استفاده کنیم ضروری است. مخصوصا باید از اندازه نهایی گياهان مد
نظرمان اطلاع داشته باشیم
سپسخاکمناسبسه باغچه اضافه مشود یا خاکرا غنیمینند و(3
گیاهان گلها و درختانوکه مدنظر هستند کاشته مشوند. باید توجه
داشتکه اگر مایلبه استفاده از ف ضاعسبز در مجاویتساختمان
هستیم. باید بوتههایکوتاه که ارتفاعشاناز پنجره تجاوز نموکند.
لنتخابکنيم. کاشتندرختانو بوتههایبلند در مجاورتساختمانعلاوه
بر زیانبه ساختار ساختمان نماعساختمانرا هم از بینموسرند
از آنجا که حیاط خانههایامرو ز عم کانیب راعاستقبا [و پذیرلییا ز(4
9 مهمانو محلیب راعت جمع و برگزارعمراسمانمختلفن یز هستدر
مرحله بعد باید در مکازهایرکه تجمعاتصورنمگیرد, از مبلمان
1 ا حت اق is I a a cm ةك وعدي
صفحه 8:
حوض |
بسته به وسعت حیاط و آب و هوا یک یا چند حوض آب در حیاط خانههای
.آیرانی دیده میشود
صفحه 9:
صفحه 10:
آلاچیق
آلاچیق سازهای است که از چوب و سنگ و فلز ساخته میشود
و به عنوان سرپناهی برای گذران اوقات در فضای باز استفاده
منزلهشعان قوم ترکمن
در غرب به ویژه ایتالیا ذوره رنسانس, آلاچیق جزء جدایی ناپذیر
حیاط بوده و مکانی برای صرف نوشیدنی و میوه بوده است.
چوب استفاده شده در آلاچیق از انواع چوبهای بهینه شده با
حرارت و ضد آب است و قسمتهای فلزی عموما ضدزنگ و یا
نگ خورده هستند.
چیق مکانی برای دورهم بودن, بهرهمندی از هوای پاکیزه و
استفاده از چشم انداز زیبای حباط الست.
صفحه 11:
فضای بازی برای کودکان |
* دامنی برای پرورش کودکان و تعلیم آن ها
صفحه 12:
5 6 كودال باعوة مهدوف وبلا ف موزن جر بافت تاربحی :
مدرسه علياي شهر تون خراسان جنوبی
صفحه 13:
حیاط کوچک ails
صفحه 14:
صفحه 15:
صفحه 16:
حياط مركزى.منزل ایرانی
نقش حیاط در معماری
گردآورنده :مریم افشار
ر
مقدمه
حیاط در خانههای قدیمی مرکز و قلب
ساختمان بودهاست .حیاط مرکزی همراه
با ایوان در هر سمت ،ویژگی بود که از
گذشتههای دور درمعماری ایرانی به چشم
میآمد .همچنین حیاط محلی برای
برگزاری مراسم مختلف نظیر مراسم
مذهبی ،عروسی و تجمع اقوام بود .معموًال
چهار گوش بوده .ابعاد حیات را تعداد و
عملکرد فضاهای اطراف آن تعیین
میکنند .هر حیاط معموًال یک حوض و چند
باغچه دارد که بسته به شرایط مختلف
2
BEST FOR You
C O M PA N Y
O R G A N I C S
محلی نظیر آب و هوا و عوامل فرهنگی
پیشینه حیاط
ساختمانهای حیاط دار در غرب از قرن چهاردهم به بعد اقبال بیشتری یافت و مردم به نشانه تملک ،اطراف
خانههای خود را حصاربندی میکردند .ستفاده از دیوارها و دروازههای آهنی برای محصور کردن حیاطها و توجه
.ویژه به باغهای منتهی به ساختمان نشانی از ثروت و توانگری صاحب خانه بوده است
در ایران ساختمانهای حیاط دار
قدمتی ۸هزار ساله دارند و تکامل
ساختمانهای حیاط دار راه درازی
را طی کرده است.حیاط مرکزی در
منزل ایرانی ویدی است که نشانی
از حضور معنویت در همه چیز
.است
چغازنبیل و رواق مسجدها
پرچین کشی و دیوارکشی دور حیاط استفاده
در زمان های قدیمتر بیشتر برای مشخص کردن حد و حدود تملک از
میشد .در دورههای بعد تامین مایحتاج منزل از طریق کشاوری و نگهداری دام در محوطه خانه رایج بود .بعدها که
حیاط مرکزی در ایران و مناطق دیگر جهان باب شد ،این فضا به عنوان ارتباط دهندهای برای قسمتهای مختلف
ساختمان عمل میکرده است .حیاط مرکزی در واقع یکپارچه کننده قسمتهای مختلف ساختمان بوده و حریمی
BEST
مطمئن برای اهل منزل جهت تفریح و سپری اوقات You
شده است .در ایران معاصر حیاط مرکزی منتهی به
FORمی
محسوب
ایوانهای ساختمان میشود و قسمتهای مختلف ساختمان مانند زیرزمین ،انباری و اتاقهای پذیرایی و باغچههایی در
C O M PA N Y
O R G A N I C S
حیاط در حاشیه خیابان
از اواخر قرن نوزدهم در غرب در نتیجه قوانین
ساختمان سازی ،فرهنگ بسیار خوبی شکل
گرفت .مردم ،فاصلهای به طول حداقل ۵متر را
از خیابان تا خانه خود به حیاط جلویی اختصاص
میدادند .این فضا توسط صاحب خانه چمنکاری
و گلکاری میشد و معموال دور آن هیچ مانعی
اعم از فنس یا دیوار وجود نداشت .بهاینترتیب
با وجود این حیاط های زیبا و بدون مانع در حاشیه
خیابانها ،یک پارک بزرگ خیابانی در بعضی
مناطق شکل گرفت .فلسفه شکلگیری چنین
فرهنگی در غرب ایجاد روابط دوستانه با
همسایگان و برحذر شدن از رفتارهای ضد
.اجتماعی بوده است
حیاط
حیاط ،ارتباط دهندٔه چند فضا
حیاط ،به عنوان یک تهویه برای گذر جریان بادهای
مناسب
حیاط ،عنصری مهم در جهت سازماندهی فضاهای
مختلف
حیاط ،به عنوان حریمی امن و آرام برای آسایش خانواده
نشانه تملک
دامنی برای پرورش کودکان و تعلیم آن ها
هوای مطبوع و آسمانی آبی و تاثیر نور بر زندگی و جسم
و روح
محل تامین آب و مایه حیات (د رقدیم در خانه ها
ساختمان
درزیر
بشری یا
در حیاط
انباری
محیطآب
اینآب یا
،چاه
تاثیرحوض
معماری
ساز
دست
روانی
بوده است).
تامین
بوده که
اغتششات روحی و
خانوادهها و
آبخستگی
همه
محلفرد
است که
آنچنان
فکری خود را با حرکت و ورود از خارج بنا به داخل حیاط
که مفصل بین خارج و داخل است به دست فراموشی
سپرده و آرامش روحی و جسمی خود را با ورود به حیاط
بدست می آورد و انرژی نو از حیاط برای ادامه زندگیBEST FOR You
.خود کسب می کند
C O M PA N Y
O R G A N I C S
حیاط و اقلیم
در مناطق گرم ،حیاط با فضای سبز و درختی ،مامنی برای گریز
از هوای نامطبوع است .سایهسار درختان بر حیاط گسترانده
ن به
میشود و میتوان با ایجاد المانهایی مانند آالچیق در آ
استراحت پرداخت .همچنین در مناطق شهری ،حیاط های سبز از
نظر ایجاد فضایی بانشاط و تصفیه هوای اطراف حائز اهمیت
هستند .در مناطق گرم حیاط ها را کامال محصور میکنند و
معماری کلی ساختمان کامال درونگرا است .درختان متعدد و
فضاهای چمنکاری شده به همراه حوض یا استخر از اجزای
.جداییناپذیر حیاط ها در مناطق گرم است
حیاط یزدی حیاط گیالن
در مناطق سردسیر از چمنکاری و گلکاری خبری نیست و به
جای آن در حاشیه حیاط درختکاری کرده و از نورپردازی
استفاده میکنند تا هم به معماری درونگرای این مناطق کمک
کند و هم درختان در مقابل بادهای سرد محافظی برای ساختمان
باشند .در این مناطق حیاط ها نورگیر هستند .یعنی در جایی
.احداث میشوند که نور بیشتری بر آن بتابد
حیاط در تبریز
در مناطق معتدل ،حیاط ها اهمیتی کمتر از بخشهای دیگر
ساختمان ندارند و المانهای متعدد برای گذران حداکثری زمان
در حیاط ها در نظر گرفته میشود .انواع مختلفی از گل و گیاه و
.بوتهها در حیاط مناطق معتدل استفاده میشود
طراحی
دکوراسیون حیاط
مشخص کردن نوع و مکان سنگ فرش ها)1
سنگ فرش باید متناسب با نوع معماری ساختمان و نوع
توجه شود که
المانهای مورد استفاده و نوع گیاهانی که برای کاشت درنظر دارید،
انتخاب شود .در این مرحله ،گذرها و جای پارک خودرو و راه دسترسی به
گ فرش میشود
.ساختمان سن
.سپس فنسهای مناسب برای باغچهها انتخاب و بهکارگیری میشوند)2
جانمایی باغچهها و انتخاب نوع فضای سبز مبادرت میورزند .در این
مرحله داشتن شناخت کافی از گلها و بوتهها و درختانی که میخواهیم
استفاده کنیم ضروری است .مخصوصا باید از اندازه نهایی گیاهان مد
.نظرمان اطالع داشته باشیم
سپس خاک مناسب به باغچه اضافه میشود یا خاک را غنی میکنند و)3
گیاهان ،گلها و درختانی که مدنظر هستند کاشته میشوند .باید توجه
داشت که اگر مایل به استفاده از فضای سبز در مجاورت ساختمان هستیم،
باید بوتههای کوتاه که ارتفاعشان از پنجره تجاوز نمیکند ،انتخاب کنیم.
کاشتن درختان و بوتههای بلند در مجاورت ساختمان عالوه بر زیان به
.ساختار ساختمان ،نمای ساختمان را هم از بین میبرند
از آنجا که حیاط خانههای امروزی مکانی برای استقبال و پذیرایی از)4
مهمان و محلی برای تجمع و برگزاری مراسمات مختلف نیز هست ،در
مرحله بعد باید در مکانهایی که تجمعات صورت میگیرد ،از مبلمان
حوض
بسته به وسعت حیاط و آب و هوا یک یا چند حوض آب در حیاط خانههای ایرانی
.دیده میشود
8
BEST FOR You
C O M PA N Y
O R G A N I C S
استخر
BEST FOR You
O R G A N I C S
C O M PA N Y
9
آالچیق
آالچیق سازهای است که از چوب و سنگ و فلز ساخته میشود و
به عنوان سرپناهی برای گذران اوقات در فضای باز استفاده
منزلیشود.
م
سنتی قوم ترکمن
در غرب به ویژه ایتالیا دوره رنسانس ،آالچیق جزء جداییناپذیر
حیاط بوده و مکانی برای صرف نوشیدنی و میوه بوده است.
چوب استفاده شده در آالچیق از انواع چوبهای بهینه شده با
حرارت و ضد آب است و قسمتهای فلزی عموما ضدزنگ و یا
رنگ خورده هستند.
آالچیق مکانی برای دورهم بودن ،بهرهمندی از هوای پاکیزه و
استفاده از چشم انداز زیبای حیاط است.
10
BEST FOR You
C O M PA N Y
O R G A N I C S
فضای بازی برای کودکان
دامنی برای پرورش کودکان و تعلیم آن ها
11
BEST FOR You
C O M PA N Y
O R G A N I C S
گودال باغچه
12
مدرسه علياي شهر تون خراسان جنوبی
BEST FOR You
C O M PA N Y
O R G A N I C S
گودال باغچه مهدوی ویال ی مدرن در بافت تاریخی یز
حیاط کوچک خانه
BEST FOR You
O R G A N I C S
C O M PA N Y
13
حیاط خلوت
BEST FOR You
O R G A N I C S
C O M PA N Y
14
حیاط ساختمان مسکونی
BEST FOR You
O R G A N I C S
C O M PA N Y
15
حیاط مرکزی منزل ایرانی
ساختمان مسکونی کاوه تهران
16
BEST FOR You
C O M PA N Y
O R G A N I C S