ايمني در صنعت (1)

صفحه 1:
ایمنی در صنعت (۱) 

صفحه 2:
مقدمه: در سال ۱۹۹5 سازمان بین المللی کار (11,60) در کنفرانس برزیل اعلام نمود که ‎oe ieee enn‏ ا ‎Beene eyed‏ 0 م ا و ۱ جسمى و زوانى و خسارات مالى. بعد از جنگ جهانی دوم پیشرفت های جدی درخصوصمسائل ایمنی بوجود آمد و در ایران بعد از انقلاب اسلامی رال یر در لت لد تس مر لا ‎Be‏ 

صفحه 3:
تعار یف و اصطلاحات: ايمنى (/:52:1©1): ميزان دورى از خطر - ايمنى يك كميت نسبى است. ل که دارای پتانسیل صدمه به افراد 2 ee en ‏ح‎ ee rete ree RNa) RE Soe eerie se een | EL! (a ee eo رد مسر ات ۰ رسان و خسارت وارد کننده است که انجام. ببشرفت يا لدامه کار را به صورت FN ee One CSD) ae see eee را رس ر م2 راق ونه وق الى بتكت ئؤض_ص_ئ_س_سؤس5نؤ"ؤنظء»سؤسزظ6نئيظزئطىٍَ«"['[81->[>[#«|]|ظ]«سظؤسضر_ زثسسحصي ا ااا 

صفحه 4:
پیشکیری از حادثه ۳۲6۷6۵۵۵ ]۵»101610): اقدام به شناسایی پدید آورنده ن نیست بلکه بخش مهمی از ن بررسی حادثه یا سح ۰ ريسك ([14351): امكان زيان و آسيب به انسان و دارايى ع ال ا ل ار نتیجه یک ضعف و کاستی هلیی مربوط به سبستم. بر اثر کار کردن و معیوب ‎ee eae‏ رز تسا 5 ‎rE Gy,‏ ‎Geom ee sean ae Nee carne‏ تس ‎ee enc res‏ دارای پتانسیل حادثه هستند را شامل می روط تث آح"ح"حاحاح"ح"حح"ححح احةح حا"ح حاحةح ح حاآحآححآحح سح سح يس 

صفحه 5:
هم اا تمس ‎People‏ - ‎Equipments‏ - ‎Materials‏ - ‎Environmental‏ - 00 ‏ا‎ Tria rea eonee) ‏زب‎ So ea ‏مدرد موس‎ polish ah, 

صفحه 6:
0 (Reliability and Failure Rate) ‎oa‏ ا ا 0 ‏خسارات ناشى از كار: الف) خسارات قايل سنجحش ب) خسارات غیرقابل سنجش 

صفحه 7:
(Safety Inspection) <0! yo js ‏بطور اختصاصی بر شرایط غیرایمنی و اعمال غیرایمنی دلالت دارد و دنل موارد‎ 00 0 0 0 ES ne 2a op ped NIE) Ao) ثبت و گزارش (1660150 13600۳0): به کلیه گزارشات و ثبت های بایگانی شده در هر تشکیلات اطلاق می گردد. 

صفحه 8:
00 لس ۲-المینن از جرای روش های کنترل خر موثر و اقتصادی ار 0 0 0 استفاده قرار می‌کسیرد ‎Comprehensive (a)‏ ‎Limited (.‏ ۱ ‎Informal (>‏ ت- آح"ح"حاحاح"ح"حح"ححح احةح ح"ح"ح حاخحةح حص حآحآححآححاحةح سح سس سس 

صفحه 9:
مهمترین مرحله در ارزيابى خطرات بالقوة و بالفعل تشخيص خطر می باشد. ۱ ۱- ارقام و اطلاعات Ro av 

صفحه 10:
" ا آ اآ ‎nN‏ ارقام و اطلاعات میم و ضروری در تشسخیص خطر عبار ند از: الف) قضاوت های مهندسی و جزئبات مسائل وابسته به محیط کاره فرایند تولید و سس رس ۱ Os es ne Oye By emer Boy eke) eo ۱- مشخصات فیزیکی و شیمیایی موا بکار رفته در فرآیند تولید 9 ee rel ee beac iall ۲ مشخصات سمیت آلابنده های محبط کار ال ارت «-« 0 اكسيدانياء كازهاى بى اثرء كردوغبار و كازها و بخارات ۶ جزییات دقیق پست های کاری و تجپبزات روشهای تولید 

صفحه 11:
سازماندهی: روشهای سیستماتیک و کنترل های سازمان داده شده در مورد ‎a I ea ree NU eS eal Nee ner)‏ یمن برای عملیات و روشهای تولید جزء فرآیند سازماندهی مدیریت ایمنی و ‎pe Spee Silty‏ ببس د رس ار یر رم مر لد ارم مر ارت 2 سس سر لاس زر ‎oF fo plo) alse yA -‏ خطرالت رات رن اند و نبا انبم ‏- مقايسه وضع موجود با شرايط بالقوه يديد أورنده حادته ‏- مطالعه کمی و کیفی عوامل فیزیکی» شیمیایی و بیولوژیکی مواد و فرآيند توليد ‎SV ais See‏ ‏و ۱ ود اد ‏_س_«س«س٠“»ح]]وُظ.نّ»ئؤ»ؤ7ؤ:5:5:ةؤ5ؤشؤوؤ5ر5صٍ”“5ْ“١(“١_“ب“#"#إئآ_ظ_ظآ٠لآ"بب>©5ج>.‏ 1 حح"ححآحآححح سح حس ي سس ۳ 

صفحه 12:
روش های تشخیص خطر: ی '- روش جى ليست: ‎a Gti‏ 9۹۹ ‎aeo vie‏ اكات ‏برآورد احتمال وقوع حادثه و ارزيابى خطر: ‎pcp ier nein)‏ ی رس تاريخى) ۲- تجزیه عوامل و عللی که موجب حادثه مى شوند (روش تحليلى) جح» "سح ححصحةح"ححح"ححاح حححآحآحآححآحح سح" سس ‎٩‏ 

صفحه 13:
احتمال وقوع حادثه و ارزیابی خطر از چند روش انجام می شود از جمله: ۱ آنالیز مقدماتی خطر ۵۱۵1۷516 ۳۱۵2۵۲0 ۳۱۵111۳011۵17 (B.H.A) ۱9-۱ 9 ‏را‎ ‏ا‎ 9 29 00 eom 0 ااا 

صفحه 14:
(Safety Engineering) 401 sige ‏ستررات یا اصولی کد برای تاستر وشوع سترلدت و رتايع بد كدت حذف يا كنترل‎ را ا ‎-١‏ جلوكيرى و بيشكيرى از حوادث 12165761311011 00106۳ ۲- فاکتورهای انسانی ‎Human Factors‏ ۳ طراحی و آرایش منظم تجهیزات و دستگاها Design and layout of equipment 2 aoa Management and supervision of safety ۷۹:۳: 3 ‏ع- مشاوره ايت ی‎ consultant to for men supervisors and Management 

صفحه 15:
(Control of Hazards) :o} b> J 5 ۳11910۵201۱ ۵ 10۵2۵۳ ‏زیت بردن خطلر‎ ۱ ‏ا ال ا‎ ۳- استفاده از وسایل ایمن سازی 1671065 ا5216 ‎Fail safe (4)‏ ب) 1001600 0۵ 

صفحه 16:
Monitoring -¥ ۵- استفاده از خبر کننده ها ۰1۷۵۲۲01710 ا لا ۷- ترتیب فراز و نجات ‎Escape and survival‏ ‎ON‏ ا ةا 4- جداسازى يا ايزوله كردن "15012101 

صفحه 17:
| ار TE) ay ely ges a 

صفحه 18:
ئصآثغثغظضغ8خض©ظ»_آ+1]7٠»8+,><خظء_خسءة_2/27©“*“*>*"ت**جكككثثث؟|"“ة ‎nt‏ ‎ene Set chee Sb eee‏ اد ول روشها با دستورالعمل های ناکافی جهنت انجام کار صحبح و ایمن (استاندارد) - آموزش ناکافی جهت انجام کار صحيح و ايمن ان < کمبود نظارث - خطاى انسانى - عوامل محیطی نظیر هوا و ... - عوامل مادی و تجهیزاتی به دلیل نقص عملکرد يا ضعف طراحی جح» "سح ححصحةح"ححح"ححاح حححآحآحآححآحح سح" سس ‎٩‏ 

صفحه 19:
بحث ایمنی از لحاظ تشکیلات حقوقی: 0 cone ei er Sneed ONSET ace Seen Ene) RUSK ome Noe cope nee Soe ger enema arrayed nO) 11-0 اولي نشريه خود رادر مورد حوادشواه آهزو كشتتوها در سالل]؟19 زر ت۳۱ لل" 

صفحه 20:
وظایف 11.0 درخصوص ايمنى و بهداشت كار: ۱ بينبود أبمنى و بببداشت كار و جلوكبرى از حولاث و ببماروناى شغلى ۲ ایجاد و تقويت موسسات تخصصی مانند سازمانهای کشوری کار - مراکز ۱ را مر زر بر ات رت رت بر کاری) مسائل پزشکی - اقتصادی و اجتماعی ۴- تعیین محتوی مشاغل 

صفحه 21:
تم ۲ ا ا ام ۷ وريد نشريات ابس ل رمداتمة. 1- كمك مستنيم به ذوليهاى عضو (اعزام كارشناس» اععللى بورس» تبديه تجبهيزات تخصضی, تدوین آثین نامه ها و ..) ا ‎ee ee Oo aed el‏ اا سس ‎Ee ee‏ 

صفحه 22:
‎eee)‏ ل ل ل ل ‎ery‏ ‏لول ‏لا( ‏۳ مطالعه عوامل جسمانی, فیزیولوژیک و روان شناسی موثر بر حوادث ترس ردص مر رب لت زر ‎eres eel ts cats Seles Yer sano)‏ ‎nee‏ لت ولام ت- آح"ح"حاحاح"ح"حح"ححح احةح ح"ح"ح حاخحةح حص حآحآححآححاحةح سح سس سس 

صفحه 23:
(2 oy) ‏ال‎ ‎on eee ye eB NE lia ‎-٩‏ نشریات و نمایشگاههای دائمی ‎pele Gly oy‏ در دروسي التدايق: فيترستان و دالشتاد ‎eae de) eae eo Te aD)‏ رد ار كيرد ‎0 tera De ‏۳- بررسی نقشه های ساختمانی ‎1 be 8 bs VF 

صفحه 24:
بر ۱) ater eee re res veer = eas Ear ‏وتو‎ sb Ab, RAMU leet Louk cer ate) eed teas) ۱ تحقیق درباره حوادث ناشی از کار و طرق پیشگیری 21215 ‏صنايع درخصوص حفاظ كذارى و‎ at ‎es cers‏ كاري کارتر شرا بر زیت یی رتیت ‏*- مشاركت در بهبود و تكميل تدابير حفاظتى و بهداشتى صنايع 

صفحه 25:
فصل چهارم قانون کار» ماده ۸۵ قانون کار» آئین نامه های ایمنی و بهداشت ‎OE Non eee es tee terete) ee TO‏ و هاده + کارگاههای بیشتر از ۲۵ نفر تشکیل کمیته با اعضای زیر 0000 را ‎eee eel‏ وم ۴ مستول حفاظت فنی جح» "سح ححصحةح"ححح"ححاح حححآحآحآححآحح سح" سس ‎٩‏ 

صفحه 26:
تبصره اء سنول حفاظت فنی ترجیحا از فارغ اتحصیلان حفاظلت قنی و ایمنی زر ۱ eee ec ) ene eS rer On eS) ‏رس ری برد ترس رس‎ تبصره ثلا: اعضاء كميته با هزينه كارفرما در برنامه هاى آموزشى و با زآموزى ا ل از ام نباشند جلسه با حضور سه نفر از اعضاء مذكور مشروط به حضور مسئول حفاظت قنى يا بهداشت حرفه اى تشكيل مى شود. ت- آح"ح"حاحاح"ح"حح"ححح احةح ح"ح"ح حاخحةح حص حآحآححآححاحةح سح سس سس 

صفحه 27:
eee re eee rare a eT ‏هماهنگ بارس کار و کاشمامی بهداشت حرفه ای محل, کارفرا مکلف به‎ ip ‏تسیل کبیتد شواسد‎ توضره ۱ در اینکونهکارگاهها کمیته با حضور سه تفر از اعضاءبه رح ذیل ترس ترس کارفرم یا نانده تا ‎Pes‏ لل 11110 ا 0 ‎Fp‏ رداق تقل بس باش 0 ‎re fer) sen ee‏ ۱( باشد. مشروط بر آنکه آموزش لازم را دیده و گواهی دریافت داشته باشد. 

صفحه 28:
0000 انتحاب شود. ‎id‏ سر مس ر رت 2 سس سرد برس ‏درد مد سر ره ور ۱۷ حفاغلت فنی و یا مسئول بهداشت حرفه ای کمیته تشکیل خواهد شد. ‏تیطره 2 در صورتی که کمیته احتمال وقوع حادثه یا بیمری شغلی را در کارگاه ‎mca any‏ 1 ‏رت ۱ نماید. 

صفحه 29:
یی 7 تا (- طرم ستثل و ستانت سفاظتی وو پساشتی و اراک ‎oblate‏ به كارش رطا و ور 2 ور ور ۴- همکاری با کافرم در تیه دسترالسمل های لازم Pog ee Ble pe NIE ‏کارشرا تست شوب‎ 8 shiney So ‏هر‎ لو ‎ag‏ ‏ادير 1- يبكيرى 3زرانتجام معاينات قبل از استخدام و دوره اى و ارائه ييشتهاد به مراكز داشت 

صفحه 30:
۸ سار سرد سرب مت لب تشر مرت سل ر همکاری در تسین شعل مناسب برای کارگران بنا به تشحیص شوراى بزشكى بيسارى ‎hs‏ تاره تبرت ۱ سل 7 نون کارا ae eo ee ey Sees BTS a 2 ‏ور‎ ODES ‏ی و‎ SEIN a tal ag =) Bey ma ey aoe) eee es) ia ۳ 7 1 ل اولیه محصولات. ماشین آلات و تطابق و پل سره ات رص ترا _س_«س«س٠“»ح]]وُظ.نّ»ئؤ»ؤ7ؤ:5:5:ةؤ5ؤشؤوؤ5ر5صٍ”“5ْ“١(“١_“ب“#"#إئآ_ظ_ظآ٠لآ"بب>©5ج>.‏ 1 حح"ححآحآححح سح حس ي سس ۳ 

صفحه 31:
۵9 ۶: وجود کمیته حفاظت فنی و بهداشت به هیچ وجه رافع مسئولیت های قاننی کارفرما در قبال مقررات نمی با أشنابى با كميته هاى فنى و بهداشت كار در ارويا اعضاء: 11121018 1- دو نفر نماينده شوراى كاركرى كارخانه 0 1 2 Sed ۴- مهندسین ایمنی یا نمایندگان معتمد آنها تس ۱۷ م۷ 

صفحه 32:
الف) وظايف كارفرما: د سازمان دلان خدمات ايمنى شغلى و كمك هاى اوليه در محيط كار ی راد لد رس مد مسر ۲ بروی انسانی موردنباز کمیته را انتخاب و دعوت نماید ات سل زرح ار 1 نمايد ملد مات تحت يوشش بيمه قرار دادن كليه شاغلين + نظارت بر كادر خدمات مهندسی ایمنی - طب کار و بهداشت حرفه ای 

صفحه 33:
ل لك ۲( ری ۰ ۱ ار ۱ ۱ ‎PM‏ ‏۲ تهییه وسایل حفاظلت فردی و آموزش ا رت 7 پازرسی بر coe ae rey ia) 

صفحه 34:
9 Using and power -) ۱ ‏م2‎ 1 cee ‏می باشد.‎ ل لراك 7 بارس تور اق pps) 2 سر ما 

صفحه 35:
د) متصدیان ایمتی (01110615 98167) ۱۲ بررسی و پیگیری اولویت های ایمنی در حوزه کاری خودش از قببل استراحت رس ۲ بازرسی دوره ای ه) كاركزان. در اين سيستم همه يرسنل مسئول هستند. ای ۱ مرت رن اند 5 1۳8: بتی‌ستورا لملظ کارگر عاوم بر ضولبط یک د ‎ae. 006‏ 9 4 بده لتحم ‏- لوازم حفاظت فردى مورد نياز را استفاده مى كند. ل م ل ير 1 الاي 

صفحه 36:
) نمایندگان شورای کارگری: سا ۱ ‎ayer‏ برد ای و سار کت ‎Gel Bley‏ زر سوادت و و ‎aoe‏ 

صفحه 37:
مد ورد لك مدير عامل: م مر اك ابل ركه + مسئولیت اجرایی ایمنی تمام افراد و تشکیل یک نظام مدیریتی ناظر و مدون کر رل سر مزر لا ره 

صفحه 38:
سركاركر: SSA ed Si ae a ‏سريرستى خوذ و منع كاركنان از كارهاى غيرايمن‎ ا نظارت خود ۰ احساس مسئولیت درخصوص تامین سلامت کارگران تحت پوشش Be ‏را‎ ۵ عضو کمیته چا pipe CIEE ‏نظارت بر نگیر‎ ١ تم( ِا 

صفحه 39:
کر 3 0000 ee eee Eve ‏سا‎ متررات و آثین نامه های حفاظتی مربوط به حرفه خود را مطلع باشد. به کمیته ایمنی نماینده می فرستد. 3 ‏لا بر رح رت رد تس‎ ed ‏ا‎ a eden 

صفحه 40:
انواع کمیته ایمنی در صنعت: اد و م م امس ‎eee‏ سر و( ۱- کمیته حفاظتی مرکزی کارخانه: هر سه با شش ماه یکبار تشکیل شده و آموری که خیلی مهنم و کلان هستند. ۱ ee Opec Re cee sd oe Di ‏كونه كميته را تشكل مى دهند.‎ ‎ee ene oN‏ نیز ۱ ت رفع مشکلات وجود دارد. 

صفحه 41:
اعضاء اين کمیته ها با هر جایگاهی: ۱-رئیس کمیته ۲ منشی کمیته عفر كليل 

صفحه 42:
وظايف رئيس كميته: a af te Bree eee rene) ‏س5‎ er] برنامه کار کمیته را مرتب می کند. صورت جلسات قبلی را آماده و در اختیار منشی قرار می دهد رس سرا ور 

صفحه 43:
ان ‎0٠‏ ازجلسات يادداشت بردارى مى كند. + صورتجلسات قبل راتهلیه و بین اعضاء کمیته توزیع می کند. ۲ توصبه های رسبده از اعضاء و افراد عبرعضو را به اطلاع کمیته می رساند. 

صفحه 44:
وظايف اعضاء كميته: ا ارس راك 20 بطور مرتب در جلسات كميته شركت مى نمايند. لالت ‎٠‏ + ری بر بررسی, رات ‏براى ارتقاء ايمنى دركاركاههاى مختلف» بيشنهاداتى را به كميته ايمنى ارائه ‎ches‏ ‏۶ به عنوان کارگر نمونه سعی در انطباق فعالیت تولیزی خود با مقررات ایمنی می نماید ‏۲ در زمیته ایمنی تاثیر مثبت روی دیگران داشته باشد ‏ا ‎kar‏ ا كن 

صفحه 45:
موارد عدم توفیق کمیته های ایمنی: ۲ روشن نبودن موضوع جلسات از پیش و جربان مبییم بحت و گفتگوهای درون چلسه ای 1 2 ترس از اطپمرنظر توسط برخی از اعضاء و عم ای رد مرف دتتيق, اعضاه تسیت بد وضمییت مر ‎ape‏ کار طرف مشورت قرار نگرفتن کمیته و نداشتن حمایت اجزایی از طرف مدیوان ‎aa‏ و ما( عدم پیگیری موثر و مستمر در رابطه با تشکیل وکیفیت عملکرد کمیته های سر اه ‎we‏ 2 لس < و 

صفحه 46:
حريق 1116 (١ 0 alent as ly 85 ha ‏و‎ eee oe oa Pe teeny ewan por eS EU map eis) ape op AO) See ۱ يي ‎Se‏ ‏ل با و سس شدنيكجرقه در مجو تهوا ىن خاي كاحتراق موقتو كوتاه بو ۳ 1: 1 =e ior ene ne ‏ات‎ omnes 1 are ed) 

صفحه 47:
خودبخود سوزی: عبارت ااست از سوختن یا آتش گرفن مود بدون استفاده از جرقه يا هر نوع وسيله أتش زنه ديكر. لس ۱ تغييرات شيميايى در يك جسم بوجود مى آيد و اين عمل هنكامى اتفاق مى افتد كه يك جسم قابل احتراق با یک حمایت کننده آتش (اکسیژن) تماس پیداکند. ‎Cale eee Seren le me ee Ce CET‏ ‎٠‏ يكى از فراوزده هاى اكسيداسيون كرما مى باشد. Bale pA) pj ype le Yea OT gly NE NS EE وا بالا بردن درجه حرارت ماده به ميزان درجه آتشكيرى أن ‎YE eRe oe Messer acc ee ieee‏ 1 بدون حرارت دادن و تماس با اجسام دیگر خودبخود می سوزند. 

صفحه 48:
Dee Ter rc NC a oe Re WSS LoL cece TOSS ‏وزن مخصوص می گویند.‎ - دانسيته يخار - نقطه جوش ا سر - حالت توازن 

صفحه 49:
شرايط بوجود 5مدن حريق 3) cE 00 تشعبل گرمای تدریجی تحت مدت زمان طولانی واکنش های شیمیایی 

صفحه 50:
ceva ENE اک و Bs 9 aN (Fire tetrahedron) : 431 ‏چهار ضلعی‎ (Rate of combustion) 45 ‏درجه وميزان‎ - oy) 0 ثبات شيميايى سر تايل استراق 

صفحه 51:
(Product of combustion) :eviwy 0 nil y{MA» | 0 ‏تسن لها‎ 00 ١ ‏قا ع0‎ ١ :0 ‏علق‎ - Sie eps 541-1: eG ee ‏دص‎ ‏ل‎ or Se 1 3: ‏التقاعهام رت لانت‎ apo ivi) CH,+20,>CO,+2H,O 607 ۵ ۰ 2+ 10+ igi; 

صفحه 52:
‎TE 2‏ ل لقث ‎37 ‎0 Oey . ‏عى:294 ددغ مغايقر قهة ممقدم0 + طها‎ 55 0 “A (TD 9 TANT Opa) (ppm) ve Moan ne ۳۹ ‏سدنس ا‎ ‎ ‏ادك للا نكا ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 53:
26 2۳۵/۵۸۵ ‏ها‎ ‎2/02 12 HCN 4 al 0 BANO, ‏لي ون‎ ‏او‎ 08 (5 eee ad 00 OED GUND. Ny anny Y HCl 29 Sin | -0 

صفحه 54:
۲- شعله: ۳۲1۵1116 با افزليش درصد اكسيرن به شدت كرما افزوده و از شدت روشنليى آن كاسته مى ‎a‏ و ‎BEAU gay Sho‏ ‎Bes ee ene Se Eco‏ ‎ss‏ ل ‏گرما همراه با کم شدن اکسیژن محیط و تشکیل گاز ۱60) از خطرهای اصلی او ال 

صفحه 55:
کر ۱3۰۱۱۵ - از سوختن ناقص مواد سوختنى بوجود مى أيد. |] ‏ا و‎ Coy er ier) Bey es ‏تشکیل شنده است.‎ - آفروسل ها بیشتر از مواقعی که ماده سوختنی از مواد آلی باشد تشکبل می شود. ا ‎er ee alos a‏ ا ا 

صفحه 56:
" ا آ اآ ‎nN‏ تزور رت تلور رال افیف زار تفت ار ‎Se ioe te eI ede ee SS‏ فاز لا: سوختن آزاد. با يبشرفت لتش تمام اكسين مصرف شده تابه نقطه اى مى رسد كه اكسيزن به اندازه كافى جبهت تركيب با مواد سوختنى آزاد وجود ندارد. امكان زئده ‎ae oeiee pene cmon ne ecree pret‏ 20 پیدا می کند اگر اکسیژن به محوطه حریق برسد احتراق با شدت یا لفجار صورت ‎ee‏ فاز لا: بنوختن کند (بدون شعله). در صورتی که محیط اطراف حریق تماس با هوای خارج ندائنتهباشد در لین مرحله محیط اطراف حریق کاملا از دود و گازهای لتش با در زر نب سم مرس دس مت سوختنی سوخته نشیده می شود. 2706 الو الات الوا 

صفحه 57:
ل ا ل ‎-١‏ ز(وشهاى فاموش كردن حريق 000000 ۱ لا ب) مب مایعات قابل آشتعال ۲ حذف اکسیژن ۳ پایین آوردن درجه حرارت 

صفحه 58:
۳ جلوگیری از واکنش های شیمیایی زنجبره ای: این مواد شیمبابی نع تشکبل ‎el ep ob ee eS el‏ دارد سس تود در تتيتيعد ‎tee ac Bed 5)‏ بر Halon 1301 ‏ةع‎ ‎Halon 1 0620 02 Halon 2402 ‏لع و‎ 

صفحه 59:
‎ate‏ سیم 9 اين ‎-١‏ آتش سوزى كلاس 60121115111165 ‎A: (Ordi‏ ‎(Ordinary cS ae cet) ‎a ‏و استفاده می ان‎ ami le) & ‏ار‎ 7 s/f ) (28 ey) B oY ۴ ‏یت زا تن مت و ی ال یره مدشن مد ‏خفه کردن آتش موثرترین راه برای خاموش کردن ابن نوع حریق هاست از روشهای دیگر حذف مواد سوختنی و پایین ‎Sas‏ ‏رم ‏رک (1 (ستاره ز ‎ustible’‏ ‎OE) cae es‏ را بعلت ازدياد ‎rcen piece eres)‏ ا کننده ‎ti NE 5 Li men 8‏ 

صفحه 60:
(Heat Transfer) 0 ,1,> Jl! ne ioe eat oS el oe eS SET SY ye none te a Rone Breas ke Snr See ss kore) سس ۱9۵ ‏انتقال خرارت بطريق غيرمستقيه ویر‎ -١ دح را مد سح 2 این نوع حرکت یک حرکت ملکولی نیست. تا 0 اشده در ساختمان در حال حريق بعلت ازدياد حجم و سبك بودن به طرف بالا صعود مى كنذ. (توجه أنش نشانها) 

صفحه 61:
۲- انتقال هرارت به طريق مستقیم: (01100011011)) مقدار گرمای منتفل شده با مبران و سرعت اثتقال گرما بستکی به قابلیت هدایت ماده ای که گرما از آن عبور می کند دارد. در مایعات, گازها و هوا قابلیت هدایت گرمایی آنها به علت حرکت آزاد ملکول هایشان ضیف می باشد. نا- انتقال قرارت به طريق تششعشع (520188102) در این حالت گرما به صورت امواج الکترومانیتیک منتقل اك تورانی از تر نناسيت بد یتیعر شید س بانشتد. لت سول سرت اسراب تیا طویل راز امواج نورانی هستند و قابلیت حرکت بطور مستقیم در فضا را درد. عا- تماس شعله بطور مستقيم : (60121861 11226 ۱۱0۱929۲ 

صفحه 62:
ئصآثغثغظضغ8خض©ظ»_آ+1]7٠»8+,><خظء_خسءة_2/27©“*“*>*"ت**جكككثثث؟|"“ة ‎nt‏ ‎Oe de LTC Tad‏ ‎(CLT PAL Ve SSE ICTS‏ ۱ ‎Pe One oe‏ ‎SE NOE NOt TL NSEYICCy‏ 0 0 0 0 120000 دانشگاهها, کرخانة های تولیدی متوسط متانهاى يرفظر : شامل كاركاههاى جوب برىء تعميرات ماشين» صنايع هویماییبارهای مواد قابل احتراق و مايعات قابل اشتعال کارخانه های ‎nee OLD‏ اا جح» "سح ححصحةح"ححح"ححاح حححآحآحآححآحح سح" سس ‎٩‏ 

صفحه 63:
ضظج1]ث]كهً_ء_,ث,ثئزئزّؤئ“ء“ئغكخ+“إ٠آْ_غظ+_"ك87]أ_©#١آ“#9جل'©إز(جعزجكى_ؤغ|خ|ؤ+ثجثجئثئىئزشقز_صعغظس_آ>"“قكقل“*ُك_+لللكككل“ب+بسكسكل“"“"76“٠““خ+قظخ‏ 0000 ار وو ل راو لاسر 0 0 0 1م 42 43 64 ‎AS‏ ‏610 ‏20 ‏60 

صفحه 64:
۱ ی ۳ oe 7 007 3 ‏لك‎ or: oes 3 = 75 1 0 See eae 5-507 PN 8 ‏و جات‎ 2۲ 000 ‎fo‏ 35 2 ۷ ع 0 ۲ ۱ ها ور مه هه ‎ays‏ كت 6 ‎oy S379‏ op 1۳ 18 ‏للك‎ ROI Se ‏رت‎ an Op 8۳ 

صفحه 65:
ضظج1]ث]كهً_ء_,ث,ثئزئزّؤئ“ء“ئغكخ+“إ٠آْ_غظ+_"ك87]أ_©#١آ“#9جل'©إز(جعزجكى_ؤغ|خ|ؤ+ثجثجئثئىئزشقز_صعغظس_آ>"“قكقل“*ُك_+لللكككل“ب+بسكسكل“"“"76“٠““خ+قظخ‏ 0000 ا ۱ 1 ‎ae‏ ل م ا ‎AN ACA‏ 10 1 Pe Oh AA ‏ا‎ amie aan 3 

صفحه 66:
درجه بندی خاموش کنندگی کیسول باید حداقل دو برابر سطلحی که احتمال آتش را انتخاب كيسول مناسب جهت اطفاء حريق هاى كروه © 5) ۳ 3 اندازه 00 تا ار 2 ‎tee ead‏ را لا ‎re‏ 9 

صفحه 67:
طبقه بندی عناصر خاموش کننده ae By ار سرد ‎Se‏ عناصر خفه کننده ماتند کف ماسه و خاک ‎arteecgne wens‏ 9 ۳ ۳ 

صفحه 68:
مريت استفاده از آآب: ۰ ارزانی و فروانی ا را و نحوه استفاده از آب به دو صورت مى باشد: ا pop - آب گردی را تها در کانون های کوچک حریق يا برای سرد کردن فضای داغ و سپر پیشرونده در حریق های بزرگ می توان به کار برد/ م برعت 

صفحه 69:
‎ae‏ اس ‏آب نسبتاً سنگین وزن است ‏ا ‏آب با فشار زیاد باعث افزايش خسارت مى شود. ‏رسیدن آب. مواد شیمیایی: مایعات قابل اشتعال و بعضی فلزات می تواند ۳ ‏بعضی از مواد از قبیل داروها را غبرقابل استفاده می کند. ‏باعث زنگ زدگی و پوسیدگی می شود. ‎0 ees ‏ذراطفا اكات يقابل اشتعال بدليل لقزايش 2 ۱ ‏شود. ‏تس اام ‎Se ‏با‎ 

صفحه 70:
" ا آ اآ ‎nN‏ لت کف اا بیکربنات سدیم تولید 602/) نموده ت 7 رم Dae a LL CMe RG ea Nese Canes Soca SD ‏درآن حل شده حاصل می شود توسعه حجمی تا هزار بربر‎ ۱ ii 1 wee sey eee rar ea ne e ve Be ‏ولق‎ -١ ۲ وقتی این کف حریق موردنظر را در ظرف ده دقیقه اما پوشاند. BRU Ope xa) PEI e ORE eae ice Pe 

صفحه 71:
دی اکسید کرین (002) کرحت سرد رب رحس ‎CS‏ ‏ل ا 5 دح ما ‎Pe eter SEN tee‏ ل ‎(Critical Temperature) ..J‏ ‎Usb OO‏ ا ا ‎fore‏ ل ‏ل را ‏جح» "سح ححصحةح"ححح"ححاح حححآحآحآححآحح سح" سس ‎٩‏ 

صفحه 72:
nt ة“"|؟ثثثكككج**ت"*>*“*“©2/27_ةءسخ_ءظخ<>,+8»٠1]7+آ_»ظ©ضخ8غضظغثغثآصئ‎ - شکل مایع 2( اگر در ۸۰ درجه فارنهایت انبار شده باشد هنگام تحلیه ۲۵ برسد تسیل بد برشک شب و اثرات حتت نت ۱۲۰ می باق وا کنندگی ۱۷۰ مى باشد. ‎Sects rice SPecie ee a cco‏ ار تحمل می کنند. 2 در اطفاء مولدی مئل سلولز تیترات - سدیم - پاسیم و منیزیم موثر نمی باشد. ‏- برای اماکن,یسته یک پوند 6(2/) برای ۱۰۰ فوت مکعب فضا به کار رفته و تمركز ‎118-5٠‏ درصد ايجاد مى كند. 

صفحه 73:
۶دلیل سیلندرهای ناسالم ۱- بدئه صدمه دیده ۲ خسنگی فلز سردت دررش ۴ خوردگی برونی ‎pe‏ مرس 

صفحه 74:
ل يلت 611 آنآ بابنيا نب ىكربناتبراىإطفاء حريقهاى 4.213 و © کاربرد دارد. پودر شیمبایی در حرارت پائبن و عادی پایدار است. درحرارت های بالای ۶۰ درجه ‎eer Rea eee)‏ د قطر ذرات ۱۰۳۷۵ میکرون باشد. مواد هالوژنه: ۱ OPEL Se TON sre ES we eee) ‏زر سس نت مر‎ هالن ۱۳۰۱ یا 3۳۳73,) از همه معروفتر و کاربرد بیشتر دارد. Bre OB ameter 

صفحه 75:
ل ملفل مثلاً برات سديم و ترى اكسيد بر برای حریق هاى منيزيم با تشكيل يك لايه ذوب شذه در سطح فلز مانع رسيذن هوا مى شود. کنترل آتش بطور اتوماتیک: ۱- اسپرینکرها: اين سیستم های خبردهنده با آب کار می کنند و در مراحل ید كلعز ارين بد مار يرئاد کر ال سر - اسيرينكرها:دازاى يك المنت حرارتى حساس هستند كه به محض بالا رفتن ‎Races one de eo L‏ 0 

صفحه 76:
- دراچرهاه تنها رغلکتور آن با اسپرینگلرها فرق دارد. این سيستم آب را روى ‎os Ss‏ و ۱ ketenes 71۳11151۴1081101 ۰ ‏الف) امولسیون کردن‎ Cooling ‏با سرد کر‎ ۱ ‏تا‎ ‏ت- آح"ح"حاحاح"ح"حح"ححح احةح ح"ح"ح حاخحةح حص حآحآححآححاحةح سح سس سس‎ 

صفحه 77:
کاثف های اتوماتیکی اعلام حریق 00000000000 ‎٠‏ را 

صفحه 78:
لد رد ابن كاشف در سال ‎185٠‏ همراه با أب ياشرباى خودكار ابداع شد. ارزائترين كاشف براى محيط هاى كوج و سربسته كاريرد دارد. (- کاشف های هرارتی نوع ثابت 61۴۵6۲۵10۲6 ۳1:60 7 اين كاشف در درجه حزارت ثابت ومخصوص به صدا درمى آيد و حدفعاليت از ‎١58‏ ‏درجه فارنهایت به بالاست. این کاشف به صورت فیوز با آلیاژی از جنس پیسموت, سرب. فلع و کادمیوم باشد. 1 eae Te Dead oS) fay جح» "سح ححصحةح"ححح"ححاح حححآحآحآححآحح سح" سس ‎٩‏ 

صفحه 79:
۲- کاشف هرارتی نوع متفیر: 0616010۲ ۲1۵6 ۵1 ۳۵۲۵ ‎OO‏ ا ا ات درهر دقبقه عمل می کنند. 

صفحه 80:
Smoke Detector ‏ترس در‎ | - نوع پونیزه: 9 تشخیص دهد. این کاشف ها طوری طراحی شده که کم شدن شدت جریان در مدار عامل اصلی کشف دود و به صدا درآمدن سیستم جزنی است. این کاشف هارزا معمولاً در تحت شرایط صفر یعنی بدون درد میزان می نمایند. در آبن كاشف ها بعلت جمع شدن كرد و خاك بر روى صفحه الكترودها حساسيت آن کاسته واامکان از کار افتادن یا به صدا درآمدن کاذب کاشف وجود درد رطوبت» درجه حرارت» فشار و جریان هوا در حساسیت این کاشف ها تاثر می ور 

صفحه 81:
۳- دودیاب فتوالکتر یک: ا اا الي كا نتستن ترد و خبار با رده ات از رريشرة بر ررى بترا نضا يا حدس در يد سد درآوردن کاذب دخالت دارد. ‎EI i eee Sle Ba IS‏ ورك ريك معن زر شده که پوسیله آینه پا عدسی به سطح چنم الکتریکی منتقل می شود. ‎ae OE‏ سر وروی فتوالکتریک و با آمپلی فایر تقویت می شود. ‏درجه حرارت. رطوبت» جریان هوا تاثیر چندانی در سیستم کار آنها ندارد. 

صفحه 82:
مزایای دو دیاب فتوالکتریک ‎esas ner‏ ات عکس العمل سریع در مقابل آتش سوزی های بدون شعله یار ترا ان پر رل ما سار لس سل مس رد و سر لا را لیر مد نصب است. ند مرا لس ۷ رطویت. جریان هواء الکتربسته ساکن تلثیری در به صدا درآوردن کلذب ندارد. 0 هنكام نصب به درجه بندى مجدد يا تنظيم احتياجى ندارد. كث "آ"ح"حح"ح ححةححةححح ححة ح"ح" اة حآححآحآحاحآححح"ح "حةحآحآح"س سس سس 

صفحه 83:
كل ‎١‏ به سيق ولد بر نياز ثداره ‏+ عکس العمل سریع در پرابر آتش های همراه با شعله نشان می دهد. چا 

صفحه 84:
نقاط ضعف دودیاب فتوالکتریک: ۰ حساسیت بیشتر به دودهای سیاه در مقایسه با دودهای خاکستری ‎٠‏ به باطرى قوى جهت تامين ولتاز كافى براى سيستم روشنايى نياز است. ‎Oe ee Oe‏ 

صفحه 85:
در 0 af Sy 7 5 ere oe enor نیاز به تنظیم مجدد بعد از نصب رطوبت. درجه حرارت و گرد وغبار در حساسیت آن تاثیر می گذارد. سر ‎y pay dy Sa ee‏ تسیر تیا بارس در محل هایی که احتراق عادی صورت می گیرد.قابل نصب نیست. در يرابر ذرات دود تسرد و ذرات نسبتاً بزرى عكس العمل نثنان نمى اذأهد. در برابر دود تخاصل از بعضى موادشيميايى (171/:0) عكس العمل نشان نمى اذهل 

صفحه 86:
tn 11312216 10616016017 ‏كاشف هاى شعله اى‎ ‏معمولاً أنها را به خاطر عكس العمل سريع در نقاطى مانند سكوهاى باركيرى و‎ Be op gud yp Jel ae JENS ‏تشليه مواد تتتن, زر لتساتدابى‎ eee rarcae CSE ‏ت‎ ‎70 Nee ee ee aes 0 ‏ا ملي‎ ‏سس ااا‎ ۶ ‏سل‎ ‎٩ ‏جح» "سح ححصحةح"ححح"ححاح حححآحآحآححآحح سح" سس‎ 

صفحه 87:
‎ebsLe Mn Un Coes‏ )810 و ‏- حساسیت آنها بستگی به اندازه شعله و فاصله آن تا کاشف دارد. ‎el eee Sed) pl pe 7‏ سا ن عدم رعليت طريته عسم نصب باعت به صدا درآمدن کاذب سیستم می شود. 

صفحه 88:
بطور کلی در نصب کاسف ها باید به فاکتورهای زیر توجه شود: Mf 1 نوع حريقى كه انتظار مى رود. اك 0 برد سس 

صفحه 89:
‎abt gb aus‏ از نظر تست اررلتر رز عتر السل سروخین کتتر از سایر کاشف ها ولی از نظر سرعت عکس سمل کندترند. لذا برای محل های سربسته و نصب بطور مستقیم در بالای محل خطرناک مناسب ترند. ‎+ ‏و‎ ‎Sees ‏ده رل ار لد ‎es)‏ مرس ۰ ‎Bere ‏اا‎ 

ايمني در صنعت ()1 مقدمه: در سال 1999سازمان بين المللي كار ( )ILOدر كنفرانس برزيل اعالم نمود كه در هر سال 250ميليون حادثه ناشي از كار در جهان بوجود مي آيد كه يك ميليون آن منجر به مرگ مي شود. نتيجه حوادث :مرگ ،از كار افتادگي دائمي يا موقتي ،اتالف روزهاي كاري ،عوارض جسمي و رواني و خسارات مالي. بعد از جنگ جهاني دوم پيشرفت هاي جدي درخصوص مسائل ايمني بوجود آمد و در ايران بعد از انقالب اسالمي حوادث شغلي در صنايع شيميايي ابعاد وسيعتري داشته لذا ايمني شغلي نيز در اين صنايع لزوم بيشتري داشته است. تعاريف و اصطالحات: ايمني ( :)Safetyميزان دوري از خطر – ايمني يك كميت نسبي است. خط ر بالقوه ( :)HazardشرايطRي كRه داراي پتانسRيل صRدمه به افراد، خسRارت بRه تجهيزات و سRاختمانها ،از بيRن بردن مواد يRا كاهRش قدرت و كارآيي در اجراي يك عمل از قبل تعيين شده مي باشد. خطر بالفعل ( :)Dangerبيان كننده قرار گرفتRن نسRبي در معرض يك خطر بالقوه مي باشد. حادثه ( :)AccidentيRك رويداد يRا واقعRه برنامRه ريزي نشده و بعض ًا آسيب رسRان و خسRارت وارد كننده اسRت كRه انجام ،پيشرفRت يRا ادامRه كار را بRه صورت طRبيعي مختRل سRاخته و همواره در اثRر يRك عمRل يRا انجام كار غيرايمRن يRا در اثر شرايط غيرايمن و يا تركيبي از اين دو به وقوع مي پيوندد. پيشگيري از حادث ه ( :)Accident preventionاقدام به آRن نيسRت بلكRه بخRش مهمRي از آRن بررسRي حادثRه يا شناسRايي پديRد آورنده آRن رسيدگي به حادثه مي باشد. ريسك ( :)Riskامكان زيان و آسيب به انسان و دارايي نقص يا عيب ( :)FailureيRك رويداد احتمالRي اسRت كRه ممكRن است در نتيجRه يRك ضعRف و كاسRتي هايRي مربوط بRه سRيستم ،بر اثر كار كردن و معيوب شدن سيستم و يا شرايط نامناسب فاكتورهاي داخلي باشد. سيستم ايمني :سRيستم ايمنRي نگاهRي بRه پيشگيري از حادثRه اسRت كRه تشخيص نواقRص در سRيستم و اجزاي آRن كRه داراي پتانسRيل حادثRه هسRتند را شامRل مي شود. عناصر سيستم ايمني شامل: - People - Equipments - Materials - Environmental قابليت اعتماد ( :)Reliabilityيعني كاركرد بدون نقص يك دستگاه و يا يك جزء دستگاه در محدوده معين شده خود و براي يك مدت زمان معين كار. ميزان نقص و قابليت اعتماد ()Reliability and Failure Rate F.RمRيزاRننRRقRصدRسRتگاه RيRRا سRRيستم در طRوليRRكدورRه RكRRارRي ً ‏RلمRي (مRثاليRRكسا) R ‏RليRنكRه RسRRيستم ،كRRارRيكRRه RبRRراRيآRن بRRاشRد اRمRا ReliabilityبRRه RاRحRتما RاR نRRقصRنRجام دRهد اRطRالقمRيشRRود. ا سRRاخRته RشRRده Rدر مRدتزRمانمRعينيبRRدوRن خسارات ناشي از كار: الف) خسارات قابل سنجش ب) خسارات غيرقابل سنجش نظارت بر ايمني (:)Safety Inspection بطور اختصاصي بر شرايط غيرايمني و اعمال غيرايمني داللت دارد و بدنبال موارد مذكور مي گردد .اين نظارت بايد بطور منظم توسط مديريت ،كميته حفاظت و ايمني و كارگران انجام شود. ثبت و گزارش (:)Record keeping به كليه گزارشات و ثبت هاي بايگاني شده در هر تشكيالت اطالق مي گردد. اهداف بكارگيري ()Safety Audit -1نظارت بر اجراي صحيح قوانين ايمني و استاندارد -2اطمينان از اجراي روش هاي كنترل خطر موثر و اقتصادي ‏RيRندازRه RگRRيريتRRاثRير بRRرنامRه RاRيRمنيو ‏RكRبزار مRديريRتياRسRتكRRه RبRRرا ا S.Aي Rا ‏Rه RقRرار مRيگRRيرد. بRRهRداRشRتيسRRازRمانمRورد اRسRتفادRهR الف) Comprehensive ب) Limited ج) Formal د) Informal مهمترين مرحله در ارزيابي خطرات بالقوه و بالفعل تشخيص خطر مي باشد. تشخيص خطر موثر در هر پروژه به دو عامل نياز دارد: -1ارقام و اطالعات -2سازماندهي ارقام و اطالعات مهم و ضروري در تشخيص خطر عبارتند از: الف) قضاوت هاي مهندسي و جزئيات مسائل وابسته به محيط كار ،فرآيند توليد و دستگاهها و وسايل ب) معلوماتي از مسائل بهداشت حرفه اي و سم شناسي ،مقررات ايمني ،مواد قابل اشتعال و انفجار كه از طريق اطالعات زير بتواند بدست آيد. -1مشخصات فيزيكي و شيميايي مواد بكار رفته در فرآيند توليد -2مشخصات فيزيكي ،شيميايي و بيولوژيكي عوامل آالينده محيط كار -3مشخصات سميت آالينده هاي محيط كار -4ميل تركيبي شيميايي مواد با بدنه تجهيزات -5محدوده هاي قابل اشتعال و قابل انفجار مخلوط هايي نظير مواد سوختني، اكسيدانها ،گازهاي بي اثر ،گردوغبار و گازها و بخارات -6جزئيات دقيق پست هاي كاري و تجهيزات روشهاي توليد سازماندهي :روشهاي سيستماتيك و كنترل هاي سازمان داده شده در موارد قابليت و توانايي هاي علمي شركت براي برنامه تشخيص خطر و تعريف شرايط ايمن براي عمليات و روشهاي توليد جزء فرآيند سازماندهي مديريت ايمني و بهداشت محسوب مي شوند. منابعي كه در تشخيص خطر از نظر علمي و تجربي مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از: اطالعات و تجربيات شخص در مورد خطرات ناشي از كار اطالعات و تجربيات اشخاص ديگر كه خطرات را تجربه كرده اند و شناخته اند. مقايسه وضع موجود با شرايط بالقوه پديد آورنده حادثه مطالعه كمي و كيفي عوامل فيزيكي ،شيميايي و بيولوژيكي مواد و فرآيند توليدجهت پيش بيني خطرات -استفاده از دانش فني مهندسي كنترل و روشهاي كاري استاندارد شده روش هاي تشخيص خطر: -1روش مقايسه اي :مقايسه با استاندارد و روش Walking talking through -2روش چك ليست)Check List( : -3روش Safety Audit برآورد احتمال وقوع حادثه و ارزيابي خطر: -1با استفاده مستقيم از آمار و اطالعات در مورد نقص سيستم يا صنعت (روش تاريخي) -2تجزيه عوامل و عللي كه موجب حادثه مي شوند (روش تحليلي) احتمال وقوع حادثه و ارزيابي خطر از چند روش انجام مي شود از جمله: -1آناليز مقدماتي خطر Preliminary Hazard Analysis )(P.H.A -2درختان خطا ()F.T ‏Fault trees -3درختان حادثه ()E.T ‏Event trees -4انواع شكست و تجزيه و تحليل اثرات ()FMEA مهندسي ايمني)Safety Engineering( : مقررات يا اصولي كه براي كاهش وقوع حوادث و وقايع به كمك حذف يا كنترل خطرات بكار مي روند را مهندسي ايمني گويند و بيشتر به مسائل زير توجه دارد. -1جلوگيري و پيشگيري از حوادث Accident prevention ‏Human Factors -2فاكتورهاي انساني -3طراحي و آرايش منظم تجهيزات و دستگاهها ‏Design and layout of equipment -4مديريت و رهبري ايمني ‏Management and supervision of safety -5آموزش Training -6مشاوره ايمني براي تمام رده هاي شغلي Being safety ‏consultant to for men supervisors and ‏Management )Control of Hazards( :كنترل خطرات Elimination of hazard از بين بردن خطر-1 Limitation of Hazard محدود ساختن خطر-2 Safety Devices استفاده از وسايل ايمن سازي-3 Fail safe )الف Locking )ب Guard )ج Monitoring -4 -5استفاده از خبر كننده ها Warning -6تن به ضررهاي كم دادن Minor Loss Acceptance -7ترتيب فرار و نجات Escape and survival -8سياستها و امكانات و برنامه ريزي جهت نجات افراد Rescue -9جداسازي يا ايزوله كردن Isolation ابعاد مختلف ايمني و بهداشت صنعتي -1بعد فني و پزشكي -2بعد رفتاري و روان شناسي -3بعد فرهنگي و اجتماعي براساس بررسي صنايع نظامي ارتش آمريكا علل مختلف ايجاد حوادث: روشها يا دستورالعمل هاي ناكافي جهت انجام كار صحيح و ايمن (استاندارد) آموزش ناكافي جهت انجام كار صحيح و ايمن كمبود پشتيباني كمبود نظارت خطاي انساني عوامل محيطي نظير هوا و ... -عوامل مادي و تجهيزاتي به دليل نقص عملكرد يا ضعف طراحي بحث ايمني از لحاظ تشكيالت حقوقي: ‏RاتنRسانRيكRRارRگراRنكRRشورRهاي ILOبRRعRد از جRنگجRهانRياوRل( )1913بRRدلRيلضRRايRع اR جRنگدر سRRاRRل 1919تRRشكيلشRRد. صRRنعتيدرRگRير جRنگ ILOبRRزرRگRتريRنو قRRديRميتRRريRنسRRازRمانجRهRانRياRسRت ILOاوRلRيننRRشريRه RخRود را در مRورد حRوادRثراRه RآRهنو كRRشتيها در سRRاRRل1924 بRRيروRنداد اوليه مصوبه در سال 1929ارائه شد. در سال )U.N( 1946تشكيل شد در سال WHO 1948تشكيل شد. وظايف ILOدرخصوص ايمني و بهداشت كار: -1بهبود ايمني و بهداشت كار و جلوگيري از حوادث و بيماريهاي شغلي -2ايجاد و تقويت موسسات تخصصي مانند سازمانهاي كشوري كار – مراكز بهداشت و آزمايشگاهي -3رسيدگي به مسائل مربوط به زمان كار (حداكثر كار قانوني ،اضافه كاري ،نوبت كاري) مسائل پزشكي – اقتصادي و اجتماعي -4تعيين محتوي مشاغل  -5كمك به گزينش فناوري مناسب -6آسايش رواني يا خدمات رفاهي كارگران (مسكن – تغذيه – آموزش) -7تهيه نشريات ايمني و بهداشتي -8كمك مستقيم به دولتهاي عضو (اعزام كارشناس ،اعطاي بورس ،تهيه تجهيزات تخصصي ،تدوين آئين نامه ها و )... -9كمك به سازمانهاي كشوري و ملي ايمني و بهداشت كار و مراكز تحقيقات و سنديكاهاي كارگري و كارفرمايي متن توصيه نامه شماره ILO ،31مصوب سال 1929به كشورهاي عضو -1جمع آوري و تجزيه و تحليل اطالعات آماري حوادث شغلي -2مطالعه مخاطرات خاص هر صنعت براساس نتايج آماري و تاثير تدابير ايمني -3مطالعه عوامل جسماني ،فيزيولوژيك و روان شناسي موثر بر حوادث -4تشويق پژوهش هاي علمي در زمينه ايمني و بهداشت كار -5ايجاد سرويس هاي مركزي جمع آوري اطالعات آماري و هماهنگي مربوط -6بسط وتشويق همكاري بين كارگر و كارفرما  -7ترتيب كنفرانس هاي دوره اي با شركت بازرسي كار و سازمانهاي كارگري و كارفرمايي -8تشويق در ايجاد سازمانهاي حفاظتي در كارگاهها -9نشريات و نمايشگاههاي دائمي -10پيش بيني مسائل حفاظتي در دروس ابتدايي ،دبيرستان و دانشگاه - 11تهيه متوني درخصوص علل حوادث توسط اداره بازرسي و در اختيار صنايع قرار گيرد. -12تدوين آئين نامه ها و قوانين -13بررسي نقشه هاي ساختماني -14كوشش در جلب همكاري شركت هاي بيمه قانون كار قانوني كه روابط كار واقتصاد در ان بررسي مي شود .ريشه قوانين كار كشورها از مقاوله نامه ها و توصيه نامه هاست. وظايف بازرسين كار طبق توصيه نامه مصوب سال :1923 -1تحقيق درباره حوادث ناشي از كار و طرق پيشگيري -2راهنمايي صنايع درخصوص حفاظ گذاري و PPE -3توصيه درخصوص همكاري كارگر وكارفرما در زمينه ايمني و بهداشت -4مشاركت در بهبود و تكميل تدابير حفاظتي و بهداشتي صنايع فصل چهارم قانون كار ،ماده 85قانون كار ،آئين نامه هاي ايمني و بهداشت ماده 93قانون كار( :آئين نامه كميته حفاظت فني و بهداشت كار) ماده :1الزامي بودن تشكيل كميته ها ماده :2كارگاههاي بيشتر از 25نفر تشكيل كميته با اعضاي زير -1كارفرما يا نماينده تام االختيار او -2نماينده شوراي اسالمي كار يا نماينده كارگران -3مدير فني و در صورت نبودن او يكي از سراستادكاران -4مسئول حفاظت فني تبصره :1مسئول حفاظت فني ترجيح ًا از فارغ التحصيالن حفاظت فني و ايمني كار تبصره :2مسئول بهداشت حرفه اي ترجيح ًا فارغ التحصيل بهداشت حرفه اي يا پزشك عمومي مورد تائيد مركز بهداشت شهرستان تبصره :3اعضاء كميته با هزينه كارفرما در برنامه هاي آموزشي و بازآموزي شركت نمايند. تبصره :4در كارگاههاي 25تا 100نفر در صورتي كه يك يا دو نفر از اعضاء نباشند جلسه با حضور سه نفر از اعضاء مذكور مشروط به حضور مسئول حفاظت فني يا بهداشت حرفه اي تشكيل مي شود. ماده :3در كارگاههاي كمتر از 25نفر و نوع كار ايجاب نمايد با نظر مشترك و هماهنگ بازرس كار و كارشناس بهداشت حرفه اي محل ،كارفرما مكلف به تشكيل كميته خواهد بود. تبصره :1در اينگونه كارگاهها كميته با حضور سه نفر از اعضاء به شرح ذيل تشكيل مي گردد: كارفرما يا نماينده تام االختبار او نماينده شوراي اسالمي كار يا نماينده كارگران كارگاه مسئول حفاظت فني و بهداشت حرفه اي تبصره :2صالحيت مسئول حفاظت فني و بهداشت حرفه اي با تاييد اداره كار و مركز بهداشت محل مي باشد. تبصره :3در كليه كارگاههايي كه كميته حفاظت فني و بهداشت كار با سه نفر تشكيل مي گردد مسئول حفاظت فني و بهداشت حرفه اي مي تواند يك نفر باشد .مشروط بر آنكه آموزش الزم را ديده و گواهي دريافت داشته باشد. ماده :4جلسات كميته الاقل هر ماه يكبار تشكيل شود و در اولين جلسه دبير انتخاب شود. تعيين زمان تشكيل جلسات و تنظيم صورتجلسه به عهده دبير جلسه خواهد بود. تبصره :1در مواقع ضروري يا زودتر از موعد با پيشنهاد مدير كارخانه يا مسئول حفاظت فني و يا مسئول بهداشت حرفه اي كميته تشكيل خواهد شد. تبصره :2در صورتي كه كميته احتمال وقوع حادثه يا بيماري شغلي را در كارگاه بدهد بايد فوراً اقدام به جلسه و به اداره كار و مركز بهداشت اعالم نمايد. تبصره :3كارفرما مكلف است صورتجلسه را به اداره كار و مركز بهداشت ارسال نمايد. ماده :5وظايف كميته حفاظتي و بهداشتي بشرح ذيل است: -1طرح مسائل و مشكالت حفاظتي و بهداشتي و ارائه پيشنهادات به كارفرما -2همكاري با كارشناسان بهداشت حرفه اي و بازرسان كار -3توجه و آشناسازي كارگران به رعايت موازين حفاظتي و بهداشتي -4همكاري با كارفرما در تهيه دستورالعمل هاي الزم -5پيشنهاد به كارفرما جهت تشويق كارگراني كه در مسائل حفاظتي و بهداشتي عالقه و جديت دارند. -6تهيه و ارسال صورتجلسات كميته وفرم هاي حوادث و بيماريها به ارگانهاي ذيربط -7پيگيري در انجام معاينات قبل از استخدام و دوره اي و ارائه پيشنهاد به مراكز بهداشت  -8اعالم موارد مشكوك بيماريهاي حرفه اي به كارفرما و مركز بهداشت و همكاري در تعيين شغل مناسب براي كارگران بنا به تشخيص شوراي پزشكي بيماري شغلي دارند( .تبصره 1ماده 92قانون كار) -9جمع آوري آمار و اطالعات مربوط به مسائل حفاظتي و بهداشتي و تنظيم و تكميل فرم صورت نواقص كارگاه -10بازديد و معاينه ابزار كار ،وسايل حفاظتي و بهداشتي و نظارت بر حسن استفاده آنها -11ثبت آمار حوادث و بيماريها و تعيين ضريب تكرار و شدت حادثه -12نظارت بر ترسيم نمودار حوادث و بيماريها و نصب پوسترهاي آموزشي، حفاظتي و بهداشتي -13اعالم كانون هاي ايجاد خطرات حفاظتي و بهداشتي در كارگاه -14نظارت بر نظم و ترتيب و آرايش مواد اوليه ،محصوالت ،ماشين آالت و تطابق كار و كارگر -15تعيين خط مشي حفاظتي و بهداشتي برحسب شرايط اختصاصي ماده :6وجود كميته حفاظت فني و بهداشت به هيچ وجه رافع مسئوليت هاي قانوني كارفرما در قبال مقررات نمي باشد. آشنايي با كميته هاي فني و بهداشت كار در اروپا :اعضاء: -1كارفرما يا نماينده او -2دو نفر نماينده شوراي كارگري كارخانه -3افراد ديگري كه در رده هاي مختلف سازماني وجودشان ضرورت دارد مثل سركارگرها ،مديران فني و .. -4مهندسين ايمني يا نمايندگان معتمد آنها -5متصديان ايمني -6پزشك طب كار كارخانه -7افراد متخصص و باصالحيتي از بخش ايمني و يا نماينده صالحيت دار آنها الف) وظايف كارفرما: .1 سازمان دادن خدمات ايمني شغلي و كمك هاي اوليه در محيط كار .2 تهيه و تامين تجهيزات ايمني و وسايل حفاظت فردي موردنياز .3 نيروي انساني موردنياز كميته را انتخاب و دعوت نمايد .4 تعيين مسئوليت و شرح وظايف افراد .5 افراد متخصص در زمينه ايمني ،متصديان خدمات كمك هاي اوليه را معين نمايد .6 اقدام در برگزاري كميته ايمني .7 تحت پوشش بيمه قرار دادن كليه شاغلين .8 نظارت بر كادر خدمات مهندسي ايمني – طب كار و بهداشت حرفه اي ب) وظايف متخصص ايمني شغلي: -1ارائه طريق ،توصيه و ارشاد به افراد تحت پوشش و صدور مجوز براي فعاليتها -2تهيه وسايل حفاظت فردي و آموزش -3بررسي پست هاي كاري -4بازرسي مستمر -5بررسي علل حوادث ج) وظايف :Supervisor ‏Using and power -1 -2مسئول تامين كليه وسايل ايمني و حفاظتي موردنياز در بخش نظارتي خويش مي باشد. -3معيارهاي ايمني اختصاصي در حوزه كار خودش را به كار گيرد -4بازرسي دوره اي -5تشويق -6رفع خطر به صورت بنيادي د) متصديان ايمني ()Safety officers -1بررسي و پيگيري اولويت هاي ايمني در حوزه كاري خودش از قبيل استراحت پرسنل -2بازرسي دوره اي هـ) كارگران .در اين سيستم همه پرسنل مسئول هستند. :Regulationاز نRRظر حRقوقRييRRعنيمRقرراRتو ضRRواRبRط ،مRنتهيضRRواRبRط و ‏Rنبه RقRRانونRيدارRند. مRقرراRتRيكRRه RججRنب الRه RبRRر ضRRواRبRطيكRRهR :InstructionsيRRعنيدRسRتوراRRلعملها ،كRRارRگر ع Rو هايRخRتصاصRيمRربوط بRRه RشRRغلخRويRشرا ‏RفسRتدRسRتوراRRلعمل ا جRنبه RعRام دارد مRوظ اR نRRيز اRنRجام دRهد. لوازم حفاظت فردي مورد نياز را استفاده مي كند. -نواقص حفاظتي محدوده كاري خويش را رفع نموده و يا گزارش مي نمايد. ز) نمايندگان شوراي كارگري: -1عوامل غيرايمن محل كار را تعقيب مي نمايد. -2بازرسي دوره اي و مشاركت در مسائل حفاظتي و حوادث -3شركت فعال در جلسات كميته وظايف حقوقي اعضاء كميته ايمني در ايران مدير عامل: .1 تمام مسئوليت هاي ايمني كارخانه با اوست. .2 مسئوليت اجرايي ايمني تمام افراد و تشكيل يك نظام مديريتي ناظر و مدون .3 اختيار هزينه هاي عمليات ايمني .4 سياست هاي ايمني توسط او تصويب و اعمال مي شود. سركارگر: .1مسئوليت نظارت تام و هميشگي بر اجراي دستورات ايمني در بخش تحت سرپرستي خود و منع كاركنان از كارهاي غيرايمن .2مشاركت در آموزش كارگران تحت نظارت خود .3احساس مسئوليت درخصوص تامين سالمت كارگران تحت پوشش .4گزارش حوادث شغلي به رده هاي باالتر .5عضو كميته .6تشكيل جلسات با افراد تحت سرپرستي خود .7نظارت بر نظم و نظافت عمومي .8انجام خدمات كمك هاي اوليه .9پروژه هاي ايمني در كارخانه را رهبري و توصيه هاي الزم را ارائه مي نمايد. كارگر: .1 كار خود را منطبق با اصول ايمني انجام دهد. .2 شرايط وعمليات غيرايمن را گزارش نمايد. .3 مقررات و آئين نامه هاي حفاظتي مربوط به حرفه خود را مطلع باشد. .4 به كميته ايمني نماينده مي فرستد. .5 براي بهبود شرايط ايمني در محيط كار خود توصيه و ارائه پيشنهاد مي كند. .6 عملياتي را كه مطلع نيستند انجام نمي دهند. انواع كميته ايمني در صنعت: بدليل وسعت و گستردگي امكان بهره گيري از يك كميته انحصاري مقدورنيست. براساس دستورالعمل وزارت كار امكان چندين كميته به منظور تحت پوشش قراردادن كل جمعيت مديريت زمان در اوقات مديران ارشد -1كميته حفاظتي مركزي كارخانه :هر سه يا شش ماه يكبار تشكيل شده و اموري كه خيلي مهم و كالن هستند. -2كميته حفاظتي قسمت ها :مديران قسمت ها و سركارگران قسمت اين گونه كميته را تشكل مي دهند. -3كميته حفاظتي كارگران :سر كارگران و كارگران و وجه اشتراك در ارتباط با فعاليت هاي ثابت و يكسان آنها مي باشد لذا تشريك مساعي جهت رفع مشكالت وجود دارد. اعضاء اين كميته ها با هر جايگاهي: -1رئيس كميته -2منشي كميته -3عضو كميته وظايف رئيس كميته: .1 وقت جلسات و محل آنها را تعيين مي كند. .2 اعضاء را از وقوع جلسات آگاه مي كند. .3 برنامه كار كميته را مرتب مي كند. .4 صورت جلسات قبلي را آماده و در اختيار منشي قرار مي دهد. .5 رياست جلسات را به عهده مي گيرد. وظايف منشي كميته: .1 از جلسات يادداشت برداري مي كند. .2 صورتجلسات قبل را تهيه و بين اعضاء كميته توزيع مي كند. .3 توصيه هاي رسيده از اعضاء و افراد غيرعضو را به اطالع كميته مي رساند. وظايف اعضاء كميته: .1شرايط غيرايمن را گزارش دهند. .2بطور مرتب در جلسات كميته شركت مي نمايند. .3گزارش حوادث .4همكاري در بررسي حوادث .5براي ارتقاء ايمني دركارگاههاي مختلف ،پيشنهاداتي را به كميته ايمني ارائه مي دهد. .6به عنوان كارگر نمونه سعي در انطباق فعاليت توليدي خود با مقررات ايمني مي نمايد .7در زمينه ايمني تاثير مثبت روي ديگران داشته باشد .8به تناوب از قسمت هاي مختلف كارخانه بازديد بعمل آورد. موارد عدم توفيق كميته هاي ايمني: .1روشن نبودن موضوع جلسات از پيش و جريان مبهم بحث و گفتگوهاي درون جلسه اي .2عدم صالحيت وخبرگي اعضاء نسبت به مسائل ايمني .3ترس از اظهارنظر توسط برخي از اعضاء .4عدم پشتيباني كميته از طرف مديريت .5عدم اطالع و اشراف دقيق اعضاء نسبت به وضعيت جاري محيط كار .6طرف مشورت قرار نگرفتن كميته و نداشتن حمايت اجرايي از طرف مديران .7عدم اطالعات كافي بخصوص آمار وارقام .8عدم پيگيري موثر و مستمر در رابطه با تشكيل وكيفيت عملكرد كميته هاي صنايع بوسيله بازرسان ناظر و مسئول حريق Fire تعريف :يك فعل و انفعال شيميايي است كه از احتراق شديد (اكسيداسيون سريع) مواد سوختني حاصل مي شود .اين احتراق همراه با دود – نور و حرارت زياد توأم است. ‏RتRRكپRRوند آRبرا يRRكدرRجRهR :B.T.UمRقدار حRرارRتRيكRRه RبRRتواRند درRجRه RحRرار ي اRفزاRيRشدRهد. ‏RتRRكمRادRه RسRRوخRتني ‏RيRسRتكRRه Rدر آRندرRجRه RحRرار ي :Flash pointدرRجRه Rا ا مRحضRRزدRيRك ن بRRه RاRندازRه RكRRافRيگRRاز و بRRخاراRتدر سRRطحشجRمع شRRده Rو بRRهR كRRوتاه RبRRوجود آRيد. ‏Rت Rا ‏RيRنبRRخارا ي شRRدنيRRكجRرقRه Rدر مRجاورRتهوا آ ‏RكRحRتراRقمRوقRتو كRRوتاهR ‏RتسRتاز كRRمتريRندرRجRه RحRرارRتRيكRRه RيRRكمRادRهR :Ignition pointعRبار اR بRRايد درRيافRتكRRند تRRا بRRا رRسRيدنمRنبع آRتRشزRنRه RقRRادر بRRه RاداRمRه RسRRوخRتنبRRاشد. ‏RكRحRتراRقمRوقRتياRسRتدر صRRورRتRيكRRه Rدر در نRRقطه RاRشRتعRاRRلدرRجRه RحRرارRتبRRراRيي Rا نRRقطه RآRتRشدرRجRه RحRرارRتبRRايد آRنRقدر بRRاRRالبRRاشد كRRه RبRRتواRند حRريRقاداRمRه RيRRابد. اكسيداسيون :عمل تركيب شدن شيميايي اكسيژن با مواد سوختني خودبخود سوزي :عبارت است از سوختن يا آتش گرفتن مواد بدون استفاده از جرقه يا هر نوع وسيله آتش زنه ديگر. احتراق خودبخود يك جسم بوسيله جمع شدن تدريجي گرما و توسعه آن به دليل تغييرات شيميايي در يك جسم بوجود مي آيد و اين عمل هنگامي اتفاق مي افتد كه يك جسم قابل احتراق با يك حمايت كننده آتش (اكسيژن) تماس پيدا كند. وقتي كه اين دو عامل در كنار هم هستند اكسيداسيون شروع مي شود .البته يكي از فرآورده هاي اكسيداسيون گرما مي باشد. بطور كلي خودبخودسوزي به سه صورت زير امكانپذير مي باشد: تركيب يا تماس فلزاتي نظير سديم يا پتاسيم با آب ،فسفر با هوا ،اسيد نيتريك با كاغذ يا چوب باال بردن درجه حرارت ماده به ميزان درجه آتشگيري آن بعضي از مواد مانند كربوهيدراتها ،روغن ،پالستيك و مواد قندي در شرايط خاص بدون حرارت دادن و تماس با اجسام ديگر خودبخود مي سوزند.  وزن مخصوص :نسبت وزن يك جسم جامد يا مايع به وزن آب هم حجمش راوزن مخصوص مي گويند. دانسيته بخار نقطه جوش فشار بخار -حالت توازن شرايط بوجود آمدن حريق .1 آتش گيري مستقيم .2 تشكيل گرماي تدريجي تحت مدت زمان طوالني .3 واكنش هاي شيميايي .4 اصطكاك .5 تمركز اشعه .6 الكتريسيته .7 انفجار .8 تراكم عوامل موثر در ايجاد حريق: .1 اكسيژن .2 گرما .3 مواد سوختني چهارضلعي آتش )Fire tetrahedron( : درجه و ميزان حريق ()Rate of combustion.1 اكسيژن .2 ثبات شيميايي .3 سطوح قابل احتراق (Product of combustion) :©Yfu €Y Y  ¶ Zu Y{Y » ½ | ‹ {€‡ Á ©YfuY € ¶ ¼ Ÿ† Y  aZ Å ËË YZ³¾ Y :Š eMÉZŁZZ³ ³ d ·Zu { .| ¿Ê Z» »Ê «]Z ªË€ u¶v »{©YfuY €Y  ¶ Zu cÓ Â  v » \ ̯eÄ € Ê]´f ˆ ]ZÆ ¿MÊËZ̼ ̋ \ ̯eÁ € Še M ÉZ  ŝZ³Â ¿Ê¸¯ ¶¼ Ÿ  {½Ì„ˆ Y ¯| Á  {eŠ M c € YuÄm {ÁÊÀfy ‡ Ã{» ZÊËZ̼ ̋ .{ Y {©Y €f fuY uY CH4  2O2  CO2  2H2O ¶ »Z̄ CH4  O2  CO  H2O  H2  Ž «Z¿ ÉZn ] CO ʼ‡ Z³ÁÄfy ‡ ¾ ]€¯Y Êf¼ ˆ «ZÅÂ]€¯Á|ÌÅÁ~£Z̄ ,[ Âq¶j »É {Y ¾fy » ‡ { .{ÂÊ ‹ »¶Ì°eŒe CO2 .|‹ZÊ]Ê » COZÆ ËÂe‡Š €Œ MfÌ  ]Ã| { À̄Œ ʼ‡ Z³¾Ì ·ÁY† ¨À e {c Y €Ì Ì̤Ìe¤e ©ZÀ ŒfY½ ‡½Z Z » COZ³d¸£ œ¸£ (ppm) 100 |‹ZÊ]© »ZÀ fY Œ ¶‡¶Z ]Z« dZ¾Ë Ÿ‡ |À q 400-500 { Y |¿ÄmÂe¶ ]Z«€ ÌiZe dZ Ÿˆ °Ë É YÉ Y€ ] 600-700 |‹ZÊ]Ä»mÂe ¶ ]Z«€ ÌiZe dZ Ÿˆ °Ë Y Ì YŠ Ì ] 1000-1200 ­ Z €˜y ¿y dZ Ÿˆ °Ë Y f €¼¯ 1500-2000 |‹ZÊ]¶ »¼ve ¶ ]Z«€Ì£– Ìv» dZ Ÿˆ °Ë Y Ì YŠ Ì ] 4000 ±€» dZ Ÿˆ °Ë Y f €¼¯ 10000 ±€» Ä¬Ì «{®Ë€Yf¼¯ ʼ‡  Z³ HCN € ´ËÁ { NO2 c YÉ  ZÅ|̯Y ˆ¯Y NH3 SO2 HCl SH2 HBr-HF .|ËZ¼¿Ê »Ž zŒ »YZÆ¿žM ]ZÀ»ÁŠ eM ÉZÅZ³Y  ¿YµÁ|m ž ]ZÀ» ½ZeYʸa, ~£Z̄, ½Â̧ËZ¿, ºŒËYº €], aŒa  {{ ZË Y|¬»ÄÁ ] Äq Za©Y €fuY Y º¯ ˆ ZÌ ] ‚·Â̧‡c Z^̯e€e ¾Ì »Ô» –½Â̧ËZ¿ –º Ë Œ €]Y Y {  Yd¯ { €‹ ½Z ŒeZ^̯e  € ³Â{{€ ³Ǟ É {Y» P.V.C ÂÁº » Œaa -d ‹Â³ ³  Y{ ÂW Â̧§ÉZÅ¾Ë  Áº¸Ì§  -2شعلهFlame : بRا افزايRش درصRد اكسRيژن بRه شدت گرمRا افزوده و از شدت روشنايRي آRن كاسRته مي شود( .بدليل بهتر سوختن كربن) در حريق هاي بدون شعله بيشتر تلفات بعلت استنشاق دودو گازهاي سمي مي باشد. -3گرما ()Heat گرمRا همراه بRا كRم شدن اكسRيژن محيRط و تشكيRل گاز COاز خطرهاي اصلي و اوليه آتش سوزي محسوب مي شود.  -4دود)Smoke( : از سوختن ناقص مواد سوختني بوجود مي آيد. دود از ذرات بسRيار ريRز كربRن ،دوده و مخلوطRي از N2و COو آئروسRل هاتشكيل شده است. آئروسل ها بيشتر از مواقعي كه ماده سوختني از مواد آلي باشد تشكيل مي شود. در ساختمانهاي در حال حريق دود به تدريج جمع شده وقبل از اينكه گرما و شعلهبه ديگر طبقات نفوذ كند خود را به طبقات ديگر مي رساند. فازهاي حريق: فاز :1شروع حريق .در ايRن مرحلRه H2O ، CO2، COو SO2و ساير گازهاي سمي وجود دارد .مقدار گرما با افزايش دامنه حريق به تدريج زيادتر مي شود. فاز :2سRوختن آزاد .بRا پيشرفRت آتRش تمام اكسRيژن مصRرف شده تRا بRه نقطRه اي مRي رسد كRه اكسRيژن به اندازه كافRي جهRت تركيRب با مواد سوختني آزاد وجود ندارد .امكان زنده ماندن در اين شرايط بي نهايRت كم است .در پايان اين مرحله حريRق بدون شعله ادامه پيدا مRي كند .اگRر اكسRيژن بRه محوطRه حريRق برسRد احتراق بRا شدت يRا انفجار صورت مي گيرد. فاز :3سRوختن كنRد (بدون شعلRه) .در صRورتي كRه محيRط اطراف حريRق تماس با هواي خارج نداشتRه باشRد در ايRن مرحلRه محيRط اطراف حريRق كام ً ال از دود و گازهاي آتRش با غلظRت و فشار زياد پRر شده اسRت .شدت گرمRا باعRث تبخيRر قسRمت هاي سبك ماده سوختني سوخته نشده مي شود. فاز :4برگشت شعه ()Flash over پخش يا گسترش شعله)Flame spread( : -1روشهاي خاموش كردن حريق -1حذف مواد سوختني الف) قطع منبع تغذيه ب) پمپ مايعات قابل اشتعال -2حذف اكسيژن -3پايين آوردن درجه حرارت  -4جلوگيري از واكنش هاي شيميايي زنجيره اي :اين مواد شيميايي مانع تشكيل اتم هاي جديد كه شعله جهت ادامه سوختن احتياج دارد مي شود در نتيجه وقتي كه از سوختن شعله جلوگيري نمائيم حريق خاموش مي گردد. ‏CBrF3 ‏Halon 1301 ‏CBrClF2 ‏Halon 1211 ‏C2F2Br2 ‏Halon 2402 طبقه بندي حريق ها و روش خاموش كردن آنها( :طبقه بندي آمريكا و ژاپن) -1آتش سوزي كالس A : (Ordinary combustibles )material براي اطفاء اينگونه حريق ها از آب استفاده مي شود( .مثلث سبز رنگ) -2آتش سوزيهاي كالس ( :Bمربع قرمز) (Flammable )Liquids اين نوع آتش سوزيها از سوختن مايعات و گازهاي قابل اشتعال وغيره حاصل مي شود. خفه كردن آتش موثرترين راه براي خاموش كردن اين نوع حريق هاست از روشهاي ديگر حذف مواد سوختني و پايين آوردن درجه حرارت را مي توان نام برد. -3آتش سوزيهاي كالس ( Dستاره زرد) (Combustible )Metals بعلت ازدياد درجه حرارت سوختن در اينگونه حريق ها آب يا ساير خاموش كننده هاي معمولي براي اطفاء حريق مناسب نمي باشند. انتقال حرارت ()Heat Transfer وجود گرمRا در يRك جسRم بعلRت حركRت ملكول هاي آRن جسRم بوده و هر چقدر بر شدت لرزش ملكولهRا و حركRت آنهRا افزوده شود بر شدت گرماي آRن جسم افزوده مي شود. -1انتقال حرارت بطريق غيرمستقيم ()Convection انتقال حرارت بوسيله حركت هوا ،مايعات و گازها را انتقال حرارت غيرمستقيم گويند. اين نوع حركت يك حركت ملكولي نيست. انتقال حرارت بRه روش غيرمسRتقيم ازجهRت پاييRن بRه باال انجام مي گيرد .هواي گرم شده در سRاختمان در حال حريRق بعلRت ازدياد حجRم و سRبك بودن به طرف باال صعود مي كند( .توجه آتش نشانها)  -2انتقال حرارت به طريق مستقيم)Conduction( : مقدار گرماي منتقل شده با ميزان و سرعت انتقال گرما بستگي به قابليت هدايت ماده اي كه گرما از آن عبور مي كند دارد. در مايعات ،گازها و هوا قابليت هدايت گرمايي آنها به علت حركت آزاد ملكول هايشان ضعيف مي باشد. -3انتقال حرارت به طريق تشعشع ()Radiation در اين حالت گرما به صورت امواج الكترومانيتيك منتقل مي شود .گرما و امواج نوراني از نظر ماهيت به يكديگر شبيه مي باشند .لكن طول موج امواج گرما طويل تر از امواج نوراني هستند و قابليت حركت بطور مستقيم در فضا را دارد. -4تماس شعله بطور مستقيم )Direct flame contact( : تقسيم بندي مكانها برحسب خطرات آتش سوزي مكان هاي معمولي (كم خطر) :مثل كالس درس ،اداره ها ،مساجد ،سالن هاي پذيرايي ،منازل مسكوني مكان هاي با خطر متوسط :مثل انبارهاي تجاري ،سالن كارگاههاي مدارس و دانشگاهها ،كارخانه هاي توليدي متوسط مكانهاي پرخطـر :شامRل كارگاههاي چوب بري ،تعميرات ماشيRن ،صنايع هواپيمايRي ،انبارهاي مواد قابRل احتراق و مايعات قابRل اشتعال ،كارخانه هاي توليدي پالستيك و الستيك. درجه بندي كپسول هاي دسته A ‏n ‏A1 ‏n ‏A2 ‏n ‏A3 ‏n ‏A4 ‏n ‏A5 ‏n ‏A 10 ‏n ‏A 20 ‏n ‏A 40 µÂb̄ ˆ ŀ ŠÂ ‹ advedu ˆZ » d§Zˆ »€ j¯Y|u É|ÀÄ ] m { º¯ÉZÆ ¿Z° » ÉZÆ ¿Z° » ÄÊf ] ‡€‡ d {Æ m Ã|ÀÀ̄‰ ÂZ »y €˜ y –‡ Âf» µÂb̄ ˆb¯ 1A c§ 75 ž ]€»c§ 3000 c§ 3000 2A c§ 75 ž ]€»c§ 9000 ž ]€» c§ 11250 c§ 4500 3A c§ 75 ž ]€» ž ]€» c§ 11250 c§ 6000 4A c§ 75 ž ]€» ž ]€» c§ 11250 c§ 9000 6A c§ 75 ž ]€» ž ]€» c§ 11250 c§ 11250 10A c§ 75 ž ]€» ž ]€» c§ 11250 c§ 11250 20A c§ 75 ž ]€» ž ]€» c§ 11250 c§ 11250 40A c§ 75 ž ]€» ž ]€» €˜ ya € ÉZÆ ¿Z° » ž ]€»c§ 2000 ž ]€»c§ 3000 ž ]€»c§ 4000 ž ]€»c§ 6000 ž ]€»c§ 9000 c§ 11250 ž ]€» c§ 11250 ž ]€» BÄf‡ {ÉZŪ €ËuLZ̈Y — dÆ m ‹Ã| É|ÀÄ ] m {ÉZÅÃ|À À̄‰ ÂZ »y 1 ] ‹¶Z ]cZ « ËZ»Y ¶Z uÉZÅ ª€ËuL—Z̈Y dÆ m‡ \ZÀµ» ÁY Ä ‡f { )¦ ·Y 4 ZµZfY ª ¼Ÿ pÀ ËY ÉZŪ €ËuLZ̈Y — dÆ m ‡\ZÀÃ| » ‹ É|ÀÄ ] m {ÉZŵ ˆb̄ ¶Z »‹ ¹ Á{ ćf { )[ ª ¼Ÿ pÀ ËY 14 €Œ YfÌ µZ ] fY ‹ ¶Z ]cZ « ËZ» ½Z° » ¿ É|ÀÄ ] m { ‰ ÂZ » yZeŽ z‹ Ä̧ Z§j€ ¯Y |u Ã|À À̄‰ ÂZ »y Ã|À À̄ 5B ž ]€»c  § 30 €˜ yº ¯ ž ]€»c§ 50 10B ž ]€»c§ 30 10B –‡ Âf»€˜ y ž ]€»c§ 50 20B ž ]€»c§ 30 40B €˜ y€ a ž ]€»c§ 50 50B درجه بندي خاموش كنندگي كپسول بايد حداقل دو برابر سطحي كه احتمال آتش سوزي در آن سطح مي رود باشد. انتخاب كپسول مناسب جهت اطفاء حريق هاي گروه C .1 اندازه دستگاههاي الكتريكي .2 شكل ظاهري دستگاه و اينكه در محوطه سرباز و يا سربسته قرار گرفته .3 نوع و مقدار موادي كه در اطراف دستگاههاي الكتريكي قرار گرفته اند. .4 وسعت محوطه .5 قدرت پرتاب خاموش كننده ها طبقه بندي عناصر خاموش كننده .1 عناصر سرد كننده مانند آب .2 عناصر خفه كننده مانند كف ،ماسه و خاك .3 عناصر رقيق كننده مانند CO2و N2 .4 عناصر ضدتركيب مريت استفاده از آب: .1ارزاني و فراواني .2قدرت بسيار سيالن .3بهترين سرد كننده نحوه استفاده از آب به دو صورت مي باشد: .1گردي .2فوران پر آب گردي را تنها در كانون هاي كوچك حريق يا براي سرد كردن فضاي داغ وسپر پيشرونده در حريق هاي بزرگ مي توان به كار برد/ مقدار كل آب موردنياز جهت خاموش كردن يك حريق نسبت معكوس دارد باسرعت آبپاشي زيان هاي آب از نظر آتش نشاني .1آب نسبت ًا سنگين وزن است .2هادي جريان الكتريسيته است .3آب با فشار زياد باعث افزايش خسارت مي شود. .4رسيدن آب ،مواد شيميايي ،مايعات قابل اشتعال و بعضي فلزات مي تواند خطرناك باشد. .5بعضي از مواد از قبيل داروها را غيرقابل استفاده مي كند. .6باعث زنگ زدگي و پوسيدگي مي شود. .7تركيب با موادي مثل كاربيد خطرناك است. .8دراطفاء مايعات قابل اشتعال بدليل افزايش حجم باعث گسترش آتش مي شود. كف آتش نشاني .1 .2 كـف شيميايـي :سRولفات آلومينيRم بRا بيكربنات سRديم توليد CO2نموده كه درون حبابهاي اين كف قرار گرفته .توسعه حجمي 7-16برابر كـف مكانيكـي :بRا داخRل كردن هوا درون آRبي كRه ماده غليRظ كف كننده درآن حل شده حاصل مي شود .توسعه حجمي تا هزار برابر كف پرتوسعه در مناطقي كه محدوديت آب باشد كاربرد خوبي دارد. كف پرتوسعه منوط به شرايط زير در حريق هاي Aو Bكاربرد دارد. -1وقتي خطر متوسط است. -2وقتي اين كف حريق موردنظر را در ظرف ده دقيقه كام ً ال بپوشاند. -3در صورتي كه اين كف حدود يك ساعت روي مواد مشتعل باقي بماند. دي اكسيد كربن ()CO2 گازي اسRت غيرقابRل احتراق ،بRي بRو ،خنثRي ،غيرسRمي ،فاسRد نساز ،هاديالكتريسRيته نبوده ،از هوا سRنگين تRر و باعRث كاهRش درصRد اكسRيژن هوا مي شود. ( )15-21در موارد استثنايي تا 6كاهش يابد. در ظروف بسRته و فشار psi75در 8/87 -9/69درجRه فارنهايRت بRه صRورت مايعاسRت .از 8/87درجRه فارنهايRت حالRت مايRع را از دسRت داده و بRه حالRت گاز درمي آيد)Critical Temperature( . CO2جامد ( )dry iceدر -110درجه سانتيگراد بدست مي آيد. -يك پوند CO2مايع توليد 8فوت مكعب گاز مي كند.  شكل مايع CO2اگر در 80درجه فارنهايت انبار شده باشد هنگام تخليه 25درصد تبديل به برفك شده و اثرات خنك كنندگي 120مي باشد. اگر در صفر درجه فارنهايت انبار شود 45 ،درصد به برفك تبديل شده و خنككنندگي 170مي باشد. در مكانهاي بسته حالت سمي ايجاد نموده البته بعضي افراد تا تمركز 9درصد راتحمل مي كنند. CO2در اطفاء موادي مثل سلولز نيترات – سديم – پاسيم و منيزيم موثر نميباشد. براي اماكن بسته يك پوند CO2براي 100فوت مكعب فضا به كار رفته وتمركز 35-40درصد ايجاد مي كند.  6دليل سيلندرهاي ناسالم -1بدنه صدمه ديده -2خستگي فلز -3خوردگي دروني -4خوردگي بروني -5بار زيادي -6مواد ناخالص پودرهاي شيميايي: ‏RيRطRفاء حRريRقهاي A ، Bو C Dry chemicalبRRا بRRنيانبRRيكRRربRناتبRRرا ا كRRارRبرد دارد. پودر شيميايي در حرارت پائين و عادي پايدار است .درحرارت هاي باالي 60درجه سانتيگراد موجب چسبندگي مي شود. قطر ذرات 10-75ميكرون باشد. مواد هالوژنه: وجود فلوئور بر پايداري و بي اثري آن مي افزايد و هالوژنهاي ديگر بخصوص برم بر اثر خاموش كنندگي مي افزايد. هالن 1301يا CBrF3از همه معروفتر و كاربرد بيشتر دارد. قدرت خاموش كنندگي 2-3برابر CO2مي باشد. پودرهاي مخصوص حريق فلزات ()Dry powder مث ً ال برات سديم و تري اكسيد بر براي حريق هاي منيزيم با تشكيل يك اليه ذوب شده در سطح فلز مانع رسيدن هوا مي شود. كنترل آتش بطور اتوماتيك: -1اسپرينكرها :اين سيستم هاي خبردهنده با آب كار مي كنند و در مراحل اوليه كنترل حريق به كار ميروند. به هنگام حريق نزديكترين اسپرينكلر به محل آتش عمل مي كند. اسپرينكرها داراي يك المنت حرارتي حساس هستند كه به محض باال رفتنحرارت با قطع يا وصل شدن المنت كار اسپرينكلر آغاز مي شود.  -2دراچرها :تنها رفلكتور آن با اسپرينكلرها فرق دارد .اين سيستم آب را روي پنجره ها و درها ريخته و كاربرد آن دركوچه هاي باريك به اثبات رسيده. -3سيستم اسپري آب (:)W.S.S الف) امولسيون كردن ب) سرد كردن ‏Emulsification ‏Cooling ج) كم كردن غلظت اكسيژن Smotherning كاشف هاي اتوماتيكي اعالم حريق معمول ترين عناصر كه قبل از وقوع قابل رديابي اند عبارتند از: .1 گرما .2 نور .3 دود .4 گاز كاشف هاي گرمايي: اين كاشف در سال 1860همراه با آب پاشهاي خودكار ابداع شد .ارزانترين كاشف براي محيط هاي كوچك و سربسته كاربرد دارد. -1كاشف هاي حرارتي نوع ثابت Fixed temperature ‏detector اين كاشف در درجه حرارت ثابت ومخصوص به صدا درمي آيد و حدفعاليت از 135 درجه فارنهايت به باالست .اين كاشف به صورت فيوز با آلياژي از جنس بيسموت ،سرب ،قلع و كادميوم باشد. نوع ديگر فيوز بي مثال و به صورت مقعر ساخته شده كه جذب كننده حرارت به آن متصل است.  -2كاشف حرارتي نوع متغيرRate of rise detector : در اين نوع المنت هاي عمل كننده برحسب تغييرات درجه حرارت 5-12فارنهايت درهر دقيقه عمل مي كنند. كاشف دودSmoke Detector : -1نوع يونيزه: اين نوع مي تواند حضور ذرات جامد يا مايع دود را به اندازه 01/0تا يك ميكرون را تشخيص دهد .اين كاشف ها طوري طراحي شده كه كم شدن شدت جريان در مدار عامل اصلي كشف دود و به صدا درآمدن سيستم جزئي است. اين كاشف ها را معمو ًال در تحت شرايط صفر يعني بدون درد ميزان مي نمايند. در اين كاشف ها بعلت جمع شدن گرد و خاك بر روي صفحه الكترودها حساسيت آن كاسته و امكان از كار افتادن يا به صدا درآمدن كاذب كاشف وجود دارد. رطوبت ،درجه حرارت ،فشار و جريان هوا در حساسيت اين كاشف ها تاثير مي گذارد.  -2دودياب فتوالكتريك: در محفظه اين نوع دودياب يك منبع توليد نور يا اشعه ليزر كه مستقيم ًا يا تحت زاويه 90درجه بر چشم فتوالكتريك مي تابد. نشستن گرد و غبار يا پرده اي از روغن بر روي چراغ ها يا عدسي در به صدا درآوردن كاذب دخالت دارد. وقتي كه ذرات دود بين 5/0تا 1000ميكرون وارد محفظه شود باعث شكستن نور شده كه بوسيله آينه يا عدسي به سطح چشم الكتريكي منتقل مي شود. شكستن نور توسط دود سبب كم شدن مقاومت و در نتيجه افزايش جريان در فتوالكتريك و با آمپلي فاير تقويت مي شود. درجه حرارت ،رطوبت ،جريان هوا تاثير چنداني در سيستم كار آنها ندارد. مزاياي دودياب فتوالكتريك .1 عكس العمل سريع در مقابل دود حاصل از P.V.C .2 عكس العمل سريع در مقابل آتش سوزي هاي بدون شعله .3 در برابر گازها و ائروسل ها به صدا در نمي آيد. .4 در مقابل جريان شديد هوا عكس العمل نشان نمي دهد. .5 در مكانهايي كه محصوالت احتراق كم است نظير آشپزخانه ،موتورخانه قابل نصب است. .6 فاقد مواد راديواكتيو است. .7 رطوبت ،جريان هوا ،الكتريسته ساكن تاثRيري در به صدا درآوردن كاذب ندارد. .8 هنگام نصب به درجه بندي مجدد يا تنظيم احتياجي ندارد. مزاياي دودياب يونيزه .1 به منبع توليد برق نياز ندارد. .2 عكس العمل سريع در برابر آتش هاي همراه با شعله نشان مي دهد. .3 از سيستم ساده الكتريكي برخوردار است. نقاط ضعف دودياب فتوالكتريك: .1 حساسيت بيشتر به دودهاي سياه در مقايسه با دودهاي خاكستري .2 به باطري قوي جهت تامين ولتاژ كافي براي سيستم روشنايي نياز است. .3 چون امكان سوختن المپ وجوددارد به سيستم حمايت كننده اضافي نياز دارد. نقاط ضعف دودياب يونيزه: .1 حساسيت ضعيف نسبت به فاز اول حريق .2 نياز به تنظيم مجدد بعد از نصب .3 رطوبت ،درجه حرارت و گرد وغبار در حساسيت آن تاثير مي گذارد. .4 هر چند مدت به سرويس و تعمير نياز دارد. .5 در محل هايي كه احتراق عادي صورت مي گيرد قابل نصب نيست. .6 در برابر ذرات دود سرد و ذرات نسبت ًا بزرگ عكس العمل نشان نمي دهد. .7 در برابر دود حاصل از بعضي موادشيميايي ( )P.V.Cعكس العمل نشان نمي دهد. كاشف هاي شعله اي Flame Detector معمو ًال آنهRا را بRه خاطRر عكRس العمRل سRريع در نقاطRي ماننRد سكوهاي بارگيري و تخليه مواد نفتي و مكانهايي كه امكان سريع انفجار مي رود نصب مي كنند. كاشف هاي مادون قرمز :در ايRن سRيستم يكسRري فيلترهاي مخصRوص تصفيه كننده امواج نورانRي ،عدسRي هاي متمركRز كننده امواج مادون قرمRز و چشم الكتريكRي بRه كمRك فيلترهاي تصRفيه سRاير امواج تشعشعRي جدا شده و تنهRا اشعه مادون قرمRز بRه عدسRي هاي متمركRز كننده هدايRت مRي شود و سRپس بRه قسمت حساس چشم الكتريكي منتقل مي شود.  Response timeدر اين كاشف ها خيلي كم است. حساسيت آنها بستگي به اندازه شعله و فاصله آن تا كاشف دارد. عدم دقRت در انتخاب صRحيح كاشRف هRا و عدم رعايRت طريقRه صRحيح نصRب باعثبه صدا درآمدن كاذب سيستم مي شود. بطور كلي در نصب كاشف ها بايد به فاكتورهاي زير توجه شود: .1 نوع حريقي كه انتظار مي رود. .2 نوع ماده سوختني و مقدار آن .3 منابع جرقه .4 ارزشيابي محل  كاشف هاي گرمايي از نظر قيمت ارزانتر و عكس العمل دروغين كمتر از سايركاشف ها ولي از نظر سرعت عكس العمل كندترند .لذا براي محل هاي سربسته و نصب بطور مستقيم در باالي محل خطرناك مناسب ترند. اگر كاشف ها بطور نقطه اي نصب شوند فاصله لبه خارجي كاشف تا ديوار نبايدكمتر از 4اينچ باشد. كاشف هاي گرمايي نبايد نزديك اجاق ها و منابع گرما نصب شوند. -نصب كاشف هاي دودي از لحاظ تهويه مهم است.