به نام خدا بخش پنجم مفاهيم سيستم و مدل )System(سيستم سيستم چيست؟ يك گروه يا دسته از عوامل و اجزاء مرتبط كه با يكديگر تعامل داشته و تجميعپذير بوده تا به هدف مشخص برسند را سيستم گويند. 3 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي اجزاء سيستم پردازش خروجي ورودي بازخور مكانيزم كنترل اهداف 4 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع سيستم )1سيستم حلقه باز (:)Open-Loop سيستمي كه قادر به كنترل عمليات خود نيست. سيستمي كه فاقد عناصر مكانيزم كنترل يا بازخور باشد. خروجي 5 دانشكده مهندسي صنايع پردازش ورودي دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع سيستم )2سيستم حلقه بسته (:)Close-Loop سيستمي كه داراي عناصر مكانيزم كنترل و بازخور باشد. خروجي پردازش ورودي بازخور مديريت 6 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع سيستم )3سيستمهاي باز (:)Open Systems سيستمي كه با محيط خود از طريق جريان منابع(داده و اطالعات) در تعامل باشد. )4سيستمهاي بسته(:)Closed Systems سيستمي كه با محيط خود رابطه برقرار نكند. 7 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي زير سيستمها()Sub- Systems اليهها يا سطوح هر سيستم را زيرسيستمهاي آن نامند. زيرسيستمها خود داراي مشخصات كامل يك سيستم ميباشند. 8 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي سوپرسيستمها ()Super- Systems هنگاميكه يك سيستم جزئي از يك سيستم بزرگتر باشد ،سيستم بزرگتر را سوپر سيستم گويند. مثال :سيستمهاي شيءگراي سلسلهمراتبي 9 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي نمونههايي از سيستمها )1سيستمهاي پشتيباني مديران ارشدExecutive Support: )Systems (ESS )2سيستمهاي اطالعات مديريتManagement Information : )Systems (MIS )3سيستمهاي پشتيباني تصميمDecision Support Systems : )(DSS )4سيستمهاي كاردانشKnowledge Work Systems (KWS) : )5سيستمهاي دفتريOffice Systems (OS) : 10 )6سيستمهاي پردازش تراكنشTransaction Processing : دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي )Model( مدل مدل ()Model انتزاع ( )Abstractionيك شيء يا مفهوم را مدل گويند. مدل نمايانگر برخي از اشياء يا فعاليتها بوده كه هريك از آنها را يك موجوديت يا هستوند ( )Entityنامند. 12 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )1 :مدلهاي فيزيكي()Physical نمايانگر سهبعدي هستوندها يا موجوديتهاست. مثال :پروتوتايپ يك اتوموبيل يا ماكت يك ساختمان 13 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )2 :مدلهاي توصيفي ()Narrative هستوندها بصورت لغات گفتاري يا نوشتاري هستند: شنونده يا خواننده هستوندها بطريق توصيفي يا حكايتي ميفهمند. مثال :ارتباط شفاهي مديران و رفتار روزمرهي آنها. اكثر ارتباطات تجاري بصورت مدلهاي 14 توصيفي و حكايتي هستند. دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )3 :مدلهاي گرافيكي()Graphic هستوندها بصورت خطوط ،نمادها يا اشكال نمايش داده ميشوند. هزينه ميزان سفارش اقتصادي(:)EOQ هزي ن ه نگ نه زي ه كل هد اري هزينه خريد ميزان سفارش 15 دانشكده مهندسي صنايع EOQ دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )3 :مدلهاي گرافيكي()Graphic در طراحي سيستمهاي اطالعات به وفور استفاده ميشود. لگbران و طراحbان بسbياري از ابزارهbايي كbه تحلي ه نويسbان اسbتفاده مي كننbد، سيسbتم و نbيز برنbام ابزارهاي گرافيكي است. 16 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )3 :مدلهاي گرافيكي()Graphic سفارش نمودار جريان ( :)Flow Chartخريد 1 2 17 سفارش خريد را بازبيني كن سفارش خريد بازبيني شده 3 دادههاي سفارش خريد را بازبيني كن گزارش سفارش خريد گزارش سفارش خريد را تهيه كن دانشكده مهندسي صنايع سفارش خريد فايل تاريخ ي دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )3 :مدلهاي گرافيكي()Graphic سفارش):خريد نمودار جريان داده(Data Flow Diagram مشتريان -1 سفارشسفارش خريد بازبيني شده خريد را بازبيني كن -2 دادههاي سفارش خريددادههاي سفارش خريد را -3گزارش وارد كن سفارش خريد را فايل تهيه كن تاريخي گزارش سفارش خريد سفارش خريد مديريت فروش 18 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )4 :مدلهاي رياضي ()Mathematical هر تساوي يا فرمول رياضي را مدل رياضي نامند. مثال :ميزان سفارش اقتصادي: 2 PS EOQ M هزينه ثابت خريد =P • ميزان خريد ساليانه =S • هزينه نگهداري واحد كاال =M • مدلهاي رياضي پيچيده اصوال در جهان واقعيات غير 19 قابل فهم بوده و بلحاظ اقتصادي(زمان) با مشكل دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )5 :مدلهاي منطقي و قاعده محور ()Logical Rule Based مدلهاي بصورت «اگر....آنگاه »....را تشكيل ميدهند: … IF … THEN اكثر سيستمهاي هوشمحور و خبره از اين نوع هستند. 20 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )6 :مدلهاي احتمالي ()probabilistic مدلهايي كه بر اساس تئوري احتماالت بنا شدهاند: ][µ,σ² هرچه تصادفيتر بهتر. 21 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )7 :مدلهاي فازي ()Fuzzy همه چيز بر اساس درجه است. زياد 22 دانشكده مهندسي صنايع متوسط كم دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع مدل )7 :مدلهاي فازي ()Fuzzy سعي در تقليد رفتار انسان دارد. بر اساس تئوري امكان است. گنگي سيستمها را تفصيل و حل ميكند. استفادهي گسترده در زمينههاي گوناگون دارد. تمركز اصلي تحقيقات دكتر فاضل زرندي است. 23 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي كنترل سيستم كنترل سيستم منابع خروجي فرايند تبديل منابع ورودي اطالعات مديريت مديريت ،اطالعات را كه خروجي سيستم ميباشد ،دريافت ميكند. اطالعات مورد نياز مديران شامل اطالعات توليد ،توزيع، تحليل فروش و ...ميباشد. 25 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روشهاي تحليل و طراحي سيستم .1روش سيستميك .2روش چرخهي عمر .3روش پروتوتايپسازي 26 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش سيستميك فازهاي روش سيستميك )1فعاليتهاي اوليه و آمادگي گام اول :نمايش سازمان بصورت يك سيستم؛ بايستي قادر بود وضعيت سازمان را به يك يا چند مدل تبديل نمود. گام دوم :تشخيص محيط؛ شناخت رابطهي سازمان با محيط پيرامون بسيار مهم است. 28 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )1فعاليتهاي اوليه و آمادگي مديرعاملسازمان؛ گام سوم :تعيين زيرسيستمهاي زير زير زير م سيست م سيست م سيست منابع خدمات بازاريابي انساني 29 دانشكده مهندسي صنايع زير م سيست مالي دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام چهارم :حركت و پيشروي به زيرسيستمها بصورت جزئي؛ الف) مدير و تحليلگر ابتدا وضعيت سيستم را در رابطه با محيط دقيقا مطالعه ميكند: o آيا سيستم با محيطاش تعادل دارد؟ o آيا منابع بين محيط و سيستم بطريق مناسب تعامل داند؟ 30 o صنايع آيا سيستم اهداف خود را دنبال ميكند؟ دانشكده مهندسي دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام چهارم :حركت و پيشروي به زيرسيستمها بصورت جزئي؛ ب) تحليلگر سيستم بطرف زيرسيستمها حركت ميكند: o آيا زيرسيستمها تجميعپذيرند؟ o آيا همهي زيرسيستمها در جهت اهداف كل سيستم عمل ميكنند؟ 31 زرنديبه فاضلباال حسين از تحليل و تجزيه اين اصلي هدف دكتر محمد دانشكده مهندسي صنايع فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام پنجم :تجزيه و تحليل زيربخشها و اجزاء سيستم با توالي خاص؛ عناصر سيستم با توالي زير تحليل ميگردند: عنصر اول :ارزيابي استانداردها؛ • • • • 32 استانداردها بايستي معتبر باشند. استانداردها بايستي قابل فهم باشند. استانداردها بايستي واقعي باشند. استانداردها بايستي قابل اندازه گيري باشند. دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام پنجم :تجزيه و تحليل زيربخشها و اجزاء سيستم با توالي خاص؛ عناصر سيستم با توالي زير تحليل ميگردند: عنصر دوم :مقايسهي خروجيهاي سيستم با استانداردها؛ خروجيها ميبايست استانداردها را ارضاء كنند. 33 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام پنجم :تجزيه و تحليل زيربخشها و اجزاء سيستم با توالي خاص؛ عناصر سيستم با توالي زير تحليل ميگردند: عنصر سوم :ارزيابي مديريت؛ • • • • 34 آيا تيم مديريت بهلحاظ كمي و كيفي مناسب است؟ آيا مديران داراي مهارت كافي هستند؟ آيا مديران داراي قدرت كافي هستند؟ آيا ساختار سازماني به فرايندهاي حل مساله كمك ميكند؟ بطور كلي اگر بتوان مسائل را با ساختار و تيم مديريت موجود حل نمود ،عنصر مديريت مشكلي ندارد. دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام پنجم :تجزيه و تحليل زيربخشها و اجزاء سيستم با توالي خاص؛ عناصر سيستم با توالي زير تحليل ميگردند: عنصر چهارم :ارزيابي فرآيندهاي اطالعات؛ سيستم اطالعات مناسب طراحي كنيد. 35 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام پنجم :تجزيه و تحليل زيربخشها و اجزاء سيستم با توالي خاص؛ عناصر سيستم با توالي زير تحليل ميگردند: عنصر پنجم :ارزيابي منابع وروديها. 36 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام پنجم :تجزيه و تحليل زيربخشها و اجزاء سيستم با توالي خاص؛ عناصر سيستم با توالي زير تحليل ميگردند: عنصر ششم :ارزيابي فرآيندهاي تبديل و انتقال؛ 37 • ميزان اتوماسيون • ميزان استفاده از كامپيوتر و شبكه • طراحي از طريق كامپيوتر دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )2فعاليت تعريف و تعيين گام پنجم :تجزيه و تحليل زيربخشها و اجزاء سيستم با توالي خاص؛ عناصر سيستم با توالي زير تحليل ميگردند: عنصر هفتم :ارزيابي مجدد منابع خروجي؛ • در عنصر دوم توجه به خروجي توليد شده بوسيلهي سيستم بود ،در اينجا توجه به منابع فيزيكي در عامل خروجي سيستم است: • • • • 38 دانشكده مهندسي صنايع انبار كاالهاي نهايي پرسنل بارگيري پرسنل حمل و نقل و .... دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )3فعاليتهاي راه حل گام ششم :تعيين راه حلهاي آلترناتيو؛ گام هفتم :ارزيابي آلترناتيوها بر مبناي معيارهاي ارزيابي؛ گام هشتم:انتخاب بهترين راه حل؛ 39 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )3فعاليتهاي راه حل روشهاي انتخاب بهترين آلترناتيو: بر اساس نظريهي مينتزبرگ (Henry )Mintzbergمديران از سه طريق بهترين آلترناتيو را انتخاب ميكنند: )1تجزيه و تحليل دقيق روي آلترناتيو )2قضاوت بر مبناي فرآيندهاي ذهني بر اساس تجربه 40 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي فازهاي روش سيستميك )3فعاليتهاي راه حل گام نهم :اجراي پروتوتايپ راه حل؛ گام دهم :اجراي راه حل در مقياس متوسط؛ گام يازدهم :پيگيري موفقيت و كارايي اجرا؛ 41 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي خالصه روش سيستميك فعاليت تعريف: )4حركت از سيستم به سطح زيرسيستمها؛ )5تجزيه و تحليل بخشهاي سيستم بطريق متوالي؛ فعاليت راه حل: )6تعيين راه حلهاي آلترناتيو؛ )7ارزيابي راهحلها؛ )8انتخاب بهترين راهحل؛ )9اجراي پروتوتايپ؛ )10اجراي واقعي راه حل؛ )11كارايي راه حل؛ 42 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش چرخهي عمر سيستم ()SDLC روش چرخهي عمر سيستم هر سازمان يك موجود زنده است. هرسيستم چهار دورهي مشخص را طي ميكند: بلوغ ر ش د في عر م مر گ ك اه ش )1معرفي )2رشد )3بلوغ )4كاهش و مرگ 44 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش چرخهي عمر سيستم روش چرخهي عمر سيستم شامل فازهاي زير است: )1برنامهريزي ()Planning )2تجزيه و تحليل ()Analysis )3طراحي ()Design )4اجرا ()Implementation )5استفاده و نگهداري ()Use & Maintenance 45 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش چرخهي عمر سيستم روش چرخهي عمر سيستم كاربرد سيستميك براي ساختن يك CBISو زيرسيستمهاي آن است. روش ) SLC(System Life Cycleشامل يكسري از فعاليتهاست كه گامهاي روش سيستميك را دنبال ميكند. 46 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز برنامهريزي )1تشخيص مسئله :مديران سازمان ،غير مديران ،و عوامل محيطي نوعًا مسئله را تعيين نموده و نيازهاي CBISرا مشخص ميكنند. )2تعريف مسئله :هنگاميكه مديران دريافتند كه مسئلهاي وجود دارد ،بايستي آنرا تعريف نموده تا برايش راه حل پيدا كنند. oمسئله كجاست؟ 47 oعلل آن چيست؟ دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز برنامهريزي )3تعيين اهداف سيستم :در اين مرحله اهداف كلي سيستم توسط مديران و تحليلگران سيستم جهت ارضاء كاربران تعيين ميگردد. )4تعيين محدوديتهاي مسئله :تمامي محدوديتهاي داخلي و خارجي را تعيين كنيد. 48 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز برنامهريزي )5مطالعات و امكانسنجي الف) امكانسنجي فني و تكنيكي ب) امكانسنجي بازگشت اقتصادي ج) امكانسنجي بازگشت غيراقتصادي :اموري كه با پول قابل اندازهگيري نيست. د) امكانسنجي قانوني و اخالقي ه) امكانسنجي عملياتي و) امكانسنجي زماني و زمانبندي 49 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز برنامهريزي )6تهيهي پيشنهاد مطالعه در قالب سيستم :اگر پروژه داراي امكانسنجي مناسب باشد، جزئيات سيستم را جهت طراحي تهيه كنيد. طراح سيستم جزئيات آنرا جهت تصميمگيري ارائه ميدهد. )7تأييد يا رد پيشنهاد پروژه )8تعيين مكانيزمهاي كنترل پروژه 50 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز تجزيه و تحليل تحليلگر سيستم ،سيستم موجود را بمنظور طراحي سيستم جديد و يا اصالح سيستم جاري مطالعه ميكند. )1اعالم مطالعهي سيستم :همه بايستي در جريان كار مطالعات سيستم قرار گيرند. )2سازماندهي تيم پروژه :از روش Task Force استفاده كنيد. ) 3تعريف نيازهاي اطالعاتي سيستم :كاربران به چه 51 اطالعاتي نياز دارند؟ دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز تجزيه و تحليل )4تعريف معيارهاي عملكرد (Performance )Measure )5تهيهي پيشنهاد طراحي سيستم :تحليلگر سيستم بايستي دوباره تأييد يا رد مديريت را در اين زمينه بگيرد. )6تأييد يا رد طراحي پروژه 52 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز طراحي طراحي ()Designسيستم ،تعيين فرآيندها و دادههايي است كه سيستم نيازمند آن است. )1جزئيات طراحي سيستم را تهيه كنيد. الف) مدلسازي داده Data Modeling 53 o نمودار رابطه بين اجزاء o فرهنگ داده o شكل و فرم صفحهي نمايش/چاپگر دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز طراحي طراحي ()Designسيستم ،تعيين فرآيندها و دادههايي است كه سيستم نيازمند آن است. )1جزئيات طراحي سيستم را تهيه كنيد. ب) مدلسازي فرآيندها 54 o نمودار جريان سيستم o نمودار جريان برنامه o نمودار جريان داده دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز طراحي طراحي ()Designسيستم ،تعيين فرآيندها و دادههايي است كه سيستم نيازمند آن است. )1جزئيات طراحي سيستم را تهيه كنيد. ج) مدلسازي شيء 55 o مدل رابطهي اشياء o تعيين كالسها دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز طراحي )2تعيين آلترناتيوهاي ساختار و پيكربندي سيستم :طراح سيستم اكنون بايستي ساختار و پيكربندي سيستم و تجهيزات رايانهاي مورد نياز جهت پردازش مناسب را تعيين كند. )3ارزيابي ساختار و پيكربندي آلترناتيو سيستم؛ )4انتخاب آلترناتيو ساختار و پيكربندي مناسب؛ )5تهيه پيشنهاد اجرا؛ )6قبول يا رد پيشنهاد اجرا؛ 56 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز اجرا اتخاذ و تجميع منابع فيزيكي و ذهني جهت توليد يك سيستم عملياتي؛ )1برنامهريزي اجرا :مديران ،متخصصين و تحليلگران سيستم در مجموع اين برنامه را تهيه ميكنند. )2اعالم اجرا :پروژهي اجرايي به اطالع كاركنان ميرسد؛ )3تهيهي منابع سختافزار؛ )4تهيهي منابع نرمافزار؛ 57 )5تهيهي پايگاه دادهي مناسب؛ دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز اجرا )6تهيهي امكانات فيزيكي؛ )7آموزش كاربران؛ )8تهيهي پيشنهاد جايگزين؛ )9تأييد جايگزين نمودن سيستم جديد؛ )10جايگزين نمودن سيستم جديد: 58 o پايلوت o عاجل o فاز به فاز o موازي دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش :SLCفاز استفاده موارد اساسي )1استفاده از سيستم )2نظارت و ديدهباني )3نگهداري سيستم )4تهيهي پيشنهاد مهندسي مجدد :هنگاميكه سيستم اطالعات كارايي مناسب خود را از دست ميدهد؛ )5تأييد يا رد مهندسي مجدد :بسيار حساس و سخت است؛ 59 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش پروتوتايپ سازي ()Prototyping روش پروتوتايپ سازي()Prototyping تفاوت بين: پروتوتايپ سازي شبيهسازي پايلوت سازي 61 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي انواع پروتوتايپ )1پروتوتايپ نوع اول :ممكن است در سيستم واقعي پياده سازي نشود. )2پروتوتايپ نوع دوم :تا عملي شدن در سيستم واقعي دنبال ميشود. 62 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي پروتوتايپ نوع اول خير نيازهاي كاربران را مشخص كنيد 1 يك پروتوتايپ بسازيد 2 مقبولي ت پروتوتاي پ 3 بله پروتوتايپ را بكار بريد. 63 دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي پروتوتايپ نوع دوم خير خير 64 دانشكده مهندسي صنايع نيازهاي كاربران را مشخص كنيد 1 يك پروتوتايپ بسازيد 2 مقبوليت پروتوتايپ بله 3 سيستم عملياتي را كد كنيد. 4 سيستم عملياتي را تست كنيد. 5 مقبوليت سيستم بله 6 .پروتوتايپ را بكار بريد 7 دكتر محمد حسين فاضل زرندي روش آناليز و طراحي شيءگرا ()Object-Oriented آناليز و طراحي شيءگرا()Object-Oriented تمركز روي شيء است و نه فرآيندها: .1تعريف كالسها و زيركالسها .2تعريف روابط .3تعريف عمليات هر شيء نام شيء – ويژگيهاي شيء – عمليات شي ء Unified – Modeling – Language = 66 LML دانشكده مهندسي صنايع دكتر محمد حسين فاضل زرندي
50,000 تومان