بنام خدا معلولیت وبحران در خانواده تعریف معلولیت :سازمان جهانی بهداشت در ژانویه سال 1981معلولیت را ایجاد اختالل در رابطه بین فرد و محیط تعریف کرده است . اقسام معلولیت -1 معلولین ذهنی * عقب ماندگان ذهنی * بیماران روانی -2 معلولین جسمی :نقص عضو ،نابینایان و ناشنوایان -3 معلولین اجتماعی :قشر مطرود جامعه ( معتادان ،بزهکاران ،ولگردان ،محکومین زندان ها و متکدیان حرفه ای ) کودک معلول :کودکی است که از نظر جسمی ، عقلی ،روانی از حالت هنجار بدور باشد الف ) کودکان دچار ناتوانی جسمی مانند کودک کور ، کر ،الل و .... ب) کودکان دچار ناتوانی عقلی مانند کودکان کم هوش ،گیج و ابله ج) کودکان دچار ناتوانی روانی مانند محرومیت از مادر ،محرومیت از محبت ،کودکان ناسازگار و یتیم. عقب ماندگی ذهنی :اعمال عمومی ذهنی پایین تر از حد متوسط که همراه با نقص رفتار تطابقی است و در دوران رشد به ظهور می رسد.از نظر میزان توانائی هوشی در حد کودکان طبیعی همسال خود نیست و از نظر سن عقلی حداقل دو سال از سن تقویمی خویش عقب تراست . معلولین ذهنی :عقب ماندگان ذهنی افرادی هستند که به علت وقفه یا کمبود رشد ذهنی در شرایط عادی نمی توانند از برنامه های معمولی آموزش و پرورش استفاده مطلوب کنندو نمی توانند با محیط تطبیق وسازگاری اجتماعی پیدا کنند وبه دلیل عقب ماندگی ذهنی از نظر درک مسائل ، قدرت استدالل و قضاوت صحیح و دقت ویادگیری به درجات مختلف محرومند. انواع عقب ماندگی ذهنی : -1 عقب ماندگی هوشی خفیف :ضریب هوشی = 50تا 69 -2 عقب ماندگی هوشی متوسط :ضریب هوشی = 35تا 49 -3 عقب ماندگی هوشی شدید :ضریب هوشی = 20تا 34 -4 عقب ماندگی هوشی بسیار شدید :ضریب هوشی = کمتر از 20 همچنین به شکل زیر نیز عقب ماندگی را تقسیم بندی می نمایند: الف ) کودکان مرزی ( ضریب هوشی ) 95 – 75رفتار و ظاهر مانند کودکان عادی است ،حافظه قوی ولی ضعف در استدالالت ریاضی دارند. ب) کودکان آموزش پذیر ( ضریب هوشی 80 ) 75 – 50درصد کودکان عقب مانده در این گروه قرار دارند با تشویق وکمک واستفاده از روش های صحیح قادر به ادامه تحصیل تا کالس چهارم و پنجم ابتدائی می باشند ،از عهده مشاغل ساده برمی آیند. ج) کودکان تربیت پذیر ( ضریب هوشی ) 50 – 25می توانند یادبگیرند که ادرار ومدفوع خود را کنترل کنند،خواندن را یاد می گیرند ولی قادر به نوشتن نیستند. د) کودکان پناهگاهی ( ضریب هوشی ) 25 – 0نارسائی حرکتی و حسی دارند ودیر تر از هر کودکی می ایستند و به ندرت راه می افتند وقادر به کنترل ادرار ومدفوع نیستند. علل عقب ماندگی ذهنی -1 در 25درصد موارد علل آن شناخته شده و در بقیه موارد ناشناخته است -2 عوامل ارثی :تحقیقات نشان داده است اختالالت ،جابجائی یا کم و زیاد شدن کروموزوم ها باعث معلولیت ها وعقب ماندگیهای ذهنی شده واختالل در کروموزوم های معمولی و غیر جنسی ، معلولیت ها و عقب ماندگی های ذهنی عمیق تری را به همراه دارند. -3 علل قبل از تولد : * سوء تغذیه مادر ،مثًال کمبود ید باعث عقب ماندگی ذهنی نوزاد می شود و کمبود اسید فولیک باعث بروز نقائص عصبی می گردد * عفونت های مادر زادی حاد مانند سرخچه * عفونت های مادرزادی مزمن مانند سیفلیس و توکسوپالسموز * ناسازگاری خونی مادر و جنین ( Rhمنفی بودن مادر ) * اکالمپسی وپره اکالمپسی * سن والدین :با افزایش سن مادر احتمال عقب ماندگی کودک افزایش می یابد * پرتو نگاری موجب میکروسفالی ،عقب ماندگی ذهنی و اسپاینا بیفیدا می شود * استفاده از داروهای آرامبخش و خواب آورها و آنتی بیوتیک های غیر مجاز * ابتال به بیماری های عفونی * قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس خصوصًا در ماه های اول بارداری * مصرف دخانیات و مواد مخدر یا الکل -4 عوامل زمان تولد :شرایط نامطلوب زایمان یا اشتباهات پزشکی به هنگام تولد ،در بروز عقب ماندگی ذهنی نقش دارد به عنوان مثال کمبود اکسیژن در حین تولد می تواند موجب آسیب دائمی گردد که در زایمان های طوالنی اتفاق می افتد ،از دیگر علل تولد نوزاد زودرس و نارس است .همچنین کمبود اکسیژن به علت پیچ خورگی بند ناف ،موجب ضایعات مغزی می شود .ضربات حین زایمان ،ناهنجاری های لگن مادر و عفونت از علل دیگر می باشند . - 5 عوامل پس از تولد :ابتالی کودک به بعضی از بیماری ها در بدو تولد یا در سنین اولیه و در دوره های مختلف رشد در مواردی باعث عقب ماندگی ذهنی می گردد که میزان و درجه عقب ماندگی به عواملی مثل نوع و شدت بیماری و سن کودک بستگی داردمانند مننژیت ،بیماری های عفونی ،ضربه های مغزی وسوء تغذیه و.-.... - 6 عوامل محیطی ،اجتماعی و فرهنگی :وجود خانواده ها و محیط های مضطرب و پر تشنج وحضور والدین با عدم تعادل روانی و عاطفی الزم ،باعث می شود که کودک از نظر عاطفی ، رشد سالم و طبیعی و سازگار با محیط نداشته باشد و نارسائی های هوشی بوجود آید مانند عامل تغذیه . معلولین جسمی :معلولینی هستند که دچار ضایعات و اختالالت جسمی می باشند شایع ترین معلولیت های جسمی عبارتند از : الف ) نقص عضو ها ،ممکن است بدلیل حوادث ،عوامل ارثی ، مادرزادی و بیماری ها باشد ب) ضایعات نخاعی ،مانند ضربه ها و تومورها ج) ناهنجاری های مربوط به اسکلت ،انحرافات ستون مهره ها یا ناهنجاریهای استخوان های اصلی دست و پا یا سر و گردن به علل مادرزادی یا حوادث د) اختاللت بیولوژیکی و متابولیسم ،مثل بیماران هموفیلی و بیمارانی که هر دو کلیه خود را از دست می دهند ه) نابینایان و) ناشنوایان ،عوامل ارثی ،مادرزادی ،بیماری های عفونی ، شغلی و تصادف ار علل ناشنوائی می باشد. خصوصیات معلولیت : - 1 ناتوانی فیزیکی یا روانی یا مخلوطی از هر دو در فرد ایجاد می کند - 2 قبل از بیست و دو سالگی ظاهر می شود - 3 این بیماری ها تا ابد یا انتهای زندگی به همراه فرد هستند - 4 محدودیت های بالقوه ای در سه حیطه یا بیشتر از فعالیت های مهم زندگی ایجاد می کنند که شامل مراقبت از خود ،صحبت کردن ،یاد گیری ،حرکت می باشد - 5 نیاز به مراقبت های طوالنی می باشد خصوصیات عقب ماندگی هوشی -1 نقص اعمال هوشی -2 نقص تطابق رفتار با نیازهای زندگی روزانه -3 مزمن بودن -4 وجود از زمان تولد یا آغاز کودکی خانواده و معلولیت بعضی از معلولین در منزل بطور عادی زندگی می کنند ومی توانند با خانواده زندگی نسبتًا راحتی داشته باشند و برخی از معلولین نیاز به درمان خاصی ندارند وبعضی دیگر نیاز به آموزش برای کاهش معلولیت وناتوانی خود دارند.در برخی موارد معلولیت قابل درمان و بهبودی است ،فردی که مشکل بینائی و ضعیف بودن چشم را دارد با استفاده از عینک ممکن است خوب شود یا آموزش راه رفتن با استفاده از عصا برای فردی که نمی تواند راه برود .در بعضی از موارد ،کودک از نظر عاطفی و اقتصادی برای تمام عمر وابسته به خانواده باقی می ماند .تشخیص ممکن است در هنگام تولد یا در حدود سن مدرسه صورت گیرد اگر آگاهی از معلولیت به تدریج حاصل شده ،این آگاهی تاثیر ناگهانی ندارد و عکس العمل های والدین بسیار متفاوت می باشد.احساس گناه رایج ترین عکس العمل های والدین می باشد والدینی که در انتظار به دنیا آمدن کودک خود هستند ،در حالتی از انتظارات بلند پروازانه بسر می برند و نه تنها انتظار یک کودک طبیعی را دارند بلکه انتظار آنان بدنیا آمدن یک کودک عالی می باشد. تاثیراتی را که کودک عقب مانده ذهنی روی خانواده دارد می توان به صورت عاطفی ،اجتماعی و اقتصادی طبقه بندی کرد. • تاثیر اقتصادی :هزینه رفت و آمد به مدرسه ،کم شدن درآمد خانواده بدلیل پایبند بودن مادر به کودک در منزل ،نگهداری در موسسات و هزینه خرید امکانات مشکالتی را برای خانواده ایجادمی کند. • تاثیر اجتماعی :ممکن است خانواده در پذیرائی کردن از مهمانان در خانه و مالقات دوستان در محافل اجتماعی با مشکل مواجه گردند ونیز احتمال دارد روابط خانواده با همسایگان بدلیل رفتارهای کودک تیره گردد و تفریح و فعالیت های اجتماعی غیرممکن شود. • تاثیر عاطفی :عقب ماندگی ذهنی کودک می تواند زندگی زناشوئی را نیز تحت تاثیر قرار دهد باید متذکر شد چنانچه خانواده دارای ثبات در زندگی زناشوئی باشد از خانواده هائیکه از این ثبات بی بهره اند در احساسات و رفتار خود نسبت به داشتن کودک عقب مانده ذهنی به مراتب بهتر عمل خواهد کرد. یکی از عناصر مهمی که در سازگاری میان والدین و کودک دخالت می کند ،هوش والدین است .در خانواده با هوش که هوشمندی بسیار با ارزش است ،تفاوت میان کودک با هوش و کودک عقب مانده ذهنی برای خانوده بسیار رنج آور است ازطرف دیگر خانواده هائی که از توانائی هوشی کمتری برخوردارند بهتر قادرند که حتی کودک عقب مانده ذهنی عمیق را بپذیرند .مهمترین عاملی که به نظر می آید در رابطه کودک معلول و خواهران وبرادران او تاثیر داشته باشد ،میزان وابستگی کودک معلول است ( یعنی میزان توانائی کودک در انجام کارهای مربوط به خود ) هرچه وابستکی بیشتری در مقایسه با سایر کودکان معلول هم سن خود داشته باشد تاثیرش روی خواهر و در نتیجه زمان اندکی از جانب والدین برای سایر کودکان باقی خواهد ماند .موضوع دیگری که گاهی اتفاق می افتد این است که خواهر یا برادران خانواده ممکن است به علت داشتن خواهر یا برادر معلول دچار شرمساری و برآشفتگی شود باید متذکر شد که چنانچه والدین دارای سازگاری باشند خواهر وبرادران هم از این سازگاری بهره مند خواهند شد چون کودکان مستعد تقلید از ارزش ها و آداب ورسوم والدین خود هستند .ارزش های مذهبی می تواندموجب پذیرش بهتر و تحمل بیشتر کودک عقب مانده ذهنی گردد. معلولیت های جسمی مشکالتی را برای فرد و خانواده به وجود می آورد از جمله مشکل از نظر نشستن ،راه رفتن ،لباس پوشیدن ،رژیم غذائی ،مشکالت دفع ادرار ،مشکالت دفع مدفوع ،زخم بستر ،سوختگی ها و غیره پیشگیری از معلولیت پیشگیری سطح اول :در پیشگیری سطح اول نقش آموزش بسیار مهم می باشد - 1 بهبود استاندارد های مسکن ،رعایت احتیاط و بهبود استاندارد در جاده ها و زمین های بازی - 2 آموزش در مورد مراقبت های قبل از ازدواج یا مشاوره قبل از زدواج - 3 مواردی که باید مشاوره ژنتیکی انجام شود باید به خانواده آموزش داده شود -4 آموزش مراقبت های دوران بارداری مانند کنترل عفونت ها ومصرف داروها ،رژیم غذائی ،ناسازگاریهای خونی -5 پیشگیری از حوادث که در سنین قبل از مدرسه ودر سنین نوجوانی شایع هستند -6 خدمات تنظیم خانواده - 7 پیشگیری از بیماریهای عفونی در دوران کودکی و ارائه خدمات (مانند واکسیناسیون ) پیشگیری سطح دوم :هدف از پیشگیری سطح دوم تشخیص به موقع و درمان است .با غربالگری باید معلولیت ها تشخیص داده شود مانند بررسی نوزادان در بدو تولد .تمام سیستم های نوزاد باید در بدو تولد بررسی شده و اگر کودک اختالل داشته باشد در همان مراحل اولیه درمان صورت گیرد مانند لب شکری ،شکاف کام و عقب ماندگی ذهنی پیشگیری سطح سوم :مانند فیزیوتراپی نقش پرستار بهداشت جامعه در پیشیری از معلولیت ها پرستاران می توانند در مواردی که در پیشگیری سطح اول و دوم توضیح داده شد فعالیت داشته باشند .عالوه برآن می توانند در موارد ذیل نقش داشته باشند: -1 مشارکت در مراقبت از کودک و ارائه وراهنمائی های الزم به خانواده - 2 مالقات مادر در بیمارستان ( بهترین راه برای آنکه مادر احساس کند در جامعه حمایت می شود ) -3 تعیین نقاط ضعف وقوت خانواده -4 جلوگیری از پیشرفت معلولیت -5 سعی در خودکفائی معلول و قادر سازی وی در برخورد با مشکالت و.... تعریف بحران : بحران عبارت است از واژگونی با عدم تعادل در وضعیت ثابت و پایدار که در آن روش های حل مشکل موثر نیستند ،شخص احساس می کند که قبًال در حل مشکل موفق بوده ولی شرایط جدید باعث ایجاد اشکال در حل مسائل یا استراتژی های تطابق فرد شده و حالت تعادل او را برهم می زند .راکل می گوید : وضعیت بحرانی به عنوان تغییر شدید روانی تسریع شده بوسیله یک عامل تنش زا است ،حالت شدید آشوب و بی نظمی می باشد که توانائی سازش و تطابق فرد را برهم می زند . واژه بحران به معنای واقعی کلمه یعنی مرحله یا زمان تصمیم گیری در باره بعضی چیزها و نقطه عطف .این واژه را وقتی استفاده می کنیم که با یک وضعیت اضطراری و پراسترس مواجه شدیم و خود را از شدت و سختی آن تحت فشار احساس کنیم . ویژگی های بحران -1 روش های حل مشکل موثر نیستند -2 اگر شخصی استرس یا حتی استرس شدید را مهار کردنی بیابد آن واقعه بحران تلقی نمی شود -3 بحران موضوع یک یا دو روز نیست بلکه یک تهدید طوالنی مدت است و معموًال طی دو هفته حل نمی شود. انواع بحران -1 بحران وضعیتی یا موقعیتی -2 بحران تکاملی ( بلوغ ) -3 بحران تکاملی –موقعیتی بحران تکاملی بحران تکاملی را بحران انتقالی نیز می گویند چون فرد از یک مرحله به مرحله دیگر می رود و طی انتقال های طبیعی فرایند تکامل اتفاق می افتد. تطابق موفقیت آمیز با بحران تکاملی باعث انتقال فرد به سطح تکاملی بعدی می شود. اشمیگل سه دلیل عمده را برای عدم سازگاری یک فرد با نقش خودذکر می کندکه عبارتند از : -1 ناتوانی در برخوردبا نقش اصلی خود :فرد دراین رابطه باید یک مدل والگو برای ایفای نقش خود داشته باشد -2 عدم ارتباط مناسب با دیگران :دراین زمان فرد بی کفایت است و مهارت الزم را ندارد وفکر می کند که نمی تواند به اهداف موردنظر برسدودر فرایند زندگی دستخوش مشکالت می شود -3 طردشدن بوسیله دیگران :فرد فکرمی کند که اگر این نقش را بپذیرد بوسیله دیگران طرد خواهد شد.به عنوان مثال نوجوان در مراحل رشد وتکامل یک حرکت انتقالی دارد به همین دلیل نه درمیان کودکان ونه در میان بزرگساالن جای دارد. بحران های تکاملی قابل پیش بینی هستند به همین دلیل عوارض و مشکالت عاطفی و رفتاری ناشی از آنها کمتر می باشد.البته فاکتورهای زیادی مانند مکانیسم های دفاعی خصوصیات شخصیتی فرد و سیستم های حمایت کننده در چگونگی مقابله با بحران موثر می باشد. مهمترین بحران های تکاملی عبارتند از :مرحله بلوغ ، ازدواج ،حاملگی ،تولد فرزند ،میانسالی ،منوپوز و بازنشستگی . بحران موقعیتی حادثه ای وسیع است وممکن است الزامًا بخشی از زندگی طبیعی فرد را در برگیرد.اغلب ناگهانی و غیر منتظره وتاسف بار می باشد ،بیش از ظرفیت وتوان فرد بوده وغالبًا تهدید کننده است .اهداف زندگی فرد را به تعویق می اندازدو باعث ایجاد فشار ،اضطراب و رنج فراوان می شود. اغلب الینحل است وممکن است از بحران های گذشته منشاء بگیرد. بحران های موقعیتی عبارتند از :حوادث طبیعی نظیر سیل وزلزله ،جنگ جدائی ،طالق ،ترک والدین ،مرگ یکی از والدین ،از دست دادن شغل و.. بحران تکاملی –وضعیتی غیرقابل پسش بینی و حادثه مخاطره انگیزی است که در انتقال از یک مرحله تکاملی به مرحله دیگر روی می دهد عکس العمل نسبت به بحران بطور کلی واکنش ها نسبت به بحران عبارتند از :احساس گناه ،شرم ساری ، اضطراب ،افسردگی ،سردرد. بطور کلی چهار مرحله در واکنش فرد نسبت به بحران وجود دارد که عبارتند از : -1 شوک -2 مرحله دفاعی -3 آگاهی از موقعیت بحرانی -4 حل مشکالت وتطبیق مرحله شوک : دراین مرحله فرد احساس درماندگی ،اضطراب و ترس می کند .تفکر و رفتار فرد سازمان یافته نیست و قادر به برنامه ریزی نیست . واکنش های فیزیولوژیکی که در این مرحله بروز می کند عبارتند از کاهش فشار خون ،کاهش درجه حرارت بدن ، نقصان حس و ............. از لحاظ اجتماعی فرد قادر نیست کارهای متناسب انجام دهد و به تدریج منزوی می شود و گاهی بیش از حد فعال می شود ،مرحله شوک گذرا است شاید چند ساعت یا چند روز طول بکشد. مرحله دفاعی : در این مرحله فرد سعی می کند همانند گذشته راه های حل مشکل را که موفقیت آمیز بوده بکار گیرد وخودش را با وضعیت جدید تطبیق دهد اما از اضطراب و ناراحتی اش کاسته نمی شودو از واقعیت موجود فرار می کند یا آن را به دیگران نسبت می دهد و به درون خود پناه می برد ،گوشه نشینی اختیار می کند ،واقعیت را نمی پذیرد و انکار می کند.این مرحله بسته به نوع بحران ممکن است کوتاه مدت یا طوالنی مدت باشد معموًال در این مرحله انکار مکانیسمی است که بکار گرفته می شود و توام با آن فرد ممکن است از دلیل تراشی ،جابه جائی وبرون فکنی استفاده کند آگاهی از موقعیت بحرانی : این مرحله بتدریج در فرد ایجاد می شود و فرد سعی می کند تا بخوبی بحران را حل کند ،اضطراب واسترس او هنوز موجود است و واقعیت موجود فرد را خسته و عصبی می کند و بدنبالش افسردگی ،آژیته بودن ،غم واندوه فراوان ،پایین بودن اتکاء به نفس پیش می آید . بتدریج فرد قادر می شود راه حل مناسب برای حل بحران را برنامه ریزی کند ونهایتًا این احساس را دارد که در رسیدن به اهدافش ناموفق است حل مشکالت وتطبیق :زمانی اتفاق می افتد که شخص بحران را بشناسد . در این مرحله موفق به حل مشکالت شده واحساسش نسبت به موقعیت مشکل تغییر می کند وحس می کند به عواطفش غلبه نموده است . خانواده وبحران در خانواده نیز بحران منجر به پیشرفت یا بهبود فعالیت ها شده ویا خطر بی نظمی را بدنبال دارد.وقتی خانواده در حل مشکل خود ناتوان گردد سعی می کند روش های جدید حل مشکل را بکار گیردخانواده نیز ممکن است مانند فرد با بحران وضعیتی و تکاملی مواجه شود ،برای گذراندن موفقیت آمیز هر مرحله ،تمام اعضای خانواده باید با موقعیت جدید سازش پیدا کنند مراحل تکاملی زندگی خانوادگی قابل پیش بینی است ومی توان با مداخالت پرستاری برای سازش بهتر با مشکالت به خانواده کمک کرد. مداخله در بحران هدف از مداخله کمک سریع به شخص ،خانواده یا جامعه است که مشکل را حل کنند ،طول مدت بحران با مداخله یا بدون مداخله 6 -4هفته است . ارزیابی فرد بحران زده پرستار باید به اندازه کافی در جمع اوری اطالعات سرعت عمل داشته باشد و نکات ذیل را مورد توجه قرار دهد -1 سطح اضطراب واحساس فرد نسبت به بحران -2 درک فرد چگونه است آیا مختل شده یا خیر -3 وجود هرنوعالیم اعم از فیزیکی یا روانی را در فرد بحران زده بررسی کند -4 آیا امکان خودکشی در فرد وجود دارد ؟ -5 موقعیت معمولی زندگی فرد چگونه است آیا نظافت کرده ، از کودکان چگونه نگهداری می کند؟ و... مداخله یا اجرا همانطور که اشاره شد در بحران ها بطور موقت فرد دچار عدم تعادل روانی شدید می شود وتالش می کند به هر نحوی که شده مشکل پیش آمده را از بین ببرد وتعادل خود را باز یابد .واکنش ها عبارتند از :فشارهای جدایی ،مشغولیات فکری و تصور در باره فردی که از بین رفته ،بروز احساس گناه و تقصیر . کمک رسانی به افراد بحران زده اگر به جا ومناسب باشد ،مفید وارزنده بوده وباعث سرعت در پیدایش تعادل روانی ،جلوگیری از اختالالت روانی و عاطفی شدید و حتی جلوگیری از انتقام جوئی وبدبینی نسبت به دیگران می شود .دخالت در بحران های زندگی ،در حقیقت نوعی پیش گیری ثانویه است که با تشخیص فوری بحران و درمان زودرس ،قطعی و موثر جهت کم کردن دوران بیماری همراه است . انجام مداخله در بحران ها ما دو هدف داریم : -1 کم کردن فشارها و استرس های بوجود آمده -2 حمایت و قدرت بخشیدن در بکارگیری توانائی ها وشایستگی ها اقدامات -1 استفاده از داروها :البته نه به شکلی که وابستگی ایجاد کند و اگر استفاده نشود بهتر است -2 اشتغال حواس -3 کمک به مددجو تا با بحران مواجه شود -4 به مددجو کمک شود تا در مورد احساساتش بطور باز صحبت کند -5 به مددجو قوت قلب کاذب ندهیم -6 افکارمثبت داشتن -7 کسب آگاهی ودادن اطالعات به فرد -8 تماس با فردی که قبًال چنین تجربه ایی را داشته است مثل عمل جراحی -9 کمک به فرد بحران زده در مراقبت از خود -10 تغییر سبک زندگی -11 تماس جسمانی با فرد،لمس کردن و برقراری ارتباط -12اقدامات برای کنترل استرس * دادن آگاهی و اطالعات * گوش کردن موسیقی * تنفس عمیق * شبیه سازی * آرام سازی ارزشیابی -1 آیا مددجو به وضعیت اولیه خود برگشته است ؟ -2 آیا مددجو تعادل خود را بدست آورده است ؟ از بذل توجه شما سپاسگزارم
سایر • پزشکی و سلامت • علوم انسانی و علوم اجتماعی
دانلود پاورپوینت معلولیت وبحران در خانواده
55,000 تومان