رنگ ها

بسم الله الرحمن الرحیم موضوع : مبانی هنرهای تجسمی (رنگها) تهیه کننده : معني رنگ بطور كلي ميتوان رنگ را به دو معناي عمده بررسي كرد : الف ) رنگ به عنوان ماده‌اي كه با آن چيزي را رنگ‌آميزي مي كنند . در اين معني رنگ معموال از مخلوط رنگدانه‌هاي بسيار ريز ( ) Pigmentو موادي كه اصطالحا به آنها بست مي‌گويند ساخته مي‌شود . ب) پدي9ده رنگي موض9وعي اس9ت چن9د جانب9ه و مرب9وط ب9ه چگ9ونگي دي9دن و درك رن9گ ،ك9ه س9ه عام9ل در ايجاد آن دخالت دارند و اين عوامل عبارتند از : - 1نور به عنوان منبع فرآيند رنگ كه بدون آن رينگ اشياء ديده نمي‌شود . -2اش9ياء ب9ا س9اختار مولك9ولي خاص9ي ك9ه دارن9د ب9اعث مي‌ش9وند ك9ه هم9ه ي9ا بخش9ي از ن9ور تابي9ده ش9ده ب9ه آنها جذب يا منعكس شوند و به رنگ همان بخش از نور ديده مي‌شوند . -3ن9ور بازت9اب يافت9ه از س9طح اش9ياء در ي9ك فرآين9د پيچي9ده پس از گذش9تن از مردم9ك ب9ه وس9يله‌ي س9لولهاي ن9وري ك9ه در ش9بكيه وج9ود دارن9د تش9خيص داده مي‌ش9وند و س9پس توس9ط اعص9اب بين9ايي ب9ه مفهوم رنگ ها َر نگ بازتابی از نور است که به شکل‌های متفاوتی در می‌آید و این بازتاب مجموعٔه وسیعی را شامل می‌شود. رن.گ ب9ه ه9ر م9ایع ،ش9بهه م9ایع ی9ا ه9ر ت9رکیب ص9مغ مانن9دی ک9ه موق9ع اعم9ال ش9دن ،الی9ه ن9ازکی را جهت پوش9اندن جسمی جامد ایجاد کند ،گویند. نور سفید از طیف کاملی از رنگ‌ها تشکیل یافته‌است .اگر یک ناحیه باریک از طول موج‌های نور سفید توسط ماده جذب شود بقیه طول موج‌ها از ماده عبور کرده و چشم انسان طول موج‌های ترکیبی که از ماده عبور کرده را می‌بیند. از رنگ برای محافظت ،نگهداری ،دکوراسیون یا جهت اضافه کردن هرگونه قابلیت بر روی یک سطح که توسط رنگدانه پوشانده می‌گردد ،استفاده می‌شود.مثال‌هایی از محافظت عبارتند از :پوشاندن سطح فلزات برای کند کردن خوردگی ،یا رنگ کردن خانه جهت محافظت از آن در برابر عناصر خارجی(آب ،خاک و.)... تاریخچه - 1 نقاش9ی‌های پی9دا ش9ده در غاره9ا ک9ه توس9ط رنگه9ای بدس9ت آم9ده از ُاخ9را ،و اکس9یدهای هم9اتیت و مگن9تیت کش9یده ش9ده‌اند ب9ه ۴۰۰۰۰س9ال قب9ل و ب9ه دوران انس9انهای هموس9اپینس ب9از می‌گ9ردد. نقاش9ی‌های کهن در درن9ادای مص9ر ک9ه ب9رای س9الیان متم9ادی ب9دون حف9اظ و در مع9رض ه9وا بوده‌اس9ت ،ی9ک پدی9ده درخش9ان اث9ر برلینس9ی می‌باش9د ک9ه هن9وز هم ب9ه هم9ان روش9نی ۲۰۰۰س9ال قب9ل است.مص9ری‌ها رنگهایش9ان را ب9ا م9اده‌ای ص9مغ مانن9د ،ت9رکیب می‌کردن9د و ه9ر ی9ک را ب9ه ص9ورت جداگان9ه ب9ر روی س9طح اعم9ال می‌کردن9د ب9دون اینک9ه ذره‌ای ب9ا هم مخل9وط گردن9د.آنها از ۶رن9گ اس9تفاده می‌کردن9د :س9فید ،س9یاه ،قرم9ز ،آبی ،زرد و س9بز .م9ابقی بحث راج9ع ب9ه ت9اریخ رن9گ ،از حوصله این مقاله خارج است. تاریخچه2 - مح9دوده ی ش9ناخت م9ا از ت9اریخ اعتق9ادات و کش9فیات درب9اره ی رن9گ بس9یار مح9دود و کوچ9ک اس9ت. چ9را ک9ه از گذش9ته ه9ای بس9یار دور در تم9ام جوام9ع اس9تفاده از رن9گ مت9دوال ب9وده اس9ت و ب9ه همین علتعقای9د گذش9تگان درب9اره ی رن9گ در ی9ک ب9افت پیچی9ده و ب9ه هم مرتب9ط اس9ت .ولی آن چ9یزی ک9ه معل9وم ات این اس9ت ک9ه از ح9دود 30000ت9ا 15000س9ال پیش از میالد مس9یح از رن9گ اس9تفاده می ش9ده اس9ت .نقاش9ی ه9ای غ9ار ه9ای آلت9امیرا در ش9مال اس9پانیا و الس9کو در جن9وب فرانس9ه ش9واهد این ادع9ا هس9تند .ام9ا ب9ا ش9روع عص9ر کش9اورزی در 6000ت9ا 7000س9ای پیش از میالد و ب9ا اخ9تراع س9فال و ایج9اد م9دنیت (مس9ائل دی9نی) اس9تفاده از رن9گ ش9کل ک9اربری اری پی9دا ک9رد و وج9ود س9فال ه9ای رنگین در س9رزمین ه9ای بین النه9رین –ای9ران و آس9یای ص9غیر – ک9ه مرب9وط ب9ه 5000س9ال پیش از میالد است نشانگر این توسعه است . انواع رنگ‌ها • رنگ‌های گرم رنگ‌های گرم • رنگ های رنگه9ای گ9رم نیم9ه قرم9ز چرخه رنگها ب9ه عن9وان رنگه9ای گ9رم ش9ناخته می‌ش9وند ک9ه ش9امل زرد -س9بز سرد و قرمز-بنفش می‌باشد. •نقاط قوت :این رنگها القاء کننده گرمی و راحتی هستند. •نق9اط ض9عف :رنگه9ای گ9رم زی9ادی در تص9ویر ب9اعث تض9عیف برجس9تگی ک9ه بای9د در تص9ویر وج9ود داشته باشد می‌شود. گه9ای نکت9ه :بنفش نقش9ی دوگان9ه دارد در کن9ار رن ‌ گ9رم خاص9یت گ9رمی ودر کن9ار رنگه9ای س9رد خص9لت گه9ای اص9لی را س9رد دارد .بط9ور کلی می‌ت9وان رن ‌ «زرد = متناس9ب ب9ا ش9کل مثلث ---قرم9ز = متناس9ب ب9ا ش9کل مرب9ع ---آبی = متناس9ب ب9ا ش9کل دای9ره» دانس9ت ودر کن9ار آن س9ه رن9گ دیگ9ر «ن9ارنجی -س9بز -بنفش» را در گ9روه رنگه9ای مکمل طبقه بندی کرد. رنگ‌های سرد نیم9ه آبی چرخ9ه رن9گ ب9ه عن9وان رنگه9ای س9رد ش9ناخته ش9ده ک9ه ش9امل آبی -س9بز و آبی -بنفش می‌باشد. •نق9اط ق9وت :این رنگه9ا آرام و راحت هس9تند .این رنگه9ا ممکن اس9ت بص9ورت غ9یر ص9میمی و بی تکلف و ساده دیده شوند و برای انتخاب به عنوان پس زمینه مناسب هستند. •نق9اط ض9عف :این رنگه9ا احس9اس منفعالن9ه داش9ته و ممکن اس9ت ب9رای تص9اویر گ9رافیکی ق9وی مناسب نباشند. رنگ های اصلی ما 2نوع رنگ اصلی داریم رنگ های اصلی نقاشی و رنگ های اصلی نور رنگ های اصلی نقاشی عبارتند از : زرد -آبی -قرمز که از ترکیب این 2به 2این رنگ ها با هم رنگ های ثانویه ایجاد میشوند: قرمز+آبی=بنفش زرد+قرمز=نارنجی آبی+زرد=سبز و اگر هر 3رنگ آبی-قرمز و زرد را با هم ترکیب کنیم رنگ سیاه ایجاد می شود. رنگ های اصلی نور عبارتند از: قرمز-سبز-آبی که از ترکیب 2به 2این نور های رنگی رنگ های فرعی حاصل می شوند: سبز+آبی=فیروزه ای قرمز+سبز=زرد قرمز+آبی=بنفش و از ترکیب این 3رنگ اصلی رنگ سفید ایجاد می شود. مدل روبرو مدل RGBمخفف Red-Green-Blueسه رنگ اصلی نور است که رنگ های فرعی را نیز نمایش داده است. ادراک رنگ ادراک رنگ به 3عامل مهم بستگی دارد: -1ش9رایطی ک9ه تحت آن ش9یئی دی9ده می ش9ود .ب9رای مث9ال ب9رخی از رن9گ ه9ا ک9ه در زی9ر ن9ور المپ نقاش9ی می ش9وند رب9ا رن9گ ه9ایی ک9ه در زی9ر ن9ور ط9بیعی روز نقاش9ی می ش9وند متف9اوت اس9ت .زی9را ادراک این دو رن9گ متف9اوت اس9ت و ب9ه دو ن9وع انتش9ار ان9رژی طی9ف ن9وری مختل9ف م9ه در ه9ر ی9ک از آن دو منبع نور وجود دارند وابسته است -2ادراک رن9گ ب9ه خصوص9یات وی9ژه ش9یئی از نظ9ر طی9ف ن9وری بس9تگی دارد ب9ه عب9ارت دیگ9ر ب9ه توان9ایی م9واد تش9کیل دهن9ده ش9یئ در ج9ذب ،انعک9اس ی9ا عب9ور ن9ور وابس9ته اس9ت .مثال رن9گ قرم9ز از آن جهت قرمز دیده می شود که همه ی اجزای نور سفیدرا به جز قرمز جذب می نماید. -3ب9ه توان9ایی م9ا ب9رای درک رن9گ ه9ا مرب9وط می ش9ود .ب9ه عب9ارت دیگ9ر حساس9یت شخص9ی ه9ر ی9ک از م9ا از نظ9ر چش9م و مغ9ز ب9رای پاس9خ دادن به محرک های نوری و خلق رنگ منشاء تولید انواع رنگها - 1پیگمان های معدنی ‏Inorganic ‏colors -2م9واد رن9گ کنن9ده مص9نوعی ‏Synthetic colors -3رنگهای طبیعی ‏Natural colors -1پیگمان های معدنی این دس9ته ازرنگه9ا را بن9ام رنگدان9ه ه9ای غ9یرآلی ن9یزمی شناس9ند .این رنگه9ا در ط9بیعت ی9افت می ش9وند از ان9واع آنه9ا می توان به موارد زیر اشاره کرد : -1دی اکس9ید تیت9انیوم :رنگدان9ه ای غ9یر محل9ول و ب9ه ش9دت س9فیدی اس9ت ک9ه مق9اومت زی9ادی در براب9ر ح9رارت و نور دارد و در صنایع قنادی استفاده می شود . -2اکس9ید وهیدروکس9ید آهن :مجموع9ه ای از رنگه9ای قرم9ز ،زرد و س9یاه باپای9داری ع9الی در براب9ر ح9رارت و ن9ور هستند ،نامحلولند و بطور عمده در خمیرهای ماهی و مواد غذایی حیوانات خانگی مورد استفاده قرار می گیرند . -3کربن9ات کلس9یم :بص9ورت گی س9فید ،س9نگ آه9ک و س9نگ مرم9ر ب9ه وف9ور در ط9بیعت ی9افت می ش9ود .رنگدان9ه غیر محلول و جایگزین مناسبی برای دی اکسید تیتانیوم درصنایع قنادی می باشد . -4اولترام9ارین :رنگدان9ه ای غ9یرمحلول و ب9ه منظ9ور ایج9اد رن9گ آبی اس9تفاده می ش9ود ،مص9رف آن درح9ال حاض9ر ب9ه ط9ور ج9دی مح9دود ش9ده اس9ت .از آن گ9اهی درموادغ9ذایی حیوان9ات خ9انگی اس9تفاده می ش9ود ، درگذشته برای سفید کردن شکر استفاده می شده است . -5نق9ره ،طال ،آلومی9نیوم :ب9ه ش9کل پودری9ا ورقه9ای بس9یار ن9ازک وظری9ف ب9ه منظ9ور رن9گ ک9ردن س9طح ف9رآورده های قنادی و تزئین کیک ها استفاده می شود. -6فروس گلوکونات :برای تشدید رنگ زیتون رسیده مورد استفاده قرار می گیرد.  -2مواد رنگ کننده مصنوعی این رنگه9ا در ط9بیعت وج9ود ندارن9د واز طری9ق س9نتز س9اخته می ش9وند .رنگه9ای مص9نوعی موج9ود بط9ور معم9ول از نظ9ر ش9یمیایی خیلی خ9الص ب9وده و از نظ9ر ق9درت رن9گ آم9یزی ن9یز اس9تاندارد ش9ده ان9د .رنگه9ای محل9ول ،در آب وب9رخی ترکیب9ات ح9اوی مق9ادیر زی9ادی هی9دروژن ح9ل می گردن9د .ق9درت رن9گ آم9یزی آنه9ا ب9ه ط9ور مس9تقیم متناس9ب ب9ا مق9دار رن9گ ش9یمیایی موج9ود در آنهاس9ت.رنگهای مص9نوعی تج9اری ب9ه ص9ورت پ9ودر، خم9یر ،دان9ه ای و محل9ول می باش9ند .همچ9نین مخلوطه9ای ح9اوی رن9گ ن9یز در ب9ازار عرض9ه می ش9وند .رنگه9ای مص9نوعی محل9ول در آب در س9طح وس9یعی در ص9نایع غ9ذایی م9ورد اس9تفاده ق9رار می گیرن9د و بط9ور معم9ول از نظ9ر پای9داری ،س9ازگاری و اقتص9ادی مناس9ب می باش9ند . بس9یاری از رن9گ ه9ای مص9نوعی ب9ه ص9ورت الک ه9ای آلومی9نیومی محل9ول در چ9ربی در ب9ازار وج9ود دارن9د .این الک ه9ا در آب و حالله9ای آلی غ9یر محلولن9د .این رنگه9ا را بص9ورت پودره9ای ب9ا غلظت ه9ای مختل9ف بط9ور معم9ول بین 10ت9ا 40درص9د تولی9د می کنن9د .این الک ه9ای آلومی9نیومی بص9ورت پوشش9ی روی رنگه9ای محل9ول ق9رار می گ9یرد و پای9داری آنه9ارا دربراب9ر ن9ور اف9زایش می ده9د .ازآنه9ا ب9رای رن9گ ک9ردن ف9رآورده ه9ای خش9ک پ9ودری ،م9واد غ9ذایی تفن9نی ،آدامس9های مختل9ف و ص9نایع قن9ادی اس9تفاده می کنن9د .مص9رف این م9واد نیازمن9د تایی9د ارگانه9ا و ق9وانین بهداش9تی اس9ت .ح9دود بعضی از رنگهای مصنوعی و کاربرد آنها - 1تارترازین :عامل رنگ زرد در فرآورده های شیری ،سس ها ، شوری ها و .... - 2زرد کینولین :عامل رنگ زرد مایل به سبز روشن -3زرد سان : FCFزرد پرتقالی - 4کارموئی زین :قرمز مایل به آبی -5پونسیو : 4Rقرمز روشن -6آمارانت :قرمز مایل به آبی -7آبی درخشان : FCFآبی مایل به سبز روشن -8قهوه ای : FKقهوه ای مایل به زرد -9شکالتی : FBقهوه ای شکالتی -10سیاه درخشان BN هرک9دام ازاین رنگه9ا در مکانه9ای خاص9ی ک9اربرد دارن9د .ازاین رنگدان9ه ه9ا در ص9نایع قن9ادی ، ف9رآورده ه9ای ش9یری ،نوش9ابه ه9ای غ9یر الکلی ،ف9رآورده ه9ای ن9انوایی ،ص9نایع مرب9ا ،ش9وری ،ترش9ی ،س9س ، دسرها ،کنسروسازی و ....استفاده می کنند .  -3رنگهای طبیعی باکش9ف رنگه9ای مص9نوعی تقاض9ا ب9رای رنگه9ای ط9بیعی ک9اهش ی9افت زی9را عص9اره ه9ای ط9بیعی فاق9د ق9وام الزم جهت ایج9اد طی9ف ه9ای مختل9ف رن9گ بودن9د ،همچ9نین مق9اومت ک9افی دربراب9ر ن9ور و ح9رارت را دارا نبودن9د .رنگه9ای ط9بیعی تغی9یر پ9ذیر ب9وده و اغلب اس9تفاده از آنه9ا نس9بت ب9ه رنگه9ای مص9نوعی مش9کل ت9ر می باش9د .درط9ول ده9ه ه9ای گذش9ته ب9ه جهت بررس9ی ه9ای گس9ترده ای ک9ه انج9ام ش9د دانش9مندان ب9ه این نتیج9ه رس9یدند ک9ه رنگه9ای مص9نوعی س9المت انس9انها را تهدی9د می کن9د و ب9اعث ایج9اد بیم9اری س9رطان می ش9ود در نتیج9ه مص9رف قس9مت عم9ده ای از این رنگه9ا در م9واد غ9ذایی غ9یر مج9از اعالم ش9د و رنگه9ای ط9بیعی ج9ایگزین آنه9ا ش9دند .رنگه9ای ط9بیعی ممکن اس9ت از من9ابع ط9بیعی بدس9ت آین9د وی9ا اینک9ه از طری9ق س9نتز س9اخته وتهی9ه ش9وند .بط9ور کلی اف9زودن این م9واد ،ب9ه م9واد و محصوالت غذایی کامًال مجاز و آزاداست .به همین دلیل به آنها " رنگهای بی نیاز به تائید " می گویند. نکت9ه مهمی ک9ه ب9ه آن بای9د توج9ه داش9ت این اس9ت ک9ه اگرچ9ه هیچ مح9دودیت ق9انونی ب9رای مص9رف این م9واد وج9ود ن9دارد ام9ا مس9ئله قیمت زی9اد و ی9ا بوج9ود آم9دن طعمی خ9اص در م9اده غ9ذایی معم9وًال مص9رف ب9رخی از آنه9ا را مح9دود می کن9د .از رن9گ ه9ای ط9بیعی ب9ه عن9وان بخش9ی از رژیمه9ای غ9ذایی مث9ل کلروفی9ل در س9بزیجات و آنتوس9یانین در می9وه ها و .....استفاده می کنیم. مهمترین رنگ طبیعی : کاروتنوئید Carotenoids کاروتنوئیدها عضوی از تتراپرپنوئیدها هستند که رنگهای زرد ،پرتقالی و قرمز جزء آنهاست .در گیاهان سبز کاروتنوئیدها جزئی از دستگاه فتوسنتزوهمراه کلروفیل هستند .اساسًا رنگ سبز کلروفیل اجازه ظهور رنگ کاروتنوئیدی را نمی دهد اما با تجزیه کلروفیل رنگهای کاروتنوئید ظاهر می شود. نام کاروتنوئید از نام هویج مشتق (( daucus carotaگرفته شده است زیرا اولین بار در سال 1831 از این گیاه استخراج گردید. کاروتن ‏Carotenes رنگدان9ه رن9گ زرد و از ان9واع کاروتنوئی9دها هس9تند ک9ه بص9ورت محل9ول در چ9ربی ی9ا ب9ه اش9کال وی9ژه در آب پراکنده شده و یا به صورت مصنوعی که مشابه نوع طبیعی در تجارت کاربرد دارد ،وجود دارند. ان9واع ک9اروتن ه9ا ش9امل آلف9ا ک9اروتن ،بت9ا ک9اروتن ،گام9ا ک9اروتن ،فیت9وئن ،فیتوفل9وئن می باش9د .براس9اس ق9وانین اتحادی9ه اروپ9ا ،ک9اروتن گی9اهی ممکن اس9ت ازگیاه9ان خ9وراکی مث9ل ه9ویج ،یونج9ه ،ذرت همچ9نین دیگ9ر محص9والت ط9بیعی مث9ل عص9اره جلب9ک دون9الی( )Dunaliellaن9یز ی9افت ش9ود ،همانطوریک9ه درقب9ل ن9یز گفت9ه ش9د بتاک9اروتن یکی از مهم9ترین کاروتنوئی9د ه9ای پیش س9از ویت9امین Aاس9ت .ک9اروتن ه9ا طی9ف وس9یعی از رنگه9ای زرد ت9ا پرتق9الی را ایج9اد می کنن9د .ازکاروتنه9ا عالوه ب9ر اینک9ه بعن9وان رن9گ اس9تفاده می ش9ود ب9رای اه9داف تغذی9ه ای و مکم9ل ه9ای غ9ذایی بعن9وان پ9رو ویت9امین ( )Provitaminمث9ل مارگ9ارین و ک9ره ک9اربرد دارد .دردیگ9ر ف9رآورده ه9ای غ9ذایی مث9ل روغنه9ا ،پن9یر ،نوش9ابه ه9ای غ9یرالکلی ،بس9تنی ،ماس9ت ،دس9رها ،ف9رآورده ه9ای شکر و آردی قنادی ،ژله ها و سس ها و فرآورده های گوشتی نیز بکار می رود . لیکوپن ‏Lycopene این رنگدان9ه ج9زء دس9ته کاروتنوئی9دها و از خ9انواده ک9اروتن هاس9ت .ب9ه عن9وان ی9ک پیش9رو دربیوس9نتز در کن9ار بت9ا ک9اروتن می ت9وان انتظ9ار داش9ت .طی9ف رنگی لیک9وپن قرم9ز اس9ت و ش9ناخته ت9رین من9ابع لیک9وپن گوج9ه ف9رنگی ،هندوان9ه ،گ9ریپ ف9روت ص9ورتی ،پاپای9ا ( ، )Papayaخرب9زه درخ9تی و گ9وآوا ( )guavaدرمیوه درختان مناطق حاره می باشد . زعفران ‏Saffron زعف9ران پ9رچم گ9ل در گی9اه Crocus Sativusاس9ت .دارای عط9ر وطعم بس9یار ع9الی می باش9د .ام9ا هزین9ه گ9ران آن مح9دودیت در اس9تفاده اش را ف9راهم آورد اس9ت .زعف9ران ب9ه عن9وان رن9گ مج9از در آمریکا و به عنوان یک ماده اولیه یا ادویه در اروپا بکار می رود. بیکسین Bixin یکی از کاروتنوئی9دهای مهم ک9ه مص9رف غ9ذایی دارد بیکس9ین اس9ت .این م9اده ازپوش9ش دان9ه Annatto ک9ه در من9اطق گرمس9یری می روی9د ،بدس9ت می آی9د و ب9ه رن9گ پرتق9الی می باش9د .بیکس9ین دارای دوعام9ل کربوکس9یل ب9وده ک9ه یکی از آنه9ا ب9ا مت9انول ت9رکیب ش9ده وبص9ورت اس9تر درآم9ده اس9ت .بیکس9ین درح9الت ط9بیعی خ9ود ،ب9رخالف خصوص9یات کلی کاروتنوئی9دها درچ9ربی ن9امحلول اس9ت ،امادرجری9ان اس9تخراج آن دراث9ر ح9رارتی ک9ه روی آن اعم9ال می گ9ردد درس9اختمان مولک9ولی آن تغی9یری بوج9ود می آی9د ک9ه درنتیج9ه ب9ه ماده9ای محل9ول درروغن تب9دیل می گ9ردد .آن9اتوی موج9ود درب9ازار دارای 2الی 5/2 درصد بیکسین خالص است .