آفت کش ها و کنترل شیمیایی آفات

صفحه 1:
فرزاد کلانترهرمزی ۳ 

صفحه 2:
پروز آفات و الزام مبارزه شیمیایی 0 ‏ا‎ uC ‏كسترش كشاورزى.‎ ‏لس وارده.‎ Bar در سل پیررسدترین سلام 

صفحه 3:


صفحه 4:
‎peor eC‏ ل ا ا ا ‏قبل از ميلاد ميرسد. ‏هومر شاعر و مورخ يونانى در ‎٠٠٠١‏ سال قبل از ميلاد در مورد ‏كنه كش هاى كو كردى و خاصیت تدجینی آنها نوشته است. ‏اا ا ل ا ل ا ا مورجه توسط جينيها در قرن ‎١1‏ ميلادى. ‎WS ee ee) ls ‎ 

صفحه 5:


صفحه 6:
۳8 " ۰ > > تاثير كافى روى آفت هدف. بر ح سره سمل ا نداشتن با حدافل اثر سوء بر حشرات مفید. از نظر اقتصادى مقرون به صرفه باشد. در محصولات و مواد ذایی طعم و بوی نامطبرع ایجاد نکند . تحت شرایط جوی مختلف سمیت خود رأ عليه آفات هدف حفظط 

صفحه 7:


صفحه 8:
نام عمومی (3116 ۴۱۱۷۲۳۷) -توسط موسسه سازئده تركيب ييشنهاد و سيس به موسسه استاندارد جهانى ( 150 ) بيشنهاد تا مورد تاييد قرار كيرد. 

صفحه 9:
نام تجارتى يا نام فرمولاسيون ( ©13113 1136016 ) Basen en eso ely ies Alle ۱ De ‏کارخانه جات مختلف‎ 

صفحه 10:
نام شيميايى -براساس قوانين اتحاديه بين المللى شيمى محض و كاربردى ) ‎GUNG‏ 5 -بيان كننده اجزاء تشكيل دهنده ساختار شيميايى آفت كش و نحوه ‎ose CNP are serge 1 FB‏ (-naphthyl methyl carbamat 1: ‏كارباريل‎ -فرمول بسته بندی : بیانگر تعداد و نوع اتمهای تشکیل دهنده مولکول تس ‎al eS es) bee‏ Rae rsd NO ny Ie RSS 6 ReneS RG cera CO Sad ‏ماده سمی را نمایش می دهد.‎ Oy sree es 

صفحه 11:
فرمولاسیون آفت کشها ” فرمولاسیون به معنای تغییراتی که روی سوم جهت بهبود شرایط 1 ee eerie yee ee at Pen ae ‏ل‎ eee ene nme eee ee errr none 

صفحه 12:
‎EE oe)‏ ار در فرمولاسیون سسوم ‏۱) مواد فعال کننده : -ایجاد تغییرات در دامنه تاثیر سم. ل ‎ 

صفحه 13:


صفحه 14:
کنترل آفات میتنی بر روش مبارزه شیمیایی مانند سایر روشها اصول و قواعد خاص خود را دارد | * رابطه آفت با میزبانهای مختلف . انگل ها و شکار گرها. 

صفحه 15:
ofp, ir git} 

صفحه 16:
بطور عمده از " طريق عملى است : ال ل خاصيت انتخابى هستند. ا ا ا ا ال لت طلم 

صفحه 17:
استفاده از سموم غير انتخابى به طريقى كه حالت انتخابى داشته باشد: 

صفحه 18:
ب) انتخاب اکولوژیکی : ۱- استفاده از طعمه مسموم حاوی ماده جلب کننده خاص آفت هدف. ۲ اطلاع از رفتار آفت در انتخاب محلهای سم یاشی. 

صفحه 19:
عوامل موثر در بازدهى شيميايى 01 OHO) . ‏-اهمیت در جذب بیشتر سموم سیستمیک و نفوذی‎ ANE Bite ‏بر مورد مسرب تناس اثر‎ 

صفحه 20:
: ‏فيزيكى كياه‎ Gs - ليز خوردن ذرات سمى در بركهاى مومى (كلم) . تراکم بالای برگ درختان باعث عدم دسترسی همه برگها به سم . ۵ درجه حرارت محیط : - تبخير ذرات سمى قبل از رسيدن به هدف . 

صفحه 21:
طبقه بندی سموم لكف د اا مارا 1 ۱ 

صفحه 22:


صفحه 23:
الف) طبقه بندى بر اساس نحوه ورود سم به بدن آفت 0 0 ‏ا‎ ECO ا ا 

صفحه 24:
ب) طبقه بندی سموم بر اساس نحوه حرکت در ‎old‏ 

صفحه 25:
طبقه بندى اساس ‎cee) Olan)‏ ۹ مس مر زرز بدن ( 7 ‏رش‎ mo 0 amen 

صفحه 26:
د) طبقه بندی سموم بر اساس میزان دوام و پایداری ( طول زمان تجریه - معمولا" در خاک ) الك ركم 

صفحه 27:


صفحه 28:
دک 

صفحه 29:
[9 oa eels Seed enn) عتار شیمیایی فاقد اتم کربن آلی زر 

صفحه 30:
2ت صر دظ 

صفحه 31:
جدول ..: دسته بندی آفت کش ها بر اساس سمیت آنها ( توسط ‎CEPA‏ دسته بندی و علامت هشدار 0 كرارشى اميلى كرم بر كبلوكرم) | آفت کش ها آ(خطرناک ) > آلديكارب متيل برومايد - اندوسولفان - آزیفرس متيل - فسفر در زنك - مونوکروتوفو یازینون - فن والريت - |( اخطار) نبكوتين - ديازينون -فن تريكلرفون ‎(set) Ill‏ و Dover ) ‏لحتياط‎ ۷ 

صفحه 32:
‎yee me aR‏ م ات مصنوعی و ستتز: ‎ ‎agit 

صفحه 33:
جدول .-:مقایسه سمیت بعضی از ترکیبات طبیعی با آلديكارب نام تركيمية توکسین بوتولینوم توکسین کزاز سم مار کبرا دز کشنده (میکرو گرم بر کیلو گرم) spy الما nw 

صفحه 34:


صفحه 35:


صفحه 36:
: ‏اثر مستقيم‎ )١ 0 1 آفت کش برای پارازيتوئي 

صفحه 37:
Hire ee Geng reser ory . ‏-باعث دور شدن حشرات مفيد از محل زندكى آفات‎ Renn ‏ا‎ ee meee real ا 

صفحه 38:
وس رت 7 بر هم خوردن شرایط اکولوزیک . ۳ ۰ 

صفحه 39:
ls 5 cal * اندازه » وزن . جنسیت . دیاپوز , وضعیت تغذیه ای و مرحله ا ‎eee eC ee‏ لا رس ‎sie‏ 

صفحه 40:
برخى روشهاى دستيابى بر اثر انتخابى حشره كشها ا 0 ‎eS ate)‏ زمان سم ياشى ‏ ‎eel Eee‏ هت بعد از آفت سرت مر کیرد 

صفحه 41:
مقاومت آفات به آفت كش ها ١)مقاومت‏ رفتارى - د اشكال معتلف نير #ورى جتن يا يسن ووزنا على تظسى 

صفحه 42:


صفحه 43:
ena 1) عوامل اكولوزيكى و بيولوزيكى : Jee SEE = - تعداد افراد هر نسل . ا 

صفحه 44:
pec moe | rrory| te On ye nv) Gerona) heer need Sees cena) ‏استفاده از سموم کم دوام و حداقل دز توصیه شده براى بالا بردن‎ ۲ 

صفحه 45:
برخی سموم جدید و متفاوت : ) ‏بى متروزين‎ ( 619855 )١ - از مشتقات بيريدين آزو متين . - موثر بر آفات مكنده و عموما شته و سفيد بالك در سبزیجات . گیاهان زینتی ۰ درختان ميوه سردسيرى . مركبات . يثبه . برنج و كلخانه ها . كياه ميزبان بستكى زيادى دارد . ( عسلك ينبه - حساسیت آفات به پی متروزین أز كياهجه 2۲ ا ۱ ل | -به صورت پودر و ل ال در آب . - به میزان ۱ کیلو گرم ۱ خرمولاسیون ۷۷05007۵ علیه شته توتون و جالیز در مزارع پنبه و مزارع خیار. 

صفحه 46:
۲ ۸۵۲۷۱۲۵۱( پایر پیروکسی فن ) : - از گروه سموم ) ‎.IGR ( Insect Growth Regulators‏ ‎Sy ced‏ ا ‎ean eee ni tere‏ ا - موثر بر شپشکها . بالشتکهای مرکبات ۰ سفید بالک پنبه . پشه و مگسهای بهداشت ‎ais)‏ | ‎ee‏ ی با محیط پنبه با گوجه فرنگی . عقیم می شوند . - مصرف رو: سبز ( غیر از لارو سن یک ) . لارو زنبور 0 . و كفشدوزك هفت نقطه اىء مى تواند مرك آور باشده 500202 بط علیه ‎Pore ern eg‏ ال ا ا ‎boar‏ ا ل ل 

صفحه 47:
0 - از مشيقات بنزويل اوره ‎MER‏ 

صفحه 48:
1 7 

صفحه 49:
‎Cascade (0‏ ( فلوفنوکسورون ) - از گروه بنزوئیل اوره ( 1618 ) . ‎ 

صفحه 50:
00115101 ( هكزافلومورون ): - از تركيبات بنزویل اوره با خاصيت سيستميك ‎CS‏ - موثر روى لارو بعضى بال يولكداران » سخت بال يوشان و جور بالان ‎oie‏ ل 1 : ) ‏بوپروفزین‎ TES 4 

صفحه 51:


صفحه 52:
آفت كش هاى بيولوزيك : اك 00000 ا ل , ‏تولید می شود‎ 0 teat) 

صفحه 53:
ورتی مک (۱۷6۲۱۳66) آبامکتین ( ۸۵۵۵۵50 ) از گروه آورمکتین ها : - حشره کش - کنه کش با خاصیت تماسی - گوازشی و نفوذی ۱ ye poe lie 21 eae ۳ 0 aa 5 

صفحه 54:
حشره کش های اسپینوسین ( اسپینوساد ) ۱ Bigeye Wet ee a0 reg rs icone eye Beas 0 ‏ا‎ ere cea aes leat eter eel ۲ ‏دا زار‎ ت سوسيانسيون غليظ ( 50 ) و كرانول قابل حل در آب ( © لآلا ) فرموله odie ‏اشدة‎ as eee ee ‏ارت ار بر از‎ 

صفحه 55:
ا ا ا ياك تعداد سموم ثبت شده در کشور ۲۵۸ قلم که شامل: ‎oe‏ ی ات 

صفحه 56:


صفحه 57:


صفحه 58:
تعلق به گروه خطر به محاظ اقلام سموم ثبت شده کشور از 252 قلم شامل : ۱ 20 کروه خطر 1 7 

صفحه 59:
از کل 14000000هکتار وسعت اراضی کشاورزی جمهوری هگ بل را كرم ماده موثره انواع = 5 ‏جر‎ ith ۲ 

صفحه 60:


صفحه 61:
3 Sle 0 ‏سوم ل ا‎ كم خطر 2 9 eres ah ICS ٌ ‏ی ریت مصرف‎ ۹/۶ 

صفحه 62:
ا ا ا ل نه سم اندوسولفان 3596 ۴6 از ابتدای دی ماه 86 مجوز ورود به كشوي أده نشده و ‎Ee ee eters‏ 1 سم آزينفوس متيل2096 52 و 2096هللا از ابتداى دى ماه 87 ‎she‏ ی برسموم آز مهر 89 از فهرست سموم مجاز کشور حذف خواهد شد. 1 ورود به کشور دادم نشده و بر اساس مضویه هیات : پرسموم از مهر 90 از فهرسث سموم مجاز كشور حذف خواهد آميتراز 2096 52 از ابتداى ‎siawl‏ ماه 87 ‎evap‏ ‎Seance a jee ۱ ۳‏ د کشور حذف خواهد ‎econ‏ 6 از تدای دی ماه 81 مجوز ورود به كشور ‎wii‏ نشدو نظارت برسموم از مهرماه ‎ee‏ م ‎re be apr ered e ey‏ ۱ 

صفحه 63:
۳ موارد مندرج بر روى برجسبهاى افت كش ‎Al 1‏ 5 ات را ‎Pees ERC oe eT ea‏ ‎slew ‏سرش‎ She Sup Se ‏سیزان‎ ‎(Ofal| LD50 1 ‎ 

صفحه 64:
موارد مصرف و ميزان مصرف»: Nr en ‎ee‏ ل م ‏۰ حداقل زمانی فاصله برداشت (دوره کارنس ‏ ‎ 

بنام خداوند بخشنده و مهربان آفت کش ها "و کنترل شیمیایی "آفات فرزاد کالنترهرمزی بروز آفات و الزام مبارزه شیمیایی • • • • • ناپایداری در اکوسیستمهای طبیعی و بر هم توازون آنها در اثر گسترش کشاورزی. کشش طبیعت برای مقابله با فشارهای وارده. بروز عوارض ناخواس ته در کشاورزی از جمله پدیده آفات ، بیماری های گیاهی و علفهای هرز. بطور تقری ب حدود ی ک س وم از محصوالت کشاورزی در مراحل داشت و برداشت توسط " آفات " از بین میروند. مبارزه شیمیایی نه بهترین ،بلکه در عمل نیرومندترین سالح مبارزه با آفات. تاریخچه آفت کش ها • • • • • • قدمت مبارزه شیمیایی با آفات و بیماریها به بیش از 1000سال قبل از میالد میرسد. هومر شاعر و مورخ یونانی در 1000سال قبل از میالد در مورد کنه کش های گوگردی و خاصیت تدخینی آنها نوشته است. اس تفاده از ترکیبات آرس نیکی مخلوط ب ا عس ل در مبارزه با مورچه توسط چینیها در قرن 16میالدی. اس تفاده از نیکوتی ن برای مبارزه ب ا مگس گیالس در قرن 17 میالدی. اس تفاده از گرد گلهای داوودی ب ه عنوان حشره ک ش توسط ایرانیان و قبایل قفقاز در قبل از قرن 18میالدی. د.د.ت به عنوان اولین ترکیب شیمیایی در سال 1874ساخته شد ولی در سال 1939به خاصیت حشره کش آن پی بردند. خصوصیات یک آفت کش شیمیایی ایده آل  ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ تاثیر کافی روی آفت هدف. عدم تاثیر غیر مطلوب بر محصول سمپاشی شده. نداشتن یا حداقل اثر سوء بر حشرات مفید. از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد. در محصوالت و مواد غذایی طعم و بوی نامطبوع ایجاد نکند . تحت شرایط جوی مختلف سمیت خود را علیه آفات هدف حفظ کند. بی خطر برای انسان و دام در شرایط سمپاشی و نگهداری. در محیط اسیدی و قلیایی به سرعت تجزیه نشود. در اکوسیستمهای کشاورزی و غیر کشاورزی و خصوصاً در زنجیره غذایی ایجاد اختالل نکند. و... نامهای مختلف آفت کش ها نام عمومی ()Entry name توسط موسسه سازنده ترکیب پیشنهاد و سپس به موسسهاستاندارد جهانی ( ) ISOپیشنهاد تا مورد تایید قرار گیرد. اطالعاتی در مورد ساختار شیمیایی نمی دهد.-هر ترکیب آفت کش معموالً دارای یک نام عمومی است. نام تجارتی یا نام فرموالسیون ( ) Trade name اسامی تجارتی برای هر ترکیب معموالً متعدد هستند.( کارخانه جات مختلف – فرموالسیون های مختلف ) حرف اول نام تجارتی معموالً بزرگ نوشته می شود.عالمت ® روی نام تجارتی مخفف کلمه Rigesteredیاثبت شده است. نام شیمیایی براساس قوانین اتحادیه بین المللی شیمی محض و کاربردی ) IUPACانتخاب می شود. بیان کننده اجزاء تشکیل دهنده ساختار شیمیایی آفت کش و نحوهقرار گرفتن آنها نسبت به هم می باشد. (کارباریل ) -naphthyl methyl carbamat 1 : فرمول بسته بندی :بیانگر تعداد و نوع اتمهای تشکیل دهنده مولکولترکیب شیمیایی آفت کش است. فرمول ساختمانی :ترتیب قرار گرفتن و نحوه اتصال اتمهای تشکیلدهنده مولکول ماده سمی را نمایش می دهد. ( فرموالسیون آفت کشها ‏ ‏ ‏ فرموالسیون به معنای تغییراتی که روی سوم جهت بهبود شرایط نگهداری ،مصرف ،تاثیر و ایمنی اعمال می شود. هدف از آن تسهیل کاربرد ،اصالح خواص فیزیکی ،افزایش تاثیر بر آفات و کاهش خطرات زیست محیطی است. برای فرموالسیون ،سموم با مواد غیر فعالی (غیر سمی ) مخلوط می شوند که سازگاری فیزیکی و شیمیایی با ماده سمی داشته باشند. ترکیبات مورد استفاده در فرموالسیون سموم )1مواد فعال کننده : ایجاد تغییرات در دامنه تاثیر سم.افزایش حاللیت سم در آب یا چربی.کمک به نفوذ سم به نقطه اثر مورد نظر. )2مواد بهبود کننده شرایط سم پاشی: اصالح چسبندگی وپخش شوندگی سم در سطح مورد نظر.-کاهش بادبردگی و تبخیر سم. جایگاه مبارزه شیمیایی در مدیریت تلفیقی آفات کنترل آفات مبتنی بر روش مبارزه شیمیایی مانند سایر روشها اصول و قواعد خاص خود را دارد • • • اطالع کافی از سیکل زندگی و اکولوژی آفت در طبیعت. رابطه آفت با میزبانهای مختلف ،انگل ها و شکارگرها. توجه به دیگر شاخص های مورد عمل در برنامه های کنترل تلفیقی آفات. استفاده از آفت کش های انتخابی یا کاربرد انتخابی آفت کشها بطور عمده از 2طریق عملی است : .1استفاده ازسمومی که از لحاظ فیزیولوژیکی ذاتاً دارای خاصیت انتخابی هستند. • حشره کش پریمیکارب که تنها بر مگس ها و شته ها اثر کافی دارد. • فرآوردههای تهیه شده از باکتری Bacillus thuringiensisکه بسته به سوش باکتری تنها بر گونه خاصی از حشرات موثر است. .2 استفاده از سموم غیر انتخابی به طریقی که حالت انتخابی داشته باشد: الف) انتخاب فیزیکی : • استفاده از نازل های هدایت کننده محلول سمی • گرانول ها (مصرف هدفمند سم) • ضدعفونی بذور (با حشره کش ها) ب) انتخاب اکولوژیکی : -1استفاده از طعمه مسموم حاوی ماده جلب کننده خاص آفت هدف. -2اطالع از رفتار آفت در انتخاب محلهای سم پاشی. -3مرحله ای نمودن (قطعه ای) سم پاشی برای حفظ دشمنان طبیعی. -4انتخاب زمان مناسب سم پاشی (زمانی – مرحله ای). -5مبارزه با آفت در شرایطی که بخشی از سیکل و یا نسل آفت در روی میزبانی غیر از محصول می گذارند. -6کانون کوبی آفت. عوامل موثر در بازدهی شیمیایی )1رطوبت نسبی هوا: اهمیت در جذب بیشتر سموم سیستمیک و نفوذی .در مورد سموم تماسی اثر چندانی ندارد . تشکیل شبنم . )2نور خورشید : مستقیماً بر دوام سم روی سطوح سم پاشی موثر است .اشعه ماورای بنفش مستقیم باعث شکسته شدن مولکول ماده سمی در نتیجهکاهش اثر بخشی . )3جریان باد : جابجایی ذرات سم ( بیش از 10کیلومتر در ساعت ) .-پخش غیر یکنواخت و بادبردگی بخصوص در سمپاشی هوایی .  )4ساختمان فیزیکی گیاه : لیز خوردن ذرات سمی در برگهای مومی (کلم) .تراکم باالی برگ درختان باعث عدم دسترسی همه برگها به سم . )5درجه حرارت محیط : تبخیر ذرات سمی قبل از رسیدن به هدف .کاهش جذب در گیاه در برخی از سموم . )6غلظت سم مصرفی : در گیاهان زراعی بر حسب واحد وزن یا حجم در واحد سطح .در باغات بر حسب واحد وزن یا حجم سم در حجم مشخص آب . )7حجم محلول سمی مصرفی : برحسب نوع گیاه و روش سمپاشی متفاوت است . توجه به مشکالتی از جمله رقیق شدن بیش از حد محلول ،گیاهسوزی در حجم کم ،لزوم پوشش کامل سطوح برگها و یا کفایت بخشی ازآنها و . ... طبقه بندی سموم آفت کش ها براساس ویژگی ها و جنبه های خاص آنها به صور مختلف طبقه بندی می شوند . • • متاثر از موضع گیری تفکرات متفاوت متخصصان :شیمی ، بیوشیمی ،اکولوژی ،حشره شناسی ،محیط زیست و غیره . لزوم بررسی و توجه به طبقه بندی ها برای شناخت بهتر سموم. مهمترین صور طبقه بندی سموم الف) طبقه بندی بر اساس نحوه ورود سم به بدن آفت )1سموم گوارشی : عمدت ًا علیه حشرات با قطعات دهانی ساینده .جذب از طریق دیواره لوله گوارش حشرات . )2سموم تماسی : از طریق جلد وارد بدن حشره می شوند .تاثیر آنها روی آفات با قطعات دهانی مکنده نیز قابل توجه است .قابلیت حل شدن در کوتیکول حشرات در میزان اثر بخشی موثراست . )3سموم تدخینی : -نفوذ از طریق روزنه های تنفسی آفت . ب) طبقه بندی سموم بر اساس نحوه حرکت در گیاه : )1سموم سیستمیک : ممکن است دارای خاصیت گوارشی ،تماسی ،تدخینی یا همه آنها باشد.چربی دوستند ولی تا حدی در آب حل می شوند .( اکثر سموم فسفره سیستمیک در آوندهای چوبی حرکت می کنند ). اثرات حشره کشی آنها با شسته شدن از بین نمی رود .تحرک آنها از طریق شیره گیاهی باعث رسیدن سم به قسمتهای سم پاشی نشده می شود .پایداری نسبت ًا طوالنی در گیاه .معموالً به دلیل کم بودن خاصیت تماسی و جذب سریع توسط گیاه خطر کمتری برای حشراتمفید دارند . )2سموم نفوذی یا نیمه سیستمیک P: همانند سموم سیستمیک می توانند خواص تماسی ،گوارشی یا تدخینی داشته باشند .حاللیت در آب به مقدار کم ولی در چربی ها نسبت ًا محلولند .جابجایی اندک در گیاه و بندرت از طریق شیره گیاهی منتقل می شوند .-عموماً زمانی که دسترسی به آفت به سادگی امکان پذیر نباشد ،مصرف می شوند . ج) طبقه بندی سموم بر اساس نحوه ورود به بدن طبقه بندی براساس سمیت دهانی ( گوارشی ) طبقه بندی براساس سمیت پوستی ( تماسی )طبقه بندی براساس سمیت تنفسی ( تدخینی )طبقه بندی براساس سمیت خاصیت تجمعی (به مفهوم قابلیتذخیره شدن سم در بافتهای بدن و بروز مسمومیت مزمن ) د) طبقه بندی سموم بر اساس میزان دوام و پایداری ( طول زمان تجزیه – معموال ً در خاک ) سموم با دوام بسیار زیاد (بیش از 2سال ) سموم با دوام نسبتاً زیاد ( 5/0تا 2سال ) سموم با دوام متوسط ( 1-6ماه ) سموم کم دوام (چند روز – نظیر دیکلرووس که 1-3روز در سطح در شرایط زراعی است ) . ه) طبقه بندی سموم از لحاظ نوع موجودات زنده تحت تاثیر حشره کش هاکنه کش هانماتد کش هاقارچ کش ها علف کش ها....- و) طبقه بندی سموم بر اساس نحوه اثر در بدن موجودات )1سموم فیزیکی :روغن ها – پودرهای بی اثر . )2سموم پروتوپالسمی :موجب رسوب دادن پروتئین سیتوپالسمی سلولهای بدن حشرات ( ترکیبات جیوه ای ، فلزات سنگین ،آرسنیک ها ) )3سموم عصبی . ز) طبقه بندی سموم بر اساس ساختار شیمیایی -1ترکیبات معدنی : ساختار شیمیایی فاقد اتم کربن آلی . به 2گروه سموم معدنی طبیعی ( گوگرد معدنی ) و سموم معدنی مصنوعی ( سموم آرسنیکی ) تقسیم می شوند . -2ترکیبات آلی : ساختار شیمیایی دارای اتم کربن آلی است که با اتمهای مختلف دیگر پیوند یافته است . به 2گروه تقسیم می شوند : ترکیبات آلی طبیعی ( روغن های طبیعی – سموم گیاهی و . ) ... ترکیبات آلی مصنوعی ( شامل غالب سموم شیمیایی نظیر ترکیبات کلره – کارباماتها – آلی فسفره – پیروتیروییدهای مصنوعی و . ) ... شاخص های زیان بخشی آفت کش ها سمیت هر ترکیب یک مشخصه ذاتی است که در ساختمان شیمیایی آن نهفته است . ترکیبات سمی باعث 2نوع مسمومیت حاد و مزمن می شوند . از نظر مسمومیت حاد LD50 ،که نمایانگر سمیت هر ترکیب است ،در درجه اول اهمیت قرار دارد . میزان در معرض بودن × سمیت = خطر تصور عامه از سمیت بر خالف تصور عمومی ،ترکیبات مصنوعی و سنتزی ،سمی ترین مواد نیستند . سمی ترین مواد در میان ترکیبات طبیعی یافت می شوند . حداکثر باقیمانده مجاز آفت کش ها ()MRL استاندارد خاص میزان حداکثر باقیمانده مجاز سم هنگام برداشت محصول ) Maximum residue limites (. این باقی مانده در شرایطی که مصرف آفت کش براساس عملیات بهینه کشاورزی ( )GAPانجام شده باشد ،تعیین می شود0 شاخص های ملی در آن موثر است . اثرات آفت کش ها روی دشمنان طبیعی آفات  )1اثر مستقیم : سمیت مستقیم آفت کش برای پارازیتوئید و شکارگر منجربه مرگ آنها می شود . رها شدن آفت درجه اول از کنترل طبیعی ( طغیان ) .-ظهور آفت درجه دوم .  )2سمیت زیر PکPشنده : باعث دور شدن حشرات مفید از محل زندگی آفات .تغییر در روش جستجو برای یافتن غذا ،عدم تشخیصمیزبان . تغییر و اختالل در ارتباط با جنس دیگر و تغییر در تولیدمثل . -کاهش طول عمر و تغییر در باروری تخم .  )3کاهش جمعیت دشمنان طبیعی از طریق از بین رفتن میزبان : بر هم خوردن شرایط اکولوژیک .در غالب موارد سمیت حشره کش ها برای پارازیتوئیدهاچند ده برابر آفات است . به طور کلی کشندگی آفت کشها برای عوامل طبیعی بهشکل زیر است : حشرات گیاه خوار ( آفات ) < شکارگرها < پارازیتوئیدها اثرات متقابل ویژگی های ذاتی دشمنان طبیعی و آفت کش ها • • • اندازه ،وزن ،جنسیت ،دیاپوز ،وضعیت تغذیه ای و مرحله رشدی دشمنان طبیعی از ویژگی های اثر گذار بر حساسیت دشمنان طبیعی به سموم است . افراد نر به دلیل کوچکی جثه ( نسبت سطح به حجم بزرگتر ) و بستگی داشتن سمیت آفت کشها به میزان دز در واحد وزن ، حساس تر هستند . دشمنان طبیعی در مرحله حشره کامل و الرو بیشترین حساسیت و در تخم بیشترین تحمل و شفیره ها نیز از تحمل باال برخوردارند . برخی روشهای دستیابی بر اثر انتخابی حشره کشها بر دشمنان طبیعی -1استفاده از دز حداقل . -2زمان سم پاشی : عموماً ظهور دشمنان طبیعی در مزرعه بعد از آفت صورت می گیرد . -3فرموالسیون های کم خطر : استفاده از فرموالسیون های گرانول ،ضد عفونی بذر و ترکیبات سیستمیک. -4سم پاشی موضعی یا لکه ای : سم پاشی حاشیه مزارع بر روی میزبان اولیه . کانون کوبی و سم پاشی لکه ای . مقاومت آفات به آفت كش ها )1مقاومت رفتاري : در اشكال مختلف نظير دوري جستن يا بستن روزنه هاي تنفسي. موردي از آناليز ژنتيكي مقاومت رفتاري در دست نيست . )2مقاومت مرفولوژيك : ضخيم بودن كوتيكول . زياد شدن سرعت دفع مواد اضافي از بدن . )3مقاومت فيزيولوژيك : بوجود آمدن مواد آنزيمي در بدن آفت براي تجزيه يا كاهشتاثير و يا ممانعت از ورود به منطقه عمل . عوامل موثر در ايجاد مقاومت  )1عوامل ژنتيكي . )2عوامل اكولوژيكي و بيولوژيكي : تعداد نسل . تعداد افراد هر نسل . تعداد جفت گيري در هر يك از نسل ها ( تنها در شرايط فشار انتخاب سم ). قدرت تحرك آفت . قدرت مهاجرت . تعدد ميزبان . )3عوامل اجرايي : استفاده از سموم پردوام و با طيف وسيع . فرموالسيون بكار رفته و طول دوام سم در محل . مرحله زندگي آفت در زمان كاربرد سم . سم پاشي هاي غير ضروري . استفاده از سموم با اثر مشابه . نابودي دشمنان طبيعي . عدم بهره گيري از ديگر روشها .... - مديريت مقاومت به آفت كش ها )1استفاده از سموم به صورت متناوب (تغير سموم ) . )2استفاده از سموم كم دوام و حداقل دز توصيه شده براي باال بردن فراواني فنوتيپ هاي حساس در جمعيت . )3كاربرد آفت كش در يك مرحله بخصوص از زندگي آفت . )4استفاده از سينرژيتها براي كاهش اثر مكانيزم هاي سم زدايي . )5استفاده از سموم اختصاصي و ايمن تر براي دشمنان طبيعي . )6اعمال مديريت تلفيقي آفات . . . . )7 برخي سموم جديد و متفاوت ( chess )1پي متروزين ) : از مشتقات پيريدين آزو متين . موثر بر آفات مكنده و عموم ًا شته و سفيد بالك در سبزيجات ،گياهان زينتي ،درختان ميوه سردسيري ،مركبات ،پنبه ،برنج و گلخانه ها . حساسيت آفات به پي متروزين ،به گياه ميزبان بستگي زيادي دارد ( .عسلك پنبهبالغ در گياهچه لوبيا 20برابر بيشتر از گياهچه پنبه ) . در آوند چPوبي و آبكشي حركت دارد . به صورت پودر و تابل %25و گرانول %50قابل پخش در آب . به ميزان 1كيلوگرم wp25%در هكتار و يا نيم كيلوگرم در هكتار ازفرموالسيون wp50%عليه شته توتون و جاليز در مزارع پنبه و مزارع خيار.  ( Admiral )2پاير پيروكسي فن ) : از گروه سموم ) . IGR ( Insect Growth Regulators شبه هورمون جواني كه از تكوين جنين و پيدايش حشره كامل جلوگيري مي كند . موثر بر شپشكها ،بالشتكهاي مركبات ،سفيد بالك پنبه ،پشه و مگسهاي بهداشتي . تيمار تخم هاي 1-2روزه سفيد بالك تفريخ نمي شوند . تخم هاي سفيد بالك ماده تيمار شده در محيط پنبه يا گوجه فرنگي ،عقيم مي شوند . مصرف روي بالتوري سبز ( غير از الرو سن يك ) ،الرو زنبور .Trissolcus spو كفشدوزك هفت نقطه اي ،مي تواند مرگ آور باشد. فرموالسيون ثبت شده در ايران EC 10%عليه شپشك قهوه اي مركبات به ميزان 5/0تا 57/0در هزار و عسلك پنبه به ميزان 750ميلي ليتر در هكتار .  ( Dimilin )3ديفلو بنزورون ) از مشتقات بنزويل اوره ( . ) IGR تماسی -گوارشي با اثرات نفوذي روي تخم حشرات و نيز الرو سن پايين برخيحشرات . اختالل در سنتز و يا تثبيت كيتين . بد شكلي و شكنندگي كوتيكول و مرگ حشره در اثر گرسنگي و اختالل پوستاندازي الرو . موثر عمده در مبارزه با ابريشم باف ناجور در جنگل و الرو پشه هاي بهداشتي . فرموالسيون ODC 45%به روش ULVبراي كنترل ملخ مراكش و فرموالسيون WP 25%عليه مينوز لكه گرد برگ درختان سيب و ابريشم بافف ناجور اشجار جنگلي و جوانه خوار كاج و برگخوار نارون و بلوط به نسبت 5/0در هزار. ( Dartone)4تفلوبنزورون +فوزالون ) گوارشي و موثر بر روي سنتز كيتين و پوست اندازي . از مشتقات بنزوئیل اوره ( . ) IGR عليه الرو بال پولك داران و سخت بال پوشان . به مقدار 2/5در هزار براي كنترل پسيل پسته از فرموالسیون 21/75درصد . Ec  ( Cascade )5فلوفنوكسورون ) از گروه بنزوئیل اوره ( . ) IGR مهار سنتز كيتين با مصارف حشره كشي – كنه كشي . مسموميت از طريق تماسي – گوارشي . ثبت در ايران به صورت . DC 5% -به مقدار 5/0در هزار عليه پسيل پسته .  ( Consult )6هگزافلومورون ): از تركيبات بنزويل اوره با خاصيت سيستميك ( . ) IGR موثر روي الرو بعضي بال پولكداران ،سخت بال پوشان و جور باالن دز 5/0تا 7/0در هزار EC 10%عليه پسيل پسته ( Applaud )7بوپروفزين ) : از گروه تیادیازین اثر از طريق تماسي و گوارشي و تا حدي نيز تنفسي روي مرحله تفريخ تخم و الروي موثر است و تخم ها را عقيم مي نمايد -دز 25/1ليتر SC 40%در هكتار علیه عسلک پنبه دز 5/0تا 75/0در هزار عليه بالشك مركبات -براي شكارگرها و پارازيتوئيدها كم خطر است برخی آفت کشهای بیولوژیک ،جدید و ... آفت کش های بیولوژیک : ( . Btب اسیلوست ورینجینسیس) : توکسین های متفاوتی توسط نژادهای مختلف باسیلوس تولید می شود . مهمترین توکسین ،دلتا-اندوتوکسین است و مهمترین سویه کورستاکی است . از طریق گوارشی موجب فلج دستگاه گوارش حشره می شود . باکتری در بدن حشره تکثیر نمی شود و در روی گیاه پایدار کمی دارد . کریستال پروتئین سمی باکتری در نور خورشید شکسته می شود . سویه کورستاکی روی بال پولکداران موثر است . فرآورده های دیگر هم برای کنترل دوباالن و سخت بال پوشان عرضه شده . ثبت پودر و تابل %90با دز 100-300گرم ماده فعال درهکتار ابریشم باف ناجور . بررسی هایی با نتیجه مثبت روی برگخوار بلوط ،کرم غوزه پنبه و لیسه سیب انجام شده است. ورتی مک ( ) Vertimec آبامکتین ( ) Abamectinاز گروه آورمکتین ها : حشره کش – کنه کش با خاصیت تماسی – گوازشی و نفوذی آورمکتین ها آنتی بیوتیکهای جدید موثر بر روی کنه ها ،حشرات و نماتد ها . ما حصل تخمیری هستند که توسط باکتری Streptomyces avermitilisصورت می گیرد . در طبیعت چندان پایدار نیست و بر روی موجودات غیر هدف اثر کمتریدارد . تا حدی توسط برگهای جوان جذب می شود . کشندگی آن برای کنه های شکارگر کمتر از کنه های گیاهخوار است . ثبت در ایران آبامکتین EC 8/1%به نسبت 2/0در هزار %25/0 +روغنبرای کنترل کنه زنگ مرکبات -همچنین به نسبت 6/0لیتر در هکتار برای کنترل مینوز جالیز . حشره کش های اسپینوسین ( اسپینوساد ) اسپینوساد متشکل از دو ترکیب فعال بنام اسپینوسین Aو اسپینوسین Dاست که توسط نوعی از اکتینو مایسیت های خاکزی به هنگام تخمیر تولید می شود.در سال 1997با نام تجاری Tracerبه بازار عرضه شد . به صورت سوسپانسیون غلیظ ( ) SCو گرانول قابل حل در آب ( ) WGفرموله شده است . به صورت تماسی ،گوارشی عمل می نماید .اثر این حشره کش توقف تغذیه و فلج شدن حشرات ( در طول مدت 2روز ) می باشد .روی آفات نظیر کرم غوزه ، برگخوارها ،ساقه خوار ذرت ،انواع مینوز و مگس مدیترانه موثر است .سمیت آن برای پارازیتوئید ها ،پرداتورها و زنبورعسل 10تا 1000برابر کمتر از سایپرمترین است . ثبت در ایران بنام تریسر توسط شرکت " داو “: gr/l 240 Sc کرم قوزه پنبه 200-250میلی لیتر در هکتار . کرم خوشه خوار انگور 25/0در هزار . کرم میوه خوار گوجه فرنگی 150میلی لیتر در هکتار . آفات انبار در انبارهای خالی 4گرم فرموله در یک متر مربع وضعيت سموم ثبت شده در کشور تعداد سموم ثبت شده در كشور 258قلم که شامل: • حشره كش %26 • علفكش • قارچ كش %21 • كنه كش • موش كش %7 • ساير %33 %5 %8 وضعيت سموم ثبت شده در کشور کنه كش قارچ كش 21% 5% علفكش موشكش 33% 7% اير س 8% حشرهكش 26% از جمموع 252سم ثبت شده بر روي 607عامل خسارت زا بر روي %60از عوامل 2-1سم بر روي %15از عوامل 3سم بر روي %25از عوامل بيش از 3سم ثبت شده است تعلق به گروه خطر به حلاظ اقالم سموم ثبت شده كشور از 252قلم شامل : ‏ گروه خطر I = 9% ‏ گروه خطر% II= 27 ‏ گروه خطر IIIو IVوV = 64% از كل 14000000هكتار وسعت اراضي كشاورزي جمهوري اسالمي ايران به ازاي هر هكتار 780/0كيلوگرم ماده موثره انواع سموم دفع آفات نبايت مصرف ميشود :كه به ترتيب گروه خطر عبارتند از گروه پر خطر 06/0كيلوگرم /ليرت گروه با خطرمتوسط 322/0كيلوگرم/ليرت گروه كم خطر 398/0كيلوگرم /ليرت اطالعات كلي ثبت بهمن 88 گروه هدف جمع كل 252 سایر 9 فومیگانت نماتد کش 3 5 موش حلزون كش کش 4 10 كنه كش قارج كش علف كش حشر ه كش 13 54 87 67 مجموع اقالم سموم ثبت شده مجاز حذف سموم پرخطر وجهت گيري در راستاي ثبت سموم کم خطر ‏ در سال 1375تركيب سموم ثبت شده كشور شامل : 29% گروه پرخطر و پر مصرف 50% گروه با خطر متوسط 21% گروه كم خطر ‏ در سال 1387تركيب سموم ثبت شده كشور : 9% گروه پرخطر و پر مصرف 27% گروه با خطر متوسط 64% گروه كم خطر سموم حذف شده در سال های 86و 87 ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ سم اندوسولفان EC 35%از ابتدای دی ماه 86مجوز ورود به کشور داده نشده و بر اساس مصوبه هيات نظارت برسموم از مهر 89از فهرست سموم مجاز کشور حذف خواهد شد . سم آزينفوس متيل EC 20%و WP20%از ابتدای دی ماه 87 مجوز ورود به کشور داده نشده و بر اساس مصوبه هيات نظارت برسموم از مهر 89از فهرست سموم مجاز کشور حذف خواهد شد. سم كارباريل WP 85%و SC 48%از ابتدای دی ماه 87مجوز ورود به کشور داده نشده و بر اساس مصوبه هيات نظارت برسموم از مهر 90از فهرست سموم مجاز کشور حذف خواهد شد. سم آميتراز EC 20%از ابتدای اسفند ماه 87مجوز ورود به کشور داده نشده و از ابتدای سال 1391آن از فهرست سموم مجاز کشور حذف خواهد شد. سم آالكلر EC 48%از ابتدای دی ماه 87مجوز ورود به کشور داده نشده و براساس مصوبه هيات نظارت برسموم از مهرماه سال 1390از فهرست سموم مجاز کشور حذف خواهد شد. موارد مندرج بر روي برچسبهاي آفت کش ها • نام عمومی آفت کش ،نام تجاری و فرموالسیون آفت کش • نام شیمیایی آفت کش • نوع آفت کش و نحوه جذب • میزان ماده مؤثره • درجه خطر ماده موثره • میزان سمیت خوراکی برای موش صحرائی ()Oral LD50 for rat • • • • • • • • • • • موارد مصرف و میزان مصرف، مدیریت کاربرد آفت کش طریقه مصرف آفت کش حداقل زمانی فاصله برداشت ( دوره کارنس ) سمیت برای محیط زیست احتیاطات الزم عالئم مسمومیت ،کمک های اولیه،پادزهر شرایط نگهداری آفت کش درج عالئم خطر pictogram تاریخ تصویب آفت کش توسط هیات نظارت بر سموم تاریخ تولید و تاریخ انقضاء