صفحه 1:
:فصل دوم
ادبيات بزوهشى(بيشينه تحقيق)
صفحه 2:
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق یکی از جنبه های
عمده و ضروری پژوهش است. مطالعه منابع ممکن است به
تعدادی از سوالات پژوهش پاسخ دهد و امکان دارد قبل از
انتخاب یک سوال تحقیقی مناسب متوجه شوید که لزومی
برای انجام تحقیق وجود ندارد.
صفحه 3:
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
مطالعه منابع « مطالعه کلیه منابعی که به صورت مستتیم با
غیر مستئیم با موضوع پژوهش در رابطه اند» دسترسی به
و و مفاهیم اصیل و جدید را برای پژوهشگر فراهم می
ازند.
صفحه 4:
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
مطالعه منابع قسمت عمده ای از وقت پژوهشگر را به خود اختصاص می
دهد. پژوهشگر قبل از اقدام به اين فعالیت نکات زیر را مورد توجه قرار
دهد.
۱- مسئله پژوهشی را دقیقا تعریف کند.
۳- روابط بن مناهیم با متغیرهای موجود در مسئله را تعیین کند.
۳- حوزه با حیطهای را که مسئله پزوهشی به آن تعلق دارد تعریف و تعیین کند.
صفحه 5:
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
برای دسترسی به منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق ابتدا
بایستی منابع متدماتی (منابعی که از طریق آنها امکان
دسترسی به منابع اصلی را فراهم می سازند) مورد مطالعه
قرار داد. از جمله منابع مهم و برجسته می توان منابع مقدماتی
را نام برد.
صفحه 6:
بازنگری منابع و اطلاعات موجود
پيشینه یا ادبیات تحقیق
ضرورتها:
افزایش اطلاعات پژوهشگر در زمینه تحقیق
1 آشنایی محقق با تجربه ها ی دیگران
جلوگیری از تکرار کارهای دیگران
آشنایی با روش کار و یافته های دیگران
آشنایی با نقطه نظرهای ضد و تقیض
صفحه 7:
صفحه 8:
صفحه 9:
انواع منابع و مراجع
مراجع ادواری
کتابشناسی های دوره ای
فهرست های مندرجات
- كتاب
- نشریات ادواری مثل ژورنالها
منابع منتشر نشده
- پایان نامه ها
- گزارش های فنی و گزارش تحقيق
- آمارها
- پروانه های ثبت اختراعات
- صورت جلسه ها
- مشاهدات فردی
انکهای اطلاعاتی همچون در
نت
مراجع غیر ادواری
کتابشناسی ها
دانشنامه ها
فرهنگ ها
دستنامه ها
درسنامه ها
دستور نامه ها
سالنامه ها
اطلس ها
نشان نامه ها
سرگذشت نامه ها
صفحه 10:
الف. منابع مقدماتی فارسی
۱- پایان نامه های فارغ التحصیلان خارج از کشور
۳- فهرست پژوهشهای انجام شده
۳- چکیده
۴- نمایه نامه مدارک غیر کتابی موجود در مر کز مدارک علمی
۵- مقاله نامه آموزش و پژوهش
۶- فهرست مقالات فرهنگی در مطبوعات ایران
۷- مقاله نامه علوم
صفحه 11:
ب- منابع مقدماتی خار جی
۱- مرکز منابع اطلاعات آموزش و پرورش (اریک)
Educational Resources Information
Center(ERIC)
۲- نمایه نامه نشریه های ادواری آموزش و پرورش
Current Index in Education
۳- پژوهش در آموزش و پرورش
Research in Education )
۴- نمایه نامه آموزش و پرورش
صفحه 12:
ب- منابع مقدماتی خار جی
۵- نشریه ادواری چکیده روانشناسی
۶- بررسی تحقیقات آموزش و پرورش .
(Review of Educational Research)
۷- دانشنامه تحقیقات آموزش و پرورش
Research) ( Encycolopedia of Educational
۸- دانشنامه روانشناسی
-٩ دانشنامه علوم اجتماعی
Dissertation Abstracts) ) چکیده رساله -۰
صفحه 13:
انتخاب روش منظم برای طبقه بندی منابع
با جدید ترین منابع شروع کنید و سپس به تدریج به منابعی که از نظر زمانی عقبترند » بروید.
برای جمع آوری اطلاعات و منابع در باره موضوع مورد تحقیق باید حوزه معین و مشخصی را تعیین کنید.
(جستجوی تخصصی)
ابتدا خلاصه يا جكيده كزارش بزوهش را از طريق منابع مقدماتى » دقيقا مورد مطالعه قرار دهيد تا
مطمئن شويد كه منبع مورد مطالعه از جمله منابعى است كه با موضوع مورد نحقيق يا مسئله بزوهشى در
رابطه است.
یادداشتهای خود را روی فیش تحقیق بنویسید » زیرا طبقه بندی و منظم کردن آنها در مقایسه با نوشتن
اطلاعات بر روی کاغذمعمولی آسانتر است.
برای هر یک از منابع » مشخصات کامل کتابشناسی را بنويسيد
به خاطر سهولت در تنظیم و طبقه بندی فیشها ء بر روی هر فیش ؛ بیش از یک موضوع را یادداشت نکنید.
تعبین کنید که کدام قسمت از یادداشتی که برداشته اید نقل قول مستقیم از مولف است
صفحه 14:
هدف:
روش تحقیق:( روش جامعه» نمونهءابزار)
cit
صفحه 15:
2" اشاره به جمعیت » نمونه و روش نمونه برداری
eo de ا ل
2"اشاره به فرضبات و بافته ها
EN Pg Sey eevee Ce et
rere Or
صفحه 16:
منظور از بررسي تحقیق» بررسي و کنکاش در كارهاي ۰
تحقيقي گذشته اي است که توسط داخلي و خارجي
صورت گرفته است. بررسی پيشينة تحقیق لا نقدی آز
دانش موجود دربارة موضوع پژو هش(تحقیقات گذشته) است.
بررسی پيشينة تحقیق اگر به درستی صورت گیرد به بیان
مسئله کمک می کند و یافته های تحقیق را به پژوهش های قبلی
متصل می سازد. مستند سازی بررسی های انجام شده در مورد
موضوع پژوهش با ذکر نام نویسنده و سال انجام بررسی»
پیشینه پژوهش نامیده می شود. پیشینه پژوهش بازنمایی روشن
و منطقی از آثار پژوهشی صورت گرفته در مورد موضوع
بررسى استإدانايي فرد» الوانی» عادل آثر ۰963 05).
:بررسى بيشيئة تحقيق مقاصد_زير را برآورده مى كند
صفحه 17:
ات عمده و گسترة موضوع مورد مطالعه آشنا می شود.
ع» موضوع های فرعی آن را مشخص کرده و مسئل
ب- قرار دادن يافته های تحقیق در چارچوب تحقیقات قبلی
برای افزودن به دانش موجود در هر زمینه ای باید رابطة تحقیق خود را با دانش موجود در آن
زمینه بیان کند. بر اين اساس محقق بیان مى كند كه تحقيقات قبلی چه سهمی در روشن شدن
مسئله مورد بررسی داشته و تحقیق کنونی چه نقشی در گسترش دانش دربارة مسئله مورد
بررسی خواهد داشت.
- اجتتاب از دوباره کاری
بررسی کامل پيشينة محقق را قادر می سازد که از تکرارهای ناخواسته خوداری کند. اگر
مشابهی صورت گرفته باشد ممکن است محقق عمدا بخواهد تحقیق را برای اطمینان از
أن تکرار کند. یک تحتیق را که با روش مشابهی صورت گرفته ولی به نیج معنی داری
نرسیده است می توان با تجدیدنظر در بیان مسئله یا روش اجراء تکرار کرد.
صفحه 18:
+ د- انتخاب روش ها و ابزار اندازه گیری دقیق تر
* با بررسی پيشينة تحفیق می توان از روش های مورد استفاده
در تحقیقات قبلی از جمله ابزار اندازه گیری» روش نمونه
گری و امثال آن» آگاه شد و به نقاط قوت و ضعف آن ها پی
بر اين اساس پژوهشگر می تواند طرح تحقیق مناسب را
۲۳-۳ انتخاب کند و نارسایی های احتمالی
روش شناختی مشهود در تحقیقات قبلی را منظور داشته در
تدوین و اجرای طرح تحقیق خود آن را برطرف کند(بازرگان»
65 66(
صفحه 19:
در یک تقسیم بندی منابع اطلاعاتی به دو دسته تقسیم می شود: منابع د.
(primary source)J;! 5 منابع دست دوم( 50۷۲68 (secondaty
منابع دست اول مطالعات؛ نوشثه های آولیه یک نظریه پرداز» محقق یا شاهد زنده در
یک واقعه است. منابع دست اول حاوی تمام گزارش های تحقبق» یک نظریه یا بیانات
یک ناظر است و به دلیل مفصل بودن و در بعضی موارد خیای فنی است. مانند
مطالعات تجربی منتشر شده در مجله ها یا در نظام های بازیابی اطلاعات» گزارش
های تحقیق و برخی پایان نامه ها است.
منابع دست دوم ادبیات نظری و تجربی قبلی است. ازجمله اين گونه منابع کتاب هاء *
مقاله هاى منتشر شده در دایره آلمعارف ها و مقاله هایی است که وضع ذانش موجود
را موضوح آز طريق خلاصه كردن تحفيقات اصلى (رزيبي مى كند. یک
كتاب درسى كه در زمينه اى علمى به بسيارى از منابع دست أول در يك جارجوب
.واحد وحدت مى بخشد نيز يك منبع دست دوم است.(بازركانء ۰9 6)
:فصل دوم
ادبیات پژوهشی(پیشینه تحقیق)
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق یکی از جنبه های
عمده و ضروری پژوهش است .مطالعه منابع ممکن است به
تعدادی از سواالت پژوهش پاسخ دهد و امکان دارد قبل از
انتخاب یک سوال تحقیقی مناسب متوجه شوید که لزومی
برای انجام تحقیق وجود ندارد.
2
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
مطالعه منابع ،مطالعه کلیه منابعی که به صورت مستقیم یا
غیر مستقیم با موضوع پژوهش در رابطه اند ،دسترسی به
عقاید و مفاهیم اصیل و جدید را برای پژوهشگر فراهم می
سازند.
3
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
مطالعه منابع قسمت عمده ای از وقت پژوهشگر را به خود اختصاص می
دهد .پژوهشگر قبل از اقدام به این فعالیت نکات زیر را مورد توجه قرار
دهد.
- 1مسئله پژوهشی را دقیقا تعریف کند.
- 2روابط بن مفاهیم یا متغیرهای موجود در مسئله را تعیین کند.
- 3حوزه یا حیطهای را که مسئله پزوهشی به آن تعلق دارد تعریف و تعیین کند.
4
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
برای دسترسی به منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق ابتدا
بایستی منابع مقدماتی (منابعی که از طریق آنها امکان
دسترسی به منابع اصلی را فراهم می سازند) مورد مطالعه
قرار داد .از جمله منابع مهم و برجسته می توان منابع مقدماتی
را نام برد.
5
بازنگری منابع و اطالعات موجود
پیشینه یا ادبیات تحقیق
ضرورتها:
افزایش اطالعات پژوهشگر در زمینه تحقیق
[ران
آشنایی محقق با تجربه ها ی دیگ
جلوگیری از تکرار کارهای دیگران
آشنایی با روش کار و یافته های دیگران
آشنایی با نقطه نظرهای ضد و نقیض
6
منابع
منابع
مجالت
مجالت
مجالتدیجیتال
مجالت
دیجیتال
7
خالصه
خالصههاها
کتابها
کتابها
کتابهایدیجیتال
کتابهای
دیجیتال
پایاننامه
پایان
نامههاها
گزارشها
گزارشهاوو
آمارهایرسمی
آمارهای
رسمی
روزنامه
روزنامههاها
وسایل
وسایل
منابع
دسترسیبهبهمنابع
دسترسی
ایندکس
کارتایندکس
کارت
مجالت
کتابهاوومجالت
کتابها
ایندکس
نشریاتایندکس
نشریات
نمایههاها
نمایه
8
نت
اینتر نت
اینتر
تخصصی
سایتهایتخصصی
سایتهای
مدالین
مدالین
رزنت
رزنت
انواع منابع و مراجع
مراجعادواری
•• مراجع
ادواری
دورهاي
هایدوره
کتابشناسیهای
•• کتابشناسی
اي
هایمندرجات
فهرستهای
•• فهرست
مندرجات
––
––
کتاب
کتاب
مثلژورنالها
ادواریمثل
نشریاتادواری
نشریات
ژورنالها
––
––
––
––
––
––
پایاننامه
پایان
نامههاها
گزارشتحقیق
فنیووگزارش
هایفنی
گزارشهای
گزارش
تحقیق
آمارها
آمارها
ثبتاختراعات
هایثبت
پروانههای
پروانه
اختراعات
صورتجلسه
صورت
جلسههاها
مشاهداتفردی
مشاهدات
فردی
[رنشده
منتشر
•• --منابع
نشده
منابع منتش
همچون در
اطالعاتیهمچون
بانکهایاطالعاتی
•• --بانکهای
در
اینترنت
اینترنت
9
••
••
••
••
••
••
••
••
••
••
••
غیرادواری
مراجعغیر
مراجع
ادواری
کتابشناسی
کتابشناسیهاها
دانشنامه
دانشنامههاها
فرهنگ
فرهنگهاها
دستنامه
دستنامههاها
درسنامه
درسنامههاها
دستورنامه
دستور
نامههاها
سالنامه
سالنامههاها
اطلس
اطلسهاها
نشاننامه
نشان
نامههاها
سرگذشتنامه
سرگذشت
نامههاها
الف :منابع مقدماتی فارسی
-1پایان نامه های فارغ التحصیالن خارج از کشور
-2فهرست پژوهشهای انجام شده
-3چکیده
-4نمایه نامه مدارک غیر کتابی موجود در مرکز مدارک علمی
-5مقاله نامه آموزش و پژوهش
-6فهرست مقاالت فرهنگی در مطبوعات ایران
-7مقاله نامه علوم
10
ب -منابع مقدماتی خارجی
-1مرکز منابع اطالعات آموزش و پرورش (اریک)
Educational Resources Information
)Center(ERIC
-2نمایه نامه نشریه های ادواری آموزش و پرورش
Current Index in Education
-3پژوهش در آموزش و پرورش
( Research in Education
-4نمایه نامه آموزش و پرورش
11
ب -منابع مقدماتی خارجی
-5نشریه ادواری چکیده روانشناسی
-6بررسی تحقیقات آموزش و پرورش
()Review of Educational Research
-7دانشنامه تحقیقات آموزش و پرورش
Research) ( Encycolopedia of Educational
-8دانشنامه روانشناسی
-9دانشنامه علوم اجتماعی
-10چکیده رساله ) (Dissertation Abstracts
12
انتخاب روش منظم برای طبقه بندی منابع
با جدید ترین منابع شروع کنید و سپس به تدریج به منابعی که از نظر زمانی عقبترند ،بروید.
برای جمع آوری اطالعات و منابع در باره موضوع مورد تحقیق باید حوزه معین و مشخصی را تعیین کنید.
(جستجوی تخصصی)
ابتدا خالصه یا چکیده گزارش پژوهش را از طریق منابع مقدماتی ،دقیقا مورد مطالعه قرار دهید تا
مطمئن شوید که منبع مورد مطالعه از جمله منابعی است که با موضوع مورد تحقیق یا مسئله پژوهشی در
رابطه است.
یادداشتهای خود را روی فیش تحقیق بنویسید ،زیرا طبقه بندی و منظم کردن آنها در مقایسه با نوشتن
اطالعات بر روی کاغذمعمولی آسانتر است.
برای هر یک از منابع ،مشخصات کامل کتابشناسی را بنویسید
به خاطر سهولت در تنظیم و طبقه بندی فیشها ،بر روی هر فیش ،بیش از یک موضوع را یادداشت نکنید.
تعیین کنید که کدام قسمت از یادداشتی که برداشته اید نقل قول مستقیم از مولف است
13
عنوان اصلي......................................... :
نوع نت برداري :مستقيم
غير مستقيم
منبع كامل:
هدف:
روش تحقيق (:روش ،جامعه ،نمونه،ابزار)
يافته ها:
نقد يا نتيجه گيري:
14
عنوان فرعي:
مطالب مورد استفاده از هر مقاله
اشاره به جمعیت ،نمونه و روش نمونه برداری
اشاره به نوع مطالعه و روش کار و متد
اشاره به فرضیات و یافته ها
تهیه نقد مختصر از هر مقاله
نتایج و یافته ها
15
منظور از بررسي پيشينه تحقيق ،بررسي و کنکاش در کارهاي •
تحقيقي گذشته اي است که توسط محققان داخلي و خارجي
صورت گرفته است .بررسی پیشینة تحقیق معموالً نقدی از
دانش موجود دربارة موضوع پژوهش(تحقیقات گذشته) است.
بررسی پیشینة تحقیق اگر به درستی صورت گیرد به بیان
مسئله کمک می کند و یافته های تحقیق را به پژوهش های قبلی
متصل می سازد .مستند سازی بررسی های@ انجام شده در مورد
موضوع پژوهش با ذکر نام نویسنده و سال انجام بررسی،
پیشینه پژوهش نامیده می شود .پیشینه پژوهش بازنمایی روشن
و منطقی از آثار پژوهشی صورت گرفته در مورد موضوع
بررسی است(دانایی فرد ،الوانی ،عادل آذر.)86 ،1386 ،
:بررسی پیشینة تحقیق مقاصد زیر را برآورده می کند
•
•
•
•
•
•
•
•
الف -تعریف و تحدید مسئله
با بررسی پیشینة تحقیق ،ابتدا با تحقیقات عمده و گسترة موضوع مورد مطالعه آشنا می شود.
سپس با شناخت نسبت به مفاهیم موضوع ،موضوع های فرعی آن را مشخص کرده و مسئله
تحقیق را تحدید می کند.
ب -قرار دادن یافته های تحقیق در چارچوب تحقیقات قبلی
برای افزودن به دانش موجود در هر زمینه ای باید رابطة تحقیق خود را با دانش موجود در آن
زمینه بیان کند .بر این اساس محقق بیان می کند که تحقیقات قبلی چه سهمی در روشن شدن
مسئله مورد بررسی داشته و تحقیق کنونی چه نقشی در گسترش دانش دربارة مسئله مورد
بررسی خواهد داشت.
ج -اجتناب از دوباره کاری
بررسی کامل پیشینة محقق را قادر می سازد که از تکرارهای ناخواسته خوداری کند .اگر
تحقیق مشابهی صورت گرفته باشد ممکن است محقق عمداَ بخواهد تحقیق را برای اطمینان از
نتایج آن تکرار کند .یک تحقیق را که با روش مشابهی صورت گرفته ولی به نتایج معنی داری
نرسیده است می توان با تجدیدنظر در بیان مسئله یا روش اجرا ،تکرار کرد.
• د -انتخاب روش ها و ابزار اندازه گیری دقیق تر
• با بررسی پیشینة تحقیق می توان از روش های مورد استفاده
در تحقیقات قبلی از جمله ابزار اندازه گیری ،روش نمونه
گیری و امثال آن ،آگاه شد و به نقاط قوت و ضعف آن ها پی
برد .بر این اساس پژوهشگر می تواند طرح تحقیق مناسب را
برای موضوع مورد نظر انتخاب کند و نارسایی های@ احتمالی
روش شناختی مشهود در تحقیقات قبلی را منظور داشته در
تدوین و اجرای طرح تحقیق خود آن را برطرف کند(بازرگان،
.)56 ،1383
•
• منابع تحقیق
• در یک تقسیم بندی منابع اطالعاتی به دو دسته تقسیم می شود :منابع دست
اول( )primary sourceو منابع دست دوم(.)secondary source
منابع دست اول ،مطالعات ،نوشته های اولیه یک نظریه پرداز ،محقق یا شاهد زنده در
یک واقعه است .منابع دست اول حاوی تمام گزارش های تحقیق ،یک نظریه یا بیانات
یک ناظر است و به دلیل مفصل بودن و در بعضی موارد خیای فنی است .مانند
مطالعات تجربی منتشر شده در مجله ها یا در نظام های بازیابی اطالعات ،گزارش
های تحقیق و برخی پایان نامه ها است.
منابع دست دوم ادبیات نظری و تجربی قبلی است .ازجمله این گونه منابع کتاب ها• ،
مقاله های منتشر شده در دایره المعارف ها و مقاله هایی است که وضع دانش موجود
را دربارة یک موضوع از طریق خالصه کردن تحقیقات اصلی ارزیابی می کند .یک
کتاب درسی که در زمینه ای علمی به بسیاری از منابع دست اول در یک چارچوب
.واحد وحدت می بخشد نیز یک منبع دست دوم است(.بازرگان)56 ،1383 ،