راهنمای اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی در دبستان دکتر محمد حسنی

صفحه 1:
به نام خداوند جان آفرین حکیم سخن در زبان آفرین 

صفحه 2:
کارگاه آموزشی ارزشیابی کیفی توصیفی 

صفحه 3:
ل جرب پیش نیازها و ویژگی ها و روش هاى اجرا تعريف فروزت و عدف 8 

صفحه 4:
ضرورت تغییر رویکرد ارزشیابی پیشرفت تحصیلی © افت کیفیت یاد گیری در مدرسه ( پروژ های تیمز و >30) آزمون تیمز ۱۹۹۵ و ۱۹۹۹ و ۲۰۰۳ آزمون پرلژ ۲۰۰۸ و ۲۰۶ 0 تغییرات ایجادشده در برنامه های درسی دوره دبستانی (علوم. بخوانیم و بنویسیم. هدیه های اسمان و.) ‎٩‏ طرح نظریه های جدید در علوم تربیتی ( عبور از پارادایم رفتار گرایی) ‏© ضعف نظام ارزشیابی موجود ‎ 

صفحه 5:


صفحه 6:


صفحه 7:


صفحه 8:


صفحه 9:
برخی از فواید ارزشیابی کیفی توصیفی کاهش اضطراب و تنش ناشی از شر کت در امتحانات مکرر و پایانی کاهش رقابت های نامناسب برای کسب نمرات ‎PIL‏ ‏کاهش حساسیت والدین . فراگیران و آموز گاران به نمره کاهش فشار والدین بر فرزندان برای کسب نمرات ممتاز فراهم نمودن زمینه ی مناسب برای حذف حاکمیت مطلق امتحانات پایانی در تعيين سرنوشت تحصیلی فراگیر ایجاد فرصت اصلاح برای فراگیران و آموز گاران جهت رفع کاستی های فرایند یاد گیری ارائه ی بازخوردهای پیوسته از جریان یادگیری به فراگیران به صورت توصیه های مکتوب و شفاهی بهبود فرایند یاد دهی یاد گیری 

صفحه 10:


صفحه 11:


صفحه 12:
ارزشیابی با هدف کشف نقاط قوت و ضعف برنامه ریزی جهت اصلاح و بهبود نقاط ضعف ارائه ی بازخورد به دانش آموز و اولیا 

صفحه 13:


صفحه 14:


صفحه 15:
تاکید بر ارزشیابی تکوینی و به جای ار زشیابی ‎bb‏ دو جهت گیری در ارزشیابی وجود دارد : " ارزشیابی از یاد کیری زشیابی برای بادگیری ار 

صفحه 16:
كت پویا . رشد دهنده و توانمند ساز) در لین نوع ارزش‌یلبی معلّم به دنبال اطلاعاتی است که بر اساس آن بتواند درباره بهبود فرایند یاددهی یادگیری دانش‌آموزان در کلاس تصمیم‌های مناسب بگیرد. لین نوع ارزش‌یلبی برای تشخیص ضعف هاء قوت ها و مشکلات فرایند یادگیری و اصلاح و بهبود آن به كار می‌رود. مهم ترین ویژگی اين نوع ارزشیابی, جهت گیری اصلاحی و درملنی آن است که درموقع مناسب به معلّم و دانش آموز این فرصت و امکان را می‌دهد که تغییرات مطلوب را در روند فعالیت‌های خود. در راستای تحقق بهتر اهداف و انتظارات آموزشی به عمل iat a, 

صفحه 17:
=a a در ارزش‌یابی کیفی و توصیفی. مقیاس ترتیبی جایگزین نمره می شود. لين مقیاس کمتر ایجاد رقابت می‌نماید و انعطاف پذیری بیش‌تری دارد. نکته مهم این که در حین فرآیند یاددهی یادگیری, دانشآموزان بازخورد ترتیبی(ر تبه) یا فاصله‌ای( نمره) دریافت نمی کنند ؛ زیرا تصور می‌رود که دریافت اين نوع بازخوردها از سوى معلّمء فرآیند یادگیری دانش‌آموزان را سست مىنمايد. ‎MS‏ اين نوع بازخوردها را بازخوردهاى توصيفى, كه بامعنا و مؤثرند. ير می کنند و دانش آموزان را در جهت شناخت وضعيت بيشرفت ياد كيرى خود قرار می‌دهند. آنان نیز از این طریق رهنمودهایی برای بهبود یاد گیری دریافت می‌دارند. 9 

صفحه 18:
این گزارش بر خلاف کارنامه ی کمّی که شامل فهرستی از نام دروس و نمره هاست. گزارش پیشرفت تحصیلی دانش آموز را که شامل توصیفی از وضعیت وی است. به والدین بازخورد می‌دهد. هم چنین در اين گزارش تنها به وضعیت درسی صرف توجه نمی‌شود. بلکه به ابعاد عاطفی, جسمانی و اجتماعی توجه می شود. در گزارش پیشرفت تحصیلی. والدین به روشنی درمی یابند که در چه بخش از انتظارات آموزشی, قوت و ضعف دارد. 

صفحه 19:
در الگوی ارزش‌یابی کیفی و توصیفی به سبب این که اطلاعات جمع آوری شده متنوع اند و شامل داده‌های کمّی و کیفی است. تحلیل و ترکیب این داده‌ها و تصمیم گیری درباره ی ارتقا یافتن يا ارتقا نیافتن دانش آموزان به عهده ی معلّم و شورای مدرسه است. لذا اختیار تصمیم گیری به معلّم تفویض می‌شود. زیرا معلم لایق‌ترین فردی است که دربارسی دانش آموز می‌تواند تصمیم بگیرد. معّم براساس شواهد گردآوری شده از فرآیند پیشرفت دانش آموز به دانش آموز اجازه ی ارتقا می‌دهد. 3 

صفحه 20:
تصمیم گیری درباره ی ارتقاء يا تکرار پایه تفویض اختیار تصمیم گیری 000 9 | ارتقاء معلم ار پایه معلم و شورای مدرسه 

صفحه 21:
سر تنوع بخشی & ابزارهای درلین الگوی ارزش‌یلبی ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات متنوع شده لند و علاوه بر آزمون های مداد کاغذی ابزارهای دیگری چون پوشه ی کار. ابزارهای ثبت مشاهده, تکالیف درسی و آزمون های عملکردی و خود نسنجی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. این ابزارها اطلاعات بیش‌تر و وسیع‌تری را برای معلّم. فراهم می‌سازد و در نتیجه هم اعتبار اطلاعات به سبب تنوع در ابزارها. بیش‌تر می‌شود و هم ,, قضاوت و داوری معلّم واقعی تر و منصفانه‌تر می گردد. 

صفحه 22:
فعالیت کار کاهی بر اساس ویژگیهای یادشده » تعریفی از ارزشیابی کیفی توصیفی بنویسید. 

صفحه 23:
لا سس اس فرایند جمع, آوری . تجزیه و تحلیل و تفسیر اطلاعات حاصل از به کارگیری ابزارهای مختلف ( آزمون‌های مداد کاغذی . آزمون های عملکردی . ثبت مشاهدات.. تکالیف و فعالیت‌ها و ..) از ابعاد مختلف جریان یادگیری وتصمیم گیری و ارائه بازخوردهای توصیفی مفید و موّثر در جهت هدایت این جریان به سوی تحقق بهتر اهداف. ee 

صفحه 24:


صفحه 25:


صفحه 26:
برای اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی چه پیش نیازهایی لازم است ؟ مه 

صفحه 27:
پیش نیازهای اجرایی ارزشیابی 

صفحه 28:
گام های اجرای ار زشیابی 

صفحه 29:
شناخت انتظارات ‎nae‏ “ های بازخورد جمع آورى 1 اطلاعات تصميم كيرى ‎| Ve ‏داوری 

صفحه 30:
كام اول : شناخت اهداف و انتظارات آموزشی * « انتظارات » جملات کلی هستند که درباره ی اهداف مورد نظر ف رآیند یاددهی - یاد گیری بیان می‌شوند. * از آن‌جا که به دلیل کلی بودن . مشاهده‌ی انتظارات در عملکرد دانش آموز مشکل یا غیر ممکن است ؛ نشانه‌های تحقق هر انتظار در جملات دقیق‌تر که قابلیت بررسی بیش‌تری دارند. بیان شده است. 2 

صفحه 31:
Aa ‎oe ۳ ۱‏ برای مثال یک انتظار آموزشی در درس علوم تجربی ‏- اشیا را با دقت مشاهده می‌کند. | ‎ ‎ ‎۱ ‏هه ‏نشانه هاى تحقق: ©استفاده از جند حس؛ ‏©توجه به جزئيات مربوط به جسم؛ ‏©مشخص كردن شباهتها و تفاوتها؛ ‏©تشخيص ترتيب رخ دادن وقايع؛ ‏©استفاده از وسايل كمكى براى مطالعدى جزئيات. ‎ ‎ 

صفحه 32:
تعیین روش تدریس و ص شناخت اهداف 

صفحه 33:
كام دوم : جمع آورى اطلاعات به طور كلى كام دوم فرايند ارزشيابى شامل اين سه مبحث مى شود. مم ©شيودى جمع آورى اطلاعات ©ابزارهاى جمع آورى اطلاعات ©نكددارى و ساماندهى اطلاعات 

صفحه 34:
شیوه جمح آوری اطلاعات شیومی جمع آوری اطلاعات در الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی فرایندی و تکوینی است یعنی معلم در حین فعالیت یاددهی و یادگیری در طول سال به اقتضاء و تناسب موقعیت . اطلاعاتی از چگونگی و میزان تحقق انتظارات آموزشی جمع آوری می کند و در مواقع لزوم به تجریه و تحلیل آن ها می پردازد. 

صفحه 35:
فاگ عم( تعيين ابزارهاى جمع آوری اطلاعات © متنوع بودن انتظارات آموزشى به لحاظ موضوع و سطح . طلب مىنمايد كه اطلاعات متنوعى در اختيار معلّم باشد. ۵ تنوع اطلاعات , تنوع ابزارها و روش ها را می طلبد. لذا برخلاف ارزشیابی سنتی که تنها آزمون مداد کاغذی (امتحان کتبی) ابزار اساسی و منحصر به فرد کار معلّم است. در این الگوی ارزشیابی ابزارها متنوع و متناسب با انتظارات‌اند. 

صفحه 36:
ابزارهای جمع آوری اطلاعات & = 7 re ss 2 

صفحه 37:
بر اساس اطلاعات دريافتى از اين ابزارهاء تصوير روشن ترى از ‎rib ees ie pecan Furey Be)‏ ۱ دانش آموز . براى معلّم ‎eed‏ 0 ele oS i 0 eater on Ue Ib pecagece ey PRC ‏ال‎ 

صفحه 38:
۱ 

صفحه 39:
0 98 ‎oT 5‏ جا که در ارزش‌یابی کیفی توصیفی تأکید بر ارزش‌یابی نامحسوس و در شرایط عادی و طبیعی است. «مشاهده» یکی از ‏مفیدترین روش های جمع‌آوری اطلاعات از کلاس درس و فرآیند ‏یاد گیری و پیشرفت دانش آموزان است. ‏براى اين کار معلّم باید دانش آموزان را در حین پرداختن به تکالیف و فعالیت‌های یاد گیری در شرایط مختلف (آزمایشگاه: زمین بازی. محیط مدرسه و مانند این‌ها) مشاهده نماید. 

صفحه 40:
ابزارهای ثبت مشاهده cor eee ete] 

صفحه 41:
عبارت است از فهرستی از مفاهیم. مهارت ها فر آیندها و یا نگرش های ویژه‌ای که شما در نظر دارید حضور یا عدم حضور آن را ثبت كنيد . a 

صفحه 42:
نشانه‌های هر یک از انتظارات تهیه شود . فعالیت‌ها و شواهد تحقق انتظار آموزشی مورد نظر .به صورت عبارت‌ها و یا جملات کوتاه اما واضح قابل مشاهده نوشته شود . جدول مناسبی برای اين فهرست وارسی تهیه کنید . فهرست وارسی را خودتان یک بار اجرا کنید تا نارسایی های آن مشخص شود. از همکاران در اصلاح نهایی فهرست وارسی کمک بگیرید. 

صفحه 43:
مشاهده/ عدم مشاهده مولفه های مورد مشاهده تهیه یک برش مناسب ازساقه گیاه قرار دادن برش بر روی شيشه مخصوص قرار دادن شيشه در چای مناسب روی میکروسکوپ تنظیم میکروسکوپ برای مشاهده‌ی دقیق تصویر ترسیم تصویر مشاهده شده 

صفحه 44:
0 ee یک فعالیت : یک فهرست وارسی برای ارزشیابی رفتار اجتماعی دانش آموزان در کلاس- درس که بتوان به جای نمره ی انضباط از آن استفاده کرد. تهیه نمائید. 

صفحه 45:
ایسن ابزار. برای ثبت وقایع. و رویدادهایی معنی‌دار. که گهگاه معلّم در کلاس و مدرسه از دانش‌آموزان مشاهده می‌کند؛ مناسب است. اما اژ این ابزانن بر لاف فهرنست وارسی ها . به صورت منظم استفاده نمی‌شود. رفتارها و فعالیت‌های خاصی که از کودک سر می زند. عمدتاً موضوع خوبی برای واقعه نگاری است. 

صفحه 46:
نام دانش آموز: بهرام تاريخ مكان: كلاس بهرام بر خلاف روزهای گذشته, امروز در درس ریاضی فعالیت خوبی داشت . او تکالیف خود را آماده کرده بود و داوطلبانه تمریناتی را روی تخته سیاه حل کرد. هم‌چنین, به حمید و جلال در اصلاح تکالیفشان کمک کرد. معلوم بود به خوبی درس را فهمیده است.تشویق های من او را بسیار خوشحال کرد. همان گونه که حدس می زدم بهرام آمادگی خوبی برای در ک و فهم درس ها, به ویئه ریاضی, دارد.باید با او کار شود . احتمالا شب قبل با او در درس ریاضی کار شده است. به نظر می رسد توجیه والدین برای به کمک گرفتن فردی طی یکی دو هفته می تولند عملکرد درسی او را تا حد قلبل قبیلی بالاببرد و اعتماد به نفس او را بهبود بخشد. 

صفحه 47:
تست مشاهده یک فعالیت از لین تصویر که در آن حامد دلنش آموز کلاس دوم در حال تولید کاردستی با همکاری دوستانش می باشد . یک گزارش تهیه نمائید. er 

صفحه 48:


صفحه 49:
ies. sts 98 eb ae شده نزد شيخ آمدند. شيخ از كن ها می پرسید كه ج و هریک به هه مطمئن هستید که کسم دادند که به درستی خواسته آن‌ها می نمود. آنان متوجه می شدند که عملشان پسندیده نشده است. در این میأن یکی از شاگردان دست خالی نزد شیخ آمد. از او پرسید: چرا مرغی ذبح نکرده ای؟ شا گرد لب داد چون ای من شیخ پرسید.چگونه؟ شاگرد جواب داد. هر کجا رفتم تا جايى خلوت بيدا كنم خدا را شاهد و ناظر خود يافتم. لذا نتوانستم مرغ را ذبح كتم. شيخ احسنت! توبه خوبى فهميده اى كه "عللم محضر خداست" يعنى جه. زيرا در عمل خود آن را نشان دادى. و شاكردان حال علت نكاه شماتت آميز شيخ را فهميدند. 9 

صفحه 50:
به طور كلى؛ ارزش‌یابی عملکردی, ارزش‌یلبی خاصی است که از طریق آن, دانش آموزان با اجرای فعالیتی اثری را تولید می‌کنند یا عملاً نشان می‌دهند به چه میزان. دانش و مهارتی را کسب نموده اند. بسیاری از اين نوع ارزش‌یابی‌ها در محیط ‎Gla‏ واقعی یا شبه واقعی رخ می‌دهد. آزمون های عملکردی به خوبی می‌تولند ضعف آزمونهای رلیج مداد کاغذی را بپوشاند و اطلاعات لازم را از میزان تحقق اهداف مهارتسی, عمق ياد كيرى و میزان درک و فهم دانش آموزان تا سطح کاربرد در عمل به معلّم ارائه دهد. 

صفحه 51:
اق شبه واقعی؛ * تأكيد بر كاربست دانش در محيط هاى واقعى و يا شبه واقعى: * تأكيد بر سنجش مستقيم ياد كيرى؛ * استفاده از وسايل واقعى؛ " تشویق به تفکر باز. 

صفحه 52:
۱-اهداف آموزشی مورد نظر تعریف شود. هدف مورد نظر باید در حوزه کاربرد و مهارت باشد. ۲-فعالیت متناسب با هدف مورد نظر مشخص گردد. ۳-مواد و وسایل مورد نیازبرای اجرای آزمون تعیین گردد. ۴-روش ارزش‌یابی از نتیجه و فرایند مشخص شود. 

صفحه 53:
* آزمون های عملکردی کتبی : گزارشی را ارائه دهد؛ نقشه‌ای را رسم کند؛ اطلاعاتی را جمع آوری کند و بر اساس آن‌ها نموداری را رسم کند؛ داستان کوفاهی را بئویسد: آزمون های عملکردی شناسایی : غلط‌های املایی یک متن را پیدا کند؛ بر روی نقشه رودها و دریاچه ها را شناسایی کند؛ در یک قطعه‌ی شعر یا تش, صفت ها و موصوف ها را مشخص کند. 

صفحه 54:
* آزمون های عملکردی نمونه کار : متنی را ترجمه کند؛ مکعبی را با ابعاد مختلف بسازند؛ اطلاعاتی را درباره‌ی موضوعی گردآوری کند و آن را در جدولی خلاصه و طبقه بندی کند؛ ماده‌ی شیمیایی جدیدی را بسازد؛ * روزنامه‌ی دیواری تهیه کند؛ گروهی از سنگ‌هاء برگ‌ها یا اشیا دیگررا گردآوری و طبقه بندی نماید. آزمون های عملکردی موقعیت های شبیه سازی شده : نامه ای بنویسد و طبق روش معمول. در پاکت گذاشته و در صندوق پست بیاندازد . * نقشی را در یکی از زمینه های درسی بازی نماید .( ایفای نقش ) در كلاس يا در آزمایشگاه با وسایل خاص . مدارالکتریکی ساده ای را طراحی و اجرا کند. 

صفحه 55:
-___ب+ + ‎Lex‏ ‎Fy 1۳2 8 5‏ روش های ارزشیابی از آزمون های عملکردی سه روش برای ارزش یابی از آزمون های عملکردی وجود دارد. ۱ - روش مرتبه ای ۲ -روش ملاکی ۳ -روش فرایندی 

صفحه 56:
‎٠ ° &.‏ روش مرتبه ای یا پنکانی #تمامی کلمات را درست خواند و در جدول مخصوص نوشت. #بخش زیادی از کلمات را درست خواند و در جدو ل مخصوص نوشت. #بخش کمی از کلمات را درست خواند و در جدول مخصوص نوشت. #با کمک و راهنمایی معلم بخش کمی از کلمات را درست خواند و در جدول مخصوص نوشت. ‏#از عهده‌ی انجام تکلیف بر نیامد. ‎99 

صفحه 57:
eis ‏یک نمونه روش ملاکی‎ ‏کلمه ها را با صداهای مختلف(و) به درستی در جدول قرار داده‎ ‏است.‎ ‏#کلمه ها را با صداهای مختلف(و) صحیح نوشته است.‎ . ‏نشانه های مختلف(و) را با رنگ مخصوص نوشته است‎ #تمیز و خوش خط جدول را پر کرده است. مو 

صفحه 58:
7 یک نمونه روش فرایندی ® کلمه های مختلف با نشانه های (و) را خواند. ‎٩‏ کلمه ها مختلف را با نشانه های (و)را شناسایی کرد. #کلمه های مختلف با نشانه های (و) را در جدول در ستون مخصوص نوشت. ۵ 

صفحه 59:
زمون عملکردی درس ریاضی نام و نام خانوادگی كلاس وسایل مورد نیاز : مداد . خط کش , متر. کاغذ فعالیت: به حياط مدرسه برويد و در آن‌جا یک قطعه زمین (زمین ورزشی . باغچه و مانند این‌ها) را انتخاب کنید و اضلاع آن را اندازه گیری نمائید و به پرسش های زیر پاسخ دهید: قطعه زمینی که انتخاب نموده اید چه شکل هندسی دارد؟ آن را رسم کنید. هر ضلع چه اندازه‌ای دارد؟ مساحت و محیط آن چند متر مربع است؟ رشیابی: ‎٩‏ شکل قطعه زمین درست رسم شده است. ‎ ‏ار ‎ ‏# اندازه گیری درست انجام شده است. # اندازه های در کنار اضلاع شکل مورد نظرنوشته شده است. # محیط قطعه زمین درست محاسبه شده است. ‎ ‎ 

صفحه 60:
آزمون عملکردی ‎ae‏ 2 oe “يك فعاليت: طبق الكوى ارائه شده: براى اين هدف آموزشى كه در درس علوم تجربی. طرح شده است آزمون عملکردی طراحی نمائید. توانایی پیش بینی برخی رویدادها را دارد. 

صفحه 61:
تکالیف درسی. اگر به خوبی طراحی و اجرا شوند. هم می‌توانند موجب بهبود و توسعه‌ی مهارت‌های دانش آموزان شوند و هم منبعی برای ارزش‌یابی از پیشرفت دانش آموزان باشند. اینن نکته در آرزش‌یابی کیفی توصیفی بسیار مهم است. طراحى و اجراى ال تکالیف برای بهبود ‎ia‏ ‏5 جریان یاد گیری دانش آموز 

صفحه 62:
انواع ‎AMS‏ درسی از منظر هدف ۱-تخالیق دري این نوع تکالیف. قدیمی ترین و رایچ ترین تکالیف درسی در مدارس هستند. معمولاً به صورت کتبی و برای تثبیت یاد گیری به روش تکرار و تمرین اجرا می‌شود. این تکالیف در صورت کثرت استفاده. ملال‌انگیز و خسته کننده است و اگر بیش از حد استفاده شود. همان مشق های پرمشقتی است که همفی ما تجربهی آن را در ذهن دار ‎m‏ 

صفحه 63:
انواع تکالیف درسی از منظر هدف ۲- تکالیف آماده سازی اين گونه تکالیف بیش‌تر برای درس های روزهای بعد به کار می‌رود. مثلاً اگر قرار است هفته ی آینده, درس گیاهان تدریس شود شما می‌توانید از پیش به دانش آموزان خود بگویید که بخش گیاهان را ورق بزنند يا لین که تعدادی برگ یا دانفی گیاهان را جمع‌آوری کنند و به کلاس درس بیاورند و يا تکالیفی شبیه این را اجرا کنند. شما با این کار درآن‌ها برای فهم درس جدید آمادگی ایجاد کرده اید. 

صفحه 64:
انواع تکالیف درسی از منظر هدف ۲- تکالیف امتدادی و بسطی این نوع تکالیف شاگردان را از سطح کلاس بالاتر میبرد و دانش و مهارت و تجرب‌ی آن‌ها را توسعه می‌دهد. این تکالیف می‌تواند به صورت پروژه به دانش‌آموزان, ارائه شود. مثلاً به دانش آموزان گفته شود که در کتابخانه کتابی دربارمی سنگ ها پیدا کنند و قسمت هایی از آن را به کلاس ارائه دهند. 

صفحه 65:
انواع تکالیف درسی از منظر هدف ۴- تکالیف خلاقیتی معلم با ارائه ی این نوع تکالیف دانش آموزان را وادار می کند با روش و راه جدیدی کاری را عملی سازند با افر کاملاً جدیدی از خود ارائشه دهند. در درس هنر و بنويسيم اين تکالیف جایگاه خاصی دارد. 

صفحه 66:
خودسنجی عبارت است از ارزش‌یابی فرد از عملکرد (نتایج) و فعالیت‌های (کوشش ها) یاد گیری خودش هم‌سال سنجی عبارت است از ارزشیابی دانش‌آموز از عملكرد و فعاليتهاى يادكيرى هم كلاس ىهايش (هم سالانش). 

صفحه 67:
توت نکات مهم در اجرای خود سنجی ‏ > همواره. فرصت خودسنجی برای دانش آموزان فراهم شود. دانش آموزان از معیارها و ملاک های کار و فعالیت مورد ارزش‌یابی آگاهی داشته باشند. در صورت امکان می‌توان از خود دانش آموزان در تهیه‌ی معیارها و ملاک ها کمک گرفت. شرایطی فراهم شود که دانش آموزان احساس کنند در ارزش‌یابی از کار خودشان آزادند. شرایطی فراهم شود که هنگام اجرای هم‌سال سنجی, دانشآموز احساس کند در واقع کار خودش را مورد ارزش‌یابی قرار می‌دهد. سعی شود در گزارش پایانی از نتایج این ارزش‌یابی ها کم تر استفاده گردد. به دانش آموزان آموخته شود که در ارزش‌پابی, از نمره یا رتبه, کم‌تر استفاده کنند و نحوه‌ی ارئه‌ی بازخورد توصیفی‌نیز به آنها ياد داده شود. در فرصت هایی که به دست می‌آید.با دانش آموزان برروى موضوعات سادهترء خودسنجى و هم سال سنجى تمرين شود. 

صفحه 68:
*روش استفاده از فهرست وارسی #روش استفاده از جملات ناقص *روش استفاده از توصیف کامل عملکرد *تصحیح آزمون های مداد کاغذی املا و مانند اين‌ها *بحث و گفتگو 

صفحه 69:
آزمون های مداد کاغذءه "این آزمون ها اگر به‌درستی طراحی و اجرا شوند می‌توانند میزان تحقق برخی از اهداف آموزشی را بررسی نمایند و اطلاعات مناسبی از چگونگی آموخته‌های دانش آموزان را در اختیار معلّم قرار دهند. بنابرلین؛ امتحانات کتبی با سوالات چند گزینه‌ای, کوتاه پاسخ, تشریحی و مانند این‌ها در ارزش‌یابی کیفی توصیفی کاربرد دارند و معلّم می‌تولند برای بررسی میزان تحقق برخی اهداف از آن‌ها استفاده کند. نکتمی مهم آتن است که اطلاعات به دست آمده از اجرای این نوع آزمون ها باید با اطلاعات به دست آمده از ابزارهای دیگر ت ركيب شوند. ‎ee‏ 

صفحه 70:
ار سس 3 3 © گفتگوی معلم با سامان ‎٩‏ معلم: "سامان بگو ببينم چرا قورباغه یک دوزیست است؟« [پرسش مربوط به واقعیت ها ‎٩‏ سامان : (مدتی فکر می کند) چون هم در آب شنا می کند و هم در خشکی راه می رود[فرصت دادن برای فکر کردن]ً ‎٩‏ معلم: فکر نمی کنی دلیل دیگری وجود داشته باشد که که قورباغه را دوزیست می نامند؟[پرسش چرایی] | ‏سامان: (فکر می کند) دلیل دیگر یادم نمی آید.‎ ٩ ‏اگر دلیل تو درست باشد. چرا اردک و مرغلبی که هم در آب شنا می کنند و هم در خشکی‎ زند کی می کنند دوزیست نیستند؟[پرسش روشنگر] ا سامان: (به فکر فرو می رود) آنها پرنده هستند دوزیست ۰ معلم « احسن ! پس چه دلیل دیگری وجود دارد؟[پرسش روشنگر] سامان: ( متفکرانه) دلیل دیگری به نظرم نمی رسد بهتر نیست به مراحل تولد و زندگی قورباغه فکر کنی. شاید دلیل دیگری وجود داشته باشد. [پرسش هدایت گر سامان: (عميقاً به فكر قرو مى رود و مدتی بعد با هیجان با می آید آبشش دارد ودر لپ زندگی می کند و و 1 در خشکی زندگی کند. سامان تو اگر فرصت فکر کردن داشته باشی و خوب فکر کنی به جواب درست می رسی. [بازخورد تشویقی]] ° e000 ° خ می دهد) چون قورباغه وقتی شد درای شش می شود و می تواند ° eo 

صفحه 71:
‎٩‏ گفت وگو و یا پرسیدن. روشی برای ایجاد حلقصی بازخورد مستمر و ‏پویاست که موجب توسعه‌ی شناخت معلّم از میزان و نحومی درک و فهم ‏دانش آموز از مفاهیم و موضوعات یاد گرفته شده است. معلّم در ‎wiles Gul‏ ‏دان شآموز را به صورت غير مستقيم ارزش‌یابی می‌کند. هر پرسش معلّم كه ازيى ياسخ دانش آموز مطرح می‌شود دانش‌آموزان رابه سمت درک وسیع‌تر موضوع و مفهوم سوق می‌دهد و لين راهی است که می‌توان با آن ‏پیشرفت دانش آموز را ارزش‌یابی نمود. ‎ 

صفحه 72:
© بيشترين تلاش و كوشش خود را صرف سؤالاتى بكنيد كه موجب کاویدن و مطالعفی مسائل مهم شود. تا میزان فهم و قدرت تفکر دانش‌آموزان تقویت شود. ‎٩‏ فرصت پاسخ گویی افزلیش داده شود تا دانش آموزان فرصت فکر کردن ‏بيدا كنند. ‏© بايد از همهى دانش آموزان انتظار ياسخكويى داشت. به عبارت ديكر,. اجازه نبايد داد تنها افراد محدودى ياسخ كوى يرسشها باشند. ‏© توجه بايد داشت كه عمدتاً اين يرسشها و ياسخها شفاهى است. © ياسخهاى درست يا نادرست دان شآموزان: هر دو مىتواند در شناخت ‏ميزان درك و فهم دانشآمورّان کمک کند؛ زیرا هدف. اصلاح متأملانه و متفکرانه است. نه اين که در لحظه‌ی اول پاسخ درست دریافت گردد. ‎ 

صفحه 73:
*بی هیچ تردیدی, والدین. دانشآموز پیوسته. درباره‌ی عملکرد فرزندانشان داوری می‌کنند. اما در بیش‌تر موارد لين داوری ها نامناسب است وبه شیوه‌ی نامناسبی نیز بیان می‌شود و هم‌چنین. موجب آسیب رساندن به فرزندشان مى شود. لذاء مشارکت والدین در سنجش و ارزش‌یابی کود کشان کاری به ‎Cale‏ حساس است. اساسا نفس مشار کت والدین مطلوب و پسندیده و حتی ضروری است. به سخن دیگر. این مشارکت هم حق و هم تکلیف والدین است. لذاء معلّمان باید برای جلب مشارکت والدین در بخش ارزش‌یابی عملکرد فرزندشان برنامه داشته باشند. 29 

صفحه 74:
جمع آوری اطلاعات 

صفحه 75:
2 > > oy با توجه به تنوع اطلاعات به دست آمده اعمال سیاستی برای نظم‌دهی و سازمان‌دهی آن‌ها لازم است. در غیر این صورت. ان اطلاعات را به سختی می‌توان تجزیه و تحلیل کرد و مورد استفاده قرار داد. بی توجهی به این موضوع باعث می شود معلّم عملا در میان تودمی انبوهی از اطلاعات جمع آوری شده سر درگم شود. در این راستا دو ابزار مهم قابل توجه هستند: © پوشه کار © دفتر ثبت مشاهدات 

صفحه 76:
مراحل ساماندهي و استفاده از پوشه ي کار قبل از جمع آوری مولد برای پوشه ی کار : هدف . سازماندهی . محتوا , شکل ظاهری . جنس پوشه هنگام جمع آوری مواد برای پوشه ی کار : ذکر تاریخ . بازخورد مناسب . زیاد نشدن حجم مواد , استفاده از دانش آموز برای مدیریت آن . رویت والدین » نشان دهنده ی ضعف ها و قوت ها هنگام ارزشیابی پیانی : 

صفحه 77:
نکاتی برای مدیریت پوشه ی کار موادی که برای پوشه‌ی کار دانش آموز انتخاب می شود. بلید تاریخ و حتی المقدور یادداشت (بازخورد کتبی) داشته باشد. * بهتر است حجم مواد داخل پوشه‌ی کار زیاد نشود و نیازی نیست که تمامی آثار دانشآموز در آن قراز گیرد. * از دانش آموز برای تنظیم و مدیریت پوشه‌ی کار استفاده شود. * هر از چند گاهی, پوشه‌ی کار دانش آموز به ریت والدین برسد و از آن‌ها خواسته شود که دید گاه‌هایشان را درباره‌ی پوشه‌ی کار و فعالیت‌های یاد گیری فرزندشان 4 * دانش آموز صاحب پوشه‌ی کار است. لذاء در پایان سال تحصیلی پوشه و محتویات آن. باید به وی داده شود. ‎on‏ 

صفحه 78:
محتوای پوشه ی کار 0000011111111 اين يرسش مهمى است كه : "جه موادى را بايد در يوشه كار قرار داد؟" در ياسخ به لين يرسش مهم بليد كفت كه يى راه و روش ساده براى تعيين مواد لازم براى قرار دادن در يوشه ىكار وجود دارد و كن اين است كه به اهداف و نشانه هاى تحقق آن‌ها در هر مادمی درسی مراجعه شود. از بررسى آنها روشن مى شود كه جه موادى براى اين ماده درسى بيش تر مفيد است که در پوشه‌ی کار قرار گیرد. 

صفحه 79:
ویژگی های محتوا به طور کلی می توان سه ملاک عمده و اساسی برای گزینش آثار دانش آموزان در نظر گرفت. که اين ملاک ها عبارت اند از: تناسب آثار با اهدف و انتظارات مورد نظر پوشش دادن به انتظارات آموزشی در هر موضوع درسی #نشان دهنده واقعی ضعف‌ها و قوت‌ها و پیشرفت‌ها وم 

صفحه 80:
این گام به دو شکل می تواند اجرا شود : ۱- فرایندی ۲- پایانی 

صفحه 81:
بررسی ضعف ها و خطاهای مکرر و برجسته دانش آموزان ؛ بررسی قوت ها و توانایی‌های دانش آموزان ؛ بررسی دلایل ضعف های دانش آموزان داوری درباره ی عملکرد تحصیلی(تلاش,پیشرفت و نتیجه) دانش آموز ea 

صفحه 82:
در هنگام داوری درباره عملکرد دانش آموز این مفاهیم از هم‌دیگر تمیزداده شود. این مفاهیم عبارتنداز: تلاش , پیشرفت و نتیجه. منظور از تلاش, کوشش های فردی دانش آموز است که برای تحقق اهداف و انتظارات صورت گرفته است. مفهوم پیشرفت . ناظر به تغییرات حاصل از این کوشش‌هاست. نتیجه , همان میزان تحقق انتظارات می باشد. البته نتیجه گاهی نیز فراتر از انتظارات است که در توصیف وضعیت دانش آموز باید مورد توجه قرار گیرد. 6ه 

صفحه 83:


صفحه 84:
: Se 2 a ‏مقايسه‌ي عملکرد‎ 3 ae Se ‏سر دانش‌آموز با انتظارات؛‎ ‏ا سس‎ برای داوری دو چیز لازم است: ۱- انتظارات آموزشی و نشانه ها ی تحقق آنها ۳- مقیاس er 

صفحه 85:
یک انتظار آموزشی: « دانش آموز به درستی بنویسد». نشانه های درست‌نویسی عبارت‌اند از: 1 1 نشانه های فارسی را می تواند بنویسد. از جمله های آشنا می تواند رونویسی کند. احساسات و عواطف خود را در جملات کوتاه می نویسد. از نشانه های سجاوندی به درستی استفاده می کند. پاسخ سوالات و تمرینات را می نویسد. از واژ گان تازه در نوشته های خود استفاده می کند. 

صفحه 86:
مقايسه‌ي عملکرد دانش‌آموز با انتظارات؛ ۹ تموتهرای ازستباس کنفی: *خیلی خوب ve" ‏*قابل قبول‎ *نيازمند تلاش بيش تر 

صفحه 87:
بر اساس شناخت نقاط ضعف و قوت دانش آموز می توان تصمیمات زیر را اتخاذ نمود: لا ‎Q‏ ارائه تکلیف طراحی مداخله آموزشی لا ارتقا و تكرار بايه جو 

صفحه 88:
در واقع. تکلیف دادن یعنی فراهم کردن موقعیت‌ها و فرصت‌های مناسبی که در آن دانش آموزان به تقویت و بسط دانش‌ها و مهارت‌های خود می‌پردازند . بدون شناخت صحیح از تجربیات قبلی. یعنی. ضعف‌ها و قوت‌های یاد گیری در مراحل قبل, نمی توان تکلیف مناسب طراحی نمود. 

صفحه 89:
اه وی لیف رازب طراحی و اجرای ارزشیابی از جریان تکالیف برای بهبود و ار ی دانش آموز ارتقای یادگیری دانش آموز 

صفحه 90:
نخست, هدف باید مشخص شود. لین هدف باید با تحلیل و تفسیر اطلاعات به دست آمده از عملکرد دانش‌آموز با گروهی از دانش آموزان تعریسف شود.یعنی باید در راستای اصلاح ضعف يا بهبود و ارتقای توانایی خاصی باشد. ‎(p99‏ فعالیت مناسبی برای دانش آموز تعریف شود. این فعالیت باید با هدف. ضعف و توانایی دانش آموز یا گروهی از دانش آموزان متناسب باشد. 

صفحه 91:
* سوم دانشآموز یا دانش آموزان, افراد ذی‌نفع و همکار ؛ مانند والدین و یا هم کلاسی‌ها را توجیه کنید. * چهارم. روند اصلاح و بهبود عملکرد دانش آموز بررسی شود. 

صفحه 92:
" یک تجربه معلمی با بررسی فعالیت های یکی از دلنش آموزانش متوجه می شود که او در شمارش مشکل دارد. بر اساس این مشکل برای رضا تکلیفی طراحی می نماید . جه لین صورت که از دلنش آموز می خواهد که در خلنه با کمک مادرش به مدت یک هفته و روزلنه تعدادی از اشیای مختلف داخل منزل مانند قاشق هاء چنگال هاء كلدان هاء قاب های عکس, لیوان ها و .... را بشمارد و در فهرستی تنظیم نموده و به معلم تحویل دهد. * - تجرب‌ی خانم حسین زاده شهییآموزگاردستان در منطقه فن ستان هر مز گان 

صفحه 93:
جه | یکی از ویژگی‌های مهم و اساسی ارزش‌یابی کیفی توصیفی. ‎tyes om eee‏ << لازم وهم فرصت مناسب را براى بهبود فرآيند يادكيرى فراهم مى كند. ۱ دانش آموزان شناسایی شد. لازم است که برای رفع آن‌ها اقداملتی صورت گیرد. دخالت کردن در روند گسترش و يا تداوم این ضعف ها و مشکلات یاد گیری» 

صفحه 94:
عوامل موثر در طراهی 0 متناسب بودن مداخله با توان معلّم 0 متناسب بودن مداخله با امکانات موجود. یعنی قابلیت اجرایی داشتن © متناسب بودن با علایق و توانایی دانشآموز یا دانش‌آموزان © متناسب بودن با ضعف ها و قوت هاى دان شآموز يا دان شآموزان 

صفحه 95:
‎٩‏ نخست: باید. براساس تحلیل و تفسیر اطلاعات جمع آوری شده. مشکل و دامنه‌ی آن مشخص گردد. دوم: بلید. براساس امکانات و شرلیط موجود. راه یا راه های مقابله با مشکل مشخص شود. سوم: بايد همکاران و حامیان اجرای مداخله مشخص گردد. ‏چهارم : مداخله اجرا و یا هدایت شود. ‎ ‏پنجم: باید از نتایج مداخله ارزیابی به عمل آید. ‎ 

صفحه 96:
> = طرامي مداخله آموزشي ۲ en ۱ ‘ یک تجربه *از بررسی وضعیت یکی از دانش آموزلنم متوجه شدم که به نحو غیر قابل انتظاری درنوشتن و خواندن نشلنه "ف" مشکل دارد. برای من این موضوع عجیب بود زیرا لین دلنش آموز دریادگیری بقیه نشلنه ها و موضوعات دیگرمشکلی نداشت. به اين موضوع دقیق شدم و آن را پیگیری نمودم. ازبررسی هایم روشن شد که او دقیقاً روزی که نشلنه " ف" در کلاس تدریس می شده است از کلاس غییت داشته و تکرار این درس در روز بعد نیز برای او مفید و کافی نبوده است. با درک علت مساله, به طور خصوصی با دانش آموز کار کردم و مشکل حل شد. * . تجربه‌ی خانم هنرمند. آموزگار دبستان در شهرستان پارسیان از استان هرمزگان 

صفحه 97:
آنتت. "*به دلیل لین که اطلاعات جمعآوری شده در لین الگوی ارزش‌یابی عمدتاً کیفی هستند به شیومی سنتی نمی‌توان درباره ی ارتقای * تصمیم گیری دربارمی ارتقا یا تکرار پایه حساس و سرنوشت‌ساز تحصیلی دانش آموزان تصمیم گیری نمود. | ۱ i 1 

صفحه 98:
"آیا دانش آموزان به سطح مطلوبی از انتظارات آموزشی رسیده اند؟ "آیا راه‌هایی برای جبران و رفع ضعف‌های دانش آموز(نرسیدن به انتظارات آموزشی) وجود دارد؟ "آیا تکرار پایه موجب جبران ضعف ها خواهد شد؟ 

صفحه 99:
كام ينجه: بازفورد * بازخورد. در واقع فعالیتی است که جریان یادگیری را در کلاس عمق می‌بخشد. بازخوردهای توصیفی, به دلیل سهولت در برقراری ارتباط و انتقال دقیق‌تر منظور و مقصود معلّم, از عهدمی این منظور بهتر برمی‌آید. فعالیت‌های یاد گیری دانش آموز از طریق باز خورد. در مسیر انتظارات آموزشی قرار می‌گيرد. با وجود بازخورد توصیفی است که آرزش‌یابی. رشد دهنده . توانمندساز و پویا می‌شود. 98 

صفحه 100:
aa ۳ از منظر ابزار ارتباط * بازخوردهاي شفاهي, مانند گفت‌وگوي معلّم با دانش‌آموزي که در حال حل کردن يك مسئله است. * بازخوردهاي كتبي یا نوشتاري» مانند آن چه که معلم بر روي تکالیف دانش‌آموزان مي‌نویسد. 

صفحه 101:
—_ Za go > دروقزاب ‏انواع‎ از منظر محتوا * بازخوردهاي شناختي: بازخوردهايي كه به دانش‌آموزان در باره‌ي يادگيري مطالب و مباحث درس ها ارائه مي گردد. * بازخورد های عاطفی * بازخوردهاي فراشناختي: بازخوردهايي که در باره‌ي روش‌ها و نحوه‌ي يادگيري دانش‌آموزان ارائه مي‌شود. aoa 

صفحه 102:
جك ‎eS‏ تک ۹۹ بازفورد ‎go‏ ‏از منظر ارائه دهنده يا منبع جریان بازخورد و تنها بین معلّم و دانش‌آموزان شکل نمي‌گیرد بلکه بازخورد بين ۶ دانش‌آموز و دانش‌آموز( هم‌سال‌سنجي)؛ ۰ دانش‌آموز و والدین (سنجش والاین)؛ * والدین و معلم؛ * وهم جنين بين دانش‌آموز و خودش ( خودسنجي) نیز شکل a 

صفحه 103:
جح تسس , انواع بازخورد ‎go‏ از منظر زمان ارائهي بازخورد و ارتباط با يادكيري * بازخوردهاي فرآيندي: بازخوردهايي كه دانشآموزان در جريان فعاليتهاي يادكيري خود دريافت ميكنند. * بازخوردهاي ياياني: بازخوردهايي كه دانشآموزان در بايان يك مرحله از يادكيريء مانند بايان نيم سال و بايان سال» به صورت كزارش مشروح بيشرفت تحصيليء دريافت ميكنند. 

صفحه 104:


صفحه 105:
هدف از بازخورد در حین فرایند ياددهي يادگيري این است که اين فرایند به شکل مستمر با نيازهاي يادگيري دانش‌آموزان و انتظارات آموزشي منطبق و سازگار شود. این کار» تدریس را واقعي‌تر مي کند و معلّم را از داشتن تصورات غیر واقعي درباره‌ي نيازهاي دانش‌آموزان دور مي‌سازد. aos 

صفحه 106:
اک ُ *بازخوردهاء جزئي از فرآیند باددهي يادگيري. تلقي شود. پیوسته باشد؛ سودمند باشد؛ **به موقع باشد؛ ‎aula‏ بازخورد بايد متنوع باشد؛ ‎ie‏ * توصيفي باشد. ‏وه 

صفحه 107:
oe شامل دو بخش به شرح د کامل ش 4 كلي یک بازخور به طور كلي ی ۲ است* ‎ut‏ ‎er‏ ‏۱ + ” الف) بیان قوتها و ب) بیان ضعفها, * ارائه رهنمود aoe 

صفحه 108:
در توصیف عملکرد دانش‌آموز باید به آن توجه نمود از هم‌دیگرتميزداده شود.اين مفاهیم عبارتنداز: تلاش»پیشرفت و نتيجه. منظور از تلاشء كوشش هاي فردي دانشآموزاست كه براي تحقق اهداف و انتظارات صورت كرفته است. مفهوم بيشرفتء ناظر به تغييرات حاصل از اين كوش شهاست. نتيجه همان ميزان تحقق انتظارات مي باشد. البته نتيجه كاهي نيز فراتر از انتظارات است كه در توصيف وضعيت دانش آموز بايد مورد توجه قرار كيرد. وه 

صفحه 109:
. em Ga. بخش رهنمودٍ بازخورد توصيفي. در واقع حاصل تحلیل نقاط ضعفه و قوت كار دانش‌آموز است و تلاشي است که ‎pls‏ به آن مي پردازد تا فعاليت‌هاي دانش‌آموزان بهتر و مناسب‌تر در جهت انتظارات يادگيري هدایت شود. رهنمود مي‌تواند یک اشاره و راهنماييي ساده باشد تا فعالییت دانش‌آموزان در مسير مناسب قرار كيرد يا مي‌تواند فعاليت‌هاي يادگيري گسترده‌تري را پیش‌نهاد کند. وه 

صفحه 110:
‎ee‏ سس ‎». ‏بازفورد‎ As ۹ a ‎7 7 aN ‏«دخترم مي‌بینم با تلاش زیاد دقت»‎ 4 ‏مناسبي را به دست‎ he gh ‏آوري. مطالب شما دربا فوا ماد كم‎ ۱ ۱ ‏دربارمي فواید درماني‎ ۲ ِ ‏حم‎ ee ‏ل‎ ‏كني. كزارشت را يك بار ديكر بخوان / ونشانه بكذاري آن را اصلاح كن.» 2 3 ‎10 

صفحه 111:
ee Ga ‏بل‎ ل تب سیب رد 5۰ 3 ‎crete ceo ood *‏ 5 >= © Dewees DD terrroreel ng 2 ‎<I‏ ملاب ‎vey Selif nb‏ اه ‎away vey ‏ا‎ ‎0 ‎Yee ‏كر‎ ۷۲ ‎ ‏لكلا -هبع ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 112:
یک فعالیت : 9 براي دانش آموزي که آزمون فوق را داده است باز خورد توصيفي بنویسید. ae 

صفحه 113:
ووه / گزارش پیشرفت تحصيلي معادل نام کارنامه در نظام ارزش‌يايي سنتي است. این گزارش همچنان‌که قبلاً گفته شد. نوعي بازخورد پاياني است. که در هر سال دو بار به دانش‌آموزان داده مي‌شود. اين گزارش شامل سه بخش عمده است* ارائه‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز ) توجه به جنبه‌هاي مختلف شخصیت دانش‌آموز, ۳ 

صفحه 114:
ارائه‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز * در بخش گزارش عملکرد درسي دانش‌آموزء عمدتاً دو روش كلي دیده مي‌شود. این دو روش عبارتند از: * روش گزارش توصيفي * روش استفاده ازن مقیاس كيفي 006: 

صفحه 115:
ارائه‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز(روش گزارش توصيفي) در اين روش كزارش كاملا توصيفي و تشريحي است. با این حال بايد كزارش معطوف به اين انتظارات آأموزشي و ميزان و نحودي تحقق آن‌ها باشد. بنابراین» آگاهي و شناخت انتظارات آموزشي براي تهيه‌ي کارنامه‌ي توصيفي لازم و ضروي است. قضاوت و داوري درباره‌ي عملکرد درسي و پیشرفت تحصيلي دانش‌آموز بر اساس شواهد و مستنداتي است که معلّم با ابزارهاي مختلف آن‌ها را گردآوري نموده است. این عمل عمدتاً در هر درس به صورت مجزا انجام مي گیرد. 06 

صفحه 116:
رياضي: شهریار در درس رياضي تلاش خوبي داشته و پیشرفت او کاملا محسوس است. او رياضي را به خوبي مي فهمد و با علاقه در فعاليت‌هاي يادگيري آن مشارکت مي کنذ . او .حالامي تواند جهات اصلي را تشخیص ذفد.و دو مجموعه را با هم مقایسه نماید . همچنین شهریار مي تواند از یک تا نه را بنویسد و جمع و تفریق هاي یک رقمي را انجام دهد . ao 

صفحه 117:
ارائ‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز(روش استفاده از مقیاس كيفي) در نوع ديكر از كزارشهاء انتظارات آموزشي هر درس را به صورت مشخص فهرست مي شوند و در مقابل هر انتظار میزان تحقق آن را در طيفي از مقياس‌هاي تعریف شده بیان مي‌گردد.مقیاس هاي متفاوتي در رويكردهاي جدید ارزش‌يابي به کار گرفته مي شود. معلمان مي توانند مقیاس هاي ویژه اي را براي فعالیت ارزش‌يابي خود طراحي و تعریف نمایند. در اين قسمت به تعریف نوعي مقیاس كيفي مي پردازیم. age 

صفحه 118:
) توجه به جنبه‌هاي مختلف شخصیت دانش‌آموز در این بخش گزارش حيطه‌هاي عاطفي؛ جسماني و اجتماعي دانش‌آموز ارائه مي‌شود. با اين کار معلّم و مدرسه نشان مي‌دهند که نگاهي همه‌جانبه به رشد و توسعه‌ي امکانات و ظرفيت‌هاي دانش‌آموز دارند. این بخش, در واقع توسعه‌ي مفهوم «انضباط» است. بهتر است؛ گزارش وضعیت دانش‌آموز در حیطه هاي مذکور به روش توصيفي صورت گیرد و معلّم باید با به كارگيري عبارت‌هاي دقیق و حساب شده تصويري از وضعیت دانش‌آموز ارائه دهد. ao 

صفحه 119:
نحومي بیان و نگارش نیز اهمیت زيادي دارد که به به چند نکته مهم که رعایت آن‌ها ضروري است. اشاره مي‌شود. #*شایسته است» ضعف ها و كاستي‌هاي يادگيري دانش‌آموز در قالب جملات متبت بیان شود. تلاش بر این است که مشکلات» در این گزارش کم‌تر. طرح و برجسته شود؛ يعني به جنبه‌هاي متبت کودك توجه بيش‌تري صورت گیرد. در عین حال ضعف‌هاي کودك نه براي توبیخ و تحقیر یا بزرگ نمايي بلکه برراي پي‌گيري و بهبود آن مورد توجه ‎ob‏ گیرد. 06 

صفحه 120:
**گزارش معلّم نباید كلي و سریسته باشد؛ مانند این‌که "بچه خوبي است" و یا "موفق است" . بلکه حتي‌الامکان گفته شود که چرا بچهي خوبي است. مثلاً در يادگيري درس ها به هم كلاسي‌هاي خود کمک مي‌کند" و مانند اين‌ها. **گزارش با ويژگي هاي مثبت دانش‌آموز آغاز شود. *#عبارت‌ها به صورت مثبت بیان شود. حتي اگر معلم مي خواهد به جنبهي منفي دان شآموز اشاره كند بايد لحن كلام تند نباشد. deo 

صفحه 121:
* از اغراق دوري کنید. جملاتي مانند "بي نظیر است" و یا "توانايي‌اش حیرت‌انگیز است" تأثیر چنداني در دانش آموزان ندارد. با مثال روشن گفته شود که رفتار و عمل مناسبي از دانش‌آموز دیده شده است. **به ويژگي‌هاي ذاتي و طبيعي افراد (مثلاً چپ دستي دانش‌آموز) اشاره نشود. اگر قصد بر اين است که به بدخطي او که ناشي از چپ دستي اشت اشاره شود. بهتر است این گونه نوشته شود: "اگر به دقت تمرین خوش‌نويسي کند» مي‌تواند خطي خوانا داشته باشد". 060 

صفحه 122:
* ويژگي هاي مثبت دانش‌آموز در زمینه عاطفي در گزارش منعکس شود. 4 در زمینه مشکلات عاطفي تباید به دانش‌آموزان برچسبي زده شود. مثلاً به دانش‌آموزي که باهم‌كلاسي‌هاي خود تعامل كمتري دارد» برچسب گوشه‌گیر یا انزواطلب داده شود و بدتر آن‌که» این برچسب در گزارش پیشرفت ثبت شود. بهتر است اين مسائل به صورت غيررسمي و از طریق مذاکره با والدین و مدیر مدرسه پي‌گيري شود. البته ثبت ونگه‌داري برخي مشاهدات در دفاتري که مخصوص به خود معلّم است و دیگران به آن دسترسي ندارند» مشكلي ایجاد نمي‌کنند. 09 

صفحه 123:
ww یک فعالیت بر اساس نكاتي که در خصوص بازخورد نوشته شد و هم‌چنین نکات مریوط به ويژگي هاي عمومي دانش آموزان. گزارشي از وضعیت رفتاري دانش آموزي را بنویسید. 

صفحه 124:
مدر چا مه درمجالی که برایم باقیست باز همراه شما مدرسه‌اي مي‌سازيم که در آن همواره اول صبح. به زبانی ساده مهر تدریس کنند و بگویند خدا خالق زيبايي و سراینده غشق آفربننده ماست مهربانیست که مارا به نکمیی aoe 

صفحه 125:
زيبايي و به خود مي‌خواند جنتي دارد نزديك, زیبا و بزرگ دوزخی دارد - به گمانم - کوچك و بعید در پي سودائیست که ببخشد ما را و بفهماندمان ترس بیرون از دایره رحمت اوست در مجالي كه برايم باقیست باز همراه شما مدرسه‌اي مي سازيم که خرد را با عشق علم را با احساس aes 

صفحه 126:
و رياضي با شعر دين را با عرفان همه رابا تشويق تدريس كنند لاي انكشت كسى قلمی نگذارند " و نخوانند كسي را حیوان و نگویند كسي را کودن و معلم هر روز روح را حاضر و غایب بکند و بجز ایمانش هیچ کس چيزي را حفظ نباید بکند مغزها پر نشود چون انبار قلب خالي نشود از احساس درس‌هایی بدهند dea 

صفحه 127:
که بجاي مغز دلها را تسخیر بکند از كتاب تاريخ جنك را بردارند در كلاس انشاء هركسي حرف دلش را بزند غیر ممکن را از خاطره‌ها محو کنند تا كسي بعد از اين باز همواره نكويد : هركز و به آساني همرنگ جماعت نشود قطره را در باران موج را در ساحل زندگي را در رفتن و برگشتن از قله کوه و عبادت را در خدمت خلق هه 

صفحه 128:
کار را در کندو و طبیعت را در جنگل سبز مشق شب این باشد که شبي چند بار همه تکرار کنیم عدل آزادی قانون شادی امتحانی بشود که بسنجد ما را عاشق و آکه و آدم شده‌ایم 066 

صفحه 129:
در مجالي که برایم ۳1 همراه شما مدرسه‌اي که در ‎vl‏ آخر وفت به زباني ساده : ی گنف | صبح خالق عشق نگهدار 

صفحه 130:
خدایا چنان کن سرانجام کار که تو خشنود باشي و ما رستگار 

به نام خداوند جان آفرين حکيم سخن در زبان آفرين 1 گارگاه آموزشي ارزشيابي کيفي توصيفي 2 ارزشيابي کيفي توصيفي چگونگي؟ چيستي؟ پيش نيازها و روش هاي اجرا ويژگي ها و تعريف چرايي؟ ضرورت و هدف 3 4 ضر و ر ضرورت تغییر رویکرد ارزشیابی پیشرفت تحصیلی افت کیفیت یادگیری در مدرسه ( پروژ های تیمز و )abc آزمون تيمز 1995و 1999و 2003آزمون پرلز 2001و 2006 تغییرات ایجادشده در برنامه های درسی دوره دبستانی (علوم، بخوانیم و بنویسیم ،هدیه های اسمان و).. طرح نظریه های جدید در علوم تربیتی ( عبور از پارادایم رفتار گرایی) ضعف نظام ارزشیابی موجود ت امتحان محوري 5 ضر و ر ت نمره مداري و بيست گرايی 6 ضر و ر ت ض ر و نتيجه مداري عدم اعتبار در سنجش اهداف عالي 7 يعني توجه افراطي به بازده يادگيري و ناديده گرفتن چگونگي يادگيري ي ناتواني يعن متحان در ا ش تمامي پوش ف آموزش اهدا و پرورش ر ت ض ر و ايجاد اضطراب ايجاد نگرش منفي تشديد رقابت آسيب هاي ديگر برجسته کردن شکستها جلوگيري از خالقيت ايجاد تقلب 8 ر ت رخي از فوايد ارزشيابي كيفي توصيفي كاهش اضطراب و تنش ناشي از شركت در امتحانات مكرر و پاياني كاهش رقابت هاي نامناسب براي كسب نمرات باالتر كاهش حساسيت والدين ،فراگيران و آموزگاران به نمره كاهش فشار والدين بر فرزندان براي كسب نمرات ممتاز فراهم نمودن زمينه ي مناسب براي حذف حاكميت مطلق امتحانات پاياني در تعيين سرنوشت تحصيلي فراگير ايجاد فرصت اصالح براي فراگيران و آموزگاران جهت رفع كاستي هاي فرايند يادگيري ارائه ي بازخوردهاي پيوسته از جريان يادگيري به فراگيران به صورت توصيه هاي مكتوب و شفاهي بهبود فرايند ياد دهي يادگيري 9 هدف ارزشيابي کيفي توصيفي هد ف ارزشيابي براي يادگيري بهتر 10 هدف ارزشيابي کيفي توصيفي هد ف آرامش خاطر مسافر کوچک سفر يادگيري 11 در ديدگاه جديد ارزشيابي با هدف كشف نقاط قوت و ضعف برنامه ريزي جهت اصالح و بهبود نقاط ضعف ارائه ي بازخورد به دانش آموز و اوليا 12 ار ز شيابي کيف 13 ص يف ي ي تو چي س ت؟ ا تو رز ش صيف ياب ي يچ ک ي ي ف س ي ت؟ 14 تاکيد بر ارزشيابي تکويني به جاي ارزشيابي پاياني دو جهت گيري در ارزشيابي وجود دارد : • ارزشيابي از يادگيري 15 • ارزشيابي براي ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت ارزشيابي براي يادگيري ( ارزشيابي پويا ،رشد دهنده و توانمند ساز) در اين نeوع ارزش‌يeابي ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت معّلم بeه دنبeال اطالعeاتي اسeت كeه بeر اسeاس آن بتوانeد دربeاره بهبeود فراينeد يeاددهي يeادگيري دانش‌آمeوزان در كالس تصeميم‌هاي مناسeب بگeيرد .اين نeوع ارزش‌يeابي بeراي تشeخيص ضeعف هeا ،قeوت هeا و مشeكالت فراينeد يeادگيري و اصeالح و بهبeود آن بeه كeار مي‌رود .مهم تeرين ويeژگي تگeيري اصeالحي و درمeاني آن اين نeوع ارزش‌يeابي ،جه ‌ اسeت كeه درموقeع مناسeب بeه معّلم و دانش‌آمeوز اين 16 فرصeت و امکeان را مي‌دهeد کeه تغيeيرات مطلeوب را در ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت تغيير مقياس کّم ي به کيفي در ارزش‌يeeابي کيفي و توصeeيفي ،مقيeeاس ترتيeeبي جeايگزين نمeره مي شeود .اين مقيeاس كمeتر ايجeاد رقeابت مي‌نمايد و انعطاف پذيري بيش‌تري دارد. نکتeه مهم اين کeه در حين فرآينeد يeاددهي يeادگيري، دانش‌آمeوزان بeازخورد ترتيeبي(رتبeه) يeا فاصeله‌اي( نمeره) دريeافت نمي‌كننeد ؛ زيeرا تصeور مي‌رود كeه دريeافت اين نeeeوع بازخوردهeeeا از سeeeوي معّلم ،فرآينeeeد يeeeادگيري دانش‌آمeeeوزان را سسeeeت مي‌نمايeeeد .خأل اين نeeeوع 17بازخوردهeeeا را بازخوردهeeeاي توصeeeيفي ،کeeeه بامعنeeeا و ارائه گزارش پيشرفت تحصيلي به جاي کارنامه کّم ي ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت اين گeزارش بeر خالف كارنامeه ي کّم ي کeه شeامل فهرسeeتي از نeeام دروس و نمeeره هاسeeت ،گeeزارش پيشeرفت تحصeيلي دانش‌آمeوز را کeه شeامل توصeيفي از وضeعيت وي اسeت ،بeه والeدين بeازخورد مي‌دهeد. هم چeeنين در اين گeeزارش تنهeeا بeeه وضeeعيت درسeeي صeeرف توجeeه نمي‌شeeود ،بلكeeه بeeه ابعeeاد عeeاطفي، 18 جسeeماني و اجتمeeاعي توجeeه مي شeeود .در گeeزارش تفويض اختيار تصميم گيري درباره ارتقا به معلم و مدرسه ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت شيeابي کيفي و توصeيفي بeه سeبب اين در الگeوي ارز ‌ كeeه اطالعeeات جمع‌آوري شeeده متنeeوع انeeد و شeeامل داده‌هeeاي كّم ي و كيفي اسeeت ،تحليeeل و تeeركيب اين ده‌هeا و تصeميم‌گيري دربeاره ي ارتقeا يeافتن يeا ارتقeا دا ‌ نيeeافتن دانش‌آمeeوزان بeeه عهeeده ي معّلم و شeeوراي مدرسeه اسeت .لeذا اختيeار تصeميم‌گيري بeه معّلم تفeويض مي‌شeeود ،زيeeرا معلم اليق‌تeeرين فeeردي اسeeت كeeه 19دربeeاره‌ي دانش‌آمeeوز مي‌توانeeد تصeeميم بگeeيرد .معّلم ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت تفويض اختيار تصميم گيري درباره ارتقاء به معلم و مدرسه تصمیم گیری درباره ي ارتقاء یا تکرار پایه 20 ارتقاء معلم تکرار پایه مدرسه معلم و شورای تنوع بخشي به ابزارهاي ارزشيابي ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت دراين الگeوي ارزش‌يeابي ابزارهeاي جمع‌آوري اطالعeات متنeوع شeده ا‌نeد و عالوه بeر آزمeون هeاي مeداد کاغeذي ابزارهeاي ديگeري چeون پوشeه ي كeار ،ابزارهeاي ثبت مشeاهده ،تکeاليف درسeي و آزمeون هeاي عملكeردي و خeود سeنجي نeيز مeeورد اسeeتفاده قeeرار مي‌گيرنeeد .اين ابزارهeeا 21 اطالعeات بيش‌تeر و وسeيع‌تري را بeراي معّلم، فعاليت کار گاهي بر اساس ويژگيهاي يادشده ، تعريفي از ارزشيابي کيفي توصيفي بنويسيد. 22 ا ت رز و ش صي ياب ف ي ي ک ي ف چي س ي ت تعريفي از ازرشيابي کيفي توصيفي فرايند جمع آوري ،تجزيه و تحليل و تفسير اطالعات حاصل از به کارگيري ابزارهاي مختلف ( آزمون‌هاي مداد کاغذي ،آزمون هاي عملکردي ،ثبت مشاهدات ،تکاليف و فعاليت‌ها و )... از ابعاد مختلف جريان يادگيري وتصمیم گیری و ارائه بازخوردهاي توصيفي مفيد و مؤثر در جهت هدايت اين جريان به سوي تحقق بهتر اهداف . 23 24 چگونه ارزشیابی کیفی توصیفی اجرا می پیش نیازها 25 گردد؟ شیوه ي اجرا يک پرسش مهم! براي اجراي ارزشيابي 26 ا چگ و رز نگ ی ت شياب ا ج و ي را صيف کيف ی ي ي ايجاد فضاي اخالقي کاهش فضاي رقابتي تغيير چيدمان کالس 27 پيش نيازهاي اجرايي ارزشيابي کيفي توصيفي تغيير نگرش نسبت يادگيري شناخت دانش آموزان يک پرسش! گام هاي اجراي ارزشيابي كيفي توصيفي 28 شناخت انتظارات آموزشي و نشانه هاي تحقق آن تصميم گيري جمع آوري اطالعات 29 نگاه فرایندی بازخور د چ ار گو ن گ زشيا ی ا ت ب ج وص ي ک را يف يف ی ي ي تحليل ، تفسير و داوري نگاه پایانی گام اول :شناخت اهداف و انتظارات آموزشي شن اخ انت ت ا ه آمو ظارا دا ز ت ف و ش ي « انتظeارات » جمالت کلي هسeتند کeه دربeاره ي اهeداف مeورد نظeر فرآينeد يeاددهي ـ يeادگيري بيان مي‌شوند. از آن‌جeا کeه بeه دليeل کلي بeودن ،مشeاهده‌ي انتظeارات در عملکeرد دانش آمeوز مشeکل يeا غeير ممکن اسeت ؛ نشeانه‌هاي تحقeق هeر انتظeار در 30 31 شن اخ انت ت ا ه آمو ظارا دا ز ت ف و ش ي برای مثeال يeك انتظeار آموزشeی در درس علوم تجربی اشيا را با دقت مشاهده مي‌کند.نشانه های تحقق: ‏استفاده از چند حس؛ ‏توجه به جزئيات مربوط به جسم؛ ‏مشخص كردن شباهت‌ها و تفاوت‌ها؛ ‏تشخيص ترتيب رخ دادن وقايع؛ ‏استفاده از وسايل كمكي براي شن اخ انت ت ا ه آمو ظارا دا ز ت ف و ش ي شناخت و تصریح اهداف و انتظارات تعیین روش تدریس شناخت اهداف تعیین روش ارزشیابی 32 33 گام دوم :جمع آوری اطالعات ا جم ع آ طالع ور ا ي ت به طور کلي گام دوم فرايند ارزشيابي شامل اين سه مبحث مي شود. ‏شيوه‌ي جمع آوري اطالعات ‏ابزارهاي جمع آوري اطالعات ‏نگه‌داري و سامان‌دهي اطالعات 34 شیوه جمع آوري اطالعات ا جم ع آ طالع ور ا ي ت شeيوه‌ي جمeع آوري اطالعeات در الگeوي ارزشeيابي کيفي توصeيفي فراينeدي و تکويeeني اسeeت يعeeني معلم در حين فعeاليت يeاددهي و يeادگيري در طeول سeال بeه اقتضeاء و تناسeب مeوقعيت ، اطالعeاتي از چگeونگي و مeيزان تحقeق انتظeارات آموزشeي جمeع آوري مي کنeد 35 تعيين ابزارهای جمع آوري اطالعات ا جم ع آ طالع ور ا ي ت متنeوع بeودن انتظeارات آموزشeي بeه لحeاظ موضeوع و سeطح ،طلب مي‌نمايeد کeه اطالعeات متنوعي در اختيار معّلم باشد. تنeوع اطالعeات ،تنeوع ابزارهeا و روش هeا را مي طلبeد .لeذا بeرخالف ارزشeيابي سeنتي کeه تنهeا آزمeون مداد‌کاغeذي (امتحeان کتeبي) ابeزار اساسeي و منحصeر بeه فeرد کeار معّلم اسeت ،در ابزارهاي جمع آوري اطالعات ثبت مشاهده آزمون عملكرد ي تكاليف درسي ابزارهاي جمع آوري اطالعات پرسش هاي پي گير خودسنج ي و همسال سنجي 36 ا جم ع آ طالع ور ا ي ت آزمون هاي مدادكاغذ ي تنوع ابزارها ا جم ع آ طالع ور ا ي ت بeر اسeاس اطالعeات دريeافتي از اين ابزارهeا ، تصeوير روشeن‌تeري از فرآينeد يeادگيري و نتeايجي از تالش هeاي دانش‌آمeوز ،بeراي معّلم فeراهم مي شود . هم‌چeنين تنeوع اطالعeات بeه دسeت آمeده ،اعتبeار تصميم گيري هاي معلم را باالتر مي برد. 37 سه اصل طالیی در کاربرد ابزار ها تناسب با امکانات 38 صرفه جويي ا جم ع آ طالع ور ا ي ت تناسب ابزار با هدف ثبت مشاهده ‏ ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت از آن جeeeا کeeeه در ارزش‌يeeeابي کيفي توصeeeيفي تأکيeeeد بeeeر ي و طeبيعي اسeت، ش‌يeاeبeي نامحسeوس و دeر شeرايط عeاد e اeرز e مع‌آوري اطالعeات ن روش هeاي ج e «مeشeاهده» eيکي از eمفيeدتeري e ‏e کالس درس وeفرآينeeد يeeادگيرeي و eپيشeeرفeت eدانeش‌آمeeوزان از e است. ‏ براي اين کeار معّلم بايeد دانش‌آمeوزان را در حين پeرداختن بeه تeکeeeeاليeف وeفعالeيت‌هeeeeايeيeeeeادگeيريeدر شeeeeرايeط مختلeeeeفe (آزمeايشeeگاه ،زeمين بeeازي ،مeحيeeط مدرسeeه و مeاننeeد اين‌هeeا) مشاهده نمايد. 39 ثبت مشاهده ج م ا ع ا طالع ور ا ي ت ابزارهاي ثبت مشاهده 40 فهرست وارسي واقعه نگاري فهرست وارسي ج م اط ع آ العا ور ي ت عبeارت اسeت از فهرسeتي از مفeاهيم، مهeارت هeا ،فرآينeدها و يeا نگeرش هeاي ويeژه‌اي کeه شeما در نظeر داريeد حضeور يeا عدم حضور آن را ثبت کنيد . 41 مراحل توليد فهرست وارسي ثبت مشاهده آ س شن ي ا ب س ي ‏ نشانه‌هاي هر يک از انتظارات تهيه شود . ‏ فعاليت‌هeا و شeواهد تحقeق انتظeار آموزشeي مeورد نظeر ،بeه صeوeرت عبeارت‌eهeا و يeا جمeالت کeوتeاه امeا واeضeح قاeبeل مشeاهده نوشته شود . ‏ جدول مناسeبي بeراي اين فهرسeت وارسeي تهيeه کنيeد . ‏ فهرسeت وارسeي را خودتeان يeک بeار اجeرا کنيeد تeا نارسeايي هeاي آن مشخص شود. ‏ از همکeاران در اصeالح نهeايي فهرسeت وارسeي کمeک بگيريد. 42 فهرست وارسی مهارت کار با میکروسکوپ نام دانش آموز مشاهده /عدم مشاهده 43 تاريخ مولفه های مورد مشاهده ردی ف تهیه یک برش مناسب ازساقه گیاه 1 قرار دادن برش بر روی شیشه مخصوص قرار دادن شيشه در جاي مناسب روي ميکروسکوپ تنظيم ميکروسکوپ براي مشاهده‌ي دقيق تصوير 2 4 ترسيم تصوير مشاهده شده 5 3 ثبت مشاهده ا جم ع آ طالع ور ا ي ت يک فعاليت : يeک فهرسeت وارسeي بeراي ارزشeيابي رفتeار اجتمeاعي دانش آمeوزان در کالِس درس کeه بتeوان بeه جeاي نمeره ي انضeباط از آن استفاده کرد ،تهيه نمائيد. 44 واقعه‌نگا ثبت مشاهده ري ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت اين ابeeزار ،بeeراي ثبت وقeeايع و رويeeدادهايي مدرسeه ‏e ر کeالس وe مeعe eني‌eدeار ،کeهeگهگeاeه معّلم eد e ب مي‌eکeنeeدe،eمeناسe ee ن مشeeاeهدهe e ش‌آمeeوeزاe e از eدانe e ت ‏eالف eفهرeسe e اسeت .امeا eازeeeايeنeاeبeزار e،بeر eخ e وeارسeeeيeeهeeeا ،بeeeه صeeeورت منظم eاسeeeتeفاeده تهeاeيeخاصeيeکeهeاز رهeاeو فعeالeي ‌e نeمي‌شeود .eرفتاe e کeودک سeر مي زنeد ،عمeدتًا موضeوع خeوبي بeراي واقعه‌نگاري است. 45 نمونه يک واقعه نگاري تاريخ: نام دانش آموز :بهرام مکان :کالس بهeرام بeر خالف روزهeاي گذشeته ،امeروز در درس رياضeي فعeاليت خeوبي داشeت ،او تکeاليف خeود را آمeاده کeرده بeود و داوطلبانeه تمرينeاتي را روي تختeه سeياه حeل کeرد .هم‌چeنين ،بeه حميeد و جالل در اصeالح تکاليفشeان کمeک کeرد .معلeوم بeود بeه خeوبي درس را فهميeده است.تشويق هاي من او را بسيار خوشحال کرد. همeان گونeه کeه حeدس مي زدم بهeرام آمeادگي خeوبي بeراي در ک و فهم درس هeا ،بeه ويeژه رياضeي ،دارد.بايeد بeا او کeار شeود .احتمeاًال شeب قبeل بeا او در درس رياضeي کار شده است. 46نظeر مي رسeد توجيeه والeدين بeراي بeه کمeک گeرفتن به ثبت مشاهده ‏ ا جم ع آ طالع ور ا ي ت يک فعاليت از این تصeویر کeه در آن حامeد دانش آمeوز کالس دوم در حeال تولیeد کاردسeتی بeا همکeاری دوستانش می باشد ،یک گزارش تهیه نمائید. 47 48 آزمون عملکردي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت شeيخي شeاگردان خeود را سeفارش نمeود تeا فeردا در مکeاني کeه کسeي وeبيeاوeرنeد .eفeردeا ي رeeاeذeبحeکننeدeو نeزدeeا e غ e و نe eاظeر بeر آeنeنباeشeد مeر e شeاeهدe e دنeدe.eشeيخ eازe دeشeيخ eآمe e زe ه نe e دe ي مeرeغيeذeبحeشe e کeبe eا eالشeه‌ e ريe e شeاگرداeن ه e هeانeد eوeهريeک بeهe حeکeرد e د کeه چگeوeنeهeeو کجeاeمeرغeرeاeذeب e يeپرeسeي e ن هe eا مe e ‏eآ e می ‏e خeاeز آeنeهeاe يeدeادeنeد e.eشeی e لeخeودeeرا شeرeحeم e ه‌ي عمe e ب ،eنحeو e تنeاسe e غeندیeد.e دeکeه کسeی شeمeاeرeا هeنگeامeeذ eبحeeمeر e پeرسeیeد کeهeeمطeمئن هسeتeی e رسeتی خوeاسeتِه شeیeخ را ن مeی داeدنeدeکeه eبeه د e طمeینeا e ن شeیeخeرeا ا e شeاeگردeا e و شeيeخ eنگeاهيeشeماتت eآمeیeز بeه eآن‌هe eاeمي eنمeودe.آنeاeن هeانeد e یeکeرeد e عمل e ن ه نشeدهeاسeت .eدeر اeينeميeا e متeوجeه مeي شeدنeدeکeهeعeملشeانeپسeندeيد e د شيخeآمeد. يکيeاز شاeگردانeدسeت خeالeي نز e شيخ از او پرسيد :چرا مرغي ذبح نکرده اي؟ شاگرد جواب داد :چون جاي مناسبي نيافتم. شيخ پرسيد:چگونه؟ شeاگرد جeواب داد :هرکجeا رفتم تeا جeایی خلeوت پیeدا کنم خeدا را د يافتeم .لeذا نتواeنستم مرغeرا ذeبح کنم. شeاهد و نeاظر خو e شeيخ گفت :احسeنت! توبeه خeوبي فهميeده اي کeه "عeالم محضeر ن را نشان داeدي. ر عمِل خوeد آ e خداeست" يعeني چه .eزيرا د e و شeاگردان حeال علت نگeاه شeماتت آمeیز شeیخ را فهمیدند. 49 50 آزمون عملکردي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت بeه طeور کلي ،ارزش‌يeابي عملکeردي ،ارزش‌يeابي خاصeي ش‌آمeوزeانeبe eا اجeرeاeي eفeعeال eيتeيeاثeرeي ريeق آeن e،دeانe e ‏eاسeت eکeهeازeeط e ه چeهeمeيزeانe،eدانeش يدeهنeد بe e ي‌کنeنeدeيeاeeعمًال نشeانeم ‌ م e را eتو eليeدe e ب نمeeودeه انeeد .بسeeياري eازeاين eنeeوع و eeمهeeاeرتي eeرا کسe ee ارزش‌يابي‌هeeا در محيeeط هeeاي واقعي يeeا شeeبه واقعي رخ مي‌دهد. آزمeeون هeeاي عملکeeردي بeeه خeeوبي مي‌توانeeد ضeeعف ‏eطالعeات eالزeمe آeزمeونهeايeرايج eمeدادeکاغeذeي eرeا بپeوشeانeد و ا e ز مeeيزانeتeحق eق eاه eدeاeف مeهeeارتي e،عمeeقeيeeادeگeيرeي وe راeeا e مeeيزان درک و فهم دانش‌آمeeوزان تeeا سeeطح کeeاربرد در عمل به معّلم ارائه دهد. 51 ويژگيهاي آزمون عملکردي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت • تأکيد بر کاربست دانش در محيط هاي واقعي و يا شبه واقعي؛ • تأکيد بر سنجش مستقيم يادگيري؛ • استفاده از وسايل واقعي؛ • تشويق به تفکر باز. 52 مراحل طراحي آزمون عملکردي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت -1اهداف آموزشي مورد نظر تعريف شود. هدف مورد نظر باید در حوزه کاربرد و مهارت باشد. -2فعاليِت متناسب با هدف مورِد نظر مشخص گردد. -3مواد و وسايل مورد نيازبراي اجراي آزمون تعيين گردد. -4روش ارزش‌يابي از نتيجه و فرايند مشخص شود. 53 انواع آزمون هاي عملكردي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت • آزمون هاي عملكردي كتبي : • گزارشي را ارائه دهد؛ • نقشه‌اي را رسم کند؛ • اطالعاتي را جمع آوري کند و بر اساس آن‌ها نموداري را رسم کند؛ • داستان کوتاهي را بنويسد. • آزمون هاي عملكردي شناسايي : • غلط‌هاي اماليي يک متن را پيدا کند؛ • بر روي نقشه رودها و درياچه ها را شناسايي کند؛ • در يک قطعه‌ي شعر يا نثر ،صفت ها و موصوف ها را مشخص کند. 54 انواع آزمون هاي عملكردي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت • آزمون هاي عملكردي نمونه كار : • متني را ترجمه کند؛ • مكعبي را با ابعاد مختلف بسازند؛ • اطالعاتي را درباره‌ي موضوعي گردآوري کند و آن را در جدولي خالصه و طبقه بندي کند؛ • ماده‌ي شيميايي جديدي را بسازد؛ • روزنامه‌ي ديواري تهيه کند؛ • گروهي از سنگ‌ها ،برگ‌ها يا اشيا ديگررا گردآوري و طبقه بندي نمايد. • آزمون هاي عملكردي موقعيت هاي شبيه سازي شده : • نامه اي بنويسد و طبق روش معمول در پاكت گذاشته و در صندوق پست بياندازد . • نقشي را در يكي از زمينه هاي درسي بازي نمايد (.ايفاي نقش ) • در كالس يا در آزمايشگاه با وسايل خاص ،مدارالكتريكي ساده اي را طراحي و اجرا كند. 55 روش هاي ارزشيابي از آزمون هاي عملكردي سه روش برای ارزش یابی از آزمون هاي عملكردي وجود دارد. 1ـ روش مرتبه اي 2ـ روش مالكي 3ـ روش فرايندي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت روش مرتبه اي يا پلكاني ‏تمامي کلمات را درست خواند و در جدول مخصوص نوشت. ‏بخش زيادي از کلمات را درست خواند و در جدو ل مخصوص نوشت. ‏بخش کمي از کلمات را درست خواند و در جدول مخصوص نوشت. ‏با کمک و راهنمايي معلم بخش کمي از کلمات 56 یک نمونه روش مالكي ‏کلمه ها را با صداهاي مختلف(و) به درستي در جدول قرار داده است. ‏کلمه ها را با صداهاي مختلف(و) صحيح نوشته است. ‏نشانه هاي مختلف(و) را با رنگ مخصوص نوشته است . 57 یک نمونه روش فرايندي ‏کلمه هاي مختلف با نشانه هاي (و) را خواند. ‏کلمه ها مختلف را با نشانه هاي (و)را شناسايي کرد. ‏كلمه هاي مختلف با نشانه هاي (و) را در جدول در ستون مخصوص نوشت. 58 نمونه نمونه آزمون عملکردي درس رياضي آزمون آزمون عملکردي عملکردي نام و نام خانوادگي کالس وسايل مورد نياز :مداد ،خط کش ،متر ،کاغذ فعاليت: به حياط مدرسه برويد و در آن‌جا يک قطعه زمين (زمين ورزشي ، باغچه و مانند اين‌ها) را انتخاب کنيد و اضالع آن را اندازه گيري نمائيد و به پرسش هاي زير پاسخ دهيد: قطعه زميني که انتخاب نموده ايد چه شکل هندسي دارد؟ آن را رسم کنيد. هر ضلع چه اندازه‌اي دارد؟ مساحت و محيط آن چند متر مربع است؟ ارزشیابی: شکل قطعه زمين درست رسم شده است. 59 اندازه گيري درست انجام شده است. آزمون عملکردي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت ‏يک فعاليت: طبeeق الگeeوي ارائeeه شeeده ،بeeراي این هeeدف آموزشeي کeه در درس علeوم تجeربي ،طeرح شeده است آزمون عملکردي طراحي نمائيد. توانایی پیش بینی برخی رویدادها را دارد. 60 ج م ا ع آ تکاليف درسي طالع ور ا ي تکeاليف درسeي ،اگeر بeه خeوبي طeراحي و اجeرات هي شeوند ،هم مي‌تواننeد مeوجب بهبeود و توسeع ‌ مهارت‌هeاي دانش‌آمeوزان شeوند و هم منبعي بeeراي ارزش‌يeeابي از پيشeeرفت دانش‌آمeeوزان باشeeeeeند .اين نكتeeeeeه در ارزش‌يeeeeeابِي کيفي بسيار مهم است. توصيفي طراحي و اجراي تکاليف براي بهبود و ارتقاي يادگيري دانش آموز 61 ارزش‌يابي از جريان يادگيري دانش آموز تکاليف درسي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت انeواع تکeالیف درسeی از منظeر هدف -1تکالیف تمرینی اين نeوع تكeاليف ،قeديمي تeرين و رايج تeرين تكeاليف وًال بeهeeصeوeرتeكتeبeي و ي در eمeدeاeرس eهسeتند .eمعeمe e درeسe e ‏e ‏eاجeرا ‏e وش eتeكeرارeeوeتمeريeن بeراي تeثeبيeت يeاeدگيرeيeبeه ر e مي‌eشeeود .اeيeن تكe eeالeيف در صeeورت كeeثرeت اeسeeتفاeده، ‏eد و اگeeرeبيش eاز حe e ه اسeeت e و خسeتeه كننeeد e مالل‌انگeeيز e ‏e اسeتفاده شeود ،همeان مشeق هeاي پرمشeقتي اسeت كeه همه‌ي ما تجربه‌ي آن را در ذهن داريم. 62 تکاليف درسي انواع تکالیف درسی از منظر هدف ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت -2تکالیف آماده سازی اين گونeه تكeاليف بيش‌تeر بeراي درس هeاي روزهeاي يرeود .مeثًال اeگeرeقeراeرeاسeتeeهفتeه ي eآينeدeه، ر م‌ e بeعeدeeبeه كeاe e درeسeگeي eاهeاeن تeدeرeيـسeشـود شeم eا مي‌تeوeانeيeد از پeيeش eبeهe گيeاه eاeن eرا ورeق وزeان خeeود بeگeوييeeد كeeهeبeخش e داe eنش‌آeم e e گيeاهeeان را ي e ه e ي بeeرگ يeeا داeن ‌ د يe eeاeاين eكeeه eتعeeدeاد e بeزننe ee ع‌آورeيeکننeeد eeو جeم e ورeنeeدeو يeeاe بeeه كالس دeرeس بيeا e ي شeeبيeه ايeن رeeا اجeeرا کeنeنeeد .eشeeماeبeeاeاين كeeارe تك eاeليeف e درآن‌ها براي فهم درس جديد آمادگي ايجاد كرده ايد. 63 تکاليف درسي انواع تکالیف درسی از منظر هدف ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت -3تکالیف امتدادی و بسطی اين نeeوع تكالــيف شeeاگردان را از سeeطح كالس بeeeاالتر مي‌بeeeرد و دانش و مهeeeeارت و تجeربه‌ي آن‌هeا را توسeعه مي‌دهeد .اين تكeاليف مي‌توانeد بeه صeورت پeروژه بeه دانش‌آمeوزان، ارائeه شeود .مثًال بeه دانش‌آمeوزان گفتeه شeود كeه در كتابخانeه كتeابي دربeاره‌ي سeنگ هeا پيeدا كننeد و قسمت هايي از آن را به كالس ارائه دهند. 64 تکاليف درسي انواع تکالیف درسی از منظر هدف ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت -4تکالیف خالقیتی معلم بeeا ارائeeه ي اين نeeوع تكeeاليف دانش‌آمeeوزان رeا eواeدار مي كنeeد ب eا eرeوش وe د يeeا اeث eرe راه eجدeيeeدي ك eاeرeي رeا eعeمeلي سeeازeن e ه دهنeد .دeرeدرس كeامًeال جديeدي اeز خeود ارeائe e هeنر و بنویسeیم اين تكeاليف جايگeاه خاصeي دارد. 65 خودسنجي و همسال سنجي ج م ا ع آ طالع ور ا ی ت خودسeنجي عبeارت اسeت از ارزش‌يeابي فeرد از ي(eكوشeeش هeeا) د(eنتeeاeيج )eوeفعالeيت‌هeeا e عeملکeeر e يادگيري خودش هم‌سeال سeنجي عبeارت اسeت از ارزشeيابي دانش‌eآمeeوز از عملکeeرد و فعاليeت‌هeeاي يeeادگيري هم‌کالسي‌eهايeش (هم‌ساالنش) .e نکZZات مهم در اجZZراي خZZود سنجي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت همواره ،فرصت خودسنجي براي دانش‌آموزان فراهم شود. • دانش‌آمeeوزان از معيارهeeا و مالک هeeاي کeeار و فعeeاليِت مeeورد ارزش‌يابي آگاهي داشته باشند. • در صeeورت امکeeان مي‌تeeوان از خeeود دانش‌آمeeوزان در تهيه‌ي معيارها و مالک ها کمک گرفت. • شرايطي فeeراهم شeeود کeeه دانش‌آمeeوزان احسeeاس کننeeد در ارزش‌يابي از کار خودشان آزادند. • شرايطي فeeراهم شeeود کeeه هنگeeام اجeeراي هم‌سeeال سeeنجي، دانش‌آمeeeوز احسeeeاس کنeeeد در واقeeeع کeeeار خeeeودش را مeeeورد ارزش‌يابي قرار مي‌دهد. • سعي شeود در گeزارش پايeاني از نتeايج اين ارزش‌يeابي هeا کم تeر استفاده گردد. • بeه دانش‌آمeوزان آموختeه شeود کeه در ارزش‌يeابي ،از نمeره67يeا شيوه هاي اجراي خود سنجي و همسال سنجي: روش استفاده از فهرست وارسي روش استفاده از جمالت ناقص روش استفاده از توصيف کامل عملکرد تصحيح آزمون هاي مداد کاغذي امال و مانند اين‌ها بحث و گفتگو 68 ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت آزمون هاي مداد کاغذي ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت *اين آزمeون هeا اگeر به‌درسeتي طeراحي و اجeرا شeوند مي‌تواننeد مeيزان تحقeق بeرخي از اهeداف آموزشeي را بررسeeي نماينeeد و اطالعeeات مناسeeبي از چگeeونگي آموخته‌هeeاي دانش‌آمeeوزان را در اختيeeار معّلم قeeرار دهنeد .بنeابراين ،امتحانeات كتeبي بeا سeؤاالت چنeد گeeزينه‌اي ،کوتeeاه پاسeeخ ،تشeeريحي و ماننeeد اين‌هeeا در ارزش‌يeeeابي کيفي توصeeeيفي کeeeاربرد دارنeeeد و معّلم مي‌توانeد بeراي بررسeي مe69يزان تحقeق بeرخي اهeداف از پرسيدن ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت گفتگوي معلم با سامان معلم" :سeامان بگeو بeبينم چeرا قورباغeه يeک دوزيسeت اسeت؟« [پرسش مربوط به واقعيت ها] سامان ( :مeدتي فکeر مي کنeد) چeون هم در آب شeنا مي کنeد و هم در خشکي راه مي رود[.فرصت دادن براي فکر کردن] معلم :فکeر نمي کeني دليeل ديگeري وجeود داشeته باشeد کeه کeه قورباغه را دوزيست مي نامند؟[پرسش چرايي] سامان( :فکر مي کند) دليل ديگر يادم نمي آيد. معلم :اگeر دليeل تeو درسeت باشeد ،چeرا اردک و مرغeابي کeه هم در آب شeنا مي کننeد و هم در خشeکي زنeدگي مي کننeد دوزيسeت نيسeتند؟ [پرسش روشنگر] سامان( :به فکر فرو مي رود) آنها پرنده هستند دوزيست نيستند. معلم :احسن ! پس چه دليل ديگري وجود دارد؟[پرسش روشنگر] سامان ( :متفکرانه) دلیل دیگری به نظرم نمی رسد معلم :بهeتر نيسeت بeه مراحeل تولeد و زنeدگي قورباغeه فکeر کeني. شايد دليل ديگري وجود داشته باشد[.پرسش هدايت گر] سامان( :عميقًeا بeه فکeر فeرو مي رود و مeدتي بعeد بeا هيجeان پاسeخ مي دهeد) چeون قورباغeه وقeتي بeه دنيeا مي آيeد آبشeش دارد و در آب زنeدگي مي کنeد و وقeتي بeزرگ شeد درای شeش می شeود و مي توانeد در خشکي زندگي کند. معلم:سeامان تeو اگeر فرصeت فکeر کeردن داشeته باشeي و خeوب فکeر 70 کني به جواب درست مي رسي[ .بازخورد تشويقي] پرسيدن 71 ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت گفت وگeو و يeا پرسeيدن ،روشeي بeراي ايجeاد حلقه‌ي بeازخورِد مسeتمر و پوياسeت کeه مeوجب توسeعه‌ي شeناخت معّلم از مeيزان و نحeوه‌ي درک و فهم دانش‌آمeوز از مفeاهيم و موضeوعات يادگرفتeه شeده اسeت .معّلم در اين ميeان ،دانش‌آمeوز را بeه صeورت غeير مسeتقيم ارزش‌يeابي مي‌کنeد .هeر پرسeش معّلم كeeه از پي پاسeeخ دانش‌آمeeوز مطeeرح مي‌شeeود دانش‌آمeوزان را بeه سeمت درک وسeيع‌تر موضeوع و مفهeوم سeوق مي‌دهeد و اين راهي اسeت كeه نکات مهم در اجراي روش پرسيدن 72 ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت بيشeترين تالش و کوشeش خeود را صeرف سeؤاالتي بکنيeد کeه مeوجب کاويeدن و مطeالعه‌ي مسeائل مهم شeود ،تeا مeيزان فهم و قeدرت تفکeر دانش‌آمeوزان تقويت شود. فرصeeت پاسeخ‌گويي افeeزايش داده شeeود تeeا دانش‌آموزان فرصت فکرکردن پيدا کنند. بايeد از همه‌ي دانش‌آمeوزان انتظeار پاسeخ‌گويي داشeت .بeه عبeارت ديگeر ،اجeازه نبايeد داد تنهeا افeراد محدودي پاسخ گوي پرسش‌ها باشند. توجeه بايeد داشeت کeه عمeدتًا اين پرسeش‌ها و پاسخ‌ها شفاهي است. پاسeخ‌هاي درسeت يeا نادرسِeت دانش‌آمeوزان ،هeر دو مي‌توانeeد در شeeناخت مeeيزان درک و فهم ج م ا ع آ طالع ور ا ي ت سنجش والدين *بي هيچ ترديeدي ،والeديِن دانش‌آمeوز پيوسeته ،دربeاره‌ي شتeر عملكeرد فرزندانشeان داوري مي‌كننeد .امeا در بي ‌ مeوارد اين داوري هeا نامناسeب اسeت و بeه شeيوه‌ي نامناسeبي نeيز بيeان مي‌شeود و هم‌چeنين ،مeوجب ب رسeeاندن بeeه فرزندشeeان مي شeeود .لeeذا، آسeeي ‌ شيeابي كودكشeان مشeاركت والeدين در سeنجش و ارز ‌ كeاري بeه غeايت حسeاس اسeت .اساسًeا ،نفس مشeاركت والeدين مطلeوب و پسeنديده و حeتي ضeروري اسeت .بeه 73 سeخن ديگeر ،اين مشeاركت هم حeق و هم تكليeف چرا این معلم آشفته به نظر می رسد؟ 74 نگهداری و ساماندهی اطالعات ن گ اط هد ا ر العا ی ت بeا توجeه بeه تنeوع اطالعeات بeه دسeت آمeده ِاعمeال سياسeتي بeراي م اسeت e.در eغeير eايeن صeورت ،e نهeا الز e نeظم‌دهي eو سeازمeاeن‌دهي آ‌ e د eو مeورeد ‏eطالعeات eرeا eبeه eسeختيe eمeي‌eتeوeان eتجeزeيeه و eتeحeلeيeل کeرe e اeين ا e ه اين eموeضeوع eبeاeعث مeي eشeود ه قeرeار eدeاeد .بي eتeوجهeي بe e اeسeتفاد e ن تeوده‌eيeانeبeوهeيeeاز اطالعeات eجمeع آوري eشeده معّeلمeeعمًالeدرeميeا e ‏e سر درeگم شود .eدر این eراستeا دو ابزeار مهم قابل توeجه هستند: ‏ پوشه کار ‏ دفتر ثبت مشاهدات 75 مراحل ساماندهي و استفاده از پوشه ي کار ن گ اط هد ا ر العا ی ت 76 قبل از جمع آوري مواد براي پوشه ي كار : هدف ،سازماندهي ،محتوا ،شكل ظاهري ،جنس پوشه هنگام جمع آوري مواد براي پوشه ي كار : ذكرتاريخ ،بازخورد مناسب ،زياد نشدن حجم مواد ، استفاده از دانش آموز براي مديريت آن ،رويت والدين ،نشان دهنده ي ضعف ها و قوت ها هنگام ارزشيابي پاياني : تالش ،پيشرفت ،نتيجه نكاتي براي مديريت پوشه ي کار نگ ه اط د ا ر العا ی ت هي‌كار دانش‌آمeوز انتخeاب مي شeود ،بايeد • موادي کeه بeراي پوش‌ e تاريخ و حتي المقدور يادداشت (بازخوردکتبي) داشته باشد. • بهeتر اسeت حجم مeواد داخeل پوشeه‌ي‌كار زيeاد نشeود و نيeازي نيست که تمامي آثار دانش‌آموز در آن قرار گيرد. • از دانش‌آمeeوز بeeراي تنظيم و مeeديريت پوشeه‌ي‌كار اسeeتفاده شود. • هر از چنeدگاهي ،پوشeه‌ي‌كار دانش‌آمeوز بeه رؤيت والeدين برسeد و از آن‌هeeا خواسeeته شeeود کeeه ديدگاه‌هايشeeان را دربeeاره‌ي پوشه‌ي‌كار و فعاليت‌هاي يادگيري فرزندشان بنويسند. 77 • دانش‌آمeeوز صeeاحب پوشeeه‌ي‌كار اسeeت .لeeذا ،در پايeeان سeeال محتواي پوشه ي کار نگ ه اط د ا ر العا ی ت 78 اين پرسeش مهمي اسeت کeه " :چeه مeوادي را بايeد در پوشه کار قرار داد؟" در پاسeخ بeه اين پرسeش مهم بايeد گفت کeه يeک راه و راeي تعeيeين مeوeاد الزم بeرeاي قeرeار دeادن eدرe رeوش سeاeده بe e ت کeهe eبeه eاهeدeاف eوe وشeه ي‌کeاeر eوجeودe eدارeد eو eآن eاeين eاسe e ‏eپ e ي مرeاجeعeه ه‌ي درسe e ‏eنشeا eنه eهeاeي eتحeقeق آن‌هe eا دeر هeر مeاeد e ه مeواeدي ه چe e ي eآن‌eهe eا رeوشeن eمي eشeود eکe e شeود .e eاز eبرeرسe e ن مeاده دeرسeي بeيش‌تeر مeفيeد اسeت eکeه در بeراي اي e هي‌کار قرار گيرد. پوش ‌ پوشه ي کار نگ ه اط د ا ر العا ی ت ‏ویژگی های محتوا به طور کلي مي توان سه مالک عمده و اساسي براي گزينش آثار دانش آموزان در نظر گرفت .که اين مالک ها عبارت اند از: ‏تناسب آثار با اهدف و انتظارات مورد نظر ‏پوشش دادن به انتظارات آموزشي در هر موضوع درسي 79 ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر گام سوم :تحليل و تفسير اطالعات ،داوري اين گام به دو شکل مي تواند اجرا شود : -1فرايندي -2پاياني 80 روشهاي تحليل و تفسير اطالعات و داوری ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر بررسeي ضeعف هeا و خطاهeاي مكeرر و برجسeته دانش‌آموزان ؛ بررسي قوت ها و توانايي‌هاي دانش‌آموزان ؛ بررسي داليل ضعف هاي دانش‌آموزان ؛ داوری دربeeeeeeeeeeeeeeeاره ي 81عملکردتحصeیلی(تالش،پیشeرفت و نتیجeه) دانش با ز خو مولفه های عملکرد رد در هنگeام داوری دربeاره عملکeرد دانش‌آمeوز این مفeاهیم از هم‌ديگرتميزداده شود. اين مفاهيم عبارتنداز: تالش ،پيشرفت و نتيجه. منظeور از تالش ،کوشeش هeاي فeردي دانش‌آمeوز اسeت کeه براي تحقق اهداف و انتظارات صورت گرفته است. مفهeeوم پيشeeرفت ،نeeاظر بeeه تغيeeيرات حاصeeل از اين کوشش‌هاست. نتيجeه ،همeان مeيزان تحقeق انتظeارات مي باشeد .البتeه نتيجeه گeاهي نeيز فراتeر از انتظeارات اسeت کeه در توصeيف وضeعيت 82 مقايسه‌ي عملكرد دانش‌آموز با انتظارات؛ ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر وضع مطلوب وضع موجود (عملکرد دانش آموز) 83 (عملکرد مورد انتظار از دانش آموز) مقايسه‌ي عملكرد دانش‌آموز با انتظارات؛ ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر برای داوری دو چیز الزم است: -1انتظارات آموزشی و نشانه ها ي تحقق آنها -2مقیاس 84 مقايسه‌ي عملكرد دانش‌آموز با انتظارات؛ ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر یک انتظار آموزشی « :دانش‌آموز به درستي بنويسد». نشانه های درست‌نويسي عبارت‌اند از: ‏ نشانه هاي فارسي را مي تواند بنويسد. ‏ از جمله هاي آشنا مي تواند رونويسي كند. ‏ احساسات و عواطف خود را در جمالت كوتاه مي نويسد. ‏ از نشانه هاي سجاوندي به درستي استفاده مي كند. ‏ پاسخ سؤاالت و تمرينات را مي نويسد. ‏ از واژگان تازه در نوشته هاي خود استفاده مي كند. 85 86 مقايسه‌ي عملكرد دانش‌آموز با انتظارات؛ نمونه اي ازمقياس كيفي: ‏خيلي خوب ‏خوب ‏قابل قبول ‏نيازمند تالش بيش تر ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر گام چهارم :تصميم گيري بر اساس شناخت نقاط ضعف و قوت دانش آموز مي توان تصميمات زير را اتخاذ نمود: ‏ارائه تکليف ‏طراحي مداخله آموزشي ‏ارتقا و تکرار پايه 87 ت ص م یم گ یر ی تکليف درسي ت ص م یم گ یر ی در واقeع ،تکليeف دادن يعeني فeراهم کeردن موقعيت‌هeا و فرصeت‌هاي مناسeبي کeه در آن دانش‌آمeوزان بeه تقeويت و بسeط دانش‌هeا و مهارت‌هاي خود مي‌پردازند . بeدون شeناخت صeحيح از تجربيeات قبلي ،يعeني، ضeعف‌ها و قوت‌هeاي يeادگيري در مراحeل قبeل، 88 طه طراحی تکلیف درسی با ارزشیابی ت ص م یم طراحي و ارزشيابي از اجراي تکاليف جريان يادگيري براي بهبود و دانش آموز ارتقاي يادگيري دانش آموز 89 گ یر ی 90 مراحل طراحي تکليف درسي(ترمیمی) ت ص م یم گ یر ی نخسeت ،هeدف بايeد مشeخص شeود .اين هeدف بايeد بeا تحليeل و تفسeير اطالعeات بeه دسeت آمeده از عملکeرد دانش‌آمeeeوز يeeeا گeeeروهي از دانش آمeeeوزان تعريeeeف شeود.يعني بايeد در راسeتاي اصeالح ضeعف يeا بهبeود و ارتقاي توانايي خاصي باشد. دوم ،فعeاليت مناسeبي بeراي دانش آمeوز تعريeف شeود. اين فعeeاليت بايeeد بeeا هeeدف ،ضeeعف و توانeeايي دانش 91 مراحل طراحي تکليف درسي ت ص م یم گ یر ی • سeوم ،دانش‌آمeوز يeا دانش آمeوزان ،افeراد ذي‌نفeع و همکeار ، eماننeد والeدينeو يeاeهم‌کالسeي‌ها را توجيeه کنيد. • چهeارم ،رونeد اصeالح و بهبeود عملکeرد دانش آمeوز بررسي شود. 92 طراحي تکليف درسي ت ص م یم گ یر ی • یک تجربه معلمی بeا بررسeی فعeالیت هeای یکی از دانش آمeوزانش متوجeه ‏eل س اeین eمشeک e رد .eبeر eاسeا e ر شeمeارش eeمشeکلeدا e می eشeوeد کeهeاeو eدe e ‏e ت کeه اeز ی eنeمایeد .e e eبeه اeین eصeوeر e بeراeی رeضeا eتeکeلیeفی طeرeاeحeی eم e ک شeبeهeمeدت یe e ک مeاeدeر e یeخوeاهeدeeکeهeeدeرeeخeانeهeبeا eکeمe e ش آeمeوزeم e داeنe e مخeتلeفe eداeخeل مe eنزeل eماeنeنeد e دی eاeز eاeشeیe eایe e هeفتeهe eو eروeزانeه eتعeدا e ‏eا قeاشeق eهeا ،eچنگeال eهeا ،eگeلeدان eهeا ،قeاب هeاeی عکس ،eلیeوان eه e و ....را بشeمارد و در فهرسeتی تنظیم نمeوده و بeه معلم تحویل دهد. •. تجربه‌ی خانم حسین زاده شهابی آموزگار دبستان در منطقه فین استان هر مز گان طراحي مداخله آموزشي ت ص م یم گ یر ی يکي از ويژگي‌هeاي مهم و اساسeي ارزش‌يeابي کيفي توصeيفي ،جهت‌گeيري اصeالحي آن اسeت. شيeابي ،هم اطالعeات الزم و زيeرا اين الگeوي ارز ‌ هم فرصeeت مناسeب را بeراي بهبeeود فرآينeد يeادگيري فeراهم مي‌کنeد .هنگeامي کeه ضeعف هeا و مشeکالت يeادگيري دانش‌آمeوزان شناسeايي شeد، نهeا اقeداماتي صeورت الزم اسeت کeه بeراي رفeع آ ‌ 93 گeيرد .دخeالت کeردن در رونeد گسeترش و يeا تeداوم 94 عوامل موثر در طراحي مداخله آموزشي ت ص م یم گ یر ی متناسب بودن مداخله با توان معّلم متناسeeب بeeودن مداخلeeه بeeا امكانeeات موجeeود، يعني قابليت اجرايي داشتن متناسeب بeودن بeا عاليeق و توانeايي دانش‌آمeوز يا دانش‌آموزان متناسeeب بeeودن بeeا ضeeعف هeeا و قeeوت هeeاي دانش‌آموز يا دانش‌آموزان 95 مراحل طراحي مداخله آموزشي ‏ ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر نخسeت :بايeد ،براسeاس تحليeل و تفسeير اطالعeات جمeع آوري شeده ،مشeکل و دامنه‌ي آن مشخص گردد. دوم: بايeeد ،براسeeاس امکانeeات و شeeرايط موجeود ،راه يeا راه هeاي مقابلeه بeا مشeکل مشخص شود. سوم :بايeد همکeاران و حاميeان اجeراي مداخلeه مشخص گردد. طراحي مداخله آموزشي 96 ت حلي ل اط و ت ال ف عا س ي ت ر یک تجربه از بررسeي وضeعيت يکي از دانش‌آمeوزانم متوجeه شeدم کeه بeه ل ‏eنحeوeeغeيeرeقeابeل ان eتظeاeري درeنوشeتeن و eخeوانeدن نeشeاeنeه"eف" مشeک e ز داeردe .بeراي مeن eايeن eموضeوeع عجيeب بeود eزيeرeا اين eدانش آمeوe e ي eندeاشeت.e مشeک eل e وضeوعeات eدeيگeر e مe ه هeا وe e ه نشeان e دeريeادگeيري eبeقيe e ‏eي ري eنمeودeم .eازeبررس e ن راe eپيگeيe e و eآ e ع دeقeيeق eشeدeم e e بeه eاين موeضeو e " در کالس ه او دeق eيقًeا رeوزيeکeه eنشeانه "eف e هeايم رeوشeن شeد کe e ت ازeکالس غيبت دeاشeتeه وeeتکeرار eاين دeرس تeدرeيس مي شeدهeاسe e در eروز eبعeد نeيز بeراي او eمفيeد eو کeافي نبeوeده eاسeت .بeا دeرک علت مسeاله ،بeه طeور خصوصeي بeا دانش آمeوز کeار کeردم و مشکل حل شد. . تجeربه‌ي خeانم هنرمنeد ،آموزگeار دبسeتان در شهرسeتان پارسeيان از اسeتان هرمزگان تصميم گيري در باره تکرار پايه ت ص م یم گ یر ی تصeميم‌گيري دربeاره‌ي ارتقeا يeا تکeرار پايeه حساس و سرنوشت‌ساز است. به دليeل اين کeه اطالعeات جمع‌آوري شeده در اين الگeوي ارزش‌يeابي عمeدتًا کيفي هسeتند بeه شeيوه‌ي سeنتي نمي‌تeوان دربeاره ي ارتقeاي تحصيلي دانش‌آموزان تصميم گيري نمود. 97 تصميم گيري در باره تکرار پايه ت ص م یم گ یر ی آيeا دانش‌آمeوزان بeه سeطح مطلeوبي از انتظeارات آموزشي رسيده اند؟ ههeايي بeراي جeبران و رفeع ضeعف‌هاي دانش آيeا را ‌ آمeوز(نرeسeيدن بeه انتeظeارات eآموزشeي) دارد؟ وeجeود آيeا تکeرار پايeه مeوجب جeبران ضeعف هeا خواهeد شد؟ 98 گام پنجم: بازخورد با ز خو رد • بازخورد ،در واقeع فعeاليتي اسeت کeه جريeان يeادگيري را در ه دeليeل مي‌بخeشeد e.ب eازeخوeردeهe eايe eتوصeيeفeيe ،بe e ‏eالس عeمeقe e کe قيeق‌تِeر eمنeظeور و و اeنeتقeال د e ر برقeرeاeري اeرeتeبeاط e سeهوeلeت د e ي اين eeمنeظeeور به eتeر eبرeمي‌آeي eدe.e ه e مقeصeeود eمeعّلم e،اeز عه eد‌e e ي eداeنش‌آمeوزeاeزeطرeيeق بeاeز خeورد ،دeرeeمسeيرe تهeاeي يeاeدeگيeرe e فعاeلeي ‌e يگeيرد .بeا eوجeود بeاeزخeورد eتوصeيeفي ‏eانeتظeارeات eآموزشeيe eقeراeر م‌e e اسeت کeه ارزش‌يeابي ،رشeد دهنeده ،توانمند‌سeاز و پويeا مي‌شود. 99 انواع بازخورد با ز خو رد از منظر ابزار ارتباط • بازخوردهاي شفاهي ،مانند گفت‌وگوي معّلم با دانش‌آموزي كه در حال حل كردن يك مسئله است. • بازخوردهاي كتبي يا نوشتاري ،مانند آن چه كه معّلم بر روي تكاليف دانش‌آموزان مي‌نويسد. 100 انواع بازخورد با ز خو رد از منظر محتوا • بازخوردهاي شناختي :بازخوردهايي كه به دانش‌آموزان در باره‌ي يادگيري مطالب و مباحث درس ها ارائه مي گردد. • بازخورد های عاطفی • بازخوردهاي فراشناختي :بازخوردهايي كه در باره‌ي روش‌ها و نحوه‌ي يادگيري دانش‌آموزان ارائه مي‌شود. 101 انواع بازخورد با ز خو رد از منظر ارائه دهنده يا منبع جريان بازخورد و تنها بين معّلم و دانش‌آموزان شكل نمي‌گيرد بلكه بازخورد بين • دانش‌آموز و دانش‌آموز( هم‌سال‌سنجي)؛ • دانش‌آموز و والدين (سنجش والدين)؛ • والدين و معّلم؛ • و هم چنين بين دانش‌آموز و خودش ( خودسنجي) نيز شكل مي‌گيرد. 102 انواع بازخورد با ز خو رد از منظر زمان ارائه‌ي بازخورد و ارتباط با يادگيري • بازخوردهاي فرآيندي :بازخوردهايي كه دانش‌آموزان در جريان فعاليت‌هاي يادگيري خود دريافت مي‌كنند. • بازخوردهاي پاياني :بازخوردهايي كه دانش‌آموزان در پايان يك مرحله از يادگيري، مانند پايان نيم سال و پايان سال ،به صورت گزارش مشروِح پيشرفت تحصيلي ،دريافت مي‌كنند. 103 انواع بازخورد با ز خو رد انواع بازخوردها از منظر ابزار ارتباطي کتبي شفاهي از منظر محتوا شناختي عاطفی از منظر منبع فراشناختي معلم والدين همکالسي از منظر زمان دانش آموز فرايندي پاياني بازخورد فرايندي با ز خو رد هدف از بازخورد در حين فرايند ياددهي يادگيري اين است كه اين فرايند به شكل مستمر با نيازهاي يادگيري دانش‌آموزان و انتظارات آموزشي منطبق و سازگار شود .اين كار ،تدريس را واقعي‌تر مي کند و معّلم را از داشتن تصورات غير واقعي درباره‌ي نيازهاي دانش‌آموزان دور مي‌سازد. 105 ويژگيهاي بازخورد فرايندي با ز خو رد ‏بازخوردها ،جزئي از فرآيند ياددهي يادگيري ،تلقي شود. ‏پيوسته باشد؛ ‏سودمند باشد؛ ‏به موقع باشد؛ ‏منبع بازخورد بايد متنوع باشد؛ ‏توصيفي باشد. 106 مولفه هاي بازخورد با ز خو رد به طور کلي يک بازخورد کامل شامل دو بخش به شرح زير است: • توصيف وضعيت موجود شامل: الف) بيان قوتها و ب) بيان ضعفها. • ارائه رهنمود 107 مولفه ي توصيف در توصيف عملکرد دانش‌آموز بايد به آن عملکرد با ز خو رد توجه نمود از هم‌ديگرتميزداده شود.اين مفاهيم عبارتنداز :تالش،پيشرفت و نتيجه. منظور از تالش ،کوشش هاي فردي دانش‌آموزاست که براي تحقق اهداف و انتظارات صورت گرفته است. مفهوم پيشرفت ،ناظر به تغييرات حاصل از اين کوشش‌هاست. نتيجه همان ميزان تحقق انتظارات مي باشد .البته نتيجه گاهي نيز فراتر از انتظارات است که در توصيف وضعيت دانش 108 ر ي مولفه رد هنمود بخش رهنمو بازخورد توصيفي ،در با ز خو ِد واقع حاصل تحليل نقاط ضعف و قوت کار دانش‌آموز است و تالشي است که معّلم به آن مي پردازد تا فعاليت‌هاي دانش‌آموزان بهتر و مناسب‌تر در جهت انتظارات يادگيري هدايت شود .رهنمود مي‌تواند يک اشاره و راهنمايي ساده باشد تا فعاليت دانش‌آموزان در مسير مناسب قرار گيرد يا مي‌تواند فعاليت‌هاي يادگيري گسترده‌تري را 109 پيش‌نهاد كند. نمونه ي يک بازخورد «دخترم مي‌بينم با تالش زياد و دقت ،توانسته‌اي اطالعات مناسبي را به دست آوري. مطالب شما درباره‌ي فوايد درماني گل بنفشه ناقص است .سعي کن آن را کامل کني .گزارشت را يک بار ديگر بخوان ونشانه گذاري آن را اصالح کن». با ز خو رد 110 111 با ز خو رد يک فعاليت : براي دانش آمZوزي کZه آزمZون فZوق را داده اسZت بZاز خZورد توصيفي بنويسيد. 112 گزارش پيشرفت با ز خو رد گزارش پيشرفت تحصيلي معادل نام کارنامه در نظام ارزش‌يابي سنتي است. اين گزارش هم‌چنان‌که قبًال گفته شد، نوعي بازخورد پاياني است ،که در هر سال دو بار به دانش‌آموزان داده مي‌شود. اين گزارش شامل سه بخش عمده است: )1ارائه‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز 113 )2توجه به جنبه‌هاي مختلف شخصيت گزارش پيشرفت با ز خو رد )1ارائه‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز • در بخش گزارش عملکرد درسي دانش‌آموز، عمدتًا دو روش کلي ديده مي‌شود .اين دو روش عبارتند از: • روش گزارش توصيفي • روش استفاده از مقياس كيفي 114 گزارش پيشرفت با ز خو رد ارائه‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز(روش گزارش توصيفي) در اين روش گزارش کامًال توصيفي و تشريحي است .با اين حال بايد گزارش معطوِف به اين انتظارات آموزشي و ميزان و نحوه‌ي تحقق آن‌ها باشد .بنابراين ،آگاهي و شناخت انتظارات آموزشي براي تهيه‌ي کارنامه‌ي توصيفي الزم و ضروي است .قضاوت و داوري درباره‌ي عملکرد درسي و پيشرفت تحصيلي دانش‌آموز بر اساس شواهد و مستنداتي است که معّلم با ابزارهاي مختلف آن‌ها را گردآوري نموده است .اين عمل عمدتًا در 115 هر درس به صورت مجزا انجام مي گيرد. نمونه اي از گزارش توصيفي عملکرد درسي با ز خو رد رياضي :شهريار در درس رياضي تالش خوبي داشته و پيشرفت او کامال محسوس است .او رياضي را به خوبي مي فهمد و با عالقه در فعاليت‌هاي يادگيري آن مشارکت مي کند .او حاال مي تواند جهات اصلي را تشخيص دهد و دو مجموعه را با هم مقايسه نمايد .همچنين شهریار مي تواند از يک تا نه را بنويسد و جمع و تفريق هاي يک رقمي را انجام دهد . 116 گزارش پيشرفت با ز خو رد ارائه‌ي تصويري از عملکرد درسي دانش‌آموز(روش استفاده از مقياس كيفي) در نوع ديگر از گزارش‌ها ،انتظارات آموزشي هر درس را به صورت مشخص فهرست مي شوند و در مقابل هر انتظار ميزان تحقق آن را در طيفي از مقياس‌هاي تعريف شده بيان مي‌گردد.مقياس هاي متفاوتي در رويکردهاي جديد ارزش‌يابي به کار گرفته مي شود .معلمان مي توانند مقياس هاي ويژه اي را براي فعاليت ارزش‌يابي خود طراحي و تعريف نمايند .در اين قسمت به تعريف نوعي مقياس کيفي مي پردازيم. 117 گزارش پيشرفت با ز خو رد )3توجه به جنبه‌هاي مختلف شخصيت دانش‌آموز حيطههاي عاطفي، ‌ در اين بخش ،گزارش جسماني و اجتماعي دانش‌آموز ارائه مي‌شود. با اين کار معّلم و مدرسه نشان مي‌دهند که نگاهي همه‌جانبه به رشد و توسعه‌ي امکانات و ظرفيت‌هاي دانش‌آموز دارند .اين بخش ،در واقع توسعه‌ي مفهوم «انضباط» است .بهتر است ،گزارش وضعيت دانش‌آموز در حيطه هاي مذکور به روش توصيفي صورت ‌گيرد و معّلم بايد با به کارگيري عبارت‌هاي دقيق 118و حساب شده تصويري از وضعيت دانش‌آموز گزارش پيشرفت با ز خو رد نحوه‌ي بيان و نگارش نيز اهميت زيادي دارد که به به چند نکته مهم که رعايت آن‌ها ضروري است ،اشاره مي‌شود. ‏شايسته است ،ضعف ها و کاستي‌هاي يادگيري دانش‌آموز در قالب جمالت مثبت بيان شود .تالش بر اين است كه مشكالت ،در اين گزارش كم‌تر جنبههاي مثبت كودك ‌ طرح و برجسته شود؛ يعني به توجه بيش‌تري صورت گيرد .در عين حال ضعف‌هاي كودك نه براي توبيخ و تحقير يا بزرگ نمايي بلكه براي پي‌گيري و بهبود آن مورد توجه قرار گيرد. 119 گزارش پيشرفت با ز خو رد ‏گزارش معّلم نبايد کلي و سربسته باشد؛ مانند اين‌که "بچه خوبي است" و يا "موفق است" .بلکه حتي‌االمکان گفته شود که چرا بچه‌ي خوبي است .مثًال "در يادگيري درس ها به هم کالسي‌هاي خود کمک مي‌کند" و مانند اين‌ها. ‏گزارش با ويژگي هاي مثبت دانش‌آموز آغاز شود. ‏عبارت‌ها به صورت مثبت بيان شود .حتي 120 اگر معّلم مي خواهد به جنبه‌ي منفي گزارش پيشرفت با ز خو رد از اغراق دوري کنيد .جمالتي مانند "بي نظير است" و يا "توانايي‌اش حيرت‌انگيز است" تأثير چنداني در دانش آموزان ندارد .با مثال روشن گفته شود که رفتار و عمل مناسبي از دانش‌آموز ديده شده است. به ويژگي‌هاي ذاتي و طبيعي افراد (مثًال چپ دســتي دانش‌آموز) اشاره نشود .اگــر قصد بر اين است که به بدخطي او که ناشي از چپ دستي اشت اشاره شود ،بهتر است اين گونه نوشته شود" :اگر به دقت تمرين خوش‌نويسي کند ،مي‌تواند خطي خوانا داشته باشد". 121 گزارش پيشرفت با ز خو رد ويژگي هاي مثبت دانش‌آموز در زمينه عاطفي در گزارش منعکس شود. ‏ در زمينه مشکالت عاطفي نبايد به دانش‌آموزان برچسبي زده شود .مثًال به دانش‌آموزي که باهم‌کالسي‌هاي خود تعامل کم‌تري دارد ،برچسب گوشه‌گير يا انزواطلب داده شود و بدتر آن‌كه ،اين برچسب در گزارش پيشرفت ثبت شود .بهتر است اين مسائل به صورت غيررسمي و از طريق مذاکره با والدين و مدير مدرسه پي‌گيري شود .البته ثبت ونگه‌داري خود برخي مشاهدات در دفاتري که مخصوص به 122 معّلم است و ديگران به آن دسترسي ندارند، يک فعاليت بر اساس نکاتي که در خصوص بازخورد نوشته شد و هم‌چنين نکات مربوط به ويژگي هاي عمومي دانش آموزان ،گزارشي از وضعيت رفتاري دانش آموزي را بنويسيد. 123 مدرسه كه برايم درمجالي عشق باقيست باز همراه شما مدرسه‌اي مي‌سازيم كه در آن همواره اول صبح به زباني ساده مهر تدريس كنند و بگويند خدا خالق زيبايي و سراينده عشق آفريننده ماست مهربانيست كه مارا به نكويي 124 دانايي زيبايي و به خود مي‌خواند جنتي دارد نزديك ،زيبا و بزرگ دوزخي دارد – به گمانم – كوچك و بعيد در پي سودائيست كه ببخشد ما را و بفهماندمان ترس بيرون از دايره رحمت اوست در مجالي كه برايم باقيست مدرسهاي ‌ باز همراه شما مي‌سازيم 125 و رياضي با شعر دين را با عرفان همه را با تشويق تدريس كنند الي انگشت كسي قلمي نگذارند .و نخوانند كسي را حيوان و نگويند كسي را كودن و معلم هر روز روح را حاضر و غايب بكند و بجز ايمانش هيچ كس چيزي را حفظ نبايد بكند مغزها پر نشود چون انبار قلب خالي نشود از 126 كه بجاي مغز دلها را تسخير بكند از كتاب تاريخ جنگ را بردارند در كالس انشاء هركسي حرف دلش را بزند خاطرهها محو ‌ غير ممكن را از كنند تا كسي بعد از اين باز همواره نگويد :هرگز و به آساني همرنگ جماعت نشود زنگ نقاشي تكرار شود رنگ را در پاييز تعليم دهند قطره را در باران موج را در ساحل زندگي را در رفتن و برگشتن از قله كوه و عبادت را در خدمت خلق 127 كار را در كندو و طبيعت را در جنگل سبز مشق شب اين باشد كه شبي چند بار همه تكرار كنيم عدل آزادي قانون شادي امتحاني بشود كه بسنجد ما را تا بفهمند چقدر عاشق و آگه و آدم شده‌ايم 128 در مجالي كه برايم باقي‌ست باز همراه شما مدرسه‌اي مي‌سازيم كه در آن آخر وقت به زباني ساده شعر تدريس كنند و بگويند كه تا فردا صبح خالق عشق نگهدار شما 129 خدايا چنــان کن ســـرانجام کار که تو خشنود باشي و ما رستگار 130