صفحه 1:
عملیات برداشت محصول
برگشت به فهرست درس
صفحه 2:
زمان برداشت
© برداشت محصول در زمان مناسب اهمیت بسیار زیادی دارد»
چنانچه زودتر از موعد انجام شود حداکتر عملکرد حاصل
نمی گردد و در صورت تأخیر در برداشت نیز به دلایل
مختلفی از قبپل ریزش دانه یا خشبی شدن علوفه میزان عملکرد
و کیفیت آن نیز افت می کند. به طور کلی زمان برداشت در
هر محصول موقعی فرا می رسد که حداکثر ارزش کمی و
کیفی بدست آمده باشد. در تعیین زمان مطلوب برای برداشت
هر گیاه زراعی باید به هدف زراعت توجه داشت.
برگشت به فهرست درس
صفحه 3:
زمان برداشت غلات
۰ رسیدگی فیزیولوژيك در غلات دانه ریز (گندم» جو» یولاف
و چاودار) زرد شدن پائین سنبله و تغییر رنگ ساقه و زرد
gas برگهاست. رطوبت دانه در اين مرحله 906200 و در
مرحله خمیری سخت می باشد. در سایر غلات (ذرت و
سورگوم) قهوه ای شدن محل اتصال دانه با محور ستبله
نشائه رسيين فيزيولؤة يكى. نت
٠ به طور كلى زمانى كه رطوبت دانه به 06-06 درصد
برسد برای برداشت مناسب است.
برگشت به فهرست درس
صفحه 4:
+ گیاهانی مانند شبدر و یونجه را که بافت سبزینه ای آنها
هدف زراعت است. از اوایل تا اواخر دوره گلدهی برداشت
مى كنند. در اين كياهان كه جند جين محصول میدهند باید
علوفه را ان ارتفاع حدود 000 سانتيمترى خاك برش زد تا
مقدارى مواد اندوخته اى براى تأمين رشد مجدد كياه و
برداشت علوفه در جين هاى بعدى بر جاى بماند.
برگشت به فهرست درس
صفحه 5:
۰ زمان برداشت حبوبات
42(%OO 5) به طور کلی زمانی که بیشتر غلاف ها (بيش ٠»
حد رسیدن نزديك شده باشند» آبیاری قطع می گردد تا از تشکیل
گلهای جدید جلوگیری شود. به اين ترتیب زمانی که قسمت
اعظم غلافها زرد شده باشند» اما آثار ریزش دانه در پانین
. ترین غلافها آشکار نشده باشد عمل برداشت انجام می گیرد
+ در حالتی که برای برداشت از کمباین استفاده شود می توان
عمل برداشت را تا زرد شدن تمامی غلاف ها و کاهش
رطوبت دانه به 9۵600 به تعویق انداخت.
برگشت به فهرست درس
صفحه 6:
۰ زمان برداشت در گیاهان غده ای
٠ غده های سیب زمینی تا هنگامی که 96060 برگ ها زرد شده
باشند همچنان به رشد خود ادامه می دهند. معمولا قطع آبیاری در
اواخر دوره رشد سیب زمینی موجب تحريك و توسعه چوب پنبهای
شدن پوست سیب زمینی میشود.
۰ یکی دیگر از اقدامات زراعی در برداشت محصول سیب زمینی
el کار ال اوق رتست با انجام اين
کار که معمولاً با ستفاده از ترکیبات شیمیایی علفکش موسوم به
(ممز!02)) یا برگ ریز مانند گراماکسون با پاراکوات صورت
مى كيرد عمل در آوردن غده ها از زیر خاك با سهولت بیشتری
انجام مى كيرد
برگشت به فهرست درس
صفحه 7:
٠ در برداشت چغندر قند» توجه به بالا بودن درصد قند غده
ها اهمیت زیادی دارد.. بهترین مناطق برای زراعت چغندر
قند نواحی است که در اواخر فصل رشد هوای نسبتاً خنکی
داشته باشند تا ضمن کند شدن رشد رویشی چغندر قند از
اتلاف قند به دلیل گرمای زیاد شبانه جلوگیری شود. معمولا
چغندر قند را زمانی برداشت میکنند که برگ های کناری
آن قهوه ای و برگ های وسطی زرد رنگ شده باشد. در
برداشت چغندر قند از آنجا که محصول اقتصادی» غده های
گیاه است میتوان قبل از برداشت غده هاء برگ های گیاه
را برداشت نموده یا به مصرف چرای دام رسانید.
برگشت به فهرست درس
صفحه 8:
روش ها و وسایل برداشت
۰ همانطور که زمان برداشت در محصولات مختلف متفاوت است؛
روش و ادوات مخصوص برداشت نیز برای هر محصول
متفاوت می باشد. به طور کلی در مزارع کوچك عمل برداشت
به صورت دستی و به كمك ابزار ساده ای مانند داس (برای
غلات و علوفه) و بیل ها (برای سیب زمینی و چغندر قند) انجام
می شود و محصولات جالیزی و باغی نیز دست چین می شوند.
اما در مزارع وسیع به منظور سهولت انجام کار و تسریع در
امر برداشت از ماشین آلات مخصوصی استفاده می شود.
برگشت به فهرست درس
صفحه 9:
برداشت غلات دانه ریز
۰ در مزارع غلات دانه ریز مانند گندم برنج» جوء یولاف»
ارزن و چاودار» برداشت سنتی شامل 9 مرحله درو»
خرمن کوبی و باد دادن (جدا کردن دانه از کاه و کلش)
میباشد.
* کاملترین ماشین برداشت غلات دستگاهی است که عمل
چیدن محصول» خرمن كوبى و تميز كردن را به صورت
توأم انجام مى دهد و به همين دليل كمباين ناميده شده است.
برگشت به فهرست درس
صفحه 10:
۶ اساس کار انواع کمباین مشابه است. به اين ترتیب با انجام
تغییراتی خاص در قسمتهای قیچی» کوبنده و غربال ها می
توان از آنها در برداشت محصولاتی مانند دانه های روغنی
(کتان» سویاء آفتابگردان و گلرنگ)» ذرت دانه ای و بذر
گیاهان علوفه ای (مانند پونجه» شبدر, و علفهای خانوادة
غلات) استفاده نمود.
برگشت به فهرست درس
صفحه 11:
hy ۳۳ ۳ 1 ۳ ۳ ی
فصل نهم ۳ ۳0
صفحه 12:
گیاهان علوفهای
* در زراعت سنتی و سطوح کوچك علوفه مزارع با دست و
به كمك داس برداشت می شود.)
* يس از, برش علوفه را جمع آوری و به محل مصرف
منتقل می کنند. در صورتی که بخواهند علوفه را به
صورت خشك» مصرف یا نگهداری کنند» محصول
برداشت شده را مدتی در مزرعه زیر آفتاب قرار می دهند
و سپس به صورت بسته های قابل حمل از مزرعه خارج
برداشت
برگشت به فهرست درس
صفحه 13:
٠ در مزارع بزرگ یونجه و شبدر برای تسریع امر
برداشت در سه مرحله کلی زیر انجام میشود:
6 درو کریدن که توسط ماشینهای دروگر انجام ميشود.
(ower)
6 خشک و ردیف کردن که توسط ماشینهای جاروکننده
انجام (Robe) 2s
9 بسته بندی که توسط ماشینهای بسته بندی انجام میشود.
(Outer)
برگشت به فهرست درس
صفحه 14:
صفحه 15:
صفحه 16:
iy ۳ تا au 1 ig bial
صفحه 17:
برداشت گیاهان علوفهای سیلویی
٠ بعضى از محصولات علوفه ای مانند سورگوم و ذرت عمدتاً به
منظور تهیه سیلو کشت می شوند. هنگام برداشت این محصولات
لازم است علوفه به صورت قطعات کوچکی به طول چند سانتیمتر
خرد شود. برای اين منظور از دستگاه چاپر (معمس)) يا خرد
کننده استفاده می شود. چاپر ذرت از چند واحد قیچی کننده ساقه
تشکیل شده که به انگشتیهای بلندی مجهز است. اين انگشتیها
ساقه های ذرت را به سمت قیچی هدایت می کنند. ساقه ها بس از
خرد شدن به قطعات ریزی بین 6-6 سانتیمتر تبدیل شده واز
ناودان پشت دستگاه به درون تریلی که پشت تراکتور کشیده می
شود ريخته می شوند.
برگشت به فهرست درس
صفحه 18:
صفحه 19:
برای برداشت گیاهان غده ای مانند سیب زمینی و چغندر قند که ٠
محصول اقتصادی گیاه در زیر خاك قرار دارد می توان به روش
,دستی» نیمه مکانیزه و مکانیزه عمل کرد
٠ در زراعت سنتی کارگران غده های سیب زمینی را به كمك بیل از
زمین خارج می کنند. اما در زراعت های بزرگ از دستگاهی
استفاده می شود که به كمك بیل عریضی سیب زمینی ها را از خااك
در آورده و روی يك نقاله غربالی هدایت کرده و پس از گرفتن
خاكء آنها را به درون تریلی یا روی زمین می ریزد.
برگشت به فهرست درس
صفحه 20:
31 we
تصوير یک ماشین سیب زمینی کن
برگشت به فهرست درس
صفحه 21:
صفحه 22:
۰ برای برداشت چغندر در زراعت های کوچك. از بیلهای
مخصوصی که تیغه های بلند و کم عرض دارند استفاده کرده
و پس از خارج ساختن غده ها از خاك قسمت هوایی بوته
یعنی طوقه و برگ را با ساطور قطع می کنند.
* در زارعت ردیفی چغندر» می توان برداشت را به صورت
نیمه مکانیزه و در 9 مرحله سرزنی در آوردن غده ها و
بارگیری انجام داد.
۰ کمباین مخصوص چغندر قند دستگاه کاملی است که هر ©
عمل سرزنىء در آوردن غده ها و بارگیری را به طور توام
انجام می دهد .
برگشت به فهرست درس |
صفحه 23:
آيش و تناوب زراعی
برگشت به فهرست درس
صفحه 24:
+ گیاهان زارعی در طول دوره رشد و نمو خود از نهاده
های نور» آب و عناصر غذایی خاك بهره برداری می کنند.
چنانچه يك قطعه زمین هر ساله به زیر کشت رود» بسته به
میزان تولید آن» از عناصر. غذایی خاك کاسته شده و
خصوصیات فیزیکی و نت شیمیایی خاك ت تحت تأثیر قرار می
گیرد. از سوی دیگر برخی از مشکلات مانند آفات» بیماری
های گیاهی و علفهای هرزء محصول و زراعت کشاورز
را تهدید می کنند.
برگشت به فهرست درس
صفحه 25:
تعریف آیش
* زمینی را که يك پا چند فصل زراعی کشت نشود آیش می
گویند.
+ آيش گذاشتن زمین یکی از روش های متداول در تمام
مناطق خشك و نیمه خشك جهان بربای تقويت زمين و رفع
خستگی آن می باشد.
برگشت به فهرست درس
صفحه 26:
تناوب زراعی
٠ عبارت است از توالی زمان کاشت محصولات مختلف در
يك قطعه زمین با نظم و ترتیبی معین.
* به اين ترتيب آيش نيز می تواند جزئی از يك برنامه تناوب
زراعی باشد. به عبارت دیگر آیش» کشاورز را از کشت
مداوم زمین زراعی بر حذر می دارد و تناوب زراعی او
را به تبعیت از يك برنامه منظم در کشت محصولات
مختلف در زمین زراعی تشویق می کند.
برگشت به فهرست درس
صفحه 27:
التخاب نوع محصول در کشاورزی dy منطقه
+ کشاورزان با تجربه پس از مطالعه دقیق عوامل طبیعیء اقتصادی و
اجتماعى؛ گیاهانی را که باید کشت شوند انتخاب نموده و تمام
وسعت مزرعه خود را قسمت بندی می کنند و هر قسمت را به
کشت یکی از گیاهان مورد نظر اختصاص می دهند. به طور مثال
قسمتی از مزرعه را برای کشت غلات پائیزه (گندم و جو) یا سایر
گیاهان شتوی مانند کلزا و یونجه در نظر می گیرند و قسمت دیگر
را به کشت گیاهان صیفی مانند چغندر قند و پنبه در بهار
اختصاص می دهند و ممکن است بخشی از زمین را بدون کشت و
به صورت آیش رها کنند.
برگشت به فهرست درس
صفحه 28:
عوامل مؤثر بر انتخاب تناوب زراعی عبارتند از
اقتصاد آب آبیاری
6 میزان بهره وری از زمین
©. كنترل فرسایش خاك
کنترل علفهای هرن آفات و بیماری های گیاهی
©. توزیع نیریوی انسانی و ماشین آلات
0 عوامل اقتصادی
برگشت به فهرست درس
صفحه 29:
اصول توالی محصولات در تناوب زراعی
0- كياهان زراعی با ريشه های عمودی و عمیق بایستی به دنبال
گیاهانی قرار گیرند که سیستم ریشهای افشان دارند.
گیاهان خانوادة بقرلات (لگوم ها) که قادر به تثبيت بيولوزيكى
نیتروژن هستند بعد از گیاهان غیر لگوم قرار می گیرند.
©- در زراعت دیم یا مناطقی که آب کافی وجود ندارد» انتخاب و
توالی گیاهان بر اساس مقاومت آنها به خشکی انجام می گیرد.
-P گیاهانی که پس از برداشت. بقایای گیاهی زیادی بر جای می
گذارند معمولاً در آغاز تناوب قرار داده می شوند.
برگشت به فهرست درس
صفحه 30:
0 غلات دانه ریز مانند گندم و جو معمولاً پس از گیاهان
وجینی قرار می گیرند .
©- پس از. محصولاتی مانند پنبه و چغندر قند که دوران رشد
طولانی دارند» کشت يك محصول بهاره سرمادوست و
زودرس مانند گلرنگ. کلزا» نخود یا عدس و يا کشت يك
محصول گرمادوست زودرس مانند لوبیاء ماش» ارزن يا
سویا در برنامه تناوب قرار می گیرد و پس از آن می توان
نسبت به كشت كندم يا جو پانیزه اقدام کرد.
برگشت به فهرست درس
صفحه 31:
نمونه هایی از تتاوب های رایج در کشور
- پونجه (۳ت0 سال) - سیب زمینی- ذرت- لوبیا- گندم- جو- آیش,
- شبدر (يك ساله) - چغندر قند - ذرت - سویا - گندم.
- ذرت - گلرنگ - (جو - ماش) - گندم - آیش,
- چغندر قند - ذرت - پنبه - ماش - گندم - سویا (کود سبز),
+ در مناطقی که آب کافی و نزولات جوی قابل توجه وجود دارند
آيش گذاشتن زمین ضرورتی ندارد. اگر دامپروری در منطقه
رونق داشته و علوفه مورد نیاز باشد می توان سطح بیشتری را به
کشت گیاهان علوفه ای اختصاص داده و در مقابل سطح زیر کشت
گیاهان وجینی و غلات را کاهش داد.
برگشت به فهرست درس
صفحه 32:
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم
عملیات برداشت محصول
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
زراعت عمومی
زمان برداشت
• برداشت محصول در زمان مناسب اهمیت بسیار زیادی دارد،
چنانچه زودتر از موعد انجام شود ،حداكثر عملكرد حاصل
نمی گردد و در صورت تأخیر در برداشت نیز به دالیل
مختلفی از قبیل ریزش دانه یا خشبی شدن علوفه میزان عملكرد
و كیفیت آن نیز افت می كند .به طور كلی زمان برداشت در
هر محصول موقعی فرا می رسد كه حداكثر ارزش كمی و
كیفی بدست آمده باشد .در تعیین زمان مطلوب برای برداشت
هر گیاه زراعی باید به هدف زراعت توجه داشت.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
زراعت عمومی
زمان برداشت غالت
• رسیدگی فیزیولوژیك در غالت دانه ریز( 6گندم ،جو ،یوالف
و چاودار) زرد شدن پائین سنبله و تغییر رنگ ساقه و زرد
شدن بر6گهاست .رطوبت دانه در 6این مر6حله %40و در
مرحله خمیر6ی سخت می باشد .در سایر غالت (ذر6ت و
سورگوم) قهوه ای شدن محل اتصال دانه با محور سنبله
نشانه رسیدن فیزیولوژیكی است.
• به طور 6كلی ز6مانی كه رطوبت دانه به 14-15درصد
بر6سد برای برداشت مناسب است.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
زراعت عمومی
ز6مان بر6داشت گیاهان علوفه ای
• گیاهانی مانند شبدر و یونجه را كه بافت سبز6ینه ای آنها
هدف زر6اعت است ،از اوایل تا اواخر 6دوره گلدهی برداشت
می كنند .در این گیاهان كه چند چین محصول میدهند باید
علوفه را از 6ارتفاع حدود 10سانتیمتری خاك برش زد تا
مقداری مواد اندوخته ای برای تأمین رشد مجدد گیاه و
برداشت علوفه در چین های بعدی بر جای بماند.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
زراعت عمومی
• زمان برداشت حبوبات
• به طور كلی زمانی كه بیشتر غالف ها (بیش از )%60به
حد رسیدن نزدیك شده باشند ،آبیاری قطع می گردد تا از تشكیل
گلهای جدید جلوگیری شود .به این ترتیب زمانی كه قسمت
اعظم غالفها زرد شده باشند ،اما آثار ریزش دانه در پائین
ترین غالفها آشكار نشده باشد عمل برداشت انجام می گیرد .
• در حالتی كه برای برداشت از كمباین استفاده شود می توان
عمل برداشت را تا زرد شدن تمامی غالف ها و كاهش
رطوبت دانه به %20به تعویق انداخت.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
• زمان برداشت در گیاهان غده ای
• غده های سیب زمینی تا هنگامی كه %50برگ ها زرد شده
باشند همچنان به رشد خود ادامه می دهند .معموالً قطع آبیاری در
اواخر دوره رشد سیب زمینی موجب تحریك و توسعه چوب پنبهای
شدن پوست سیب زمینی میشود.
• یكی دیگر از اقدامات زراعی در برداشت محصول سیب زمینی
خشكاندن برگها و اندام هوایی قبل از برداشت است .با انجام این
كار كه معموالً با استفاده از تركیبات شیمیایی علفكش موسوم به
( )Defoliantیا برگ ریز مانند گراماكسون یا پاراكوات صورت
می گیرد عمل در آوردن غده ها از زیر خاك با سهولت بیشتری
انجام می گیرد.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
• در برداشت چغندر قند ،توجه به باال بودن درصد قند غده
ها اهمیت زیادی دارد ..بهترین مناطق برای زراعت چغندر
قند نواحی است كه در اواخر فصل ر6شد هوای نسبتا ً خنكی
داشته باشند تا ضمن كند شدن رشد رویشی چغندر قند از
اتالف قند به دلیل گر6مای زیاد شبانه جلوگیر6ی شود .معموالً
چغندر قند را زمانی برداشت میكنند كه برگ های كناری
آن قهوه ای و برگ های وسطی زرد رنگ شده باشد .در
بر6داشت چغندر قند از آنجا كه محصول اقتصادی ،غده های
گیاه است میتوان قبل از 6بر6داشت غده ها ،برگ های گیاه
ر6ا برداشت نموده یا به مصرف چرای دام رسانید.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
زراعت عمومی
روش ها و وسایل 6برداشت
• همانطور كه زمان برداشت در محصوالت مختلف متفاوت است،
روش و ادوات مخصوص برداشت نیز برای هر محصول
متفاوت می باشد .به طور كلی در مزارع كوچك ع6مل برداشت
به صورت دستی و به كمك ابزار ساده ای مانند داس (برای
غالت و علوفه) و بیل ها (برای سیب زمینی و چغندر قند) انجام
می شود و محصوالت جالیزی و باغی نیز دست چین می شوند.
اما در مزارع وسیع به منظور سهولت انجام كار و تسریع در
امر برداشت از ماشین آالت مخصوصی استفاده می شود.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
زراعت عمومی
برداشت غالت دانه ریز
• در 6مز6ارع غالت دانه ریز 6مانند گندم ،برنج ،جو ،یوالف،
ارزن و چاودار ،برداشت سنتی شامل 3مرحله درو،
خرمن كوبی و باد دادن (جدا كردن دانه از كاه و كلش)
میباشد.
• كاملترین ماشین برداشت غالت دستگاهی است كه عمل
چیدن محصول ،خرمن كوبی و تمیز كردن را به صورت
توأم انجام می دهد و به همین دلیل كمباین نامیده شده است.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
• اساس كار انواع كمباین مشابه است .به این ترتیب با انجام
تغییراتی خاص در قسمتهای قیچی ،كوبنده و غربال ها می
توان از آنها در برداشت محصوالتی مانند دانه های روغنی
(كتان ،سویا ،آفتابگردان و گلرنگ) ،ذرت دانه ای و بذر
گیاهان علوفه ای (مانند یونجه ،شبدر 6و علفهای خانوادة
غالت) استفاده نمود.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
تصویر یک کمباین غالت
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
زراعت عمومی
بر6داشت گیاهان علوفهای
• در 6زر6اعت سنتی و سطوح كوچك علوفه مزار6ع با دست و
به كمك داس برداشت می شود0.
• پس از 6بر6ش ،علوفه را جمع آوری و به محل مصرف
منتقل می كنند .در صورتی كه بخواهند علوفه ر6ا به
صورت خشك ،مصر6ف یا نگهداری كنند ،محصول
بر6داشت شده را مدتی در مزر6عه ز6یر آفتاب قرار می دهند
و سپس به صورت بسته های قابل حمل از 6مزرعه خارج
می كنند.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
• در مزارع بزر6گ یونجه و شبدر برای تسریع امر
برداشت در 6سه مرحله کلی زیر انجام میشود:
.1در6و کر6دن که توسط ماشینهای دروگر انجام میشود.
()mower
.2خشک و ردیف کر6دن که توسط ماشینهای جاروکننده
انجام میشود)Rake( .
.3بسته بندی که توسط ماشینهای بسته بندی انجام میشود.
()Baler
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
یک ماشین دروگر در حال کار
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
تصویر یک ماشین جاروکن خورشیدی درحال کار
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
تصویر دو نوع ماشین بسته بندی مکعبی و استوانهای
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
برداشت گیاهان علوفهای سیلویی
• بعضی از محصوالت علوفه ای مانند سورگوم و ذرت عمدتا ً به
منظور تهیه سیلو كشت می شوند .هنگام برداشت این محصوالت
الزم است علوفه به صورت قطعات كوچكی به طول چند سانتیمتر
خرد شود .برای این منظور از دستگاه چاپر ( )Chopperیا خرد
كننده استفاده می شود .چاپر ذرت از چند واحد قیچی كننده ساقه
تشك6یل شده كه به انگشتیهای بلندی مجهز است .این انگشتیها
ساقه های ذرت را به سمت قیچی هدایت می كنند .ساقه ها پس از
خرد شدن به قطعات ریزی بین 3-5سانتیمتر تبدیل شده واز
ناودان پشت دستگاه به درون تریلی كه پشت تراكتور كشیده می
شود ریخته می شوند.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
تصویر یک ماشین چاپر در حال کار
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
برداشت گیاهان غده ای
برای برداشت گیاهان غده ای مانند سیب زمینی و چغندر قند كه •
محصول اقتصادی گیاه در زیر خاك قرار دارد می توان به روش
.دستی ،نیمه مكانیزه و مكانیزه عمل كرد
• در زراعت سنتی كارگران غده های سیب زمینی را به كمك بیل از
زمین خارج می كنند .اما در زراعت های بزرگ از دستگاهی
استفاده می شود كه به كمك بیل عریضی سیب زمینی ها را از خاك
در آورده و روی یك نقاله غربالی هدایت كرده و پس از گرفتن
خاك ،آنها را به درون تریلی یا روی زمین می ریزد.
برگشت به فهرست درس
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
تصویر یک ماشین سیب زمینی کن
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
تصویر یک کمباین سیب زمینی در حال کار
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل نهم :عملیات برداشت محصول
• برای برداشت چغندر در زراع6ت های كوچك ،از بیلهای
مخصوصی كه تیغه های بلند و كم عرض دارند استفاده كرده
و پس از خارج ساختن غده ها از خاك ،قسمت هوایی بوته
یعنی طوقه و برگ را با ساطور قطع می كنند.
• در زارعت ردیفی چغندر ،می توان برداشت را به صورت
نیمه مكانیزه و در 3مرحله سرزنی ،در آوردن 6غده ها و
بارگیری انجام داد.
• كمباین مخصوص چغندر قند دستگاه كاملی است كه هر 3
عمل سرزنی ،در آوردن غ6ده ها و بارگیری را به طور توام
انجام می دهد .
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل دهم
آیش و تناوب زراعی
برگشت به فهرست درس
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
زراعت عمومی
مقدمه
• گیاهان زارعی در طول دور6ه ر6شد و نمو خود از 6نهاده
های نور ،آب و عناصر غذایی خاك بهر6ه برداری می كنند.
چنانچه یك قطعه زمین هر ساله به زیر كشت ر6ود ،بسته به
میز6ان تولید آن ،از عناصر 6غذایی خاك كاسته شده و
خصوصیات فیز6یكی و شیمیایی خاك تحت تأثیر قرار می
گیرد .از سوی دیگر برخی از مشكالت مانند آفات ،بیمار6ی
های گیاهی و علفهای هرز ،محصول و ز6راعت كشاورز
را تهدید می كنند.
برگشت به فهرست درس
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
زراعت عمومی
تعریف 6آیش
• زمینی ر6ا كه یك یا چند فصل زر6اعی كشت نشود آیش می
گویند.
• آیش گذاشتن ز6مین یكی از روش های متداول در تمام
مناطق خشك و نیمه خشك جهان بر6ای تقویت زمین و رفع
خستگی آن می باشد.
برگشت به فهرست درس
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
زراعت عمومی
تناوب زراعی
• عبارت است از توالی زمان كاشت محصوالت مختلف در
یك قطعه زمین با نظم و تر6تیبی معین.
• به این ترتیب آیش نیز 6می تواند جزئی از یك برنامه تناوب
ز6راعی باشد .به عبارت دیگر آیش ،كشاورز را از كشت
مداوم زمین زر6اعی بر حذر می دارد و تناوب زراعی او
ر6ا به تبعیت از یك برنامه منظم در كشت محصوالت
مختلف در زمین زراعی تشویق می كند.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
انتخاب نوع محصول در كشاورزی یك منطقه
• كشاورزان با تجربه پس از مطالعه دقیق عوامل طبیعی ،اقتصادی و
اجتماعی ،گیاهانی را كه باید كشت شوند انتخاب نموده و تمام
وسعت مزرعه خود را قسمت بندی می كنند و هر قسمت را به
كشت یكی از گیاهان مورد نظر اختصاص می دهند .به طور مثال
قسمتی از مزرعه را برای كشت غالت پائیزه (گندم و جو) یا سایر
گیاهان شتوی مانند كلزا و یونجه در نظر می گیرند و قسمت دیگر
را به كشت گیاهان صیفی مانند چغندر قند و پنبه در بهار
اختصاص می دهند و ممكن است بخشی از زمین را بدون كشت و
به صورت آیش رها كنند.
برگشت به فهرست درس
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
زراعت عمومی
عوامل مؤثر 6بر 6انتخاب تناوب زراعی عبار6تند از:6
.1اقتصاد آب آبیاری
.2میزان بهره وری از زمین
.3كنترل فرسایش خاك
.4كنترل علفهای هرز ،6آفات و بیماری های گیاهی
.5توز6یع نیر6وی انسانی و ماشین آالت
.6عوامل اقتصادی
برگشت به فهرست درس
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
اصول توالی محصوالت در تناوب زراعی
زراعت عمومی
-1گیاهان زراعی با ریشه های عمودی و عمیق بایستی به دنبال
گیاهانی قرار گیرند كه سیستم ریشهای افشان دارند.
-2گیاهان خانوادة بقوالت (لگوم ها) كه قادر به تثبیت بیولوژیكی
نیتروژن هستند بعد از گیاهان غیر لگوم قرار می گیرند.
-3در زراعت دیم یا مناطقی كه آب كافی وجود ندارد ،انتخاب و
توالی گیاهان بر اساس مقاومت آنها به خشكی انجام می گیرد.
-4گیاهانی كه پس از برداشت ،بقایای گیاهی زیادی بر جای می
گذارند معموالً در آغاز تناوب قرار داده می شوند.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
-5غالت دانه ر6یز مانند گندم و جو معموالً پس از گیاهان
وجینی قرار می گیرند .
-6پس از 6محصوالتی مانند پنبه و چغندر قند كه دوران رشد
طوالنی دارند ،كشت یك محصول بهار6ه سرمادوست و
زودرس مانند گلرنگ ،كلزا ،نخود یا عدس و یا كشت یك
محصول گرمادوست ز6ودرس مانند لوبیا ،ماش ،ارز6ن یا
سویا در برنامه تناوب قرار می گیرد و پس از آن می توان
نسبت به كشت گندم یا جو پائیز6ه اقدام كرد.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
فصل دهم :آیش و تناوب زراعی
نمونه هایی از تناوب های رایج در كشور
یونجه (4تا 5سال) – سیب زمینی -ذرت -لوبیا -گندم -جو -آیش. شبدر (یك ساله) – چغندر قند – ذرت – سویا – گندم. ذرت – گلرنگ – (جو – ماش) – گندم – آیش. چغندر قند – ذرت – پنبه – ماش – گندم – سویا (كود سبز).• در مناطقی كه آب كافی و نزوالت جوی قابل توجه وجود دارند،
آیش گذاشتن زمین ضرورتی ندارد .اگر دامپروری در منطقه
رونق داشته و علوفه مورد نیاز باشد می توان سطح بیشتری را به
كشت گیاهان علوفه ای اختصاص داده و در مقابل سطح زیر كشت
گیاهان وجینی و غالت را كاهش داد.
برگشت به فهرست درس
زراعت عمومی
پایان
برگشت به فهرست درس