صفحه 1:
صفحه 2:
صفحه 3:
شت ار
ره ار هه
دانه های زوغنی
دانه هایی که برای تولید روغن نباتی بکار می روند عبارتند از :
پنبه
شاهدانه
خردل
دانه شلغم روغنى
كنول (ترع خاصى سلف lee Glee a eg) سمى آتراءية حداكل ايده اند
آفتاب گردان
صفحه 4:
صفحه 5:
۲ Tez af fee. ys
= on. REN .
1 GF9) HONG 9 GAS OF 9)
jorge لين واد از كليه دلنه مُاى روغنى
۱
جود در أنه
صفحه 6:
(Bleaching) 5.53, bs
(JSS) Spe gps es Wy yo Sts eye ازى ine Sane روفي
واحد با استفاده از خاک رنگبری, روغن بیرنگ می شود و خاک رنگبری شده توسط فیلتر از روغن
جدا مى كردق دوروش عمده زنگیری به ضورت ویر اتید
روش مداوم بی رنگ کردن:
روغن خنتی شده از مخزن روغن خنثی با درجه حرارت ۱۳۰ درجه فارانهایت (۵۵ درجه سانتی
گراد) واز طرف دیگر به تدریم تشاک یی رنگک كلنده توسط يى تغطيه كنتدمنبا دور متشزر به مخزن
اخطلاط حاك واروعق اتفال داح من كود مخلوط هه منورث دو علب فر م أيد دنتگاه بي ريك
کننده دو طبقه بوده و تخت خلا مى باشد. دو غاب به قسمت فوقانی بی رنگ کننده پمپ می شود
مخلوط روغن و خاک با رطوبت کم از انتهای طبقه اول خارج گردیده و توسط پمپ از یک مبدل
(Sl Se as SAN eG ee oid ae ea out, Sh ales yal,
افزایش فاده می شود
محلوط رین درچه حرارت ورد قلمت تحطنی ال رنک كتيده مي هلود در لین قسمت حلوط.
حدود ۲۰-۱۵دقيقه می ملند و سپس وارد دو فیلتر پرس می شود فیلتر پرس سوم به عنوان يدك
می باشد . روفن خروجی از فیلتر را چون هنوز درجه حرارت لن بالاست لذا روغن صاف شده را
توبتط آب سرد و شنک تقوم و درجه حرارتاراای ذخبره سازی :4 13001 کاهش من دهنه
صفحه 7:
صفحه 8:
خطوط بوگیری: (2600۲121۳9)
این مرحله شامل دستگاههای بوگیری می باشند که وظیفه بوگیری و حذف برخی مواد که
بایستی از روغن جدا شوند را بر عهده دارد.
خرین مرحله تصفیه روغن مرحله بی بوسازی است. در این مرحله بو و مزه نامطلوب روغن
حذف می شود. مواد ایجاد کننده بو و طعم عمدتا لاکتونها . کتون هنا آلدئیدها و اسیدهای
چرب آزاد هستند.
اسيدهاى جرب 04تا 6) مزه تند ولى اسیدهای چرب 6)مزه کهنگی و صابون در روغن
east کل
به خاطر اختلافی که از نظر قراريت بين كليسريدها و مواد أيجاد کننده طعم و بوی روغن
وجود داك مى توان عمليات الى بوسازى iy alae (eG);
در روش هاى جديد بخارزدن همراه خلاء انجام مى شود و درجه حرارت هم بالا است.
همزمان با كرفتن طعم و بوى روغن تقريبا كليه اسيدهاى جرب آزاد باقى مانده در روغن هم
جدا مى شوند. روغن هاى اكسيده نيز در جريان بى بوسازى روغن ها شكسته مى شود و جدا
عو 3
صفحه 9:
صفحه 10:
روش نیمه مدوام: بى بو کننده از یک استوانه با صول زیاد ساخته شده است که در
داخل لن بسته به نوع طرح از ۳ تا ۵ سینی فولاد زنگ نزن قرار داردکه به این بی بو
کننده اصطلاحا دو جداره می گویند .
ارتفاع روغن در سینی بسته به ظرفیت دستگاه تا متر است و زمان نگهداری ۲۰ تا ۲۳۰
دیقیقه است وسپس روغن از مخزن اندازه گیر به میزان معین وارد سینی اول می شود .
روغن در این سینی توسط روغن سینی چهارم که روغن لن بی بو شده است به طور
مستقیم گرم میشود.با اين عمل هوای موجود در روغن سینی اول جدا می شود در
سینی دوم روغن توسط بخار غیر مستفیم و گاهی توسط روغن های معدتی گرم مي
شود وبه درجه حرارت مورد نظر میرسد در سینی سوم عمل بی بو کردن توسط تزریق
Fe ee
عمل سرد کردن روغن توسط آب انجام می شود.
بين سينى ها شیر های خود کار وجود داردروغن ابتدا از سینی ۵ خارج و کاملاً تخلیه
می شودسپس شیر خودکار بین ۴ و ۵ باز می شود و روغن کلا از سینی ۴ به ۵ وارد
می شود.سپس شیر بین شینی "و ۴ باز می شود و همین ادامه بيدا مى يابد .
صفحه 11:
صفحه 12:
Winterization) :)51 i559 bs
هدف از این عملیات حذف تری گلیسرید های سنگین خوراکی می باشد که در دماهای نگهداری پایین
(درجه حرارت یخچال) سبب کدر شدن رنگ روغن مایع آفتابگردان می شود.
خط هیدروژیناسیون(0۳ 0۲۵96۳01 ۲۱۷)
جات مره روص مه رون SS ces تروش سای تيده رد
روغنهای ملیع دارای پیوندهای دوگلنه یا سه گلته می باشند و بالاصطلاح سیر نشده هستند. برای اینکه آنه را
به صورت جامد درآورندآنهارالیه صورت اشباع درم آورنده بیتی:تمام پیونذهای حوکلنه رابه پییشدیک SHS
تبدیل می کنشد. برای اینکار آنها را هیدروزندار می کنند. یعنی به هر پیوند اضافه. دو لتم هیدروژن متصل می
نمایند. هیدروژین دار کردن به صورت واکنش آلکنن های درون روغن با گاز هیدروژن وا" در حضور یک
کاتالیزور انجام می گیرد: اما هیدروین دار کردن کاتالیزوری به دو ضورت است؛ ۱) استفاده از کاتالیزورهای
همگن ۲) استفاده از کاتالیزورهای تاهمگن. هیدرون دار شدن تاهمگن روشی کلاسیک است و هنوز به طور
كرض موزد اسفاته قرار مى كيره كاتاليرور: فلزى الت كيه كراش ری قسیشته امت ر سول
بلاتين؛ بالاديم با نیکل می باشد. محلولی از آلکن تحت فشار کم از گاز هیدروین در حضور مقدار کمی از
کاتالیزور به هم زده می شود. واکنش به سرعت و به نرمی انجام می گیرد. وقتی واکنش کامل شده محلول
محصول سیر شده را به سادگی با صاف کردن از کاتالیزور فلزی تامحلول جدا می کنند.
در صنعت یرای هیدروژناسیون روغن ها از واکنش روغن با گاز هیدروین در حضور کاتالیست نیکل استفاده
می شود. گاز هیدروژن مصرفی باید درصد خلوص بالایی داشته باشد .
صفحه 13:
صفحه 14:
مخازن روغن تصفیه شده:
بعد از کامل شدن عملیات تصفیه, روغن به لین مخازن منتقل می گردد. روغن از لين
مخازن جهت عملیات پر کنی و بسته بندی به سالن اصلی منتقل می شود.
پر کنی و بسته بندی ها:
کر این داد با استفاده از دستكامهاى تمام اتؤماتيت روغ در حجه هاى بسا
بسته بندى و آماده اى فروش مى شود.
صفحه 15:
به نام خدا
:موضوع
فرايند توليد روغن نباتي
:تهیه کنندگان
شیوا علیزاده -نگین نمازی
واژه ی روغن برای آن دسته از مایعات ب ه ک ار می رود ک ه با آب
مخلوط نمی شوند و به دلیل آن که چگالی آنها کم تر از آب اس ت،
روی آب شناور می مانند .اصوًال روغن به چربی اطالق می شود ک ه
در دمای اتاق معموًال به حالت مایع باشد.
روغن ها هم همچ ون چ ربی ها متش کل از تری گلیسرید،
مونوگلیسرید و مق داری هم دی گلیسرید می باش ند .از آنجا ک ه
روغن حاوی مقدار زیادی چربی اشباع نشده اس ت ،در دمای ات اق
مایع می باشد .اصل واژه روغن التین است .روغن ها ان واع مختل ف
دارند .می توانند صنعتی بوده یا تنها برای مصارف خوراکی و پخت و
پز مورد استفاده قرار گیرند .در این بخش به توضیح در م ورد روغن
های خوراکی که معموًال برای پختن غذاها م ورد اس تفاده قرار می
گیرند ،می پردازیم.
• منبع روغن نباتی
• معموًال روغن های نباتی رایج را از دانه گیاهان زیر به دست می آورند:
•
• دانه های روغنی
• دانه هایی که برای تولید روغن نباتی بکار می روند عبارتند از :
• ::پنبه
• ::شاهدانه
• ::خردل
• ::دانه شلغم روغنی
• ::کانوال (نوع خاصی شلغم روغنی که میزان مواد سمی آنرا به حداقل رسانده اند)
• ::کنجد
• ::آفتاب گردان
• ::کاجیره یا زرتک
• ::دانه انگور
فرايند توليد روغن نباتي
شماتیک تولید روغن را در زیر مشاهده می نمایید:
روغن كشي و پااليش روغن
اين واحد از كليه دانه هاي روغني موجود از جمله پنب!!ه تخم ,س!!ويا,
آفتابگردان ,كنج!!د ,كلزا وگلرن!!گ روغن را استحصال مي نماي!!د.
همچنين پس از ج!!دا سازي روغن موج!!ود در دان!!ه هاي روغ!!ني ,
متفرعات حاصل اعم از پوسته آفتابگردان و كنجاله نيز توليد شده كه
براي مصارف دام و طيور مي باشد.
واحد تصفيه خانه
خط خنثي سازي روغن)Neutralization( :
اولين مرحله عمليات تصفيه روغن عمل خنثي سازي مي باش!!د ك!!ه
صمغ و اسيد هاي چرب آزاد شده روغن طي فرايند خاصي با اس!!تفاده
از چند دستگاه سانتريفوژ و تجهيزات مربوطه از روغن جدا مي شود.
خط رنگبري)Bleaching( :
روغن بعد از عمليات خنثي سازي ,شستشو و خشك كردن وارد خ ط رنگبري مي ش ود .در
اين واحد با استفاده از خاك رنگبري ,روغن بيرنگ مي ش ود و خ اك رنگبري ش ده توس ط
فيلتر از روغن جدا مي گردد .دو روش عمده رنگبری به صورت زیر هستند:
روش مداوم بی رنگ کردن:
روغن خنثی شده از مخزن روغن خنثی با درجه حرارت 130درج ه فارانهایت ( 55درج ه
سانتی گراد) و از طرف دیگر به تدریج خاک بی رنگ کننده توسط یک تغذیه کنن ده با دور
متغیر به مخزن اختالط خاک و روغن انتقال داده می شود ،مخلوط به صورت دو غاب در می
آید .دستگاه بی رنگ کننده دو طبقه بوده و تحت خأل می باشد .دو غاب ب ه قس مت فوق انی
بی رنگ کننده پمپ می شود .
مخلوط روغن و خاک با رطوبت کم از انتهای طبقه اول خارج گردیده و توس ط پمپ از ی ک
مبدل حرارتی عبور داده می شود و درج ه حرارت ب ه 230درج ه فارانهایت ( 110درج ه
سانتی گراد) افزایش داده می شود.
مخلوط با این درجه حرارت وارد قسمت تحت انی بی رن گ کنن ده می ش ود در این قس مت
مخلوط حدود 20-15دقیقه می ماند و سپس وارد دو فیلتر پرس می شود فیلتر پ رس س وم
به عنوان یدک می باشد .روغن خروجی از فیلتر را چون هنوز درجه حرارت آن باالس ت ل ذا
روغن صاف شده را توسط آب سرد و خنک نمود و درجه حرارت را ب رای ذخ یره سازی ب ه
1300Fکاهش می دهند.
روش بی رنگ کردن غیر مداوم :
ابتدا روغن را تحت خأل گرم می کنند تا هوا و آب موج ود در روغن
خارج می گردد و روغن کامال خشک شود ( درجه حرارت 80 -70
درجه سانتی گراد) سپس از باالی مخزن بی رن گ کنن ده مق دار
خنک بی رنگ کننده با رطوبت مناسب وارد روغن می شود .
گرم کردن را تا درجه حرارت 110درج ه سانتی گراد ادام ه می
دهند 20-15دقیقه مخل وط را ب ه فیل تر پ رس می فرس تند در بی
رنگ کردن روغن های دارای کاروتن به علت ناپایداری این رن گ در
مقابل حرارت عالوه ب ر افزایش خ اک بی رن گ کنن ده ب ه مق دار
مناسب درجه حرارت و گاهی به بیش از 150درجه سانتی گراد می
رسانند .
خطوط بوگيري)Dedorizing( :
اين مرحله شامل دستگاههاي بوگيري مي باشند كه وظيفه بوگيري و حذف برخي م واد كه
بايستي از روغن جدا شوند را بر عهده دارد.
آخرین مرحله تصفیه روغن مرحله بی بوسازی است .در این مرحله بو و مزه ن امطلوب روغن
حذف می شود .مواد ایجاد کننده بو و طعم عمدتا الکتونها ،کتون ها آلدئی دها و اس یدهای
چرب آزاد هستند.
اسیدهای چرب C4تا C6مزه تند ولی اسیدهای چرب C6مزه کهنگی و صابون در روغن
ایجاد می کند.
به خاطر اختالفی که از نظر فراریت بین گلیسریدها و مواد ایجاد کنن ده طعم و ب وی روغن
وجود دارد می توان عملیات بی بوسازی را با بخار داغ انجام داد.
در روش های جدید بخارزدن همراه خالء انجام می ش ود و درج ه حرارت هم باال اس ت.
همزمان با گرفتن طعم و بوی روغن تقریبا کلیه اسیدهای چرب آزاد باقی مانده در روغن هم
جدا می شوند .روغن های اکسیده نیز در جریان بی بوسازی روغن ها شکسته می شود و جدا
می شوند .
روش غیر مداوم :بی بو کننده از یک تانک استوانه ای ی ک ج داره ک ه هر دو انتهای آن
عدسی شکل است ،تشکیل شده است .بدنه بی بوکننده جوشکاری شده است ارتفاع حدود 2
برابر قطر آن است .فضای خالی مخزن در حدود فضای روغن می باشد .
فضای خالی به منظور جلوگیری از خروج روغن به همراه بخار می باشد تزریق بخار مس تقیم
سبب پاشیدن روغن می گردد که جهت جلوگیری از خروج کالهکی در فض ای خ الی نصب
می کنند .
جهت افزایش راندمان بخار مصرفی تالش می شود که بخ ار ب ه دو ص ورت پ ودر وارد روغن
شود واال مقداری از بخار تلف خواهد شد در داخل مخزن بی بوکننده مارپیچ های برای گرم
کردن روغن توسط بخار آب یا روغن های معدنی وسرد کردن در خالء قوی انجام می شود .
این نوع بی بوکننده برای ظرفیت های پایین طراحی می ش ود .جنس بی بوکنن ده ب رای
ظرفیت های پایین طراحی می شود .جنس بی بوکننده سیستم های قدیمی آهنی می باشد.
از دیدگاه کیفی دراین روش دو مشکل عمده وجود دارد که عبارتند از :
::آهنی بودن مخزن که عاملی است برای پروکسیدان.
::یک جداره بودن مخزن که اگر احتماال سوراخی ایجاد شود ،هوا مس تقیما ب ه روغن وارد ش ده
باعث سوختن آن می شود.
روش نیمه مدوام :بی بو کننده از یک استوانه با صول زیاد ساخته ش ده اس ت ک ه در
داخل آن بسته به نوع طرح از 3تا 5سینی فوالد زنگ نزن قرار دارد،ک ه ب ه این بی ب و
کننده اصطالحًا دو جداره می گویند .
ارتفاع روغن در سینی بسته به ظرفیت دستگاه تا متر است و زمان نگه داری 20ت ا 30
دیقیقه است وسپس روغن از مخزن اندازه گیر به میزان معین وارد سینی اول می شود .
روغن در این سینی توسط روغن سینی چهارم که روغن آن بی ب و ش ده اس ت ب ه ط ور
مستقیم گرم میشود،با این عمل ه وای موج ود در روغن س ینی اول ج دا می ش ود .در
سینی دوم روغن توسط بخار غیر مستفیم و گاهی توس ط روغن های مع دنی گرم می
شود وبه درجه حرارت مورد نظر میرسد در سینی سوم عمل بی بو کردن توس ط تزری ق
بخار مستقیم می شود سینی چهارم به منظور بازیابی حرارت اس ت و در س ینی پنجم
عمل سرد کردن روغن توسط آب انجام می شود.
بین سینی ها شیر های خودکار وجود دارد.روغن ابتدا از سینی 5خ ارج و ک امًال تخلی ه
می شود.سپس شیر خودکار بین 4و 5باز می ش ود و روغن کًال از س ینی 4ب ه 5وارد
می شود،سپس شیر بین سینی 3و 4باز می شود و همین ادامه پیدا می یابد .
این بی بو کنننده برای کارخانه هایی طراحی شده است که در ط ول روز
چند نوع روغن بی بو می کنند و نمی خواهند روغن باهم مخلوط شوند .
در این روش سه مشکل عمده کیفی در روش پچ مرتفع شده اس ت.روش
بی بو کننده ی دو جداره مداوم بیشتر برای خطوطی طراحی شده اس ت
که از یک نوع روغن استفاده می کنند .
طرح های دیگر بی بو کردن وجود دارد و اخیرًا با رف ع مش کالت س وراخ
شدن بدنه بی بو کننده ،سینی ها از جنس فوالد زنگ نزن می باشد .
در بخش بی بو سازی یک مرحله بنام coolerدارد که دمای روغن را
تا دمای 80-60درجه ی سانتی گراد پایین می آورد و سپس ب ه روغن
مواد افزودنی از جمل ه اس ید س یتریک،آن تی اکس یدان و بتاک اروتن و
ویتامین Aو Eرا به روغن اضافه می کنند .
خط وينترايزر)Winterization( :
هدف از اين عمليات حذف تري گليسريد هاي سنگين خوراكي مي باش د كه در دماهاي نگه داري
پايين (درجه حرارت يخچال) سبب كدر شدن رنگ روغن مايع آفتابگردان مي شود.
خط هيدروژيناسيون()Hydrogenation
در اين مرحله روغن مايع هيدروژنه مي گردد تا روغن جامد تهيه گردد.
روغنهاي مايع داراي پيوندهاي دوگانه يا سه گانه مي باشند و باالص طالح س ير نش ده هس تند .ب راي
اينكه آنها را به صورت جامد درآورندآنها را به صورت اشباع در مي آورند ،يعني تمام پيوندهاي دوگان ه
را به پيوند يك گانه تبديل مي كنند .براي اينكار آنها را هيدروژن دار مي كنن د ،يع ني ب ه هر پيون د
اضافه ،دو اتم هيدروژن متصل مي نمايند .هيدروژن دار كردن ب ه ص ورت واكنش آلكن هاي درون
روغن با گاز هيدروژن H2در حضور يك كاتاليزور انجام مي گيرد .اما هيدروژن دار كردن كات اليزوري
به دو صورت است )1 ،استفاده از كاتاليزورهاي همگن )2استفاده از كاتاليزورهاي ناهمگن .هيدروژن
دار شدن ناهمگن روشي كالسيك است و هنوز به طور گسترده مورد استفاده قرار مي گيرد .كاتاليزور،
فلزي است كه به ذرات ريز تقسيم شده است و معموال" پالتين ،پاالديم يا نيكل مي باشد .محل ولي از
آلكن تحت فشار كم از گاز هيدروژن در حضور مقدار كمي از كاتاليزور به هم زده مي شود ،واكنش به
سرعت و به نرمي انجام مي گيرد .وقتي واكنش كامل شد ،محلول محصول سير شده را به سادگي با
صاف كردن از كاتاليزور فلزي نامحلول جدا مي كنند.
در صنعت برای هیدروژناسیون روغن ها از واکنش روغن با گاز هیدروژن در حض ور کاتالیس ت نیک ل
استفاده می شود .گاز هیدروژن مصرفی باید درصد خلوص باالیی داشته باشد .
روشهای تولید گاز هیدروژن :
-1تماس آهن گداخته با بخار آب
-2الکترولیز
-3شکستن گاز شهری
جهت تولید گاز هیدروژن در این کارخانه از یک واحد الکترولیز اس تفاده می ش ود.روغن در
مولکول خود در قسمت اسید چرب حاوی باندهای اشباع نشده اس ت هرق در ط ول زنج یره
اسید چرب و باندهای غیراشباع آن باالتر باشد نقطه ذوب روغن افزایش می یابد.
در اثر هیدروژناسیون روغن ها باندهای مضاعف ،کاهش یافته نقط ه ذوب روغن افزایش می
یابد.
هیدروژناسیونی زمانی انجام می شود که شرایط مهیا باش د ک ه ش امل روغن مایع ،گ از،
هیدروژن و کاتالیست جامد فلزی می باشد.
معموال از کاتالیست نیکل استفاده می شود ولی گاها از مس یا آلومینیوم برای فعالیت باالتر
آن استفاده می شود عمل هم زدن به منظور حل کردن بهتر هیدروژن در روغن و تماس دائم
روغن با کاتالیست صورت می گیرد .در هیدروژناسیون رنگدانه های کاروتنوئیدی هم ک اهش
می یابد .
مخازن روغن تصفيه شده:
بعد از كامل شدن عمليات تصفيه ,روغن به اين مخازن منتقل مي گردد .روغن از اين
مخازن جهت عمليات پر كني و بسته بندي به سالن اصلي منتقل مي شود.
پر كني و بسته بندي ها:
در اين واحد با استفاده از دستگاههاي تمام اتوماتيك روغن در حجم هاي مختل ف
بسته بندي و آماده اي فروش مي شود.
پایان
