کلات نادری

صفحه 1:
کوه. رود دشت. دره. باق شالیزار کرد. ترک. فارس. معماری ایران هنر هندوستان. اسطوره. تاریخ...: اینها همه با هم در جایی جمع شده‌اند که در قیاس با لین سرزمین پهناور. یک وجب جا بیشتر 

صفحه 2:
اما همين يك وجب جا آن قدر زيباست كه فردوسى بزرك در وصفش مى كويد همان به كه سوى كلات و جرم / برانيم و منزل كنيم از ميم چپ و راست آباد و آب روان / بیابان چه جوییم و رنج روان اين يك وجب جاء همان دژٌ نفوذ ناپذیری است که تیمور گورکانی ۱۴ بار به فتع آن كوشيد و ناكام ماند و همان قلعه امنی است که نادرشاه افشار غزاین به غنیمت آورده از هند را درونش پنهان ساخت با این مال, از آن ۳۴ میلیون زار و مسافری که هرسال به خراسان می‌روند, کمتر کسی به سوی کلات راه کم می‌کند ؛ اين راه از شمال مشهد آغاز می‌شود و پس از عبور از روستای پاژ ( زادگاه فردوسی) ۱۴۵ کیلومتر آن سوتر به کلات می‌رسد و پس از کلات. زمینی نیست که از فاکش عطر ایران به مشام برسد؛ آن سوتر هرچه هست فانه همسایه است: ترکمنستان 

صفحه 3:
کلات را کوه‌های بلند در میان گرفته‌اند و راه‌های طبیعی ورود به شهر که محلی‌ها به تن دربند می‌گویند. سفت و صعب العبور هستند. اه نام دارد و تن را رودفانه‌ای به نام ژرف رود از میان کوه‌ها گشوده است. ژرف رود از جنوب یکی که از همه فراخ‌تر است. دربند از غربی وارد کلات می‌شود و پس از پیمودن ‎Job‏ شهر از زامیه‌ای مخللف به کشور ترکمنستان می‌رود. در دهه‌های افیر, تونلی در کنار دربند ارغونشاه ساخته‌اند که راه ورود به شهر را کوتاه‌تر و آسان‌تر کرده است اما مردمان کلات نیز برای خود حکایتی شنیدنی دارند. گرچه کلات از قدیم‌الايام جای آبادی بوده است. اما آبادی خود در سه سده اغیر را وامدار نادرشاه افشار است. هم از این روست که کلات را کلات نادری لقب داده‌اند. نادر این دژ طبیعی را برای نگاهداری غنایمی که از فتح هندوستان آورده بود. بركزيد و جماعتى از سياهيانش را مأمور حفاظت از تن ساخت. چون سپاهیان او مخلوطی از فارس‌ها و ترک‌ها و كردها بودند. لاجرم كلاتىهاى امروز كه بازماندكان همانهايند. به این سه قوم نسب می‌رسانند و در شهر کوچک خویش به سه زبان با یکدیگر سفن می‌گویند. بیشترشان کشاورزی و باغداری می‌کنند و زنانشان در قالی‌بافی مهارت بسیار دارند. مهم‌ترین یادگار نادر در کلات. کافی است به نام قصر خورشید. این قصر در میان باغی بزرگ به شیوه باغ‌های ایرانی بنا شده. اما سافتمانش تلفیقی است از معماری ایران و هندوستا ؛ چرا که نادر علاوه بر سیم و زر و جواهر. هنرمندان زیادی را از هند به ایران آورد و زبده‌ترینشان را به آرایش قصر خورشید واداشت. پس اگر حالا بر سنگ‌های نمای بیرونی قصر, نقش میوه‌هایی چون مجز و آناناس ۱ می‌بينيم. نباید گمان کنیم که ۳۰۰ سال پیش اجدادمان چنین میوه‌هایی را می‌شناخته اند و می‌خورده اند. اینها هنر دست هندوانی است که به اقلیم و سرزمینی دیگر تعلق داشتند. 

صفحه 4:
جاذبه های کلات نادری مشهد * کتیبه نادری در ورودی شهر کلات ** مسجد کبود گنبد کلات نادر *** قصر خورشید * برجهای دیده بانی دربند ارغونشاه * دربند ارغونشاه * آبشار آبکرم کلات *** آبشارهاى زيباى قره سو ** سد تاریفی شهر کلات نادری (بند نادری) 

صفحه 5:
کاخ خورشید. بنایی ۳ طبقه است که اسرای هندی ن را بنا کردند. این کاخ مجموعا ۱۲ اتاق دارد که داخل هرا اتی از نقاشی و گچبری دیده می‌شود. در میان این تزیینات. تصاویری از شاهزادگان نادری نیز به چشم می‌فورد. در مسط این بنای ۸ ضلعی, بر‌های استوانه‌ای مانند در دوطبقه قرار دارد که محل اقامت شاه و خانواده‌اش بوده‌است. زیبایی این کاخ بیشتر در آرایش نمای خارجی کنگره‌دار سافتمان است که در آن معماری مغجلی - هندی به چشم می‌خورد. داخل اتاق‌ها با نقاشی و گچبری تزیین شده‌اند. 

صفحه 6:
قصر خورشید. سافتمانی است سه طبقه ؛ طبقه زیرین که همان زیرزمین باشد جایی است مخوف و تاریک که گفته‌اند یا جای نگاهداری بخشی از فزاین نادر بوده یا زندانی برای مغضوبین درگاه. اما حالا به همت سازمان میراث فرهنگی خراسان. نمایشگامی است که مراهل بازسازی قصر خورشید در سال‌های اغیر را به تصویر می‌کشد طبقه دوم یا هم کف تالاری بزرگ در میان دارد و اتاق‌هایی در پیرامون. تالار با تزییناتی به شیوه بناهای صفوی آراسته و طلا کاری شده است و چون دورادور دیوار آن کتیبه‌ای هاوی سوره نبا با تاریخ مرگ نادر ( ۱۱9۰ ه.ق ) به چشم می‌آید. برفی چنین نتیمه گرفته‌اند که نادر قصر خورشید را به عنوان آرامگاه خویش بنا کرده بود. (آرامگاه کنونی او در مرکز شهر مشهد قرا دارد) طبقه سوم نیز گنبد استوانه‌ای بزرگی است که از ۶ نیم ستون سنگی تشکیل یافته بدین سبب در تمام بناهای تاریفی ایران یکتا و بی‌همتا ست. از کار این گنبد مدور می‌توان باغ زیبای پیرامون قصر و نمای عمومی شهر کلات را تماشا كرد ساختمان کاخ قصر خورشید تلفيقى است از معمارى ايران و هندوستان 

صفحه 7:


صفحه 8:
کتیبه نادری کتیبه نادری سنگ نوشته ای به زبان ترکی در مدفل دربند ارغون شاه در کلات نادریب" و پیش از آبادی دربند می باشد. اشعار به خط ترکی بر روی صفره بزرگی حك شده است. ارتفاع کتیبه از سط رودفانه ۱۵ متر بوده دارای ۲۲ بیت شعر ترکی است. اشعار متعلق به گلبن افشار از شاعران دربار نادر شاه افشار است. و شعر در ستایش نادر است و با همد خدا شروع می شود و همچون دیگر آثار نادر با مرگ او ناتمام مانده است. مکاک این کتیبه کم‌نظیر در تاریخ اسلامی و ترکی شنافته شده نیست. 

صفحه 9:
دربند ارغونشاه تنگه‌ای است به نام دربند کلات که ورودی اولیه به شهرستان کلات از این مکان انجام می‌گرفته است همچنین به دروازه ارغونشاه نیز معروف می‌باشد. شهر کلات دارای دو در ورودی اصلی به نام دربند ارغونشاه و دیگری تونل ورودی اولیه شهر است که از سمت. مشهد وارد کلات می‌شوند است. دربند ارغونشاه پلی آجری با بروهای دیده بانی که در اطراف آن مستقر است می باشد. این پل آجری دارای سه دهانه می‌باشد و در گذشته ورود و خروج افراد توسط برچ دیده بانی قابل کنترل بوده‌استد 

صفحه 10: