به نام خدا تاریخ یونان تهیه :حسین بخارائی معرفی یونان • یونان؛ مهد تمدن غرب • نام رسمی کشور ،جمهوری هلنی ()Hellenic Republic است .یونان در جنوب شرقی اروپا و در محل اتصال سه قاره اروپا ،آسیا و آفریقا قرار دارد .این موقعیت جغرافیایی موجب شده است که یونان در طول تاریخ ،مرکز تجارت، فرهنگ و تبادل اندیشه باشد. • ام روزه یون ان یکی از کش ورهای عض و اتحادی ه اروپ ا و ن اتو اس ت و از مهمت رین مقاص د گردش گری جه ان ب ه ش مار میرود .ب ا وج ود وس عت نس بتًا کم ،ت أثیر این کش ور ب ر فلسفه ،سیاست ،علوم ،هنر ،معماری و ادبیات جهان بسیار فراتر از اندازه جغرافیایی آن بوده است. اطالعات کلی ویژگی توضیح پایتخت آتن مساحت حدود ۱۳۲هزار کیلومتر مربع جمعیت حدود ۱۰میلیون نفر زبان رسمی یونانی واحد پول یورو دین غالب مسیحیت ارتدوکس نوع حکومت جمهوری پارلمانی موقعیت جغرافیایی • • • .1 .2 .3 .4 .5 • .1 .2 .3 .4 .5 • جغرافیای یونان: یونان در جنوبیترین بخش شبهجزیره بالکان قرار گرفته و از سه طرف توسط دریا احاطه شده است. همسایگان: شمال :آلبانی ،مقدونیه شمالی ،بلغارستان شمال شرق :ترکیه جنوب :دریای مدیترانه شرق :دریای اژه غرب :دریای ایونی ویژگیهای طبیعی: بیش از ۶هزار جزیره و جزیره کوچک حدود ۲۲۷جزیره مسکونی رشتهکوههای فراوان زمینهای کشاورزی محدود سواحل بسیار طوالنی نکته مهم :کمبود زمینهای حاصلخیز سبب شد یونانیان از هزاران سال پیش به دریانوردی و تجارت روی آورند. چرا یونان اهمیت دارد؟ • جایگاه یونان در تاریخ جهان • یونان را معموًال «مهد تمدن غرب» مینامند ،زیرا بسیاری از مفاهیم بنیادی تمدن امروز نخستینبار در این سرزمین شکل گرفت یا توسعه یافت. • مهمترین دستاوردهای یونان عبارتاند از: .1پیدایش نخستین شکلهای دموکراسی .2شکوفایی فلسفه و منطق .3پیشرفت در ریاضیات و هندسه .4رشد علوم طبیعی و پزشکی .5ابداع شیوههای نوین نمایش و تئاتر .6توسعه معماری کالسیک .7برگزاری نخستین بازیهای المپیک .8تأثیر عمیق بر فرهنگ و حقوق اروپا • میراث یونان از طریق امپراتوری روم و سپس رنسانس اروپا به سراسر جهان منتقل شد و هنوز نیز پایه بسیاری از نظامهای آموزشی ،سیاسی و فرهنگی جهان به شمار میآید. جدول زمانی تاریخ یونان دوره تاریخ تقریبی تمدن مینوسی ۳۰۰۰تا ۱۴۵۰پیش از میالد تمدن میسنی ۱۶۰۰تا ۱۱۰۰پیش از میالد عصر تاریک ۱۱۰۰تا ۸۰۰پیش از میالد عصر آرکائیک ۸۰۰تا ۵۰۰پیش از میالد عصر کالسیک ۵۰۰تا ۳۲۳پیش از میالد عصر هلنیستی ۳۲۳تا ۳۱پیش از میالد حکومت روم ۳۱پیش از میالد تا ۳۳۰میالدی امپراتوری بیزانس ۳۳۰تا ۱۴۵۳میالدی حکومت عثمانی ۱۴۵۳تا ۱۸۲۱میالدی استقالل یونان از ۱۸۲۱میالدی یونان معاصر از ۱۹۷۴تاکنون پیدایش نخستین تمدنها در یونان • آغاز تمدن در دریای اژه • قدیمیترین تمدنهای یونان در جزایر دریای اژه و بهویژه جزیره کرت شکل گرفتند .این تمدنها در عصر برنز (حدود ۳۰۰۰سال پیش از میالد) پدید آمدند و زمینهساز شکلگیری فرهنگ و تمدن یونان باستان شدند. • ویژگیهای این دوره عبارت بودند از: .1گسترش کشاورزی و دامداری .2توسعه تجارت دریایی .3ساخت کاخهای بزرگ و شهرهای سازمانیافته .4پیشرفت در هنر ،سفالگری و فلزکاری .5برقراری ارتباط تجاری با مصر و خاور نزدیک تمدن مینوسی؛ نخستین تمدن بزرگ اروپا • • • • • • • • • • تمدن مینوسی (حدود ۳۰۰۰تا ۱۴۵۰ پیش از میالد) تمدن مینوسی قدیمیترین تمدن پیشرفته اروپ ا ب ه ش مار میرود و در جزی ره ک رت ش کل گ رفت .ن ام این تم دن از پادش اه افس انهای «مین وس» گرفت ه ش ده اس ت. باستانشناس ان در اوای ل ق رن بیس تم بقای ای این تم دن را کش ف کردن د ک ه نش اندهنده ج امعهای پیش رفته ،ثروتمن د و دریانورد بود. ویژگیهای تمدن مینوسی مرکز اصلی :جزیره کرت پایتخت :شهر و کاخ کنوسوس اقتصاد مبتنی بر تجارت دریایی ساخت کاخهای بزرگ و چندطبقه پیش رفت در س فالگری ،فلزک اری و جواهرسازی استفاده از خط «لینیر »Aکه هنوز بهطور کامل رمزگشایی نشده است. جامعهای نس بتًا ص لحطلب ک ه ب رخالف • • • • هنر مینوسی هنر مینوس ی سرش ار از رن گ ،پوی ایی و اله ام از ط بیعت ب ود .نقاش یهای دی واری (فرس کوها) حیوان ات ،گیاه ان ،جش نها و آیینه ای م ذهبی را ب ه تص ویر میکشیدند. تص ویر مع روف «پ رش از روی گ او» از مشهورترین آثار این تمدن است. اهمیت تاریخی تم دن مینوس ی پایهه ای فرهن گ ،تج ارت و هنر یونان باستان را بنا نهاد و تأثیر زیادی ب ر تم دنهای بع دی ،بهوی ژه میس نیها، گذاشت. افول تمدن مینوسی • چرا تمدن مینوسی از بین رفت؟ • مورخان معتقدند سقوط این تمدن نتیجه مجموعهای از عوامل طبیعی و انسانی بود. • عوامل احتمالی: .1 فوران عظیم آتشفشان جزیره ثرا (سانتورینی) در حدود سده شانزدهم پیش از میالد که موجب سونامی و خسارت گسترده شد. .2 زلزلههای شدید در منطقه دریای اژه. .3 کاهش قدرت اقتصادی و دریایی. .4 حمله و تسلط تدریجی میسنیها از سرزمین اصلی یونان. • پیامدها: .1 نابودی بسیاری از شهرها و کاخها. .2 انتقال مرکز قدرت از کرت به سرزمین اصلی یونان. .3 آغاز برتری تمدن میسنی. • نکته :پژوهشگران هنوز درباره نقش دقیق فوران سانتورینی در سقوط مینوسیها اتفاقنظر کامل ندارند؛ بیشتر دیدگاهها آن را یکی از عوامل مهم ،نه لزومًا تنها عامل ،میدانند. تمدن میسنی؛ آغاز یونان جنگجو • تم دن میس نی (ح دود ۱۶۰۰ت ا ۱۱۰۰پیش از میالد) • پس از ش کوفایی تم دن مینوس ی ،در سرزمین اصلی یونان تمدنی قدرتمند ب ه ن ام میس نی ش کل گ رفت .این تم دن ب رخالف مینوس یها ،م اهیتی نظ امی داش ت و ش هرهای آن ب ا دیواره ای س نگی عظیم مح افظت میشدند. • مراکز مهم .1 .2 .3 .4 میسنی تیرینس پیلوس تب • ویژگیها: .1 حکومت پادشاهی .2 ارتش قدرتمند .3 استفاده از ارابههای جنگی .4 تجارت گسترده در مدیترانه .5 ساخت دژهای مستحکم .6 اس تفاده از خ ط «لین یر »Bک ه نخس تین شکل ثبتشده زبان یونانی است. • آرامگاههای سلطنتی • پادش اهان میس نی در مقبرهه ای گنبدیش کل و باش کوه دفن میش دند و اش یای طالیی ،س الحها و زی ورآالت ارزش مند هم راه آن ان ق رار میگ رفت ک ه نش اندهنده ث روت و ق درت این تم دن است. جنگ تروا؛ افسانه یا واقعیت؟ • • • • • • • • جنگ تروا مش هورترین روی داد مرتب ط ب ا تم دن میس نی ،جن گ ت روا اس ت ک ه ب ر اس اس حماسههای منسوب به هومر ،حدود سده دوازدهم پیش از میالد رخ داده است. علت جنگ (بر پایه اسطوره) گفته میشود شاهزاده پاریس از تروا ،هلن (همسر پادشاه اسپارت) را با خود به تروا برد .این ماجرا موجب اتحاد دولتشهرهای یونانی و آغاز جنگی طوالنی شد. اسب تروا طبق روایت مشهور ،یونانیان با ساخت اسبی چوبی و پنهان شدن درون آن ،وارد ش هر ت روا ش دند و ش بانه دروازهه ا را گش ودند .این داس تان ب ه نم ادی از ف ریب نظامی تبدیل شده است. واقعیت تاریخی کاوشهای باستانشناسی در محل شهر باستانی تروا نشان میدهد که این شهر چندین بار ویران شده است .بسیاری از تاریخپژوهان احتمال میدهند جنگی واقعی میان یونانیان و تروا رخ داده باشد ،اما بخشهایی از روایت هومر جنبه اسطورهای و ادبی دارد. سقوط تمدن میسنی و آغاز عصر تاریک • • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 فروپاشی عصر برنز در ح دود س ال ۱۱۰۰پیش از میالد، تمدن میسنی نیز دچار فروپاشی شد و یون ان وارد دورهای ش د ک ه تاریخنگ اران آن را عص ر تاری ک یونان مینامند. عوامل احتمالی: حمله اقوام دوریایی جنگهای داخلی کاهش تجارت بحران اقتصادی فروپاش ی ش بکههای سیاس ی عص ر برنز احتمال وقوع بالیای طبیعی • پیامدها: .1کاهش جمعیت .2نابودی بسیاری از شهرها .3فرام وش ش دن خ ط نوشتاری .4افت شدید هنر و معماری .5کاهش تجارت دریایی • با وج ود این رک ود ،در پای ان عص ر تاری ک زمین ه ب رای ظه ور دولتش هرهای مس تقل ،گس ترش فرهن گ یونانی و آغاز دوران آرکائیک فراهم شد. عصر تاریک یونان (حدود ۱۱۰۰تا ۸۰۰پیش از میالد) • عصر تاریک؛ دوران گذار • پس از فروپاشی تمدن میسنی ،یونان نزدیک به سه قرن وارد دورهای از رکود شد که به «عصر تاریک» معروف است .این نام به دلیل کمبود منابع مکتوب و کاهش فعالیتهای فرهنگی و اقتصادی بر این دوره گذاشته شده است ،نه به معنای نبود تمدن. • ویژگیهای این دوره: .1 کاهش چشمگیر جمعیت .2 مهاجرت بسیاری از مردم به جزایر و سواحل آسیای صغیر .3 از بین رفتن نظام پادشاهی میسنی .4 استفاده گسترده از آهن به جای برنز .5 شکلگیری تدریجی روستاها و اجتماعات محلی .6 آغاز تجارت محدود با سرزمینهای اطراف • دستاوردهای مهم: .1 ورود آهن ،ساخت ابزار و سالح را ارزانتر و گستردهتر کرد. .2 الفبای یونانی با الهام از خط فنیقی شکل گرفت و پایه ادبیات کالسیک یونان شد. .3 زمینه برای پیدایش دولتشهرهای مستقل فراهم گردید. عصر آرکائیک و پیدایش دولتشهرها ( ۸۰۰تا ۵۰۰پیش از میالد) • • • .1 .2 .3 .4 • • تولد پولیس (دولتشهر) در این دوره ،ب ه ج ای ی ک حک ومت واح د، شهرهای مستقلی به نام پولیس ()Polis ش کل گرفتن د .ه ر پ ولیس ق وانین ،ارتش، اقتصاد و حکومت خاص خود را داشت. مهمترین دولتشهرها آتن اسپارت کورینت تب استعمار یونانی از قرن هشتم پیش از میالد ،یونانیان برای گسترش تجارت و مقابله با کمبود زمین، مس تعمراتی در اط راف دری ای مدیتران ه و دری ای س یاه تأس یس کردن د .این ش هرها باعث گسترش زبان ،فرهنگ و نفوذ یونان شدند. • ویژگیه دولتشهرها .1استقالل سیاسی .2ارتش اختصاصی .3قوانین محلی .4هویت فرهنگی مشترک (زبان ،دین و جشنها) .5رق ابت و گ اه جن گ ب ا یکدیگر ای آتن؛ زادگاه دموکراسی • آتن؛ مرکز فرهنگ و سیاست • آتن مهمت رین دولتش هر یون ان ب ود و ب ه دلی ل نقش آن در ش کلگیری دموکراس ی، فلسفه ،هنر و علوم شهرت جهانی دارد. • ویژگیهای آتن: .1 اقتصاد مبتنی بر تجارت دریایی .2 ناوگان دریایی قدرتمند .3 مرکز آموزش و فلسفه .4 رشد هنر ،تئاتر و معماری • شکلگیری دموکراسی: • در سده ششم و پنجم پیش از میالد ،اصالحات سیاسی به شهروندان مرد آزاد اجازه داد در تص میمگیریهای عم ومی مش ارکت کنن د .این نظ ام را نخس تین نمون ه شناختهش ده دموکراسی مستقیم میدانند. • نکت ه :زن ان ،بردگ ان و خارجی ان ح ق رأی نداش تند؛ بن ابراین دموکراس ی آتن ب ا مفه وم دموکراسی امروزی تفاوتهای مهمی داشت. اسپارت؛ جامعهای نظامی • اسپارت؛ قدرت نظامی یونان: • اسپارت در جنوب شبهجزیره پلوپونز قرار داشت و یکی از قدرتمندترین دولتشهرهای یونان بود .برخالف آتن که بر فرهنگ و تجارت تأکید داشت ،اسپارت جامعهای کامًال نظامی داشت. • ویژگیهای اسپارت: .1 حکومت الیگارشی (حکومت گروهی محدود) .2 وجود دو پادشاه بهطور همزمان .3 آموزش سخت نظامی از کودکی .4 ارتش حرفهای و منظم .5 تأکید بر انضباط ،شجاعت و فداکاری • آموزش نظامی: • پس ران اس پارتی از ح دود هفتس الگی وارد نظ ام آموزش ی نظ امی میش دند و ت ا بزرگسالی تحت تمرینهای سخت قرار میگرفتند .هدف اصلی ،تربیت سربازانی مقاوم و وفادار به دولت بود. مقایسه آتن و اسپارت ویژگی آتن اسپارت نوع حکومت دموکراسی مستقیم الیگارشی و پادشاهی دوگانه اقتصاد تجارت ،دریانوردی و صنعت کشاورزی و نظامیگری ارتش نیروی دریایی قوی نیروی زمینی قدرتمند آموزش فلسفه ،هنر و علوم آموزش نظامی فرهنگ آزاداندیشی و نوآوری جایگاه زنان محدود انضباط و اطاعت نسبتًا آزادتر از آتن ،بهویژه در مالکیت و ورزش جمعبندی رقابت میان آتن و اسپارت ،تاریخ یونان کالسیک را شکل داد .آتن نماد فرهنگ ،فلسفه و دموکراسی بود ،در حالی که اسپارت به قدرت نظامی و انضباط شهرت داشت .این رقابت بعدها به جنگهای طوالنی و سرنوشتساز میان دو دولتشهر انجامید. دین و اسطورههای یونان باستان • باورهای دینی یونانیان • دین یونان باستان چندخدایی بود .یونانیان معتقد بودند خدایان بر فراز کوه المپ زندگی میکنند و هر یک بر بخشی از جهان و زندگی انسانها فرمانروایی دارند. • مهمترین خدایان .1 زئوس :فرمانروای خدایان و خدای آسمان .2 آتنا :الهه خرد و نگهبان شهر آتن .3 پوزئیدون :خدای دریاها .4 هادس :فرمانروای جهان مردگان .5 آپولون :خدای خورشید ،موسیقی و پیشگویی .6 آرتمیس :الهه شکار • اهمیت اسطورهها • اسطورههای یونانی تأثیر عمیقی بر ادبیات ،هنر ،فلسفه و حتی فرهنگ امروز جهان گذاشتهاند و بسیاری از آثار هنری و ادبی غرب از این داستانها الهام گرفتهاند. زمینههای جنگهای ایران و یونان • آغاز رویارویی دو قدرت بزرگ • در اواخر سده ششم پیش از میالد ،داریوش یکم بر بزرگترین امپراتوری جهان آن روزگار حکومت میکرد .قلمرو امپراتوری هخامنشی از رود سند تا مصر و بخشهایی از اروپا گسترش یافته بود. • در سواحل غربی آسیای صغیر ،شهرهای یونانی تحت فرمان ایران قرار داشتند .در سال ۴۹۹پیش از میالد ،این شهرها علیه حکومت هخامنشی شورش کردند و از آتن و برخی دیگر از دولتشهرهای یونانی کمک گرفتند. • این روی داد ک ه ب ه ش ورش ای ونی مع روف اس ت ،ب اعث ش د داری وش تصمیم به لشکرکشی علیه آتن و متحدانش بگیرد. • دالیل اصلی جنگ: .1شورش شهرهای یونانی آسیای صغیر .2حمایت آتن از شورشیان .3گسترش نفوذ سیاسی و اقتصادی دو قدرت .4کنترل مسیرهای تجاری دریای اژه نبرد ماراتون ( ۴۹۰پیش از میالد) • نخستین پیروزی بزرگ یونانیان • در سال ۴۹۰پیش از میالد ،سپاه ایران به فرماندهی داتیس و آرتافرنس در دشت ماراتون فرود آمد .هدف اصلی ،تنبیه آتن به دلیل حمایت از شورش ایونی بود. • با وجود برتری عددی ایرانیان در بسیاری از روایتهای تاریخی ،ارتش آتن با تاکتیکهای مناسب توانست پیروز شود. • نتایج نبرد: .1عقبنشینی سپاه ایران .2افزایش اعتمادبهنفس دولتشهرهای یونانی .3تثبیت جایگاه آتن بهعنوان قدرتی نظامی • افسانه ماراتون: • بر اساس روایت مشهور ،سربازی یونانی پس از پیروزی ،حدود ۴۰کیلومتر از ماراتون تا آتن دوید تا خبر پیروزی را برساند .این داستان الهامبخش مسابقه دو ماراتون در بازیهای المپیک مدرن شد ،هرچند جزئیات آن از نظر تاریخی محل بحث است. نبرد ترموپیل ( ۴۸۰پیش از میالد) • مقاومت در برابر سپاه خشایارشا: • ده سال پس از نبرد ماراتون ،خشایارشا یکم با سپاهی عظیم به یونان حمله کرد. • در گذرگاه باریک ترموپیل ،حدود ۳۰۰سرباز اسپارتی به فرماندهی لئونیداس یکم ،همراه با چند هزار جنگجوی دیگر از دولتشهرهای یونانی ،در برابر سپاه ایران مقاومت کردند. • پس از آنک ه مس یر ف رعی توس ط ف ردی محلی ب ه ایرانی ان نش ان داده ش د، نیروهای یونانی محاصره شدند .لئونیداس و همراهانش تا آخرین نفر جنگیدند و کشته شدند. • اهمیت تاریخی: .1 تبدیل شدن به نماد فداکاری و مقاومت .2 ایجاد فرصت برای آمادهسازی دفاع یونانیان .3 تقویت روحیه اتحاد میان دولتشهرها نبرد ساالمیس ( ۴۸۰پیش از میالد) • بزرگترین نبرد دریایی دوران باستان • پس از سقوط آتن ،ناوگان یونانی به فرماندهی تمیستوکل در تنگه ساالمیس با نیروی دریایی ایران روبهرو شد. • تمیستوکل با کش اندن کشتیهای ایرانی ب ه آب راهی باریک، برتری عددی ایران را کاهش داد .ناوگان یونانی با بهرهگیری از آشنایی با منطقه و مانور بهتر ،پیروزی مهمی به دست آورد. • پیامدها: .1عقبنشینی بخش بزرگی از نیروی دریایی ایران .2کاهش توان نظامی هخامنشیان در یونان .3تغییر مسیر جنگ به سود یونانیان نبرد پالته و پایان جنگها • پایان تهاجم ایران • در س ال ۴۷۹پیش از میالد ،س پاه متح د یون انی در ن برد پالت ه نیروه ای باقیمان ده هخامنش ی را شکس ت داد .در هم ان س ال ،پ یروزی دری ایی یونانیان در میکاله نیز جایگاه آنان را تقویت کرد. • نتایج جنگهای ایران و یونان: .1پایان تالش هخامنشیان برای تصرف سرزمین اصلی یونان .2افزایش نفوذ سیاسی و نظامی آتن .3تشکیل اتحادیه دلوس به رهبری آتن .4آغاز دوران شکوفایی تمدن کالسیک یونان • نکته تاریخی :پژوهشهای جدید تأکید میکنند که این جنگها به نابودی ام پراتوری هخامنش ی منج ر نش د؛ این ام پراتوری همچن ان نزدی ک ب ه ۱۵۰ سال دیگر به حیات خود ادامه داد و یکی از قدرتهای بزرگ جهان باقی ماند. عصر طالیی آتن • شکوفایی فرهنگ و تمدن • پس از پ یروزی در جنگه ای ای ران و یون ان ،آتن ب ه ثروتمن دترین و قدرتمن دترین دولتشهر یونانی تبدیل شد .این دوره ،بهویژه در زمان حکومت پریکلس« ،عصر طالیی آتن» نامیده میشود. • دستاوردهای این دوره: .1 ساخت مجموعه باشکوه آکروپولیس .2 احداث معبد مشهور پارتنون .3 گسترش دموکراسی .4 رونق فلسفه ،ادبیات و علوم .5 شکوفایی تئاتر و هنرهای تجسمی .6 توسعه تجارت دریایی • در این دوران ،آتن به یکی از مهمترین مراکز فرهنگی و علمی جهان باستان تبدیل شد. معماری و هنر یونان کالسیک • اوج هنر کالسیک • معماری و هنر یونان کالسیک تأثیر عمیقی بر تمدن غرب گذاشت و بسیاری از ساختمانهای دولتی ،موزهها و بناهای عمومی امروزی از آن الهام گرفتهاند. • ویژگیهای معماری: .1 تناسب و تقارن .2 استفاده از ستونهای سنگی .3 توجه به زیبایی و استحکام .4 هماهنگی میان اجزای بنا • سه شیوه اصلی ستونسازی: .1 دوریک :ساده و مستحکم .2 ایونیک :ظریف با سرستونهای مارپیچی .3 کورنتی :بسیار تزیینی با نقش برگهای کنگر • دیگر دستاوردهای هنری: .1 مجسمهسازی واقعگرایانه .2 نقاشی روی سفال .3 تئاترهای روباز با آکوستیک پیشرفته فلسفه در یونان باستان • یونان؛ زادگاه فلسفه غرب • یکی از بزرگترین میراثهای یونان باستان ،فلسفه است .فیلسوفان یونانی برای نخستین بار تالش کردند جهان را نه بر اساس افسانهها ،بلکه با استفاده از عقل ،استدالل و مشاهده توضیح دهند. • ویژگیهای فلسفه یونان: .1 تکیه بر عقل و منطق .2 طرح پرسش درباره حقیقت و عدالت .3 بررسی ماهیت انسان و جامعه .4 پایهگذاری منطق و روش استدالل .5 تأثیر بر علوم ،سیاست و اخالق • مهمترین فیلسوفان: .1 سقراط .2 افالطون .3 ارسطو سقراط • پدر فلسفه اخالق: • سقراط ( ۳۹۹–۴۶۹پیش از میالد) از مش هورترین فیلس وفان ت اریخ اس ت .او هیچ کت ابی ننوش ت و اندیشههایش از طریق شاگردانش ،بهویژه افالطون ،به ما رسیده است. • اندیشههای اصلی: .1 شناخت خویشتن .2 اهمیت اخالق و فضیلت .3 پرسشگری و گفتوگو .4 جستوجوی حقیقت از راه استدالل • روش سقراطی: • سقراط با پرسیدن پرس شهای پیدرپی ،افراد را وادار میکرد تا درباره باورهای خود بیندیشند و تناقضهای آنها را کشف کنند. • محاکمه و مرگ: • در سال ۳۹۹پیش از میالد ،دادگاه آتن سقراط را به اتهام بیاحترامی به خدایان شهر و گمراه کردن جوانان محکوم به مرگ کرد .او با نوشیدن جام شوکران ،حکم دادگاه را پذیرفت و به نماد پایبندی به حقیقت و قانون تبدیل شد. افالطون • بنیانگذار آکادمی • افالط ون ( ۳۴۷–۴۲۷پیش از میالد) ش اگرد س قراط و اس تاد ارس طو ب ود .او نخس تین مرک ز آموزش عالی جهان غرب ،یعنی «آکادمی» ،را در آتن تأسیس کرد. • مهمترین اندیشهها .1 نظریه ُمُثل (عالم ایدهها) .2 حکومت فیلسوفان .3 عدالت بهعنوان پایه جامعه .4 اهمیت آموزش و پرورش • آثار مشهور: .1 جمهوری .2 ضیافت .3 فایدون .4 قوانین • کتاب «جمهوری» از تأثیرگذارترین آثار فلسفه سیاسی در تاریخ جهان به شمار میرود. ارسطو • دانشمند جامعاالطراف: • ارس طو ( ۳۲۲–۳۸۴پیش از میالد) ش اگرد افالط ون و آموزگ ار اس کندر مق دونی ب ود .او در زمینهه ای فلس فه ،منط ق، زیستشناس ی ،سیاس ت ،اخالق ،فیزی ک و بس یاری از عل وم دیگر پژوهش کرد. • مهمترین دستاوردها: .1پایهگذاری علم منطق .2طبقهبندی موجودات زنده .3مطالعه نظاممند طبیعت .4نظریههای اخالقی و سیاسی .5تأثیر عمیق بر علوم اسالمی و اروپایی • تا قرنها ،آثار ارسطو از منابع اصلی آموزش در دانشگاههای جهان بودند. تئاتر ،ادبیات و علوم • شکوفایی فرهنگ یونان • یونانیان در بسیاری از زمینههای علمی و هنری پیشگام بودند. • تئاتر • نمایشنامههای یونانی به دو دسته اصلی تقسیم میشدند: .1 تراژدی .2 کمدی • از برجس تهترین نمایشنامهنویس ان میت وان ب ه آیس خولوس ،س وفوکل و اوریپی د اش اره کرد. • پزشکی • بقراط ،که به «پدر پزشکی» مشهور است ،پزشکی را از باورهای خرافی جدا کرد و بر مشاهده و تجربه تأکید داشت. • ریاضیات و علوم • یونانیان در هندسه ،نجوم و فیزیک نیز پیشرفتهای چشمگیری داشتند و اندیشههای آنان پایه بسیاری از علوم بعدی شد. جنگ پلوپونز ( ۴۰۴–۴۳۱پیش از میالد) • بزرگترین جنگ داخلی یونان • پس از پیروزی بر ایران ،رقابت میان آتن و اسپارت شدت گرفت و سرانجام به جنگی طوالنی انجامید که به جنگ پلوپونز معروف است. • دو اتحاد بزرگ: .1 اتحادیه دلوس به رهبری آتن .2 اتحادیه پلوپونز به رهبری اسپارت • علل جنگ: .1 رقابت بر سر نفوذ سیاسی .2 اختالفات اقتصادی .3 ترس اسپارت از افزایش قدرت آتن .4 درگیری میان متحدان دو طرف • پیامدها: .1 شکست آتن .2 کاهش قدرت اقتصادی و نظامی یونان .3 تضعیف دولتشهرها .4 آماده شدن زمینه برای ظهور قدرتی جدید در شمال یونان ظهور مقدونیه • اتحاد یونان • پس از جن گ پلوپ ونز ،دولتش هرهای یون انی ض عیف و پراکن ده ش دند .در همین زم ان ،پادش اهی مقدونی ه در ش مال یون ان ب ه ره بری فیلیپ دوم مقدونی قدرت گرفت. • اقدامات فیلیپ دوم: .1 ایجاد ارتشی منظم و حرفهای .2 اصالح آرایش جنگی فاالنژ .3 استفاده مؤثر از سوارهنظام .4 شکست دولتشهرهای یونانی در نبرد خارونیه ( ۳۳۸پیش از میالد) .5 تشکیل اتحادیه کورینت و متحد کردن بیشتر دولتشهرهای یونانی .6 فیلیپ دوم درصدد حمله به امپراتوری هخامنشی بود ،اما پیش از آغاز این لشکرکشی ترور شد و پسرش ،اسکندر ،این برنامه را ادامه داد. اسکندر مقدونی؛ آغاز یک امپراتوری جهانی • اسکندر مقدونی ( ۳۲۳–۳۵۶پیش از میالد) • پس از ترور پدرش ،فیلیپ دوم مقدونی ،اسکندر در ۲۰سالگی به سلطنت رسید .او شاگرد ارسطو بود و از کودکی آموزشهای نظامی ،سیاسی و فلسفی دید. • اسکندر در مدت تنها سیزده سال ،بزرگترین امپراتوری عصر خود را ایجاد کرد. • ویژگیهای شخصیتی: .1 فرماندهای شجاع و خالق .2 توانایی باالی رهبری .3 عالقهمند به فرهنگ و دانش .4 تصمیمگیری سریع در میدان نبرد .5 احترام نسبی به فرهنگ ملتهای مغلوب فتوحات اسکندر • لشکرکشی به شرق • در س ال ۳۳۴پیش از میالد ،اس کندر از تنگ ه داردان ل عب ور ک رد و حمل ه ب ه ام پراتوری هخامنشی را آغاز نمود. • مهمترین نبردها .1 نبرد گرانیکوس ( ۳۳۴پیش از میالد) .2 نبرد ایسوس ( ۳۳۳پیش از میالد) .3 فتح مصر و بنیانگذاری شهر اسکندریه .4 نبرد گوگمل ( ۳۳۱پیش از میالد) .5 ورود به بابل ،شوش و تخت جمشید • در نبرد گوگمل ،اسکندر سپاه داریوش سوم را شکست داد و عمًال حکومت هخامنشی را پایان داد. • گستره امپراتوری • امپراتوری اسکندر از یونان و مصر تا ایران ،آسیای مرکزی و بخشهایی از هند امتداد داشت و یکی از پهناورترین امپراتوریهای جهان باستان بود. گستره امپراتوری اسکندر سیاست و میراث اسکندر • ایجاد تمدن هلنیستی • اس کندر تنها یک فاتح نظامی نب ود؛ او در پی ایجاد امپراتوریای با فرهنگ مشترک بود. • اقدامات مهم: .1تأسیس بیش از ۲۰شهر با نام «اسکندریه» .2تشویق ازدواج میان مقدونیان و مردم سرزمینهای فتحشده .3استفاده از نخبگان محلی در اداره حکومت .4گسترش زبان یونانی به عنوان زبان علم و تجارت • میراث فرهنگی • این سیاس تها موجب آمیختگی فرهنگ یونانی با فرهنگهای مصر، ایران و بینالنهرین شد و دورهای تازه به نام عصر هلنیستی را پدید آورد. عصر هلنیستی ( ۳۲۳تا ۳۱پیش از میالد) • گسترش فرهنگ یونانی • پس از مرگ اسکندر در سال ۳۲۳پیش از میالد ،امپراتوری او میان فرماندهانش تقسیم شد .اگرچه وحدت سیاسی از میان رفت ،اما فرهنگ یونانی در بخش بزرگی از جهان باقی ماند. • مهمترین حکومتهای هلنیستی: .1بطلمیوسیان در مصر .2سلوکیان در ایران و آسیای غربی .3آنتیگونیدها در مقدونیه و یونان • ویژگیهای عصر هلنیستی: .1گسترش شهرنشینی .2رونق تجارت بینالمللی .3پیشرفت علوم و فلسفه .4ترکیب فرهنگهای شرقی و یونانی .5شکوفایی هنر و معماری پیشرفتهای علمی عصر هلنیستی • شکوفایی علم • در این دوره ،شهر اسکندریه به بزرگترین مرکز علمی جهان تبدیل شد. • دانشمندان برجسته: .1اقلیدس؛ بنیانگذار هندسه نوین .2ارشمیدس؛ پیشگام در فیزیک و مهندسی .3اراتوستن؛ نخستین اندازهگیری نسبتًا دقیق محیط زمین .4اریستارخوس ساموسی؛ از نخستین دانشمندانی که نظریه گردش زمین به دور خورشید را مطرح کرد • کتابخانه اسکندریه • کتابخانه اسکندریه هزاران نسخه خطی را در خود جای داده بود و بزرگترین مرکز علمی جهان باستان محسوب میشد. سلطه روم بر یونان • پایان استقالل یونان • در سده دوم پیش از میالد ،قدرت روم بهسرعت افزایش یافت .پس از چندین جنگ ،رومیان در سال ۱۴۶پیش از میالد شهر کورینت را تصرف کردند و یونان را تحت سلطه خود درآوردند. • پیامدها: .1 پایان استقالل سیاسی یونان .2 تبدیل یونان به یکی از استانهای روم .3 حفظ جایگاه فرهنگی یونان .4 رومی ان اگرچ ه ب ر یون ان حک ومت میکردن د ،ام ا خ ود بهش دت از فرهنگ ،فلسفه ،هنر و آموزش یونانی تأثیر پذیرفتند. • مورخ رومی ه وراس جملهای مش هور دارد« :یون اِن شکستخورده ،فاتِح وحشِی خود را به اسارت فرهنگ درآورد». امپراتوری بیزانس • یونان در امپراتوری روم شرقی • در سال ۳۳۰میالدی ،کنستانتین بزرگ شهر قسطنطنیه را بهعنوان پایتخت جدید امپراتوری روم بنا نهاد .پس از تقسیم امپراتوری ،یونان بخشی از امپراتوری بیزانس شد. • ویژگیهای این دوره: .1 گسترش مسیحیت ارتدوکس .2 رواج زبان یونانی .3 شکوفایی هنر بیزانسی .4 حفظ بسیاری از آثار علمی و فلسفی یونان باستان .5 مقاومت در برابر حمالت خارجی برای قرنها .6 امپراتوری بیزانس نقش مهمی در انتقال دانش یونانی به جهان اسالم و سپس اروپا در دوران رنسانس ایفا کرد. حمالت صلیبی و ضعف بیزانس • آغاز افول • از قرن یازدهم میالدی ،امپراتوری بیزانس با مشکالت فراوانی روبهرو شد. • عوامل ضعف .1 جنگهای طوالنی با همسایگان .2 بحرانهای اقتصادی .3 اختالفات داخلی .4 • در سال ۱۲۰۴میالدی ،نیروهای جنگ صلیبی چهارم به جای حرکت به سوی سرزمین مقدس ،قسطنطنیه را تصرف و غارت کردند .این رویداد ضربهای سنگین به بیزانس وارد کرد و روند افول آن را شتاب بخشید. حمالت ترکان سلجوقی فتح قسطنطنیه و آغاز حکومت عثمانی • پایان امپراتوری بیزانس • در س ال ۱۴۵۳میالدی ،س پاه محم د دوم پس از محاصرهای طوالنی ،قسطنطنیه را فتح کرد. • نتایج .1پایان امپراتوری بیزانس پس از بیش از هزار سال .2آغاز سلطه امپراتوری عثمانی بر یونان .3تبدیل قسطنطنیه به پایتخت عثمانی .4مهاجرت بسیاری از دانشمندان یونانی به اروپای غربی و انتق ال آث ار کالس یک ،ک ه یکی از عوام ل م ؤثر در شکلگیری رنسانس بود. یونان در دوران حکومت عثمانی (–۱۴۵۳ )۱۸۲۱ • نزدیک به چهار قرن حکومت عثمانی • پس از فتح قس طنطنیه ،بیشتر سرزمینهای یون ان به تدریج تحت سلطه امپراتوری عثمانی قرار گرفتند .این دوره حدود ۴۰۰سال به طول انجامید. • ویژگیهای این دوره: .1 اداره یونان توسط فرمانداران عثمانی .2 دریافت مالیاتهای سنگین .3 حفظ جایگاه کلیسای ارتدوکس در امور دینی .4 رشد تجارت دریایی در برخی جزایر یونانی .5 • حفظ هویت ملی شکلگیری جنبشهای مقاومت محلی • با وجود سلطه عثمانی ،زبان یونانی ،دین ارتدوکس و سنتهای فرهنگی حفظ شد و نقش مهمی در شکلگیری هویت ملی یونانیان ایفا کرد. جنگ استقالل یونان ()۱۸۲۹–۱۸۲۱ • آغاز انقالب • در سال ،۱۸۲۱مردم یونان با الهام از اندیش ههای عصر روشنگری و انقالبهای اروپا، قیامی گسترده علیه حکومت عثمانی آغاز کردند. • دالیل انقالب: .1 افزایش احساسات ملیگرایانه .2 فشارهای اقتصادی و مالیاتی .3 تمایل به استقالل سیاسی .4 حمایت روشنفکران و مهاجران یونانی • شخصیتهای مهم: .1 تئودوروس کولوکوترونیس .2 الکساندروس ایپسیالنتیس • حمایت قدرتهای اروپایی • در نهایت ،کشورهای بریتانیا ،فرانسه و روسیه از استقالل یونان حمایت کردند. نبرد ناوارینو و استقالل یونان • پیروزی سرنوشتساز • در سال ،۱۸۲۷ناوگان مشترک بریتانیا ،فرانسه و روسیه در نبرد ناوارینو ناوگان عثمانی و مصر را شکست داد. • پیامدها: .1تضعیف شدید قدرت عثمانی در یونان .2آغاز مذاکرات بینالمللی .3به رسمیت شناخته شدن استقالل یونان در سال ۱۸۳۰ .4تشکیل نخستین دولت مستقل یونان پس از چند قرن • این رویداد یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ معاصر یونان محسوب میشود. تشکیل دولت مدرن یونان • آغاز حکومت جدید • پس از استقالل ،قدرتهای اروپایی تصمیم گرفتند که یونان به صورت یک پادشاهی اداره شود. • در سال ،۱۸۳۲اتو از خاندان سلطنتی باواریا به عنوان نخستین پادشاه یونان انتخاب شد. • اقدامات مهم: .1انتقال پایتخت به آتن .2ایجاد ارتش و دولت مرکزی .3تدوین قوانین جدید .4توسعه آموزش و نهادهای اداری .5آغاز نوسازی کشور • در دهههای بعد ،یونان به تدریج قلمرو خود را گسترش داد و بسیاری از مناطق یونانینشین را به خاک خود افزود. جنگهای بالکان • گسترش قلمرو یونان • در سالهای ۱۹۱۲و ،۱۹۱۳کشورهای بالکان علیه عثمانی وارد جنگ شدند. • نتایج برای یونان: .1آزادسازی بخش بزرگی از مقدونیه .2الحاق شهر تسالونیکی .3افزایش قابل توجه جمعیت .4توسعه قلمرو ملی • این جنگها نقش مهمی در شکلگیری مرزهای کنونی یونان داشتند. یونان در جنگ جهانی اول • اختالف داخلی • در آغاز جنگ جهانی اول ،میان کنستانتین اول و الفتریوس ونیزلوس درباره پیوستن به جنگ اختالف نظر وجود داشت. • پادشاه خواهان بیطرفی بود. • نخس توزیر از پیوس تن ب ه متفقین حم ایت میکرد. • سرانجام یون ان در س ال ۱۹۱۷ب ه متفقین پیوس ت و در پای ان جن گ در ش مار کش ورهای پیروز قرار گرفت. جنگ یونان و ترکیه ()۱۹۲۲–۱۹۱۹ • پایان رؤیای یونان بزرگ • پس از جنگ جهانی اول ،یونان بخشهایی از آسیای صغیر را اشغال کرد ،اما نیروهای ملیگرای ترکیه به رهبری مصطفی کمال آتاترک مقاومت کردند. • نتایج: .1شکست ارتش یونان .2خروج نیروهای یونانی از آسیای صغیر .3آتشسوزی گسترده شهر ازمیر .4مبادله اجباری جمعیت میان یونان و ترکیه بر اساس مذهب ،که م وجب جابهج ایی ح دود ۱.۵میلی ون یون انی ارت دوکس از ترکی ه و صدها هزار مسلمان از یونان شد. • این روی داد ت أثیر عمیقی ب ر س اختار جمعی تی و رواب ط دو کش ور گذاشت. یونان در جنگ جهانی دوم • اشغال یونان • در س ال ،۱۹۴۰ایتالی ا ب ه یون ان حمل ه ک رد ،ام ا ارتش یون ان مقاومت موفقی نشان داد و حتی بخشی از نیروهای ایتالیایی را عقب راند. • در سال ،۱۹۴۱آلمان برای حمایت از ایتالیا وارد جنگ شد و یونان را اشغال کرد. • پیامدها: .1خسارتهای گسترده .2قحطی و تلفات غیرنظامیان .3شکلگیری جنبش مقاومت .4آزادی کشور در سال ۱۹۴۴ جنگ داخلی یونان ()۱۹۴۹–۱۹۴۶ • آغاز دوران جنگ سرد • پس از پای ان جن گ جه انی دوم ،اختالف می ان دولت و نیروه ای کمونیست به جنگ داخلی انجامید. • دو طرف درگیر .1دولت یونان با حمایت بریتانیا و سپس ایاالت متحده آمریکا .2نیروهای کمونیست • نتایج .1 .2 .3 .4 پیروزی دولت پایان جنگ داخلی در سال ۱۹۴۹ پیوستن یونان به بلوک غرب آغاز بازسازی اقتصادی حکومت نظامیان ()۱۹۷۴–۱۹۶۷ • کودتای نظامی • در سال ،۱۹۶۷گروهی از افسران ارتش با کودتا قدرت را در دست گرفتند. • ویژگیهای حکومت .1محدود شدن آزادیهای سیاسی .2سانسور رسانهها .3بازداشت مخالفان .4حکومت نظامی • پایان حکومت • بحران قبرس در سال ۱۹۷۴موجب سقوط حکومت نظامیان شد و دموکراسی بار دیگر در یونان برقرار گردید. بازگشت دموکراسی و جمهوری نوین ()۱۹۷۴ • آغاز جمهوری سوم یونان • پس از س قوط حک ومت نظامی ان در س ال ،۱۹۷۴نظ ام دموکراتی ک دوب اره در یونان برقرار شد .در همهپرسی همان سال ،مردم به لغو نظام پادشاهی رأی دادند و کشور به جمهوری پارلمانی تبدیل شد. • مهمترین اقدامات .1تدوین قانون اساسی جدید ()۱۹۷۵ .2تضمین آزادی احزاب و مطبوعات .3برگزاری انتخابات آزاد .4تقویت نهادهای دموکراتیک .5توسعه روابط با اروپا • اهمیت تاریخی • از سال ۱۹۷۴تاکنون ،یونان بدون وقفه تحت نظام دموکراتیک اداره شده است ک ه ط والنیترین دوره ثب ات سیاس ی در ت اریخ معاص ر این کش ور ب ه ش مار میرود. عضویت در اتحادیه اروپا و منطقه یورو • پیوستن به اروپا • یکی از مهمترین اهداف دولتهای یونان پس از بازگشت دموکراسی ،ادغام در ساختارهای سیاسی و اقتصادی اروپا بود. • رویدادهای مهم: .1 عضویت در جامعه اقتصادی اروپا در سال ۱۹۸۱ .2 عضویت در اتحادیه اروپا پس از شکلگیری آن در سال ۱۹۹۳ .3 • مزایا: پیوستن به منطقه یورو در سال ۲۰۰۱ .1 افزایش سرمایهگذاری خارجی .2 گسترش تجارت .3 توسعه زیرساختها .4 تسهیل رفتوآمد و همکاری با کشورهای اروپایی بحران بدهی یونان ()۲۰۱۸–۲۰۰۹ • بزرگترین بحران اقتصادی معاصر • پس از بحران مالی جهانی ،۲۰۰۸مشخص شد که دولت یونان با بدهیهای سنگین و کسری بودجه قابل توجه روبهرو است. • عوامل بحران .1 بدهی عمومی باال .2 هزینههای دولتی زیاد .3 کاهش درآمدهای مالیاتی .4 رکود اقتصادی جهانی • پیامدها .1 افزایش بیکاری .2 کاهش حقوق و مستمریها .3 اجرای برنامههای ریاضت اقتصادی .4 دریافت بستههای کمک مالی از نهادهای اروپایی و بینالمللی .5 اعتراضهای گسترده مردمی • با اجرای اصالحات اقتصادی و بهبود تدریجی شرایط ،اقتصاد یونان از اواخر دهه ۲۰۱۰وارد مسیر رشد مجدد شد، هرچند آثار بحران تا سالها باقی ماند. یونان در قرن بیستویکم • جایگاه کنونی یونان • امروزه یونان کشوری دموکراتیک و عضو نهادهای مهم بینالمللی است. • ویژگیهای امروز .1 جمهوری پارلمانی .2 عضو اتحادیه اروپا و سازمان پیمان آتالنتیک شمالی (ناتو) .3 اقتصاد مبتنی بر خدمات ،گردشگری ،حملونقل دریایی و کشتیرانی .4 یکی از مهمترین مقاصد گردشگری جهان .5 دارای ناوگان بزرگ کشتیرانی تجاری • چالشهای کنونی .1 کاهش نرخ زاد و ولد .2 سالخوردگی جمعیت .3 مهاجرت نخبگان .4 تنشهای گاهوبیگاه با ترکیه در دریای اژه و مدیترانه شرقی .5 مدیریت مهاجرت غیرقانونی میراث یونان برای تمدن جهان • تأثیرات ماندگار یونان • تم دن یون ان باس تان از تأثیرگ ذارترین تم دنهای ت اریخ بش ر اس ت و بس یاری از جنبهه ای فرهن گ و دانش ام روز ریش ه در آن دارد. • مهمترین میراثها .1 پیدایش نخستین الگوهای دموکراسی .2 فلسفه و منطق .3 پیشرفت ریاضیات و هندسه .4 پزشکی علمی .5 تاریخنگاری .6 تئاتر و نمایش .7 معماری کالسیک .8 بازیهای المپیک .9 علوم سیاسی و اندیشه حقوقی • تأثیر ب ر تم دنهای بعدی .1امپراتوری روم .2امپراتوری بیزانس .3تم دن اس المی (از طری ق ترجم ه آث ار یونانی) .4رنسانس اروپا .5نظامه ای آموزش ی و دانشگاهی جهان جمعبندی • نتیجهگیری • تاریخ یون ان ،داس تان پی دایش یکی از تأثیرگ ذارترین تم دنهای جه ان است .از تمدنهای مینوسی و میسنی گرفته تا شکوفایی آتن ،فتوحات اس کندر ،دوران هلنیس تی ،حک ومت روم ،ام پراتوری ب یزانس ،س لطه عثمانی ،استقالل و شکلگیری جمه وری م درن ،یون ان همواره نقشی مهم در تحوالت سیاسی ،فرهنگی و علمی جهان داشته است. • اگرچ ه این کش ور در دورهه ای مختل ف ب ا جن گ ،اش غال ،بحرانه ای اقتصادی و چالشهای سیاسی روبهرو بوده ،اما توانسته است هویت فرهنگی خود را حفظ کند و به یکی از کشورهای مهم اروپا تبدیل شود. • ام روزه م یراث یون ان در حوزهه ایی مانن د دموکراس ی ،فلس فه، علوم ،معماری ،ادبیات ،هنر و ورزش همچنان در سراسر جهان الهامبخش است و آثار آن را میتوان در بسیاری از نظامهای سیاسی، آموزشی و فرهنگی مشاهده کرد.
تاریخ و بیوگرافی
تاریخ یونان
80,000 تومان