تاریخ ترکیه

به نام خدا تاریخ ترکیه تهیه :حسین بخارائی موقعیت جغرافیایی ترکیه • • • • • • نام رسمیTurkey : پایتختAnkara : بزرگ‌ترین شهرIstanbul : جمعیت :بیش از ۸۵میلیون نفر مساحت ۷۸۳٬۵۶۲ :کیلومتر مربع همسایگان: – – – – – – – • ایران عراق سوریه یونان بلغارستان گرجستان ارمنستان هه;ای مهم بس;فر و داردان;ل را در ترکی;ه پلی می;ان آس;یا و اروپ;ا اس;ت و کن;ترل تنگ ‌ اختیار دارد. اهمیت تاریخی ترکیه • ترکی ه از مهم‌ت رین من اطق جه ان اس ت زیرا: .1محل اتصال آسیا و اروپا .2مرکز تجارت جاده ابریشم .3محل ظهور امپراتوری‌های بزرگ .4مرکز حکومت روم شرقی .5مرکز خالفت عثمانی .6چهارراه فرهنگ‌های اسالمی و اروپایی جدول دوره‌های تاریخی ترکیه دوره زمان تمدن‌های باستان قبل از ۱۲۰۰ق.م هیتی‌ها ۱۶۰۰تا ۱۲۰۰ق.م فریگیه و لیدی ۱۲۰۰تا ۵۴۶ق.م حکومت هخامنشی ۵۴۶تا ۳۳۴ق.م اسکندر مقدونی ۳۳۴ق.م امپراتوری روم ۱۳۳ق.م تا ۳۹۵م روم شرقی (بیزانس) ۳۹۵تا ۱۴۵۳ سلجوقیان قرن ۱۱تا ۱۳ عثمانی ۱۲۹۹تا ۱۹۲۲ جمهوری ترکیه ۱۹۲۳تاکنون آناتولی؛ مهد تمدن • قدیمی‌ترین آث;ار س;کونت بش;ر در آن;اتولی بیش از ۱۰هزار سال قدمت دارند. • مهم‌ترین محوطه‌های باستانی: ( Göbekli Tepe .1گوبکلی‌تپه) ( Çatalhöyük .2چاتال‌هویوک) • این من;اطق از نخس;تین مراک;ز کش;اورزی و شهرنشینی جهان به شمار می‌روند. به ترتیب از راست به چپ :گوبکلی‌تپه و چاتال‌هویوک تمدن هیتی‌ها • نخستین قدرت بزرگ آناتولی • پایتختHattusa : • دارای ارتش منظم • استفاده از ارابه‌های جنگی • امض;ای یکی از نخس;تین پیمان‌ه;ای ص;لح جه;ان با مصر • ویژگی‌ها: .1خط میخی .2قوانین پیشرفته .3معماری سنگی .4تجارت گسترده لیدی‌ها و اختراع سکه • تم;دن لی;دی نخس;تین س;که‌های فل;زی اس;تاندارد جهان را ضرب کرد. • پایتخت: ‏Sardis • اهمیت: • رونق تجارت • توسعه اقتصاد • شکل‌گیری نظام پولی حکومت هخامنشیان بر آناتولی ( ۵۴۶تا ۳۳۴پیش از میالد) • • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 در س;ال ۵۴۶پیش از میالد ،ک;وروش کب;یر ب;ا شکس;ت دادن پادش;اه لی;دی ،Croesus ،آن;اتولی را طق;ه ;ب;ه ;د;;لی;ل ور;ی هخا;منش;یان;); ض;م;یم;ه ک;رد ;.ای;ن ;م;ن ; ب;ه ;قلم;رو (; Achaemenid Empireام;پرا;ت ; قرار گرفتن در مسیر ارتباطی میان آسیا و اروپا ،اهمیت فراوانی برای هخامنشیان داشت. هخامنش;یان ب;رای اداره این س;رزمین از نظ;ام «س;اتراپی» اس;تفاده کردن;د؛ ب;ه این معن;ا ک;ه ;ا چن;د ;اس;ت;ان ت;قس;یم; ش;د; و ;ه;ر; ;;اس;ت;ا;ن توس;ط ی;ک س;ا;تراپ; ;ادا;ره ;می‌ش;د; .س;ا;تر;اپ‌ه; ;آن;اتو;ل;ی ب;ه ; موظ;ف بودن;د مالی;ات جمع‌آوری کنن;د ،ام;نیت را حف;ظ کنن;د و نیروه;ای نظ;امی م;ورد نی;از شاهنشاهی را فراهم آورند. از مهم‌ترین اقدامات هخامنشیان در آناتولی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ایجاد شبکه گسترده راه‌های ارتباطی ساخت ایستگاه‌های پستی رونق تجارت میان شرق و غرب احترام نسبی به فرهنگ‌ها و ادیان محلی توسعه شهرهای بندری هه;ای س;اخته ش;ده در این دوره« ،راه ش;اهی» ب;ود ک;ه از ش;وش آغ;از یکی از مش;هورترین را ‌ ل آن ح;دو ;د ۲۵۰۰کیل;وم;تر ب;ود .این راه نقش ت ;و ط;و; ; یش;د; ;و ت;;ا ش;هر س;ا;ر ;د ام;ت;د;ا ;د د;اش; ; م ‌ ; مهمی در انتقال کاال ،اخبار و نیروهای نظامی داشت. اسکندر مقدونی و پایان حکومت هخامنشیان • در س;ال ۳۳۴پیش از میالد Alexander the Great ،ب;ا عب;ور از تنگ;ه داردان;ل وارد آس;یای ص;غیر ش;د .نخس;تین ن;برد مهم او ب;ا س;پاه هخامنش;ی در Battle of the Granicusرخ داد که با پیروزی مقدونیان پایان یافت. • پس از این پیروزی: .1شهرهای یونانی آسیای صغیر آزاد شدند. .2حکومت هخامنشیان در آناتولی پایان یافت. .3فرهنگ یونانی در منطقه گسترش یافت. .4زمینه تشکیل دولت‌های هلنیستی فراهم شد. .5اس;کندر طی کم;تر از ده س;ال ،ام;پراتوری عظیم هخامنش;ی را شکس;ت داد و یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های تاریخ را ایجاد کرد. دوران هلنیستی ( ۳۲۳تا ۱۳۳پیش از میالد) • پس از م;رگ اس;کندر در س;ال ۳۲۳پیش از میالد ،ام;پراتوری او می;ان س;ردارانش تقس;یم ش;د. ت;چندی;ن;حکو;مت; ه ;لن;یستی;ت;بدیل;ش;د. ;آن;اتول;ی ب;ه ص;حنه;ر;قاب ; • مهم‌ترین حکومت‌های این دوره عبارت بودند از: .1 ‏Seleucid Empire .2 ‏Kingdom of Pergamon .3 ‏Kingdom of Bithynia .4 ‏Kingdom of Pontus • ویژگی‌های این دوره: .1 گسترش زبان یونانی .2 پیشرفت فلسفه .3 رشد علوم .4 شکوفایی معماری .5 توسعه تجارت دریایی .6 شهرهای مهمی مانن;د پرگ;امون و افس;وس ب;ه مراک;ز علمی و ف;رهنگی تبدیل شدند. کتابخانه پرگامون • شهر Pergamonیکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان باستان بود. • کتابخانه پرگامون: .1بیش از ۲۰۰هزار طومار داشت. .2پس از کتابخانه اسکندریه دومین کتابخانه بزرگ جهان بود. .3محل فعالیت دانشمندان و فیلسوفان بزرگ محسوب می‌شد. • در این ش;هر ب;رای نخس;تین ب;ار اس;تفاده گس;ترده از پوس;ت حیوان;ات ب;رای نوش;تن رواج یافت که بعدها به نام «پارشمن» یا «پارشمنت» شناخته شد. ورود آناتولی به امپراتوری روم • در س;ال ۱۳۳پیش از میالد ،آخ;رین پادش;اه پرگ;امون،Attalus III ، ه این; ت;رتیب ;،بخش ق;لم;رو خ;و;د ر;ا ;ب;ه جمه;وری ر;و;م وا;گ;ذار ;ک;ر;د .ب; ; بزرگی از آناتولی تحت حاکمیت روم قرار گرفت. • رومیان اقدامات مهمی انجام دادند: .1ساخت جاده‌های سنگفرش .2احداث پل‌ها .3ساخت قنات‌ها .4ایجاد شهرهای جدید .5توسعه بنادر .6گسترش تجارت مدیترانه‌ای .7آن;اتولی ب;ه یکی از ثروتمن;دترین اس;تان‌های ام;پراتوری روم تب;دیل شد. شهر افسوس؛ نگین آسیای صغیر • Ephesusاز مش;هورترین ش;هرهای روم باس;تان ب;ود و یکی از مهم;‌ت;رین; مراک;ز تج;اری ،ف;ره;نگی و م;ذ;هبی ;جه;ان محس;وب می‌شد. • ویژگی‌های شهر: .1جمعیتی بیش از ۲۵۰هزار نفر .2بندر بزرگ دریای اژه .3خیابان‌های سنگفرش .4شبکه آب‌رسانی پیشرفته .5کتابخانه باشکوه سلسوس .6آمفی‌تئاتری با ظرفیت حدود ۲۵هزار نفر .7در ن;زدیکی این ش;هر Temple of Artemis ،ق;رار داش;ت ک;ه ی;کی از ع;جای;ب هفتگانه ج;هان باستان; به;شمار می‌رفت. شهر افسوس ظهور مسیحیت در آناتولی • آن;اتولی یکی از نخس;تین من;اطقی ب;ود ک;ه دین مس;یحیت در آن گسترش یافت. • در س;ده نخس;ت میالدی Paul the Apostle ،باره;ا ب;ه ش;هرهای ه تبلی;غ مسیحیت پرداخت. ر کرد; و ب ; مختل;ف آ;سیا;ی صغیر سف ; • برخی از مهم‌ت رین مراک ز مس یحیت اولی ه عب ارت بودند از: .1افسوس .2ازمیر .3پرگامون .4الئودیکیه .5انطاکیه • این ش;هرها بع;دها ب;ه مراک;ز مهم م;ذهبی و مح;ل تش;کیل شوراهای کلیسایی تبدیل شدند. تقسیم امپراتوری روم و پیدایش امپراتوری بیزانس ( ۳۹۵میالدی) • در س;ال ۳۹۵میالدی ،پس از م;رگ ،Theodosius Iام;پراتوری روم ب;ه دو بخش تقس;یم شد: • امپراتوری روم غربی با پایتخت Rome • ام;پراتوری روم ش;رقی ب;ا پ;ایتخت Constantinople • ام;پراتوری روم ش;رقی ک;ه بع;دها «ب;یزانس» ن;ام گ;رفت ،بیش از ه;زار س;ال دوام آورد ;( ۳۹۵تا ۱۴۵۳م;یالدی;). • ویژگی‌های امپراتوری بیزانس: .1 زبان رسمی ابتدا التین و سپس یونانی شد. .2 مسیحیت دین رسمی حکومت بود. .3 ام;پراتور هم ره;بر سیاس;ی و هم ح;امی کلیس;ا محس;وب می‌شد. .4 اقتص;اد ب;ر پای;ه تج;ارت ،کش;اورزی و ص;نایع دستی استوار بود. .5 قس;طنطنیه ب;ه مهم‌ت;رین ش;هر اروپ;ا و خاورمیانه تبدیل شد. .6 بیزانس وارث فرهن;گ روم و یون;ان ب;ود و نقش مهمی در انتق;ال دانش کالس;یک ب;ه اروپ;ا ایفا کرد. تأسیس شهر قسطنطنیه • در س;ال ۳۳۰میالدی Constantine the Great ،ش;هر باس;تانی بیزان;تیوم را بازس;ازی ک;رد و ن;ام آن را «قسطنطنیه» گذاشت. • دالیل انتخاب این شهر: .1 قرار گرفتن میان اروپا و آسیا .2 کنترل تنگه بسفر .3 دسترسی به دریای سیاه و مدیترانه .4 موقعیت دفاعی مناسب .5 رونق تجارت دریایی • ویژگی‌های قسطنطنیه: .1 دیوارهای دفاعی عظیم .2 کاخ‌های باشکوه .3 کلیساهای متعدد .4 بازارهای بزرگ .5 بندرهای مجهز • قس;طنطنیه ت;ا ق;رن پ;انزدهم یکی از ثروتمندترین شهرهای جهان بود. امپراتور ژوستینیان و عصر طالیی بیزانس • دوران حک;ومت ۵۲۷( Justinian Iت;ا ۵۶۵میالدی) اوج ق;درت ام;پراتوری بیزانس به شمار می‌رود. • اقدامات مهم ژوستینیان: .1بازپس‌گیری بخش‌هایی از ایتالیا ،شمال آفریقا و اسپانیا .2اصالح قوانین .3توسعه ارتش .4تقویت اقتصاد .5ساخت بناهای بزرگ • مهم‌ت;رین اث;ر این دوره ،ت;دوین مجموع;ه ق;وانین مع;روف ب;ه ق انون ژوس تینیان ب;ود ک;ه بع;دها ب;ر نظام‌ه;ای حق;وقی بس;یاری از کش;ورهای اروپایی تأثیر گذاشت. کلیسای ایاصوفیه • در س;ال ۵۳۷میالدی ،ب;ه فرم;ان ژوس;تینیان Hagia Sophia ،س;اخته شد. • ویژگی‌های معماری: .1گنبد عظیم با ارتفاع حدود ۵۵متر .2استفاده از مرمرهای رنگارنگ .3موزاییک‌های طالیی .4ستون‌های سنگی عظیم .5نورپردازی طبیعی گت;رین کلیسای جهان بود. .6ایاص;وفیه نزدی;ک ب;ه ه;زار س;ال بزر ‌ • پس از فتح قس;طنطنیه در س;ال ،۱۴۵۳ب;ه مس;جد تب;دیل ش;د؛ س;پس ;د ;ر س;ال ;; ۱۹۳۵ب;ه م;و;زه ;و د;ر س;ال ۲۰۲۰دوب;اره ;ب;ه مس;جد تغی;یر کاربری داد. جنگ‌های ایران و بیزانس • در ط;ول چن;د ق;رن ،ام;پراتوری ب;یزانس و ام;پراتوری ساسانیان بارها با یکدیگر جنگیدند. • مهم‌ترین دالیل این جنگ‌ها: .1کنترل بین‌النهرین .2تسلط بر ارمنستان .3مسیرهای تجاری .4رقابت سیاسی و مذهبی • آخ;رین جن;گ ب;زرگ می;ان دو ام;پراتوری ( ۶۰۲ت;ا ۶۲۸ ه را ب;رای هش;دت ت;ض;عیف; ;ک;رد و; زمین; ; میالدی) ه;ر; د ;و ر;ا ب ‌ گ;سترش س;ریع ف;توحات مس;لمانا;ن فراهم;ساخت. ورود اسالم به آناتولی • پس از ظه;ور اس;الم در ق;رن هفتم میالدی ،س;پاهیان م;سلمان به;مرزهای; امپرا;توری;بیزانس رسیدند. • مهم‌ترین رویدادها: .1فتح شام .2فتح مصر .3محاصره چندباره قسطنطنیه .4تس;لط مس;لمانان ب;ر بخش ب;زرگی از ش;رق مدیترانه • اگرچ;ه مس;لمانان موف;ق ب;ه فتح قس;طنطنیه نش;دند ،ام;ا نف;وذ آن;ان; ;در ;من;اطق; م;ر;زی آن;اتو;لی; اف;ز;ای;ش ی;افت و درگیری‌های مرزی برای چندین قرن ادامه پیدا کرد. ورود ترکان به آناتولی • ترک;ان اغ;وز ک;ه از آس;یای مرک;زی مه;اجرت ک;رده بودن;د ،در ق;رن ی;ازدهم می;الدی ب;ه; ره;ب;ری ام;پراتوری س;لجوق; وارد ای;ران و س;پس آناتولی شدند. • عوامل قدرت گرفتن سلجوقیان: .1مهارت باالی سواره‌نظام .2استفاده مؤثر از تیراندازی با کمان .3اتحاد قبایل ترک .4پذیرش دین اسالم .5ضعف امپراتوری بیزانس • سلجوقیان به‌ت;دریج بخش‌ه;ای وس;یعی از آن;اتولی را تص;رف کردن;د ه را د;گرگون ساخ;تند. و;تر;کیب ق;ومی;و;فرهنگ;ی;این; منطق ; نبرد مالزگرد؛ نقطه عطف تاریخ ترکیه • در س;ال ۱۰۷۱میالدی ،ن;برد سرنوشت‌س;از Battle of Manzikertمی;ان س;پ;اه س;لجوقی;ان; ب;ه ;فرم;ان;د;هی (; Alp Arslanآلپ ارس;الن) ;و ارتش ب;یزانس ب;ه فرماندهی Romanos IV Diogenesرخ داد. • نتایج نبرد: .1 شکست سنگین ارتش بیزانس .2 اسارت امپراتور روم شرقی .3 گش;وده ش;دن دروازه‌ه;ای آن;اتولی ب;ه روی ترکان .4 آغاز مهاجرت گسترده قبایل ترک .5 • بس;یاری از مورخ;ان ،ن;برد مالزگ;رد را مهم‌ت;رین نقط;ه عط;ف در ل‌گ;یر;ی ه;ویت; ت;اری;خی و; س;یاس;ی ترکی;ه می‌دانن;د ،زی;را پس; از آن; نف;وذ ش;ک ; ترکان در آناتولی به‌سرعت گسترش یافت. تشکیل حکومت‌های ترک در آسیای صغیر تشکیل حکومت سلجوقیان روم • پس از پ;یروزی در ن;برد مالزگ;رد ،ترک;ان س;لجوقی به‌ت;دریج سراس;ر آن;اتولی را ها;ی; ا;ز س;ل;جوق;یان; ب;ا ;ن;ام سلجوقیان ف کر ;دن;د ;.در س;ال; ;; ۱۰۷۷می;الد;ی ،ش;اخ; ‌ ;تص;ر ; ن روم; ش;رقی) حک;وم;ت مس;تقل;ی را ;د;ر آن;اتولی روم ;(روم ب;ه; ;معن;ای س;رز;می ; تأسیس کردند. • پایتخت: • در ابت;دا ش;هر ( Nicaeaایزنی;ک) و بع;دها Konyaپ;ایتخت این حکومت شد. • ویژگی‌های حکومت سلجوقیان روم: .1گسترش اسالم در آناتولی .2مهاجرت گسترده قبایل ترک .3رونق تجارت با اروپا و آسیا .4ساخت مدارس ،مساجد و کاروانسراها .5تقویت زبان و فرهنگ ترکی مت;رین مراک;ز جه;ان اس;الم .6سلجوقیان روم توانس;تند آن;اتولی را ب;ه یکی از مه ‌ تبدیل کنند. شکوفایی اقتصادی سلجوقیان • سلجوقیان توجه ویژه‌ای به اقتصاد داشتند. • اقدامات اقتصادی: .1 توسعه کشاورزی .2 ساخت پل‌ها .3 احداث جاده‌های جدید .4 ایجاد امنیت در مسیرهای تجاری .5 • یکی از مش;هورترین کاروانس;راهای این دوره( Sultan Han ،س;لطان خ;ان) اس;ت که م;حل است;راح;ت ک;ا;روان;‌های; جاد;ه ابری;شم ب;ود. • نقش جاده ابریشم ساخت کاروانسراهای متعدد • آن;اتولی ب;ه حلق;ه اتص;ال چین ،ای;ران ،آس;یای مرک;زی و اروپ;ا تب;دیل ش;د و درآ;مد فراوان;ی ا ;ز تجار;ت به دست; آو;رد. کاروانسرای سلطان خان فرهنگ و هنر سلجوقیان • سلجوقیان نقش مهمی در گس;ترش فرهن;گ اس;المی و ه;نر ای;رانی- ترکی داشتند. • ویژگی‌های هنری: .1کاشی‌کاری فیروزه‌ای .2خوشنویسی اسالمی .3معماری آجری .4مناره‌های بلند .5مدارس علوم دینی یت;وان ب;ه م;وارد زی;ر اشاره کرد: • از آث;ار مهم این دوره م ‌ .1 .2 ( İnce Minareli Medreseمس;جد اینج;ه مناره) ( Karatay Medreseمدرسه کاراتای) مسجد اینجه مناره حمله مغوالن و سقوط سلجوقیان • در ق;رن س;یزدهم میالدی ،مغ;والن ب;ه فرمان;دهی نوادگ;ان چنگیزخ;ان به غرب آسیا حمله کردند. • در س;ال ۱۲۴۳میالدی ،س;لجوقیان در Battle of Köse Dağاز مغوالن شکست خوردند. • پیامدهای این شکست: .1تضعیف حکومت سلجوقیان .2افزایش نفوذ مغوالن .3تجزیه آناتولی .4تش;کیل حکومت‌ه;ای کوچ;ک محلی (بیگ‌نشین‌ها) .5یکی از این بیگ‌نش;ین‌ها بع;دها ب;ه بزرگ‌ت;رین ام;پراتوری جه;ان اسالم تبدیل شد. پیدایش خاندان عثمان • در اواخ;ر ق;رن س;یزدهم ،یکی از بیگ‌نش;ین‌های کوچ;ک آن;اتولی ب;ه ره;بری Osman Iشکل گ;رفت;. • محل حکومت: • منطقه Söğütدر شمال غرب آناتولی. • دالیل موفقیت عثمان: .1 موقعیت مناسب در مرز بیزانس .2 ارتش منظم .3 اتحاد قبایل ترک .4 جذب جنگجویان مسلمان .5 • در س;ال ۱۲۹۹میالدی ،عثم;ان اس;تقالل خ;ود را اعالم ک;رد و ام;پراتوری عثمانی پایه‌گذاری شد. ضعف امپراتوری بیزانس گسترش اولیه امپراتوری عثمانی • پس از عثم;ان ،فرزن;دش Orhan گرفت. • اقدامات مهم: .1تصرف شهر Bursaدر سال ۱۳۲۶ .2انتقال پایتخت به بورسا .3تشکیل نخستین ارتش دائمی .4ضرب نخستین سکه عثمانی .5توسعه نظام اداری • در این دوره عثمانی‌ه;ا از ی;ک حک;ومت محلی ب;ه ق;درتی منطقه‌ای تبدیل شدند. حک;ومت را ب;ه دس;ت ورود عثمانی‌ها به اروپا یه;ا ب;رای نخس;تین • در زم;ان حک;ومت ،Murad Iعثمان ‌ بار وارد اروپا شدند. • رویدادهای مهم: .1تصرف شبه‌جزیره گالیپولی .2فتح بخش‌هایی از بالکان .3شکست نیروهای صربستان و بلغارستان .4انتقال بخشی از ارتش به اروپا مت;رین ق;درت‌های • از این زم;ان ،عثمانی‌ه;ا ب;ه یکی از مه ‌ نظامی اروپا تبدیل شدند. نبرد کوزوو • در س;ال ۱۳۸۹میالدی Battle of Kosovo ،می;ان عثمانی‌ه;ا و ائتالفی از دولت‌های مسیحی بالکان رخ داد. • نتایج نبرد: .1پیروزی عثمانی‌ها .2گسترش نفوذ آنان در جنوب شرق اروپا .3تب;دیل بس;یاری از دولت‌ه;ای بالک;ان ب;ه حکومت‌ه;ای ت;ابع عثمانی .4در این ن;برد ،س;لطان م;راد اول کش;ته ش;د و فرزن;دش Bayezid Iبه سلطنت رسید. سلطان بایزید اول و گسترش فتوحات • سلطان بایزی;د اول ک;ه ب;ه «یل;دریم» (ص;اعقه) مش;هور ب;ود، قلمرو عثمانی را به‌سرعت گسترش داد. • اقدامات مهم: .1تصرف بخش‌های بیشتری از بالکان .2محاصره چندباره قسطنطنیه .3تقویت ارتش .4توسعه نظام مالیاتی .5افزایش قدرت مرکزی حکومت نبرد آنکارا و حمله تیمور • در آغ;از ق;رن پ;انزدهم ،دو ق;درت ب;زرگ جه;ان اس;الم یع;نی ام;پراتوری عثم;انی و حک;ومت ( Timurتیم;ور گورکانی) با یکدیگر وارد جنگ شدند. • در ۲۰ژوئیه ۱۴۰۲میالدی ،ن;برد سرنوشت‌س;از Battle of Ankaraدر ن;زدیکی آنک;ارا رخ داد. • علل جنگ: .1 رقابت بر سر تسلط بر آناتولی .2 اختالف با امیران ترک آناتولی .3 گسترش سریع قدرت عثمانیان .4 تالش تیم;ور ب;رای تث;بیت نف;وذ خ;ود در آس;یای غربی • نتایج نبرد: .1 شکست سنگین عثمانیان .2 اسارت سلطان Bayezid I .3 تجزیه موقت قلمرو عثمانی .4 آغ;از دوره‌ای از جن;گ داخلی می;ان ش;اهزادگان عثمانی • این شکس;ت بزرگ‌ت;رین بح;ران ت;اریخ اولی;ه عثم;انی ب;ود و موج;ودیت این دولت را ب;رای م;دتی در معرض نابودی قرار داد. دوره فترت عثمانی ()۱۴۱۳–۱۴۰۲ • پس از اس;ارت بایزی;د اول ،پس;ران او ب;رای ب;ه دس;ت آوردن س;ل;طنت; ب;ا یک;دی;گر ;ج;نگید;ن;د .این ;دور;ه در ;ت;ار;یخ; عث;م;انی ;ب;ه ;دوره فترت یا «دوره بی‌سلطانی» معروف است. • ویژگی‌های این دوره: .1جنگ داخلی میان شاهزادگان .2کاهش قدرت مرکزی .3از دست رفتن برخی سرزمین‌ها .4شورش‌های محلی .5مداخله دولت‌های همسایه .6در س;ال Mehmed I ،۱۴۱۳موف;ق ش;د رقب;ا را شکس;ت ده;د و بار دی;گر و;حدت ا;مپراتو;ری ع;ثمانی; را برقرار کند. احیای امپراتوری عثمانی • پس از پای;ان جنگ‌ه;ای داخلی ،س;الطین عثم;انی دوب;اره سیاس;ت گسترش قلمرو را آغاز کردند. • در دوران حکومت :Murad II • اقدامات مهم: .1بازپس‌گیری سرزمین‌های از دست رفته .2تقویت ارتش .3توسعه ناوگان دریایی .4شکست دولت‌های بالکان .5چندین بار محاصره قسطنطنیه • پایتخت عثم;انی در این زم;ان ش;هر Edirneب;ود ک;ه ب;ه مرک;ز سیاس;ی ;و نظ;امی ا;مپراتو;ری تبد;یل شد;. مراد دوم و احیای امپراتوری عثمانی سلطان محمد دوم (محمد فاتح) گت;رین فرمانروای;ان ت;اریخ عثم;انیMehmed II ، • یکی از بزر ‌ میالدی به سلطنت رسی;د. بود که در سا;ل ; ۱۴۵۱ • ویژگی‌های شخصیتی: .1فرمانده نظامی برجسته .2آشنا به زبان‌های مختلف .3عالقه‌مند به علوم و فلسفه .4سیاستمداری توانمند .5دارای برن;امه‌ای بلندم;دت ب;رای فتح قسطنطنیه هس;ازی گس;ترده‌ای ب;رای .6او از هم;ان ابت;دای س;لطنت ،آماد ‌ فت;ح پایتخت;امپراتوری; بیزانس;آغاز کرد. فتح قسطنطنیه ()۱۴۵۳ • • .1 .2 .3 .4 .5 • .1 .2 .3 .4 .5 .6 در ۲۹مه ،۱۴۵۳یکی از مهم‌ت;رین روی;دادهای تاریخ جهان رخ داد :فتح قسطنطنیه روند محاصره: استفاده از توپ‌های عظیم محاصره زمینی و دریایی انتق;ال کش;تی‌ها از روی خش;کی ب;ه ش;اخ طالیی حمالت پی‌درپی به دیوارهای شهر پس از ح;دود ۵۳روز محاص;ره ،قس;طنطنیه سقوط کرد. نتایج فتح: پای;ان ام;پراتوری ب;یزانس پس از بیش از ه;زار سال انتقال پایتخت عثمانی به قسطنطنیه تغییر نام تدریجی شهر به استانبول آغاز دوران اوج قدرت عثمانی تأثیر عمیق بر تجارت و سیاست اروپا بس;یاری از مورخ;ان ،فتح قس;طنطنیه را پای;ان ق;رون وس;طی و آغ;از دوران جدی;د در ت;اریخ اروپ;ا می‌دانند. استانبول؛ پایتخت جدید عثمانی • پس از فتح ش;هر ،محم;د ف;اتح برن;امه‌ای گس;ترده ب;رای بازس;ازی آن آغاز کرد. • اقدامات مهم: .1 اسکان دوباره جمعیت .2 ساخت مدارس و بیمارستان‌ها .3 ایجاد بازارهای بزرگ .4 توسعه بندرها .5 • مهم‌ترین بناهای این دوره: ساخت کاخ‌ها و مساجد .1 ‏Topkapı Palace ‏Grand Bazaar .2 گت;رین مراک;ز تج;اری ،ف;رهنگی و سیاس;ی جه;ان تب;دیل • اس;تانبول ب;ه یکی از بزر ‌ شد. سازمان اداری امپراتوری عثمانی • • • • • • • • • ام;پراتوری عثم;انی ب;رای اداره س;رزمینی پهن;اور ،نظ;ام اداری منظم و پیچیده‌ای ایجاد کرد. ارکان حکومت: سلطان :ع;الی‌ترین مق;ام سیاس;ی ،نظ;امی و دینی مت;رین مق;ام اجرایی صدر اعظم :رئیس دولت و مه ‌ دیوان همایون :شورای عالی حکومت قاضی‌العسکر :مس;ئول ام;ور قض;ایی و شرعی دفتر مالیه :مسئول مالیات و خزانه تقسیمات کشوری: ام;پراتوری ب;ه واح;دهایی ب;ه ن;ام «ای;الت» و س;پس «والیت» تقس;یم می‌شد که هر یک;توسط وا;لی;ادا;ره;می‌شدند. ; سپاه ینی‌چری • یکی از مهم‌ت;رین عوام;ل م;وفقیت عثمانی;ان ،تش;کیل س;پاه ینی‌چری بود. • ویژگی‌های این نیرو: .1ارتش دائمی و حرفه‌ای .2آموزش نظامی سخت‌گیرانه .3وفاداری مستقیم به سلطان .4استفاده از سالح‌های گرم .5نظم و انضباط باال .6بس;یاری از اعض;ای این س;پاه از طری;ق نظ;ام دوشیرمه (جمع‌آوری ش آن;ان د;ر خ;دمت; دولت) ج;ذب پس;ر;ان مس;یحی ;از بال;ک;ا;ن و آم;وز ; می‌شدند. یه;ا از قدرتمن;دترین نیروه;ای .7در ق;رون پ;انزدهم و ش;انزدهم ،ینی‌چر ‌ می‌ر;فتن;د ;و نق;ش ;م;همی در فتوح;ات عثم;انی نظ;امی; ;جه;ان; ب;ه ش;م;ا;ر ; ایفا کردند. عصر طالیی امپراتوری عثمانی • قرن ش;انزدهم میالدی ،دوران اوج ق;درت سیاس;ی ،نظ;امی ،اقتص;ادی و گت;رین ف;ر;ه;ن;گی ا;م;پر;ات;وری ع;;ثم;انی ب;ود ;.د;ر ا;ین; دو;ره ،ع;ثم;انی; ب;ه یکی از; ب;زر ‌ و;ق;درتمن;دترین; امپر;اتوری;‌های جهان تب;دیل; شد. • در اوج ق;درت ،قلم;رو عثم;انی بیش از ۵میلیون کیلومتر مربع وس;عت داش;ت; و;در سه;;قاره ;آس;یا;;،اروپ;ا;و آفریقا; گسترده ب;ود. • قلمرو عثمانی در اوج قدرت: .1تم;ام آن;اتولی -ش;به‌جزیره بالک;ان -یون;ان -بلغارس;تان -صربس;تان - مجارستان -رومانی .2عراق -سوریه -فلسطین -حجاز .3مصر -لیبی -تونس -الجزایر .4بخش‌هایی از قفقاز .5سواحل دریای سرخ • جمعیت ام;پراتوری در این دوران ح;دود ۳۰ت ا ۳۵میلی ون نف ر ب;رآورد می‌شود ;که بر;ای;آن زمان رق;م بس;یار; باالیی بود. سلطان سلیمان قانونی (سلیمان باشکوه) • گت;رین س;لطان عثم;انی محس;وب می‌شود. ( Suleiman the Magnificentحک;ومت ۱۵۲۰ :ت;ا ۱۵۶۶میالدی) بزر ‌ • در جه;ان اس;الم او را سلیمان قانونی و در اروپا سلیمان باشکوه می‌نام;;ید;;ند;;. • مهم‌ترین فتوحات: .1 فتح بلگراد ()۱۵۲۱ .2 فتح جزیره رودس ()۱۵۲۲ .3 شکست پادشاهی مجارستان در ( Battle of Mohácsنبرد موهاچ) .4 تصرف بغداد ()۱۵۳۴ .5 گسترش نفوذ در شمال آفریقا .6 تسلط بر بخش بزرگی از دریای مدیترانه • ویژگی‌های دوران او: .1 ثبات سیاسی .2 رونق تجارت .3 شکوفایی معماری .4 پیشرفت علوم .5 اصالح قوانین نبرد موهاچ • در س;ال ۱۵۲۶میالدی ،ن;برد سرنوشت‌س;از Battle of Mohácsمی;ان عثمانی;ا;ن و پادش;ا;هی مجارس;ت;ان رخ داد. • نتایج نبرد: .1نابودی ارتش مجارستان .2کشته شدن پادشاه مجارستان .3تصرف بخش بزرگی از مجارستان .4گسترش نفوذ عثمانیان در اروپای مرکزی .5این پ;یروزی ب;اعث ش;د عثم;انی ب;ه یکی از بزرگ‌ت;رین قدرت‌های نظامی اروپا تبدیل شود. محاصره وین • در س;ال ۱۵۲۹میالدی ،س;پاه عثم;انی ب;رای نخس;تین ب;ار ش;هر Viennaرا محاصره کرد. • دالیل حمله: .1ادامه فتوحات در اروپا .2تضعیف امپراتوری هابسبورگ .3کنترل راه‌های تجاری اروپای مرکزی • نتیجه: • به علت: .1بارندگی شدید .2مشکالت تدارکاتی .3سرمای زودرس .4مقاومت مدافعان • عثمانی‌ها موفق به فتح وین نشدند. • با وج;ود این شکس;ت ،عثم;انی همچن;ان ق;درت برت;ر اروپ;ای جن;وب ش;رقی باقی ماند. نیروی دریایی عثمانی نه;ای • در ق;رن ش;انزدهم ،ن;یروی دری;ایی عثم;انی از نیرومن;دترین ناوگا ‌ جهان بود. • مشهورترین فرمانده دریایی این دوره: • ( Hayreddin Barbarossaبارب;اروس خیرال;دین پاشا) • مهم‌ترین موفقیت‌ها .1تسلط بر مدیترانه شرقی .2فتح بسیاری از جزایر .3حمایت از تجارت دریایی .4شکست ناوگان‌های اروپایی • در س;ال ،۱۵۳۸عثمانی;ان در ( Battle of Prevezaن;برد پ;روزا) پ;یروزی ی مدیت;ران;ه برت;ری د ده;ه ب;ر د ;ری;ا ; ه دس;ت آ;ور;دن;د و ب;را;ی چن; ; ب;زرگی ب; ; یافتند. اقتصاد امپراتوری عثمانی • • • • • • • • • • اقتص;اد عثم;انی ب;ر چن;د پای;ه اص;لی استوار بود: .۱کشاورزی گندم جو پنبه زیتون انگور تنباکو .۲تجارت عثمانی‌ه;ا ب;ر مهم‌ت;رین مس;یرهای ن آس;یا ;و اروپ;ا تس;لط تج;اری می;ا ; داشتند. • • • • • • • • • .۳مالیات دولت از کش;اورزان ،بازرگان;ان دری;;افت ; و ص;;نایع; مالی;;ا;ت می‌کرد. .۴صنایع دستی قالیبافی پارچه‌بافی سفالگری فلزکاری اسلحه‌سازی اس;تانبول ،بورس;ا و دمش;ق از مهم;‌ت;;رین مراک;;ز اقتص;;ادی امپراتوری بودند. معماری عثمانی • معم;اری عثم;انی ترکی;بی از ه;نر اس;المی ،ای;رانی و بیزانسی بود. • ویژگی‌های معماری: .1 گنبدهای بزرگ .2 مناره‌های بلند .3 حیاط‌های وسیع .4 کاشی‌کاری .5 خوشنویسی اسالمی .6 • مهم‌ترین آثار: پنجره‌های متعدد .1 ‏Süleymaniye Mosque .2 ‏Selimiye Mosque .3 ‏Blue Mosque معمار سنان؛ بزرگ‌ترین معمار عثمانی • Mimar Sinanمش;هورترین معم;ار ت;اریخ عثمانی بود. • او بیش از ۳۰۰اثر معماری طراحی کرد. • مهم‌ترین آثار: .1مسجد سلیمانیه .2مسجد سلیمیه .3پل‌ها .4حمام‌ها .5مدارس .6بیمارستان‌ها • بس;یاری از کارشناس;ان ،او را در کن;ار بزرگ‌ت;رین معم;اران ت;اریخ جه;ان قرار می‌دهند. فرهنگ و هنر عثمانی • دوران عثم;انی ش;اهد ش;کوفایی فرهن;گ و ه;نر بود. • مهم‌ترین هنرها .1خوشنویسی .2تذهیب .3نگارگری .4شعر .5موسیقی سنتی .6قالیبافی • زبان رسمی • ترکی عثم;انی ک;ه واژگ;ان ف;راوانی از فارس;ی و ع;ربی در آن وجود داشت. • ادبیات • شاعران ب;زرگی در درب;ار عثم;انی فع;الیت می‌کردن;د و آث;ار ف;راوانی در زمین;ه شعر ،تا;ریخ و;فلسف;ه پدید آمد. نظام آموزشی و علمی • دولت عثمانی توجه زیادی به آموزش داشت. • مراکز علمی .1 مدارس دینی (مدرسه) .2 کتابخانه‌ها .3 رصدخانه‌ها .4 بیمارستان‌های آموزشی • علوم رایج .1 فقه .2 ریاضیات .3 نجوم .4 پزشکی .5 جغرافیا .6 مهندسی • هرچن;د در ق;رون ش;انزدهم و هف;دهم ،پیش;رفت علمی عثم;انی قاب;ل توج;ه ب;ود ،ام;ا از ق;رن هج;دهم ب;ه بع;د ،س;رعت رش;د ی;از;عوامل تضعی;ف ا;م;پرا;توری ت;بدیل شد. ن فاص;له به ی;ک ; ی;پی;شی;گرف;ت ;و;ا;ی ; عل;می ار;و;پا;از ع;ثما;ن ; ; آغاز افول امپراتوری عثمانی • • • • • • • • • ‏Suleiman the م;رگ از پس ;ی، Magnificentدر س;ال; ۱۵۶۶میالد ; ;ام;پر;اتوری;عثم;انی;ب;ه ت;در;ی;ج ;وا;رد; دو; ;ره;‌ای ;د چن;د; ;ا;ین ;ر;ون ; ;از; ;ض;عف ; ;و ;اف;ول; ;ش;د; ;.ه;ر; ; چ;ن;د ق;ر;ن ;ط;ول ک;ش;ید ،ا;م;ا ;از ق;رن هفدهم نشانه‌های آن آشکار شد. مهم‌ترین عوامل افول .۱ضعف برخی سالطین بس;یاری از جانش;ینان س;لیمان تجرب;ه و ت;وان;ایی ادا;ر;ه امپرا;توری ;را نداشتند. نف;;;وذ درباری;;;ان و حرم‌س;;;را در تص;میم;‌گیری‌های سیاس;ی اف;زایش ی;افت. .۲فساد اداری فروش مناصب دولتی رشوه‌خواری کاهش ک;ارایی دس;تگاه حکومتی • .۳مشکالت اقتصادی • کاهش درآم;د ناش;ی از تج;ارت ج;اده ابریش;م • افزایش تورم • کاهش ارزش پ;ول عثمانی • افزایش مالیات‌ها • .۴پیشرفت اروپا • انقالب علمی • انقالب صنعتی • پیش;رفت فن;اوری نظ;امی • گس;ترش ناوگ;ان دری;ایی کش;ورهای اروپایی • .۵شورش‌های داخلی • شورش ایاالت • نافرمانی سپاه ینی‌چری • شه;ای استقالل‌طلبانه اف;زایش جنب ‌ نبرد لپانتو • در س;ال ۱۵۷۱میالدی ،ن;برد دری;ایی Battle of Lepanto می;ان; ناوگ;ا;ن عثم;ان;ی و ائ;تالفی از د;ولت‌ه;ای مس;یح;ی; موسوم به «اتحاد مقدس» رخ داد. • نتیجه نبرد: .1شکست سنگین نیروی دریایی عثمانی .2نابودی بخش بزرگی از ناوگان .3کاهش برتری دریایی عثمانیان در مدیترانه .4اگرچ;ه عثمانی;ان ناوگ;ان خ;ود را در م;دت کوت;اهی بازس;ازی کرد;ن;د ،ام;ا ;ل;پ;انتو; ا;ز ;نظ;ر; روا;نی ;و سیاس;ی; ،پای;ان; دوره شکست‌ناپذیری آنان را نشان داد. شکست در محاصره دوم وین • در س;ال ۱۶۸۳میالدی ،عثمانی;ان ب;رای دومین ب;ار ش;هر Viennaرا محاصره کردند. • سپاه عثم;انی ب;ه فرمان;دهی Kara Mustafa Pashaت;ا ن نی;ر ;وه;ای م;تح;د ن;زدیکی پ;یرو;زی پیش ;رفت; ،ام;ا ب;ا رس;ید; ; ارو;پایی ب;ه رهب;ری John III Sobieskiشکست خور;د. • پیامدها: .1آغاز عقب‌نشینی عثمانیان از اروپای مرکزی .2افزایش قدرت دولت‌های اروپایی .3از دست رفتن تدریجی سرزمین‌های بالکان .4کاهش اعتبار سیاسی امپراتوری شکست در وین اصالحات عثمانی (تنظیمات) • در ق;رن ن;وزدهم ،دولت عثم;انی ب;رای جلوگ;یری از فروپاش;ی ،مجم;وعه‌ای از اصالحات م;وسوم ب;ه تنظیمات را; آغاز کرد;. • اهداف اصالحات: .1 نوسازی ارتش .2 اصالح نظام مالیاتی .3 ایجاد مدارس جدید .4 تدوین قوانین مدرن .5 برابری بیشتر شهروندان در برابر قانون .6 • نتایج توسعه راه‌آهن و تلگراف • اگرچ;ه ب;رخی اص;الحات موف;ق بودن;د ،ام;ا نتوانس;تند از فروپاش;ی ت;دریجی امپرات;وری جلوگیری ک;نند;. جنگ‌های بالکان • گه;ای بالک;ان می;ان عثم;انی و کش;ورهای عض;و در س;ال‌های ۱۹۱۲و ،۱۹۱۳جن ‌ ات;حادیه;بالکان ر;خ داد. • کشورهای عضو اتحادیه بالکان: .1 صربستان .2 بلغارستان .3 یونان .4 • نتایج جنگ: مونته‌نگرو .1 از دس;ت رفتن تقریب;ًا تم;ام س;رزمین‌های عثمانی در اروپا .2 مهاجرت صدها هزار مسلمان به آناتولی .3 تضعیف شدید ارتش .4 افزایش بحران سیاسی عثمانی در جنگ جهانی اول • با آغ;از ،World War Iام;پراتوری عثم;انی در کن;ار ( Central Powersآلم;ان ،اتریش-مجارس;تان و بلغارستان) وارد جنگ شد. • مهم‌ترین جبهه‌ها: .1 قفقاز .2 بین‌النهرین (عراق) .3 فلسطین .4 شام .5 شبه‌جزیره گالیپولی • یکی از مهم‌ت;رین پیروزی‌ه;ای عثمانی;ان ،دف;اع موف;ق از ش;به‌جزیره گ;الیپولی در براب;ر نیروه;ای متفقین د Mustafa Kemal Atatürkشهرت یاف;تند. در;سال ۱۹۱۵بود که;د;ر آن; فرماندهان;ی م;انن ; • پیامدها: .1 تلفات انسانی بسیار زیاد .2 بحران اقتصادی .3 اشغال بخش‌هایی از امپراتوری .4 افزایش جنبش‌های استقالل‌طلبانه فروپاشی امپراتوری عثمانی • پس از شکس;ت در جن;گ جه;انی اول ،ام;پراتوری عثم;انی عمًال فروپاشید. • مهم‌ترین رویدادها: .1امض;ای ( Armistice of Mudrosمتارک;ه مودروس) .2اشغال استانبول توسط متفقین .3امض;ای ( Treaty of Sèvresمعاه;ده ِس ور) ک;ه بخش ب;زرگی; از قلم;رو ع;ثم;انی ;را می;ان ق;درت‌های پ;یروز تقس;یم می‌کرد. .4این معاه;ده ب;ا مخ;الفت ش;دید ملی‌گرای;ان ت;رک روبه‌رو شد و زمین;ه‌ساز جنگ ا;ستقالل تر;کیه گردید;. جنگ استقالل ترکیه • در س;ال ( Mustafa Kemal Atatürk ،۱۹۱۹مص;طفی کم;ال پاش;ا آت;اتورک) رهب;ری ج;نب;ش ملی‌گ;رای;ان ترک را; بر ع;هده;گرفت. • مراحل جنگ: .1تشکیل مجلس ملی کبیر در آنکارا .2نبرد با نیروهای یونانی در غرب آناتولی .3مقابل;ه ب;ا نیروه;ای فرانس;وی و ارم;نی در جنوب و شرق .4پیروزی در Battle of Sakarya .5پیروزی نهایی در نبرد دوملوپینار ()۱۹۲۲ • نتایج: .1شکست نیروهای اشغالگر .2لغو معاهده سور .3به رس;میت ش;ناخته ش;دن اس;تقالل ترکی;ه در ( Treaty of Lausanneپیم;ان لوزان) تأسیس جمهوری ترکیه • در ۲۹اکتبر ،۱۹۲۳جمه;وری ترکی;ه ب;ه ط;ور رس;می تأسیس شد. • اقدامات اولیه: .1انتخاب آنکارا به عنوان پایتخت .2انتخ;;اب مص;;طفی کم;;ال ب;;ه عن;;وان نخس;;تین رئیس‌جمهور .3لغو سلطنت عثمانی .4پایان حکومت ششصدساله خاندان عثمان یگ;رایی ،ح;اکمیت ق;انون و .5جمه;وری جدی;د ب;ر پای;ه مل ‌ نوسازی کشور شکل گرفت. اصالحات مصطفی کمال آتاترک • • • • • • • • • • • • پس از تأس;یس جمه;وریMustafa Kemal ، ل ه‌ای ;ر;ا ب;ر;ای ت;ب;دی ; Atatürkاص;الحا;ت گس;تر;د ; ت;رکی;ه ;ب;ه; کش;وری م;د;رن ;و ;س;کوالر ;آغ;از ک;رد; .ای;ن هه;ای ;سیاس;ی;،اجتم;اعی;، اص;الحا;ت تقریب;ًا هم;ه;جنب ‌ اقتصادی و فرهنگی کشور را دربر گرفت. مهم‌ترین اصالحات .۱اصالحات سیاسی لغ;و س;لطنت عثم;انی ()۱۹۲۲ لغ;و خالفت اس;المی ()۱۹۲۴ جدایی دین از حکومت تدوین ق;انون اساس;ی جدید تش;کیل مجلس ملی ب;ا ساختار مدرن .۲اصالحات حقوقی حذف دادگاه‌ه;ای ش;رعی اقتب;اس ق;انون م;دنی از سوئیس اقتب;اس ق;انون ج;زا از ایتالیا براب;ری حق;وقی زن;ان و م;ردان در بس;یاری از زمینه‌ها • • • • • • • • • • .۳اصالحات آموزشی یکپارچ;ه ش;دن نظ;ام آموزش تأسیس مدارس جدید توسعه دانشگاه‌ها گس;ترش آم;وزش عل;وم جدید .۴اصالحات فرهنگی جایگزینی الفب;ای ع;ربی ب;ا الفب;ای التین ()۱۹۲۸ تش;ویق اس;تفاده از زب;ان ت;رکی معیار تغی;یر پوش;ش رس;می کارمن;دان دولت اس;تفاده از ن;ام خ;انوادگی اجب;اری (قا;نون نا;م خانو;ادگی)۱۹۳۴ ، ترکیه در جنگ جهانی دوم • در زم;ان ( İsmet İnönüمص;طفی عص;مت اینون;و) ،ترکی;ه ر س;ال‌های World War II ت بی‌ط رفی را د ;ر بیش;ت ; سیاس; ; دنبال کرد. • دالیل بی‌طرفی: .1ضعف اقتصادی .2نگ;رانی از تک;رار خس;ارت‌های جن;گ جه;انی اول .3قرار گرفتن میان دو بلوک قدرت .4حفظ امنیت ملی هص;ورت نم;ادین ب;ه آلم;ان و ژاپن اعالن • در فوری;ه ،۱۹۴۵ترکی;ه ب ‌ ما;ن ه ;س;از ; ر ب;رای; ;ا;مک;ان; ;پی;وس;تن ;ب; ; ه ;ب;یش;ت ; ی ک; ; گ ک;رد;;؛ اق;دا;م ; جن; ; ; گ ان;ج;ام;ش;د;و نق;ش نظ;ام;ی گس;ترده‌ای در ل متح;د پس ا; ;ز جن; ; مل; ; نبردها نداشت. عضویت در ناتو و جنگ سرد • پس از جن;گ جه;انی دوم ،رق;ابت می;ان ای;االت متح;ده و اتح;اد شوروی آغاز شد. • به دلی;ل م;وقعیت راه;بردی ترکی;ه ،این کش;ور در س;ال ۱۹۵۲ب;ه عضویت NATOدرآمد. • اهمیت عضویت: .1دریافت کمک‌های نظامی و اقتصادی .2نوسازی ارتش .3افزایش همکاری با کشورهای غربی مت;رین اعض;ای ن;اتو در منطقه .4تب;دیل ش;دن ب;ه یکی از مه ‌ .5ترکی;ه در ط;ول جن;گ س;رد ،نقش مهمی در مه;ار نف;وذ ش;وروی در خا;ورمیا;نه و; دریای سیاه ایف;ا کرد. کودتاهای نظامی در ترکیه • از ده;ه ۱۹۶۰ت;ا اوای;ل ق;رن بیس;ت‌ویکم ،ارتش چن;دین ب;ار در سیاس;ت ترکی;ه مداخل;ه کرد. • مهم‌ترین کودتاها: ۱۹۶۰ .1 ( ۱۹۷۱ .2یادداشت نظامی) ۱۹۸۰ .3 ( ۱۹۹۷ .4موسوم به «کودتای پست‌مدرن») .5در ۱۵ژوئیه ۲۰۱۶ن;یز بخش;ی از نیروه;ای نظ;امی اق;دام ب;ه کودت;ا کردن;د ،ام;ا این ت و گ;رو;هی از ;ش;هروندان ش‌ه;ایی ا;ز ;ن;یر;و;ه;ای امنی;;تی; ;،دول ; مت; ;بخ ; ش ب;ا ;مق;او ; تال ; ; ناکام ماند. • پیامدها: .1بازداشت و محاکمه هزاران نفر .2تغییرات گسترده در ارتش و دستگاه اداری .3اصالحات در ساختار سیاسی و امنیتی کشور اقتصاد ترکیه • ترکی;ه یکی از بزرگ‌ت;رین اقتص;ادهای منطق;ه اس;ت و اق;تصادی متنو;ع دا;رد. مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی • کشاورزی .1 گندم .2 فندق .3 زیتون .4 پنبه .5 مرکبات .6 چای • صنعت .1 خودروسازی .2 نساجی .3 فوالد .4 لوازم خانگی .5 صنایع دفاعی • خدمات .1بانکداری .2حمل‌ونقل .3گردشگری .4فناوری اطالعات • شرکای تجاری مهم .1 .2 .3 .4 .5 ‏European Union ‏Germany ‏Italy ‏China ‏United States گردشگری در ترکیه • ترکی;ه یکی از محب;وب‌ترین مقاص;د گردش;گری جه;ان است. • مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری: ‏Cappadocia .1 ‏Pamukkale .2 ‏Antalya .3 ‏Istanbul .4 ‏Ephesus .5 .6سواحل دریای مدیترانه و دریای اژه هه;ا میلی;ون گردش;گر از ترکی;ه بازدی;د می‌کنن;د و ص;نعت • ساالنه د ‌ ن کشور اس;ت. ی از مناب;ع م;هم درآمد ا;ی ; گ;ردشگر;ی ی;ک ; سیاست خارجی ترکیه • ترکی;ه ب;ه دلی;ل م;وقعیت جغرافی;ایی خ;ود ،نقش مهمی در رواب;ط بین‌الملل دارد. • محورهای اصلی سیاست خارجی: .1عضویت در NATO .2همکاری اقتصادی با European Union .3روابط با کشورهای خاورمیانه .4همکاری با کشورهای آسیای مرکزی .5نقش در امنیت دریای سیاه .6مش;ارکت در س;ازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی هه;ای اخ;یر ،سیاس;ت خ;ارجی ترکی;ه ترکی;بی از همک;اری ،رق;ابت • در ده ‌ و می;انجی‌گری;در مسائ;ل منطقه‌ای بوده است. چالش‌های ترکیه در قرن بیست‌ویکم • ترکی;ه ب;ا فرص;ت‌ها و چالش‌ه;ای متع;ددی روبه‌رو است. • مهم‌ترین چالش‌ها: .1تورم و نوسانات اقتصادی .2کاهش ارزش لیر در برخی دوره‌ها .3مسئله پناهجویان ،به‌ویژه از سوریه .4تنش‌های منطقه‌ای .5مخاطرات زلزله در بخش‌های مختلف کشور .6مس;ائل مرب;وط ب;ه توس;عه پای;دار و محی;ط زیست • در کن;ار این چالش‌ه;ا ،ترکی;ه همچن;ان یکی از ب;ازیگران مهم حس;وب م;ی‌شود. ا;قتصادی ;،سیاسی و;نظامی;منط;قه م ; منابع • منابع فارسی: .1کت;اب ت;اریخ ام;پراتوری عثم;انی ،ت;ألیف ( Stanford J. Shawترجم;ه فارسی) .2کتاب تاریخ ترکیه نوین ،اثر Erik J. Zürcher .3دانشنامه جهان اسالم .4دایرةالمعارف بزرگ اسالمی • منابع التین: .1 .2 .3 .4 ‏A History of the Ottoman Empire ‏Turkey: A Modern History ‏Encyclopaedia Britannica ‏UNESCO