دانلود پاورپوینت آشنایی با کلیات مبارزه با بیماری های عفونی

بسم الله الرحمن الرحیم برنامه ملی مبارزه با بیماری های واگیر آشنایی با کلیات مبارزه با بیماری های عفونی انتقال عامل عفونت هر نوع مكانيسمي كه به وسيله آن يك عامل عفوني از يك منبع و يا يك مخزن به شخص ديگري منتقل شود را انتقال عامل عفوني گويند .اين مكانيسمها :عبارتند از انتقال مستقیم )(transmission Direct انتقال غیر مستقیم)(transmission Indirect انتقال از طریق هوا یا هوابرد)(transmission Airb :انتقال مستقیم رسيدن بدون واسطه و ضرورتا فوري عامل عفوني به محّل ورودش به بدن كه ممكن است منجر به ايجاد عفونت در انسان و يا حيوان گردد را انتقال مستقيم گويند .اين روش انتقال عامل عفوني ممكن است از طريق تماس مستقيم به وسيله دست زدن ،گاز گرفتن ،بوسيدن يا تماس جنسي ،صورت گرفته و يا با پرتاب مستقيم (انتشار به وسيله قطرههاي كوچك) به ملتحمه چشم يا داخل بيني و يا دهان به هنگام عطسه ،سرفه ،خروج آب دهان، .خواندن و يا صحبت كردن (معموال در فاصله يك متري يا كمتر) ،اتفاق افتد انتقال غیرمستقیم ـ انتقال توسط وسيله 1 مواد و يا اشياء آلوده از قبيل اسباب بازي ،دستمال ،البسه خاك آلود ،وسايل خواب ،ظروف غذاخوري يا پخت و پز ،وسايل جراحي يا زخمبندي ،آب ،غذا، شير ،فرآوردههاي بيولوژيك شامل خون ،سرم ،پالسما ،بافت يا اعضاي پيوندي، يا هر مادهاي كه وسيله رساندن و داخل كردن عامل عفونت به ميزبان مستعد از طريق محل ورود مناسب آن شود را انتقال غيرمستقيم توسط وسيله ميگويند . ممكن است عامل عفونت در داخل يا روي وسيله انتقال ،تزايد و يا تكامل پيدا كرده و يا تغييري ننمايد ـ انتقال ،توسط ناقل 2 اول ،انتقال مكانيكي با ناقل :اين نوع انتقال به شكل مكانيكي و بسيار ساده به وسيله يك حشرة پرنده و يا خزنده از طريق آلوده شدن پاها ،ضمائم دهاني و يا از طريق عبور عامل عفونت از داخل لوله گوارش حشره صورت ميگيرد . .در اين روش انتقال عامل عفوني نيازي به تزايد و تكامل ندارد دوم ،انتقال بيولوژيكي :در اين روش انتقال قبل از آنكه بندپاي ناقل بتواند شكل آلوده كننده عامل عفونت را به انسان منتقل كند الزم است كه عامل عفونت در بدن بندپا تزايد و يا تكامل پيدا كرده و يا هر دوي ا ين مراحل را .بگذراند ج ) انتقال از طريق هوا يا هوابرد انتشار ذرات هواي آلوده به عوامل عفوني و رسيدن آنها به محل ور ود مناسبشان به بدن ،كه معموال مجاري تنفسي است ،انتقال به وسيله هوا ناميده ميشود .ذرات هواي آلوده به عوامل عفوني به صورت معّلق در هوا وجود دارند و ممكن است تمام و يا قسمتي از آنها را عوامل عفوني بيماريزا تهاي طوالني در هواات ممكن است براي مدتشكيل داده باشند .اين ذر ت بيماريزايي خود رامعلق مانده بعضي از آنها قدرت آلوده كنندگي و يا حد حفظ كرده و بعضي اين قدرت را از دست بدهند .ذراتي كه بين يك تا 5 ميكرون هستند به سادگي به حبابچههاي ريوي ميرسند و ممكن است در همانجا توقف كنند .قطرات آب دهان و ذرات بزرگتري كه به سرعت سقوط .ميكنند را نميتوان انتقال به وسيله هوا ناميد :ذرات قطره ای کوچک)1 اين واژه معموال به باقيمانده كوچكي كه در اثر تبخير آب و يا مايع اطراف قطرههاي كوچكي كه ميزبان آلوده به خارج پرتاب ميكند ،بجاي ميماند ،اطالق ميشو د .ممكن است اين ذرات عمدا به وسيله دستگاههاي مختلف مخصوص توليد بخار و يا تصادفا در آزمايشگاههاي ميكروبشناسي ،كشتارگاهها ،كارخانههاي تبديل مواد به هنگام انجام عمل ساكشن ،در زمان انجام برونكوسكوپي و يا در اطاقهاي تشريح ايجاد شود .معموال اين .ذرات براي مدتهاي طوالني در هوا معلق ميمانند :گرد وغبار)2 اين واژه به ذرات كوچك به اندازههاي بسيار متفاوت كه ممكن است از خاك (از جمله اسپور قارچها كه ممكن است به وسيله باد و يا وسايل ديگر از خاك جدا شوند )، .لباسها ،وسايل بستر و كف آلوده ساختمانها ،برخاسته باشند ،اطالق ميشود بیماری اين واژه از نظر لغت شناسي يعني ناراحتي در مقابل راحتي زمانی بكار ميرود كه اختاللي در فعاليت هاي بدن بوجود آمده باشد .واژه هاي "بيماري"، "ناخوشي" و "كسالت" را به طور عادي به صورت مترادف به كار مي برند ،ولي در حقيقت خيلي هم :مترادف يكديگر نيستند .ساِس ر مفاهيم زير را براي آنها پيشنهاد كرده است بيماري عبارت است از اختالل در فعاليت هاي جسمي و يا رواني • ناخوشي عبارت است از حالت ذهني فردي كه احساس ميكند حالش خوب • نيست كسالت عبارت است از اختالل در فعاليت اجتماعي .به عبارت ديگر يعني • نقشي كه فرد در هنگام ناخوشي .ايفاء مي نمايد انتشار بیماری ها Epidemic Outbreak Pandemic Epizootic Sporadic بیماری بومی)(Endemic disease يك بيماري يا عامل عفو ني ) ت سه سال متواليحداقل براي مد( حضور دائمي در يك محدوده جغرافيايي يا جمعيت معین ممكن است براي بيان شيوع عادي يك بيماري خاص در چنين محدوده يا جمعيتي نيز به كار رود .نظير وجود بيماري تب .مالت در اكثر مناطق ايران بیماری تمام بومی یا کامال بومی)Holoendemic disease بيماري اي كه شيوع باالي آن در ابتداي زندگي شروع مي شود و در نتيجه ،بيشتر كودكان را مبتال ميكند و در بالغين به نوعي حالت تعادل ميرسد و در نتيجه ،شيوعش .در بالغين نسبت به كودكان كمتر است بیماری فرابومی)(Hyperendemic disease بيماري اي كه به طور دائم با ميزان شيوع و يا بروز باال وجود داشته باشد و تمام .سنين را به نحو مساوي مبتال نمايد بیمارستانی)(Nosocomial بوجود آمده در هنگام بستري بودن بيمار در بيمارستان يا در نتيجه بستري شدن در ليهبدون ارتباط با بيماري او( بيمارستان ،مربوط به بيمارستان .مبين عارضه اي جديد .كه با بستري شدن در بيمارستان رابطه داشته باشد ) بيمار عفونت بیمارستانی عفونتي كه از يك تسهيالت پزشكي منشاء گرفته باشد .به عبارت ديگر ، عفونتي در بيمار مراجعه كننده به بيمارستان يا ساير مراكز مراقبت هاي بهداشتي كه بيمار در هنگام مراجعه به آن مركز نه به آن مبتال بوده و نه در دوره كمون آن قرار داشته .است عفونت هايي را كه بيمار ،پس از ترخيص از بيمارستان عالئمش را نشان ميدهد و همچنين عفونت هاي مشابه در كاركنان بيمارستان را نيز در بر مي گيرد بیماری زایی)(Pathogenesis سازوكاري پذيرفته شده كه به موجب آن ،عامل مسبب ،باعث .ظهور بيماري ميشود تفاوت بين سبب شناسي و بيماريزايي بايد مورد دقت قرار گيرد :سبب شناسي يك بيماري يا ناتواني عبارتند از علل قبول شده اي كه سازوكار بيماريزايي را شروع مي نمايند .كنترل اين علل ممكن است به پيشگيري .از بيماري منجر شود دوره كمون ،دوره نهفتگي لين عال ئمفاصله زماني بين هجوم يك عامل بيماريزاي عفوني تا ظهور او )1 و نشاني هاي بيماري مورد ‏بحث (دوره كمون بيماري ) يا فاصله زماني بين ورود عامل عفوني و پاسخ ايمني قابل اندازه گيري ،مثال آزمون سرمی هپاتیت HIV, Bو يا تست پوستي در ِس ل (دوره كمون عفونت). ) 2در ناقل ،عبارت است از فاصله بين ورود عامل بيماريزاي عفوني به بدن ناقل تا زماني كه ناقل عفوني بشود ،يعني انتقال عامل بيماريزاي عفوني از ناقل به ميزبان تازه اي ممكن باشد (دوره كمون خارجي). دوران استقرار )(Induction period مدت زمان الزم براي ايجاد بيماري بوسيله يك علت خاص .اگر بخواهيم دقيق تر بيان ،كرده باشيم لين نشانه هاي بيمارييعني فاصله زماني بين شروع تاثير عّليتي يك عامل تا ايجاد او .براي مثال احتماال يك دوره چندين ساله ممكن است بين جهش هاي سلولي ناشي از پرتوها تا ظهور سرطان خون وجود داشته باش د ،اين مدت زمان را مي توان به .عنوان دوران استقرار براي سرطان خون پرتوزاد به حساب آورد دوره قابليت سرايت (Communicable period به مدت زماني كه يك عامل عفوني مي تواند به طور مستقيم يا غيرمستقيم از يك شخص آلوده به شخص ديگر ،يا از حيوان آلوده به انسان ،يا ا ز شخص آلوده به حيوان و .ازجمله به بندپايان منتقل شود ،گفته مي شود ريشه كني بيماري )Eradication of disease متوقف نمودن كامل انتقال عفونت در نتيجه ِامحاء عامل عفوني از طريق مراقبت و قبضه كردن .ريشه كني در بعضي موارد در نتيجه فعاليت هايي مثل مبارزه و مراقبت به دست .آمده است كه نمونه آن آبله مي باشد ريشه كني منطقه اي در مورد ماالريا در اياالت متحده انجام گرفته و براي سرخك نيز اقدام شده است .واژه"حذف" را نيز گاهي اوقات براي بيان ريشه كني بيماري هايي مثل سرخك از مناطق وسيع جغرافيايي .محدوده هاي سياسي بكار مي برند نظام مراقبت بیماریهای واگیر )1بیماریهای مشمول گزارش بین المللی وبا ،طاعون ،تب زرد ،تیفوس ،تب راجعه آندمیک ،فلج اطفال ،آنفلوانزای انسانی با زیرگروههای جدید ،تب های خونریزی دهنده ،آبله و سارس )2بیماریهای مشمول گزارش فوری فلج شل حاد ،سرخک ،سندرم سرخجه مادرزادی ،دیفتری ،مننژیت ،وبا ،طاعون عوارض متعـاقب ایمنسـازی ،تیفـوس،ماالریـا ،بوتولیسـم ،سـیاه زخم تنفسـی ،کـزاز نـوزادان ،تب زرد ،حیـوان گزیـدگی ،تب هـای خـونریزی دهنـده ویروسـی و هرگونـه افزایش بروز در سایر بیماری های عفونی  )3بیماری های مشمول گزارش غیرفوری ،کتبی: سل -جFذام -كFزاز بFالغين -ايFدز و عفFونت - HIVبيماريهFاي خم FجلFدي-F ويFروسي F-تب FتيFفFو FئيFد F-سيFاه ز F مقFاربFتي F-انFواFع هپFاFتيت F ‏F ب راجعFه -FفاسيوFليازيس F- كFاFال آزاFر F F-سالك F -تب مFاFلت -تF F شFيسFتوزوميازيس F -شFيگلوزيس F-لپتوسپيروFزيس -عFوFارض غFير فوري متعاقب ايمن سازي . راهبردهاي مبارزه با بیماری های واگیر بیماریابی: غربالگری: :تشخیص و درمان به موقع جداسازی ) 1:جدا ساختن افراد يا حيوانات عفونت دار از سايرين ،در طي دوران واگيري ،در شرايطي كه انتقال مستقيم يا غيرمستقيم عامل بيماريزاي عفوني را از عفونت دارها به حساس ها و يا كساني كه ممكن است عامل عفوني را به ديگران منتقل كنند ،قطع و يا .محدود كند :قرنطینه به محدويت فعاليت افراد و حيوانات سالمي كه در دوره نهفتگي يك بيماري سري در معرض آن قرارم گرفته اند ،قرنطينه گفته مي شود .اين اقدام ،به منظور پيشگيري از انتقال بيماري در دوره كمون ،در صورتي كه احتمال بروز عفونت ،وجود داشته باشد .صورت مي گيرد واکسیناسیون دوره اي بودن -فصلي )(Seasonal cyclicity .دور زدن ساالنه بروز بر اساس فصل بسياري از بيماري هاي عفوني حاد ،كه وقوعشان نادر نباشد ،در يكي از فصول سال به حد اكثر و 6ماه بعد (يا فصل مقابل ) به حداقل خود مي رسند .ظهور عالئم بعضي بيماري هاي مزمن نيز ممكن است چنين تغييرات دوره اي را نشان دهد . بعضي پديده هاي جمعيت شناسي مثل ازدواج ،تولد ،ميرايي از تمام علل و .بعضي علل خاص نيز ممكن است چنين دوره اي بودن فصلي را نشان دهد دوره اي بودن -ديرپاSecular cyclicity دور زدن طوالني (بيشتر از يكسال ) بروز بيماري .براي مثال ،سرخك ،در يك جمعيت بزرگ ايمن نشده هر سه Aهر هفت سال يكبار .اين نو ع دوره اي بودن ،در نتيجه خارج سال يكبار به حد اكثر بروز ميرسد و هپاتيت شدن و جايگزيني مداوم حساس ها در يك جمعيت نسبتا ثابت بوجود مي آيد .دوره اي بودن ديرپا ممكن است دوره هاي زماني طوالني تري را نيز در بر گيرد ،مثل جهانگيري هاي .آنفلوآنزا سطوح پیشگیری پيشگيري شامل كليه اقداماتي است كه به منطور جلوگيري از بروز ،قطع يا آهسته كردن سير بيماري استفاده مي .شود .بر پايه اين مفهوم و با توجه به مراحل متفاوت سير بيماري مي توان براي پيشگيري سطوح متعددي قائل شد .كه بر پيشگيري از بيماري در اشخاص سالم توجه دارد (Primary)،پيشگيري نوع اول )1 كه بر كساني كه بيماري در آن ها ظاهر شده است توجه دارد و به عبارت ديگر به (Secondary)،پيشگيري نوع دوم )2 مرحله قبل از بروزعالئم باليني مربوط است و موضوع آن كشف به موقع و درمان بيماري ها قبل از ايجاد عالئم و .نشانه هاي واضح باليني است كه مربوط به مرحله پيشرفت بيماري يا ايجاد ناتواني است و عبارت است از (Tertiary)،پيشگيري نوع سوم ) 3 كاهش ناتواني معلول بيماري و كوشش هائي كه براي برگرداندن اعمال اعضاء و دستگاه ها به حالت موثر به كار .گرفته مي شود پيشگيري دارويي عبارتست از مصرف مواد شيميايي ازجمله آنتي بيوتيك ها به منظور پيشگيري از پيشرفت عفونت و يا پيشگيري از توسعه آن تا حد بروز يك بيماري فعال و يا درمان شخصي كه ناقل عفونت خاصي است به منظور پيشگيري از انتقال بيماري به ديگران .مثال استفاده از ريفامپيسين در تماس يافتگان خانوادگي با بيمار مبتال به مننژيت مننگوكوكي