دانلود پاورپوینت آموزش تفکّر

بنام خدا 1 ّک آموزش تف ر 2 • آموزش مهارت های تفکر مستلزم درک و فهم عناصر زیر است: .1مفهوم و ماهیت تفکر .2ابعاد تفکر .3کارکردهای اصلی تفکر .4دانش کافی درباره ی اعمال سازنده و تولید کننده ی تفکر 3 تحلیل مفهوم و ماهیت تفکر • جان دیویی در کتاب چگونه فکر می کنیم :عملی است که در آن واقعیت موجود ،موجب تأیید یا تولید واقعیت های دیگر می شود ،یا روشی است که در آن باورهای آینده بر اساس باورهای گذشته پایه گذاری می گردد. • شعبانی :تفکر در مفهوم وسیع کلمه به معنای جستجوی شعور و آگاهی است ،هم معطوف به دستیابی به معرفت موجود و ارزشیابی آن و هم معطوف به تولید معرفت جدید. 4 • دو دیدگاه اساسی .1تفکر امری واحد نیست ،در ابعاد و و انواع گوناگون و به شکل های مختلفی بروز پیدا می کند و دارای ماهیت های متفاوتی است .مانند :تداعی آزاد ،خیالبافی ،تفکر عملی، تفکر منطقی ،حل مسأله ،تفکر خالق و تفکر انتقادی. – – کتاب ابعاد تفکر :آن را به تکوین مفهوم ،تکوین اصول ،حل مسأله ،تصمیم گیری ،تحقیق ،ترکیب و خطابه تقسیم کرده است. گیلفورد :تقسیم به دو مقوله :تفکر همگرا (CONVERGENT )THINKINGکه روابط و مشابهت ها را به وجود می آورد و تفکر واگرا ()DIVERGENT THINKINGکه تفکری خالق و زایاست. 5 .2 .3 • • • • تفکر ماهیتًا امری واحد است. • شریعتمداری :کل فرایند تفکر ،حل مسأله است. دیدگاه سوم :تفکر یک فرایند است ولی کارکردهای متفاوتی دارد... هر چند اجزاء و عناصر فرایند را نمی توان از هم تکفیک کرد ،در موقعیت های خاص دارای کارکردهای گوناگون و ویژه ای است. وجود اطالعات برای تفکر واگرا و هم گرا الزم است (یا از حافظه و یا از دنیای خارج). در تفکر همگرا مسأله دارای ساخت مشخص و روشن است به نحوی که پاسخ آن منحصر به فرد است .نتیجه ی تفکر از قبل معلوم است، همیشه یک پاسخ درست وجود دارد. خالقیت مستلزم حل مسأله است اما فرد پیش از حل مسأله آن را می آفریند. راه حل فرد خالق ،راه حل تازه ای است که دیگران قبًال به آن دست پیدا نکرده اند. 6 • تفکر خالق ،تفکر انتقادی و حل مسأله به تفاوت کارکردهای ذهن مربوط می شوند. تفکر انتقادی ،سنجش بکر و تازه و تفکر خالق را تولید بکر و تازه تلقی می کنند .این دو مکمل یکدیگرند. • تفکر در خالء صورت نمی گیرد و به بستر و موقعیت نیاز دارد .بینش و معرفت گذشته 7 ابعاد تفکر • مارزانو و همکارانش ()1988 .1فراشناخت :به آگاهی و کنترل فرد از تفکر خود مربوط می شود. .2تفکر انتقادی و خالق .3فرایند های تفکر :مانند تولید مفهوم ،درک و فهم ،تصمیم گیری و حل مسأله ... .ممکن است در موقعیت های خاصی بوجود آید :درک و فهم مطالب یک صفحه ،حل مسأله یا درگیر شدن در کاوش های علمی هدف مدار. 8  .4مهارت های اساسی و محوری تفکر :شامل اعمال خرد یا اعمال سطوح پایین است: مقایسه کردن ،طبقه بندی کردن که در فرایند تصمیم گیری و حل مسأله بکار برده می شود. .5ارتباط بین محتوای موضوع و تفکر .6به اضافه ی ابعاد دیگری چون :تحول شناختی، سبک شناختی و نگرش ها و منش ها • بیر :دانش ،اعمال و منش: 9 ارزشیابی دانش راهیابانه عمومی دانش فراشناخ ت نظارت و کنترل اعمال تفکر ماهیت داننش برنامه ریزی شناخت موضوع شناخت مهارتها رجحان به بررسی اطالعات قبل از قضاوت منش مهارت های تفکر انتقادی تمایل به اعمال خاص اشتیاق به جستجوی جایگزینها شناخت راهبردها مهارت های پردازش تحمل ابهام تمایل به تفکر به طور عام اشتیاق به شفاف سازی تمایل به بکارگیری منابع قابل قبول احترام به شواهد 10 کارکردهای اصلی تفکر • اعمال و کارکردهای شناختی: – دریافت اطالعات ،ادراک و تخیالت با کمک حواس – ضبط و بازیافت در حافظه – دستکاری و پردازش این اطالعات – استدالل قیاسی و استقرایی • اعمال و کارکردهای فراشناختی: – برنامه ریزی – نظارت – و ارزشیابی فرایند تفکر 11 دانش کافی درباه ی اعمال سازنده و تولید کننده ی تفکر چگونه شروع کنیم؟ در شرایط اضطرای چکار کنیم؟ قوانین بعدًا چکار کنیم؟ چه موقع استفاد ه کنیم؟ مراح ل یا طرح عناصر اصلی اعمال تفکر روش اجرا گام های اصلی گام های فرعی دانش تجزیه و تحلیل مفاهیم معیارها کلید واژه ها راهنما برای جستجو 12 مهارت های تفکر 13 مهارت های تفکر • مهارت :اعمال ساده ی تفکر مانند یادآوری، تحلیل ،کشف و تشخیص • راهبرد :اعمال پیچیده ی تفکر مانند حل مسأله و تصمیم گیری • اعمال تفکر اگر ساده باشد «،مهارت» نامیده می شود و اگر پیچیده باشد «راهبرد» نامیده می شود. 14 مهارت های تفکر خرد (مهارت های پایه) • شامل 2دسته از اعمال: .1پردازش اطالعات پایه :طبقه بندی بلوم .2استدالل کردن :آنچه بطور سنتی در آموزش منطق و فلسفه بکار می رود. • هر کدام از مهارت های تفکر خرد در تفکرهای هدفمدار برای حل مسائل ،تصمیم گیری و مفهوم سازی بطور مکرر مورد استفاده قرار می گیرد. 15 مهارت های تفکر خرد .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 یادآوری ترجمه تفسیر بسط معنی کاربرد تجزیه و تحلیل (مقایسه کردن ،طبقه بندی کردن، مشخص کردن تضادها و غیره) ترکیب، ارزشیابی 16 مهارت های تفکر سطح باال • • • اعمالی در هم تنیده و تفکیک ناپذیرند تمام اعمال مهارت های تفکر خرد را دربردارد ،در عین حال که پیچیده تر است. دو مهارت بسیار مورد تأکید است: .1تفکر انتقادی .2تفکر خالق 17 تفکر انتقادی • دیوئی« :قضاوت معلق» یا بدبینی سالم (نقد سازنده) و پرهیز از تعجیل در قضاوت ،تفکر انتقادی :بررسی فعال ،پایدار و دقیق هر عقیده یا دانش • میرز :شناسایی استدالل های غلط ،پرهیز از تناقضات و مفروضات اظهار شده و اظهار نشده در بحث های دیگران ،عدم هیجان عاطفی هنگام روبرو شدن با مسأله یا عدم تعادل ،عمل اصلی در تفکر انتقادی طرح پرسش های مربوط به مسأله و نقد و بررسی راه حل ها بدون مطرح کردن جایگزین هاست. 18 مهارت های تفکر انتقادی (بیر )1985 .1تمایز قائل شدن بین حقایق تأیید شده و ادعاهای ارزشی .2تمایز قائل شدن بین اطالعات مربوط و نامربوط ،ادعاها یا دالیل .3تعیین درستی و دقت حقیقی عبارت ها .4تعیین اعتبار منابع .5تعیین ابهام های ادعاها یا مباحثه ها .6تعیین مفروضات معین نشده .7کشف تمایل و تعصب .8تعیین سفسطه های منطقی .9تشخیص تناقضات در استدالل .10تعیین قوت یک بحث یا ادعا 19 مهارت های تفکر انتقادی (وول فولک )1990 • تعریف و شفاف سازی مسأله: – تشخیص دیدگاه های اصلی یا مسأله – مقایسه ی شباهت ها و تفاوت ها – تشخیص اطالعات مربوط به مسأله – تنظیم سؤال های مناسب • قضاوت درباره ی اطالعات مربوط به مسأله – تمایز میان حقیقت ،عقیده و قضاوت مستدل – بررسی انطباق مفاهیم 20 – تشخیص مفروضات بیان نشده – تشخیص چارچوب ها و کلیشه های ثابت – تشخیص عوامل احساسی ،تبلیغاتی و مطالب سوگیری شده – تشخیص نظام های ارزشی و جهان بینی های متفاوت • حل مسأله یا استخراج نتایج – تشخیص کفایت اطالعات جمع آوری شده – پیش بینی نتایج احتمالی 21 مهارت های تفکر انتقادی (انیس )1962 .1بدست آوردن معنای یک عبارت .2قضاوت درباره ی ابهام یا عدم ابهام استدالل .3قضاوت درباره ی تناقضات موجود در عبارات .4قضاوت درباره ی صراحت عبارات .5قضاوت درباره ی نتیجه گیری .6قضاوت درباره ی چگونگی کاربرد اصل خاص در عبارات .7قضاوت درباره ی اعتبار مشاهدات 22  .8قضاوت درباره ی تضمین نتایج استقرایی .9قضاوت درباره ی مفروضات .10قضاوت درباره ی کفایت تعاریف .11قضاوت درباره ی نحوه ی پذیرش عبارات. 23 عوامل بستر ساز تفکر انتقادی • دانش • منش یا مشرب • اقتدار 24 روش آموزش مهارت های تفکر انتقادی فراهم کردن فرصت و موقیت مناسب برای تدریس تفکر انتقادی: .1ایجاد تعادل بین محتوی و فرایند تدریس .2ایجاد تعادل بین سخنرانی و کنش متقابل .3سازماندهی و طراحی فضای کالس درس: .1 .2 .3 .4 .5 آغاز کردن هر جلسه ی درس با طرح یک سؤال یا مجادله استفاده از سکوت برای تشویق دانش آموزان به تعمق طراحی فضای کالس درس به صورتی که باعث کنش متقابل شود. افزایش وقت کالس در صورت امکان ایجاد محیطی پذیرا 25 مراحل اجرای تدریس تفکر انتقادی .1تقویت حیطه ی شناختی دانش آموزان .2ایجاد انگیزه :درگیری با مسائل واقعی .3تقویت حیطه ی عاطفی :توانایی کنار گذاشتن تصورات و برداشت های خود .4ایجاد عدم تعادل .5ایجاد فضایی برای کنش متقابل :فرصت فکر کردن ،تحقیق و کنش علمی .6برقراری توازن بین چالش و حمایت :حمایت از افکار تولید شده 26 نقش تکالیف نوشتاری در تدریس تفکر انتقادی • خالصه های کوتاه :فهم و درک مطالب و پردازش مفاهیم و مسائل از طریق خالصه نویسی • مقاله های تجزیه و تحلیلی کوتاه • تمرین های حل مسأله با استفاده از رسانه های جمعی • طرح های تحقیقی خارج از کالس • شبیه سازی 27 تفکر خالق • تفکر خالق تفکری واگرا ،در جستجوی تولید جدید و در صدد ابطال و نقض اصول پذیرفته شده است ،در حالی که تفکر انتقادی تفکری همگراو در صدد بررسی ارزش و اعتبار هر چیز بر اساس اصول پذیرفته شده است. • تفکر خالق و انتقادی به شدت به هم وابسته است :در فعالیت های هدف مند مثل حل مسأله ،تصمیم گیری یا مفهوم آفرینی ،فرد به اندازه ی تفکر انتقادی درگیر تفکر خالق است. • تفکر خالق موجب ارتقاء تفکر انتقادی و تفکر انتقادی موجب خالقیت بیشتر می شود. 28 راهبردهای تفکر • راهبرد حل مسأله .1تشخیص حل مسأله .2بازنمایی و بیان مسأله .3شناسایی ،انتخاب و طراحی راه حل، .4اجرای راه حل طراحی شده .5ارزشیابی راه حل 29 • راهبرد تصمیم گیری .1تعیین هدف .2تشخیص جایگزین ها .3تجزیه و تحلیل جایگزین ها .4طبقه بندی و منظم کردن جایگزین ها .5قضاوت درباره ی باالترین جایگزین های طبقه بندی شده .6انتخاب بهترین جایگزین ها 30 • راهبرد مفهوم آفرینی .1شناسایی مثال ها .2شناسایی و تعیین اسنادهای عام .3طبقه بندی اسنادها .4تعیین مقوله های مشترک اسنادها .5شناسایی مثال ها و غیر مثال های اضافی .6اصالح اسنادها یا ساختار مفهوم 31 عوامل بستر ساز تدریس تفکر • کالس درس • موضوع درس • فرایند های تدریس • چارچوب تدریس 32 پایان 33