دانلود پاورپوینت معنویت درمانی و سایر دیدگاه های روان درمانی

 معنویت درمانی و سایر دیدگاه های روان:موضوع درمانی Spiritual therapy and other psychotherapy approaches فهرست مطالب ‏ مقدمه 1....................................................................................................................................... ‏ معنویت چیست 3........................................................................................................................... ‏ ضرورت معنویت در جهان امروز 4........................................................................................................ ‏ چیستی انسان معنوی 5................................................................................................................. ‏ تاریخچه ای از روان درمانی و معنویت 9............................................................................................... ‏ نظریه روان کاوی و دین 10................................................................................................................ ‏ روان شناسی دینی یونگ 11............................................................................................................ ‏ آلپورت و دینداری 12........................................................................................................................ ‏ فرانکل و دینداری 13........................................................................................................................ ‏ درمان انسان گرایی 14.................................................................................................................... ‏ روان شناسی فرافردی 14................................................................................................................ ‏ رویکرد های التقاطی و یکپارچه 15..................................................................................................... ‏ درمان چند فرهنگی 15.................................................................................................................... ‏ نظریه رفتار گرایی شناختی 15........................................................................................................ ‏ نظریه یادگیری اجتماعی 16.............................................................................................................. ‏ نتیجه گیری 16............................................................................................................................... ‏ منابع 20....................................................................................................................................... مقدمه: ‏ معن:ویت spritualیکی از ض:رروتهای بش:ری اس:ت ،آن گون:ه ک:ه می ت:وان انس:ان را معن:وٌی ه آدم:ی:ا:ن را ه:م:را:هی می: :کن:د :و هیچ :گ:اه از ت :طب :عی ، :ه:میش: : ب:ال:طبع :د:ا:نـس:ـت : .:ایـن :مـعـن:ـو:ی : ت :ت:ا درب:اره :چ:یس:تی م:عن:ویت: ز :الزم :اس: : ل ا :ز :ه:ر :چ:ی : سرش:ت :ا:و ج:دا:یی: :ن:ـمـی :پـذی:ـرد: .:ولی :ق:ب: : ت :بـا پـر:سـشـهـا:ی وی:ـ : و ::پر:س:ش:ه:ای :م:هم :این ع:ـر:صـه :سـخـن بـگـو:یـیـم .:گ:ـفـتـمـا:ن م:ـعـنـ : ت :چیس:ت :؟ :آی:ا :انس::ان :ب:ه مع:ن:ویت :نیازم:ن:د فـر:ا :وا:ن:ی :ا :ز :ج:مل:ه م:وارد: :ذی:ل :ر: :وب:رو :ا:س:ت :م:عن:وی : ت : ،:هم:یش:گ:ی ه :م:عن:و:ی : ه م :عن:و:یت: :چ::یس:ت :؟ :آی:ا :نی:ا: :ز :ا:نس:ا:ن :ب: : من:دی: :انس:ا:ن :ب: : ت ن:یا: :ز : ت :؟ جه : اس: : عص:ر :ی ب:ه :م :عن:و:یت ت یع:نی: :ا:نس:ا:ن: :در :ه:ر :مق:ط:ع زم:ا:نی: : :و د :ر :ه:ر ا:ن:د:یش:ه: :ا:ی :و :د:ر ه:ر : اس: : ت :ا:ز نیا:زمن:دی :انس:ان: ی ا::نس:ان س:نت:ی ب:ه :م:عن:و:ی : من:د: : ه :ب:رن::یا:ز: : :الو: : ح:ا:ج:ت د:ار:د؟ :آی:ا :م:ی: :ت:و:ان ع: ت : ،:تحق:ق :پ:ذی:ر اس:ت: :؟ ان:س:ا:ن: ه :م:عن:و:ی:ت :دم: :زد:؟ :آی::ا :ن:ی:ا :ز :ب:ه م :عن:وی : م:د: :رن: :و پ:س:ا :م:در:ن :ب: : خت:ی ، :ان:ـسـا:ن ش:ـنـاخ:ـتـی :و ی :مع:رفت :ش:نا:ختی ، :ج:ه:ا:ن ش:ن:ا : مع:ن:وی :ا:ز :چ:ه : :کا:رک:ر:ده:ا: : ه ه:ای ر:وان درم:انی ت ؟ :دی:دگاه ص:ا:حب :نظ:ران :ود:ی:دگا : :وظ:ـیـف:ـه شـنـاخـت:ـی ب:ـرخ:ـودا:ر اس:ـ : در مو:رد معنوی:ت چیست:؟ معنویت چیست؟ ‏ معنویت تعاریف متعددی دارد: ‏ معنویت در لغت ،مصدر جعلی معنوی و به‌معنای معنوی بودن است و معنوی ،منسوب به «معنی» مقابل لفظی و به معنای حقیقی ،راست ،اصلی ،ذاتی ،مطلق ،باطنی و روحانی است .این اصطالح همچنین مقابل مادی ،صوری ،شکل ظاهری ،و معنایی که فقط به قلب شناخته می‌شود و زبان را در آن بهره‌ای نیست ،می‌باشد .اعتقاد به قدرتی که در جهان عمل می کند (فرهنگ دهخدا). ‏ ‏ معانی دیگر آن عبارتند از؛ ‏ احساس ارتباط درونی با تمام مخلوقات زندگی، ‏ آگاهی از هدف و معنای زندگی و رشد ارزش های فردی، ‏ راهی که به معنا ،امید ،آرامش و صلح درونی در زندگی منجر می شود. ‏ معنویت اغلب با مذهب همراه است در حالی که بسیاری معتقدند معنویت بدون مذهب نیز رشد می یابد. ‏ غمخواری ،نوع دوستی و تجربه صلح درونی از خصوصیات معنویت است. ‏ مطالعات نشان می دهد که معنویت نقش بزرگی در فرآیند شفابخشی دارد چگونه معنویت بر سالمت اثر می گزارد؟ معنویت موجب رشد مهارت های مقابله ای و حمایت اجتماعی می شود .خوش بینی و امید را افزایش می دهد ،منجر به احساس آرامش شده و احساس افسردگی و اضطراب را کاهش می دهد. معنویت بطور مثبتی بر ایمنی ،سیستم قلبی ـ عروقی ،هورمون ها و سیستم عصبی تاثیر دارد. ‏ تـاريخچه اي از روان درمـاني و معنويت : ‏ ‏ ‏ ‏ يكي از نخستين كساني كه اين مسأله را مطرح كرد ويليام جيمز فيلسوف و روان شناس آمريكايي بود .او مي گويد « :ايمان ،بدون شك مؤثرترين درمان اضطراب است ».و اضافه مي كند « :ايمان نيرويي است كه بايد براي كمك به انسان در زندگي وجود داشته باشد ،فقدان ايمان ،زنگ خطري است كه ناتواني انسان را در برابر سختيهاي زندگي اعالم مي دارد» . و در جايي ديگر مي گويد « :ميان ما و خداوند رابطه اي ناگسستني وجود دارد ،اگر ما خود را تحت اشراف خداوند متعال درآوريم و تسليم او شويم ،تمام آمال و آرزوهايمان محقق خواهد شد » .و در جايي ديگر بيان مي دارد « :همان طور كه امواج خروشان و غلتان اقيانوس نمي تواند آرامش ژرفاي آن را برهم زند و امنيت آن را پريشان سازد ،شايسته است كه دگرگونيهاي سطحي و موقت زندگي ،آرامش دروني انساني را كه عميقًٌا به خداوند ايمان دارد ،بر هم نزند چرا كه انسان متدين واقعي ،تسليم اضطراب نمي شود و توازن شخصيت خويش را حفظ مي كند و همواره آمادة مقابله با مسائل ناخوشايندي است كه احتماًال روزگار برايش پيش مي آورد » . كارل يونگ مي گويد«:در طول سي سال گذشته افراد زيادي از مليتهاي مختلف جهان متمدن‌،با هم مشورت كردند و من صدها تن از بيماران را معالجه و درمان كرده ام ،اما از ميان بيماراني كه در نيمة دوم عمر خود به سر مي برند حتي يك بيمار را نيز نديدم كه اساسًا مشكلش نياز به يك گرايش ديني در زندگي نباشد .به جرأت مي توانم بگويم كه تك تك آنها به اين دليل قرباني بيمـاري روانـي شده بودنـد كـه آن چيزي را كه اديـان موجود در هر زمـان به پيرامون خود مي دهند ،فاقد بودند و فرد فرد آنها تنها وقتي كه به دين و ديدگاههاي ديني بازگشته بودند به طور كامل درمان شدند». روان كاو ديگري به نام بريل معتقد است « :انسان متدين واقعي هرگز دچار بيماري هاي رواني نخواهد شد». نظريـة روان كـاوي و دين : ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ بسياري از درمانگران به شدت غير مذهبي ،يا به ناديده گرفتن معنويت تمايل دارند ،يا آن را به عنوانم مكانيسمي دفاعي از قبيل بازگشت ،يا چيزي كه مراجع آن را به طور طبيعي كنار خواهد گذاشت در نظر مي گيرند .اين ديدگاه غالبًا مربوط به درمانگراني است كه از فرويد تبعيت مي كنند .با اين همه و با وجود آنكه ديدگاه فرويد دربارة مذهب و معنويت بردنياي روان كاوي تسلط زيادي داشت ،حتي در همان آغاز رونق روانكاوي ،ديدگاه مخالفي توسط كارل يونگ بيان شد .يونگ مذهب را نه براساس ايمان و اعتقاد ،بلكه بر حسب تجربه ،در نظر گرفت و گفت كه « : اصطالح مذهب » به نگرش اشاره دارد كه مختص هشياري تغيير يافته براثر تجربه ماموراء الطبيعه ]نامينوئيسم[ است ( .وست ،ترجمة شهيدي و شيرافكن . )1383 ، فروید نگرشی بی اعتنا به معنویت و تجربه های معنوی داشته و دین را نشانه روان آزردگی می داند .او نیاز نوع بشر به مذهب را به تجربه های اولیه ی دوران کودکی مربوط می داند که از درماندگی کودک و در نتیجه ابراز نیاز و عالقه او به پدر نشات می گیرد. از نظر فروم هر عقيده و فكري تنها در صورتيكه در ساختار شخصيت فرد ريشه و زمينه داشته باشد به شالوده محكمي استوار است .هيچ فكر و عقيده اي از خميرة عاطفي خود نيرومندتر نيست در اين صورت هدف برداشت روان كاوانه از دين و فهم و درك واقعيتهاي انساني در پس سيستمهاي فكري است .كه اين سوال مطرح مي شود كه آيا نظام فكري مزبور از داخل يك خميرة عاطفي ريشه گرفته و توسعه يافته يا يك عقيدة توخالي است؟ پژوهشگران در تالش خود براي تشخيص واقعيت انساني در پس يك نظام فكري در مرحلة اول بايد نظام مزبور را به عنوان يك كل مورد توجه قرار دهد .مفهوم هر جزء واحد يك سيستم فلسفي و ديني تنها در زمينة كلي آن سيستم تعيين مي شود ( فروم ،ترجمة نظريان .)1359 ،ولي فروم عقيدة ديگري كه دارد اين است كه :در بررسي سيستم به عنوان يك كل ناهماهنگي ها و تضادهايي كه در كل وجود دارد حائز اهميت است .كه اين ناهماهنگي ها و تضادها غالبًا نمايشگر تضاد بين افكار و عقايد خودآگاه و احساس و عاطفه اي است كه شالوده آن كل قرار گرفته است. در صورتيكه روان كاو و اساسًا به واقعيت انساني در پس دكترينهاي مذهبي عالقه مند باشد متوجه خواهد شد كه گاه يك واقعيت انساني شالوده اديان مختلف و گاه طرز فكرهاي متضاد انساني كه پاية تعاليم بودا ،اشعيا ،مسيح، سقراط و اسپيورا را تشكيل مي دهد اساسًا يكي است زيرا محتواي آن كوشش براي نيل به محبت ،عشق ،حقيقت و عدالت است. روانشناسي ديني يونگ: ‏ ‏ یونگ با تایید واقعیت روانی نیاز معنوی و مذهبی در انسان ،معتقد است که در نهایت رنج هر فرد روان رنجور را می یابد .رنج برای کسی به شمار می آید که هنوز معنای خود را درنیافته است .یونگ بر خالف فروید تجربه های معنوی و مذهبی را به عنوان جنبه های بالقوه سالم از هستی انسان در نظر می گیرد .وی معتقد است خداوند یک کهن الگو بوده و تجلی عمیق ترین سطح ذهن ناهشیار (ناهشیار جمعی) است .این شکل کهن الگویی از خداوند به عنوان یک واقعیت روانی و به مثابه بعدی فعال در درون زندگی روانی می باشد .همچنین یونگ اعالم داشت بیماری قرن ما بیماری مذهب است در اثر تکنولوژی وجود تعالیم و کوته نظری و تعصب، بشر قرن بیستم ال مذهب شده و سرگشته در جستجوی روح خود است و تا مذهبی نیابد آسایش ندارد .او می افزاید فاصله گرفتن از دین باعث احساس پوچی و بی هویتی در زندگی شده است و داشتن مذهب و آرمان به زندگی معنا و مفهوم می بخشد .البته آن کسی که با شهامت در راه خود شناسی گام گذارد ،به خدا شناسی می رسد و در مرحله آخر به تکامل نفس می رسد .از او بسيار نقل مي كنند كه گفته است « :در ميان بيماراني كه در نيمة دوم زندگي ،يعني حدود 35سالگي هستند ،حتي يك نفر را نديده ام كه در حقيقت مشكلش ،پيدا كردن ديدگاه مذهبي از زندگي نبوده باشد» (وست ،ترجمه شهيدي ،شير افكن . )1383 ، يونگ با تكيه بـر ناهشيار جمعي نه تنها به لحاظ نظري راهي نو در معرفت بشر به آنچـه از طريـق علـوم تجربي و عقل گرايي قرن نوزدهم قابل وصول نيست ،ارائـه مـي نمايـد؛ بلكـه بـه لحـاظ عملي ،روشي براي درمان روان نژندي همگاني عصر مـا ،پـوچي و بيهـودگي ناشـي از فقدان ارتباط معنوي بشر با ناهشيار، مطرح مي كند .يونـگ در بـاب ديـن ،بـيش از هـر موضوعي سخن گفته است؛ زيرا همانگونه كه وي اشاره مي‌كند بي ترديد ،دين يكي از قديمي ترين و عمومي ترين تظاهرات روح انساني است .مهمترين خطاي روش فرويد ،از نظر يونگ اين است كه وي نه از موضع روانشناسـي ،بلكـه از موضـع فيلـسوف بـا مسئله دين مواجهه داشته است .نگرش فلـسفي بـه انديـشه هـاي دينـي ،روي آورد نقـد منطقي و قضاوت است؛ حال آنكه در نگرش روانشـناختي ،قـضاوت مغفـول اسـت و شناخت انديشه هاي ديني به منزلة واقعيت (بدون توجـه بـه حقانيـت و عـدم حقانيـت) لحاظ مي شود .فرويد در سطح قضاوت قرار گرفته و صرفًا به دليل روش دگماتيك خود انديشةديني را موهوم پنداشته است و به همين سبب از شناخت واقعيـت ديـن محـروم مانده است. آلپورت و دينداري: ‏ آلپورت بر آن است كـه احـساسات دينـي نـه مـاهيتي صـرفًا عقالنی دارند و نه كـامًال غيرعقالنـي؛ بلكـه بيـشتر تلفيقـي از احـساس و تفكـر منطقـي اسـت .در واقـع دينداري ،فلسفه اي از زندگي براي فـرد ارائـه مـي كنـد كـه نـه تنهـا مـاهيتي عقالنـي دارد ،بلكـه بـه لحـاظ احـساسي و هيجـاني نيـز ارضـاكننده اسـت .بنـابراين ،آلپـورت نتيجه مي گيرد كه تمـام اديـان بـزرگ دنيـا نـوعي جهـان بينـي بـراي پيـروان خـود بـه ارمغان مـي آورنـد كـه هـم سـادگي منطقـي دارد و هـم زيبـايي هارمونيـك .آلپـورت معتقـد اسـت احـساسات دينـي مـي تواننـد در فرآينـد تحـول خــود بــر چنــين ريــشه هــاي نابالغانــه اي غلبــه يابنــد و برانگيــزه هــايي كــه از آنهــا سرچشمه گرفته انـد ،چيـره شـوند .بـا وقـوع چنـين پديـده اي ،ديـن انگيـزة برتـر در زنــدگي فــرد مــي شــود .بــه عبــارت ديگــر ،احــساسات دينــي بــه يــك كــنشوري خودمختار در چارچوب شخصيت دست مي يابند. ‏ ‏ تالش هاي زيادي براي تفكيك مذهبي بودن و معنويت سالم و ناسالم صورت گرفته است كه يكي از مؤثرترين آنها ،تالش آلپورت در اين زمينه است. ‏ آلپورت معتقد بود كه ما مي توانيم موضع مذهبي افراد را براساس دو نوع نگرش طبقه بندي كنيم: ‏ - 1افرادي كه مذهب آنها ناپخته و بيروني است كه اين افراد از مذهب به نفع خود بهره مي برند گرايش كم عمق فرد به يك مذهب يا فرقة خاص ،توسط خود او و به طور انتخابي شكل مي گيرد تا نيازهاي بعدي او را ارضا كند .در اين نوع مذهب ،توجه فرد به سوي خدا معطوف مي شود ،ولي باز هم اين توجه شامل صرف نظر كردن از خود نمي شود. ‏ - 2افرادي كه مذهب آنها پخته و دروني است كه اين افراد انگيزة اصلي خود را در مذهب جستجو مي كنند و با پيوستن به مذهب يا فرقه اي خاص ،در تالش دروني سازي مذهب و پيروي كامل از آن هستند ( وست ،ترجمة شهيدي و شير افكن .)1383 ، فرانكل و دين : ‏ از آنجاكه فرانكل در روان درماني خود همواره بر معناجويي تأكيد دارد، دين را نيز در همين راستا تعريف مي كند :دين تكاپوي بشر براي يـافتن معنـايي غـايي يـا نهـايي در زندگي است .يعني رفتن به سمت دين، برخاسـته از درون فـرد اسـت و او بـه سـوي انتخاب دين حركت مي كند، نه اينكه چيزي او را به اين امر واداشته باشد .به بيان ديگـر ،دين باوري نه تنها از سر جبر نيست كه در اينصورت ديـن پنـداري واهـي مـيگـردد« بلكه در نهايت آزادي و از سر مسئوليت پذيري است و اين در مورد همة انسانها صادق است؛ زيرا يك احساس مذهبي عميق و ريشه دار در اعماق ضمير ناهـشيار(يـا شـعور باطن) همة انسانها وجود دارد .بنابراين، احساسات دينـي امـوري عارضـي و تحميـل شده از بيرون نيست؛ بلكه ريشه در ناهشيار روحاني ما دارد و اين بـدان معناسـت كـه براساس برداشت خاصي از نظرية فطرت مي تـوان گفـت احـساسات دينـي از نظرگـاه فرانكل فطري اند؛ يعني دينداري امري ثانوي نيست كه طي فرايند خاصي حاصل شده باشد؛ بلكه نهاد آن در درون آدمي ريشه دارد. پس دينداري همزاد و همراه آدمي است. درمان انسان گرایی: ‏ ‏ در سنت انسان گرایی،موضوع معنویت واین معنویت در درمان چگونه مورد استفاده قرار میگیرد ،بستگی به درمان گران ومکاتب نظری آنها دارد .درمان گران انسان گرا بیشتر از روانکا وان تمایل دارند که از سالمت احتمالی در معنویت مراجع اطمینان حاصل کنند وکمتر احتمال می رود که تجربه های عرفانی مراجع را بر حسب مکانیسم دفاعی واپس روی در او تفسیر کنند (آلمن وهمکاران.)1992، بیشتر درمان گران انسان گرا از یک مدل کلی پیروی می کنند که بر مبنای آن،افراد به عنوان موجودات فیزیکی ،هیجانی ،عاطفی و معنوی در نظر گرفته می شوند .در نتیجه معنویت وتجربه های معنوی نیز پذیرفته شده است وحتی به عنوان پدیده قابل اکتشاف ازآنها استقبال می شود.البته کمتر احتمال دارد که در مقایسه با درمان گران فرا فردی ،درمانگران انسان گرای سنتی در ارتباط با چنین پدیده ای تجربه داشته باشند .همچنین با توجه به این که در برنامه های آموزشی درمان گران انسان گرا مسائل معنوی وفرا فردی به صورت سطحی مطرح می شود .واین برنامه ها معموال نظام مند وطرح ریزی شده نیستند ودر نتیجه واکنش به معنویت مراجع نیز معموال به شخص درمان گر بستگی دارد . روان شناسی فرا فردی : روان شناسی فرا فردی معموال شاخه ای از روان شناسی انسان گرا محسوب می شود اما به نظر می رسد که این رشته استحقاق آن را دارد که به عنوان یک مکتب روان شناسی منحصربه فرد نیز بررسی شود.رویکردهای فرا فردی ،سه نیروی اولیه را مطرح می کنند ودر عین حال از مفاهیمی که انسان را فقط موجودی شهودی ،عرفانی ،روانی ومعنوی می دانند فرا تر مروند .اما مهمتر ازهمه این است که در این رویکرد انسان به عنوان موجودی وحدت پذیر ودارای توانایی بالقوه برای رشد جامعه کلیه استعدادهایشان به شمار می آید(هندریکس ووین هولد)1982، رویکردهای التقاطی ویکپارچه: تکیه و تمرکز اصلی رویکردهای التقاطی و یکپارچه ،بر درمان کوتاه مدت است که احتمال دارد باعث شود توجه دقیق به مسائل کاهش یابد. یکی از مشکالت کارکردن به عنوان درمان گر التقاطی یا یکپارچه ،انتخاب یک پایگاه فلسفی مناسب برای یکپارچه کردن وجوه درمان است برای مثال ایگان با اینکه دارای زمینه یسوعی بوده است ،بر انسان گرایانه بودن فلسفه اساسی خود ،اصرار زیادی می ورزد در چنین چارچوبی،راهکارهای ویژه ای که از منابع مذهبی اقتباس شده میتوانند به طرز مشابه با همان راهکارهای رفتاری شناختی که قبال شرح آن رفت ،مورد استفاده قرار گیرند با این همه در کتاب ایگان تحت عنوان"یاری دهنده ماهر"هیچ اشاره ای به معنویت یا مذهب نشده است. درمان چند فرهنگی : ‏ ‏ مشاوره چند فرهنگی،نوعی مشاوره است که با افرادی دارای زمینه های فرهنگی متفاوت ومختلف یا بین آنها،صورت می گیرد(جکسون.)1995:3، جان مک الد در کتاب (مقدمه ای بر مشاوره)می گوید کاربرد مشاوره چند فرهنگی به آسانی با رویکردهای اصلی مشاوره قابل انطباق نیست.برخی از مشاوران چند فرهنگی ،به صورت تمام و کمال در حیطه مکاتب روان پویایی،انسان گرایی،یا شناختی-رفتاری قرار می گیرند اما برخی دیگر از آنها،بیشترالتقاطی و ترکیبی عمل می کنند.جمعبندی او این است که (مشاوره چند فرهنگی ،رویکردی یکپارچه است که نظریه یی فرهنگ مدار در باب هویت فردی را به صورت زیر بنای گزینش نظرات و فنون مشاوره به کار می رود).بنابراین مشاوره چند فرهنگی،عضویت در یک یا چند فرهنگ را یکی از عوامل اصلی رشدهویت فردی میداند،و بررسی مشکالت شخص از دیدگاه فرهنگ او ونظر این فرهنگ در موردسالمتی و بهزیستی،را الزم می شمارد. نظريـة رفتـارگرايي شناختي: رفتاردرم:انی برخاس:ته از نظ:ر اس:کینر اختالالت زن:دگی اف:راد را می:ن :د:ل:ی:ل ی:ادگی:ری :زدا:یی :را :در ه و ب:ه :ه: : :نا:ش:ی :از ی:ادگ:یری :دا:نس:ت: : مر:ک:ز :ب:ر: ه :ج:ای ت : ی ب: : :ص:الح: :آن :ه:ا: :م:وث:ر :م:ی :دا:ن:د: .ر:ف:ت:ا: :ر :د:رم:ا:ن : ا : ه ه:ا ،ب:ر :رفت:ار :قاب:ل ها:ی د:رونی :ما:نن:د: :ر:ویا:ه:ا،:تخی:الت :و :تکا:ن: : فر:آی:ن:د : :ن" ه :هم:ین :د:لی:ل" روآ : ه تغ:ی:یر :آن :تمرک:ز د:ار:د :.ب: : مش:ا:ه:ده :و نح:و : معتق:د اس:ت ک:ه رویکرده:ای رفت:اری کم:تر می توانن:د در زمین:ه معنویت ،سخنی داشته باشند. با اين ح:ال اخ:يرًا پيش:رفتهايي در اين زمين:ه ص:ورت گرفت:ه و از د:رما:نه:اي :ش:ن:ا:ختي –:ر:فت:اري :د:اراي: :م:حت:واي :م:ذ:هبي: ،ب:ا :م:و:فقيت: ا:س:ت:فا:ده :ش:ده :اس:ت :. :ا:ين :ن:وع: :درم:ان: :ب:ه :خص:وص :د:ر :م:ور:د :ن م:را:ج:ع:ا:ني: :ك:ه :گ:رايش::م:ذه:بي :دا:ش:ته:ان:د::م:وف:ق:يت :آم:ي:ز :ب:و:ده::و :اي : ه ن:ب:ود:ه: :ا:س:ت: :.:در: ه :د:ي:دگا:ه: :م:ذهب:ي د:رم:ا:نگ:ر: :و:ابس::ت : :تو:في:ق :ب: : ه :ه:اي :انجي:ل و: خ:ص:وص :اس:ت:فاده ا:ز :ز:م:ي:ن:ه ه:اي: :ا:له:ي:ات ب:ر :پ:ا:ي:ة آ:ي: : ه دي:د :گا:ه :م:ذه:بي: :ند:اش:ت:ند :در ر پ:ر:داز:ي :،درم:انگ:ران:ي ك: : ت:ص:و:ي : م:قايس:ه ب:ا :درم:انگ:ران د:اراي :گ:رايش :م:ذهبي :،نت:ايج ب:ه:تر:ي ب:ه دست آوردند ( .وست ،ترجمة شهيدي ،شيرافكن .)1393 ، نظريـة يـادگيري اجتمـاعي : ‏ ‏ ‏ ‏ براساس نظرية يادگيري اجتماعي ،رفتارهاي انحرافي و مجرمانه اساسًا به وسيلة تداعي هاي فرد رخ مي دهد. تداعي ها ،معاني يا الگوهاي رفتاري هستند كه فرد قبًال آن را كسب كرده و به او اجازه بروز (تقويت) يا نحي (تنبيه) چنين رفتارهايي را مي دهد . نظريه پردازان اجتماعي معتقدند كه همرنگي امري طبيعي است و اين سوال را مطرح مي كنند كه چرا مردم قوانين را زيرپاي مي گذارند ؟ و خود نيز پاسخ مي دهند كه براساس اين نظريه فرد ياد مي گيرد كه قانون شكن باشد ،چرا كه از طريق گروههاي اوليه مثل خانواده و دوستان اين اعمال را ياد گرفته است. بيشتر نظريه پردازان يادگيري اجتماعي دربارة مذهب كمتر سخن گفته اند ولي مذهب مي تواند نقش مهمي را در يادگيري نگرشها و شيوه هاي زندگي فرد ايفا كند ( صادقي . ) 1381 ، نتيجـه گيـري : ‏ كنكاش دربارة معنويت و تجربه هاي معنوي ،با اين پيش فرض همراه بوده كه افراد داراي زندگي معنوي فعال ‌،بدون شك از نظر روان شناختي افراد سالمي هستند اما بديهي است كه اين امر هميشه و در مورد همة انسانها صادق نيست .براي انساني كه با ذهنيت مذهبي ،كمك درماني مي طلبد، مسائل بهداشت رواني به ويژه در ارزيابي و تشخيص ،به طرز روشني مدنظر قرار مي گيرد. ‏ اعتماد و توكل به منبع ازلي و ابدي كه توان خداوند باالتر از سطح ماديات است در تقويت قواي روحي آدمي بسيار مؤثر خواهد بود از اين رو برقراري ارتباط با خداوند در قالب دعا و نيايش عزت نفس وااليي را به انسان مي دهد. ‏ نهايت اينكه ،كارشناسان ديني و درمانی در مورد ارزشمند بودن نقش معنویت در زندگي فردي و اجتماعي اتفاق نظر داشته وآن را يكي از بهترين و تأثير گذارترين فعاليتها براي كسب آرامش روحي و رواني دانسته و اعتقاد دارند عمل معنوي اعتماد به نفس ،شجاعت و عزت نفس را در انسان افزايش خواهد داد. معرفی کنفرانس ها در زمینه معنویت و مذهب چهارمین کنفرانس بین المللی مذهب و معنویت در جامعه درکاستاریکا2014 آوریل30 تا29 /http://religioninsociety.com معنویت و سالمت اروپا،چهارمین کنفرانس مذهب در مالتا2014 می24 تا22 /http://www.ecrsh.eu  معرفی افراد متخصص در زمینه معنویت و مذهب در روانشناسی برای روانشناسی مذهب و معنویت در نظر گرفته شده است که تمامی افراد متخصص در این زمینه در1976 در انجمن روانشناسی آمریکا از سال36 بخش .این انجمن گرد هم آمده اند http://www.apadivisions.org/division-36/index.aspx :برخی از این افراد عبارتند از  )Kenneth I. Pargament( کنت پارگامنت مذهب و معنویت،سر دبیر کتاب راهنمای انجمن روانشناسی آمریکا؛ روانشناسی APA Handbook of Psychology, Religion and Spirituality(2013) :نویسنده کتاب های Spirituality integrated psychology” (2011)“ Spiritually Integrated Psychotherapy: Understanding and Addressing the Sacred” (2007) “ The Psychology of Religion and Coping: Theory, Research, Practice” (1997) “ :مقاالت مرتبط اخیر Migraines and meditation: does spirituality matter? (2008) Sacred changes: Spiritual conversion and transformation. (2004)  )Crystal L. Park( کریستال پارک :نویسنده کتاب Handbook of the Psychology of Religion and Spirituality (2013)                         )Thomas G. Plante( توماس پالنت  :نویسنده کتاب های  Religion, Spirituality, and Positive Psychology: Understanding the Psychological Fruits of Faith(2012)  Contemplative Practices in Action: Spirituality, Meditation, and Health(2010)  Spiritual Practices in Psychotherapy(2009)  Spirit, Science, and Health: How the Spiritual Mind Fuels Physical Wellness(2007)  Faith and Health: Psychological Perspectives(2001)  :مقاالت مرتبط اخیر  Spiritual modeling self-efficacy (2012)  What the spiritual and religious traditions offer psychologists (2010)  How does one become spiritual? The Spiritual Modeling Inventory of Life Environments (SMILE) (2009)   )Lisa Miller( لیزا میلر  :نویسنده کتاب  The Oxford Handbook of Psychology and Spirituality (Oxford Library of Psychology) (2013)  Spirituality in Clinical Practice: Theory and Practice of Spiritually Oriented psychotherapy (2011)  :مقاالت مرتبط اخیر  Spiritual Psychology and Parenthood (2008)  Parent and Peer Relations and Relational Spirituality in Adolescents and Young Adults (2011)  Spirituality and Major Depression: A Ten-Year Prospective Study (2012)   )Richard L. Gorsuch( ریچارد گرزوخ  The psychology of religion: An empirical approach (2003) :نویسنده کتاب های  Integrating psychology and spirituality? (2002)  منابع: ‏ ‏ ‏ .1غفوری ،سمانه و همکاران(.)1392اثربخشی روان درمانی معنوی مبتنی بر بخشودگی در افزایش رضایت زناشویی و کاهش تعارضات در شهر مشهد.اصول بهداشت روانی.سال ،)1(15ص 406-41 . 2روان درمانی و معنویت /نویسندهویلیام وست ،مترجمان دکتر شهریار شهیدی ،سلطانعلی شیرافکن -.تهران:رشد232 .1393،ص .3یونگ ،کارل گوستاو )بی تا( ،روان شناسی و دین ،روحانی ،فواد )مترجم 1370ش( تهران :شرکت سهامی کتاب های جیبی ،با همکاری مؤسس هي انتشارات امیرکبیر. ‏ ‏ ‏ .4قربانی ،نیما ) 1383ش( معنویت؛ روی آوردی تجربه ای ،گوهرشناختی ،و مدرن به دین یا یک سازه ي 2فلسفه ( 98 69 ،روان شناختی ،مقاالت و بررسی ها76 ، .5کولینز ،جی .ار؛ وودز ،تی .ای ) 2001م( ،روان شناسی دین و نقش دین در سالمت جسم و روان (12)، 83 78 . ،حیدری .مجتبی )مترجم 1382 ،ش( مجله ي علمی تخصصی معرفت 12