هندسه در طبیعت

به نام خدا هندسه در طبیعت و معماری استاد :سرکارخانم صالحی ‏C محقق :پگاه شیشه گر 1405 هندسه همه چیز در جهان هستی دارای هندسه ای منظم و نامنظم است. انسان نیز از نظم و هندسه طبیعت استفاده نموده در زندگی خود.که یکی از آنها معماریست. در ادامه به برسی هندسه در طبیعت و معماری میپردازیم. هندسه یا هنداسک پهلوی = اندازه هندسه همراه با ریاضیات از نظر فارابی آنچه به نام هندسه شناخته می شود ،دو بخش است، هندسه نظری هندسه عملی. هندسه نظری درباره ی خطوط و سطوح و احجام سخن می گوید ،پس همان دانش هندسه بر روی كاغذ است. هندسه عملی درباره دانش هندسه روی چوب و فلز و آجر و دیگر محسوسات است هندسه از نظر عالمان: عقل روحانی ﻫﺪف ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻫﻨﺪﺳﻪ را آﻣﺎده ﻛﺮدن ﻧﻔﺲ ﺑﺮاي ﻋﺮوج ﻣﻠﻜﻮﺗﻲ از این عالم به عالم ارواح و حیات جاوید. هندسه طبیعت انواع هندسه آزاد : نیروهای درونی تمایل به هندسه و شکل خاصی دارند ، اما نیروهای بیرونی (محیطی ) سبب می شوند ،شکل بر اساس اصل انطباق با محیط به هندسه خاص خود دست یابد. هندسه منظم (ذاتی) : مستقل و وابسته به خود است. ذات اشیا به صورت بالقوه و استعداد درونی گرایش به این اشکال وجود دارد( .تقارن و نظم دارن) مثل کندو عسل ،دانه برف و... هندسه منظم بی جان گیاه جانور الگو زندگی هندسه آزاد بی جان گیاه جانور الگو زندگی زیبایی هندسه در طبیعت بر دو اصل جدانشدنی استوار است ایستایی ارتباط سازه و هندسه طبیعت ،هندسه اش را بر اساس شرایط عملکردی و در جهت هماهنگی با دیگر اجزای خود و با اهداف استحکام بخشی ،کاربردی و اقتصادی انتخاب می کند و در بعضی موارد نیز با تغییرات هندسی ،در طول فرایند رشد ،سعی در پاسخگویی به شرایط عملکردی ،اقتصادی و استحکامی می باشد . به عنوان نمونه استفاده از شبکه های مثلثی مکررا در طبیعت دیده می شود. .شبکه های مثلثی متراکم ترین پیوند اجزا برای کارایی است . نمونه های عینی این اصل در معماری می توان در "گنبد ژئودزدیک مشاهده کرد . هندسه در معماری هندسه وجود خارجی ندارد و می‌توان از آن به عنوان منطق طراحی نام برد که آن‌هم در نحوه آرایش معماری ظهور می‌کند. فضایی که در جهت برطرف‌کردن نیازهای انسان ایجاد شده. فضایی که وابسته به زمان است و از آن بسیار تأثیر می‌پذیرد و درنهایت ماندگار و دارای هویت می‌باشد. اکنون معماری اتفاق افتاده است .هندسه ،فضا و معماری در تعامل کامل با یکدیگر می‌باشند و درواقع بدون درنظر گرفتن هندسه فضایی شکل نمی‌گیرد تا معماری .  انسجام کل بنا تاثیر هندسه در معماری درک بهتر بنا تنظیم و کنترل فضا ها افشــار نــادری می نویســد فضــای معمــاری بــر اســاس نوعــی« هندســه ســاده و پیچیــده شــکل می گیــرد و در هــر حــال از محیــط طبیعــی بســیار ســاده تر اســت و انســان در طــول تاریخ ســلطه اش را بر طبیعــت از طریق , نظم هندسی پالن هندسه دایره برای تبدیل به مربع توسط مثلث استفاده میشد هندسه مستطیل یکی از اشکال پر کاربرد در معماری هندسه مربع .زیر مجموعه مستطیل است بسیاری از بناها مربعی مثل آتشکده نظم هندسی پالن تقارن یک اصول کامال استوار بر نظم هندسی با آهنگ منظم باغ شاهزاده ماهان گنبدقابوس نظم هندسی نما برای دسترسی به تعادل بصری بکار میرود. احساس تعادل زمانی صورت میگیره که بار احساسی شکل ها در دو طرف ترازو یکسان باشد. در گذشته اجزا قائم و افقی بودند که تعادل بصری را ایجاد میکرد. نظم هندسی نما تقارن برج شهیاد هندسه پنهان کالت نادری هندسه پنهان این هندسه بر مبنای شش ضلعی منتظم است. شکل به دست آمده در نما و مقطع صدق می کند و در عین حال بدون تغییر بر پالن قابل انطباق است. تناسبات طالیی ایران بر مبنای سری فیبوناچی ،نسبت طالیی رابطه بین دو نسبت است. اعداد فیبوناچی که در بسیاری از عناصر در طبیعت قابل ردیابی هستند ،یک نسبت ۱به ۱.۶۱را دنبال می‌کنند .این همان چیزی است که نسبت طالیی نامیده .می‌شود ،٣۴ ،٢١ ،١٣ ،٨ ،۵ ،٣ ،٢ ،١ ،١ ،٠ ۵۵ الگوی این اعداد یک سری فیبوناچی است. در این سری ،غیر از دو عدد اول ،هر عدد برابر با جمع دو عدد قبل از خود است و تقسیم هر جمله به جمله قبل از خود یک سری است که به سمت نسبت طالیی میل می‌کند .از همان‌طور که می‌دانید مارپیچ‌ها به طور دائم در طراحی این نسبت با نام مستطیل مورد استفاده قرار می‌گیرند .اعداد فیبوناچی اساس ستاره‌ها و بسیاری از اشکال هندسی دیگر هستند .حتی طالیی نیز یاد می شود و .صورت انسان نیز از این الگو پیروی می‌کند شکلی است که در آن همه نسبت ها ١به 1.618 ارتباط هنر و این اعداد زمانی رخ می‌دهد که این اعداد به اشکال و الگوهای مختلفی از جمله مارپیچ‌ها ،شکوفه‌ها و شاخه‌ها تبدیل می‌شوند .این اشکال در طبیعت و هنر قابل مشاهده هستند .این‌ها از همان تقسیم اعداد سری و نزدیک شدن به نسبت طالیی به دست می‌آیند همان‌طور که می‌دانید مارپیچ‌ها به طور دائم در طراحی مورد استفاده قرار می‌گیرند .اعداد فیبوناچی اساس ستاره‌ها و بسیاری از اشکال هندسی دیگر هستند .حتی صورت انسان نیز از .این الگو پیروی می‌کند نحوه کشیدن مستطیل طالیی برج و میدان آزادی: طول بنا ۶۳و عرض ان ۴۲است که :۴۲=۱٫۵ ۶۳و به عدد طالیی نزدیک می‌باشد.سبک معماری آن نیزطاق بزرگی است که تلفیقی از سبک هخامنشی و ساسانی و اسالمی است که منحنی آن با الهام از طاق کسری معماری ایران باستان را تداعی می‌نماید. پل ورسک در مازندران: این پل بر روی رودخانه ورسک در مجاورت سواد کوه بنا شد .بلندی این پل ۱۱۰متر است وطول قوس آن ۶۶متر می‌باشد(.)۱۱۰ :۶۶ = ۱٫۶ طبیعت لئوناردو داوینچی اولین کسی بود که نسبت دقیق استخوانهای انسان را اندازه گیری نمود و ثابت کرد که این تناسبات با ضریب عدد طالیی هستند. تناسبات طالیی در طبیعت هندسه در تزیینات معماری جايگاه نقوش هندسي در معماري عصر صفويه: تبعيت از قاعده‌هاي تقارن ،انعكاس ،تكرار و نظم هندسي طرح‌هاي هنري اسالمي گونه‌اي از طراحي‌هاي سنتي ايرانيندكه عالوه بر زيبايي ،قواعد و اصول هنري و رياضيات فرمي انواع نه چندان پيچيده و كم تنوعي از اين گونه طرح‌ها را درساير كشورها و در ايران ما قبل اسالم نيز مي‌توان جستجو كرد كه در آن‌جا به منظور جداسازي زمينه و بستر كار از كادرها و حواشي يا در تزيينات نواري و خطي آثار مختلف سنگي ،چوبي ،شيشه و موازئيك و همچنين در بخش‌هايي در داخل بناها مانند در و پنجره و سقف يا كف اتاق كه مواد و مصالح بكار رفته براي طراحي به تبعيت از فرم‌هاي هندسي است بكار گرفته شده‌اند. نقوش هندسي دايره مربع مثلث مستطيل لوزي بيضي ذوزنقه اين نقوش پيچيده و زيبا ساختار ساده‌اي دارند واز تكرار واحدهاي دايره ،مربع ومثلث به دست مي‌آيند. نقوش هندسي از ديرباز مورد توجه ايرانيان درخلق آثار پرشكوه‌شان بعد از قرن پنجم هجري به اهميت خاصي رسيد و تا پيش ازاسالم « :مربع» و «مستطيل» و «مثلث» و گاهي هشت ضلعي منظم ودايره اين اشكال به دليل تحرك‌پذيري فراوان‌شان در بسياري از مكان‌ها مورد استفاده قرار گرفته است .ويژگي ديگري كه باعث استفاده فراوان از نقوش هندسي شده ،خاصيت گسترش يابنده‌ي آن مي‌باشد كه به دليل قابليت پوشانندگي مورد توجه هنرمندان مسلمان بوده است .در دوره صفويه نقوش هندسي در كاشي‌كاري بناها بسيار به كار گرفته شده است. ورودی سقف بازشو عناصر دیگر بنا هندسه ایجاد سایه در معماری 1 ﺑﺮرﺳﯽ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻧﻘﺶ ﻃﺒﯿﻌﺖ در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻌﻤﺎري و ﺷﻬﺮﺳﺎزي اﺳﻼﻣﯽ ﺳﻌﯿﺪ ﻣﻠﮑﯽ ﺟﻌﻔﺮ ﺳﻌﯿﺪي 2 منابع و ماخذ سیویلیکا_ بکارگیری مثلث های هنجار در محاسبات ریاضی و پیاده سازی هندسه در ساخت و اجرای معماری سنتی ایران فاطمه مهدی زاده سراج ،فرهاد تهرانی ،نيما ولی بيگ 3سیویلیکا_ مقدمه ای بر گرایش به طبیعت در نمونه هایی از معماری معاصر ایران_ دکتر خسرو دانشجو ،مهندس سید مجتبی میرحسینی ،دکتر محمدجواد مهدوی نژاد 4 هندسه مقدس در طبیعت و معماری ایرانی -مهرداد حجازی 5 بازشناسی کاربرد اصول هندسی در معماری سنتی نشریه دانشگاه تهران 6 حسینیراد ،عبدالمجید .مبانی هنرهای تجسمی (قسمت اول). شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران. ۱۳۸۲ ،ص۷.