صفحه 1:
صفحه 2:
صفحه 3:
بهداشت محیط مدرسه
Environmental health of
عبارت است از مجموعه اقداماتی که موجب می گردد محیط آموزشگاه به گونه ای گردد که اثر
نامطلوبی بر سلامت جسمی » روانی » و اجتماعی دانش آموزان بر جای نگذارد .
physical ۱
۶
صفحه 4:
ایمنی و بهداشت محیط مدارس
School environment safety and health 5
۰ مدرسه موجود در کشور که تحت پوشش خدمات بهداشت مدارس قرار گرفته اند نشان می دهد که :
۸۱ قدرصد از مدرس بازید شده از نب آشامیشفی سم برخوردر وه لند که شهرستان سبزور با ۴۵/۶ درصد كمترين و كناباد با ۹۷/۸
فرصد پیشترین درصد مدارس دارایآب آشامدنی الم را atl
88/8 هرصد از مدارس بازديد شده كثدور داراى سيستم دفع بهداشتى فاضلاب بودند كه كم ترين ميزان مربوط بد سبزوار 1//الافرصد و سمتان با
he A/T بهترین وضعیت را درد
از کل ۲۵۲۱۴۰ سرویس بهداشتی بازدید شده, ۴۷/۲ درصد نیازمند بهسازی بودند.
۲ ۴/۵ درصد از کل مدارس بزدید شده دای وفه هداشتی بودند.
v
© جنانكه ملاحظه مى شود بسيارى از مدارس به علت قلدیصی بودن یا استیجاری بودن اغلب با ساختمان های غیربهداشتی مشکلات فراوانى را
بوجود می آورند که نداشتن معیارهای مشخص برای امکانات و تسهیلات بهداشتی و فضاها و تجهیزات بر این مشکلات می افزود .
© از سال ۱۳۳۷ با تشکیل کمیته های هماهتگی بهداشت محیط و موادغذلیی مدرسه که پا مشارکت ادرات و بخش های ذیرط از وزارت بهداشت و
آموزش و پرورش که در دفتر بهداشت مدارس شکل گرفت تحولی, در روند رویکرث بهداشت محیط رخ داد
صفحه 5:
بهداشت محیط مدرسه که درفصل چهارم آئین نامه اجرایی مدارس به ان توجه شده ء از اصول اولیه بهداشت مدارس
fel
بدون شک یکی از مولفه هلیی که درآموزش و پرورش کودکان تاثیر اجتناب ناپذیر دارد محیط مادی و فیزیکی حاکم بر
مدرسه است . محیط مدارس بلید به گهنه ای باشد تا از هر لحاظ به نیازهای جسمی . رولنی و اجتماعی دانش آموزان
پاسخ دهد .
درآموزش و پرورش نوین فضای فیزیکی به عنوان یک عامل زنده و پویادرانجام فعلیتهای آموزشی و تربیتی دانش
آموزان تلقی میگردد.
چنانچه درمدرسه لب سالم . سرویسهای بهداشتی . فضای کافی ۰ تجهیزات و وسایل مناسب و استاندارد ٠ سيستم
صحیح جمع آوری زبلله و فاضلاب وجود نداشته باشد وبه طور کلی آسایش محیطی فراهم نشود » به طور قطع
تلاشهای آموزش و پرورش معلمان و مربیان بازدهی مطلوب نخواهد داشت .
3 Environmen | 2 ۱ Optimal
tal comfort | efficiency
صفحه 6:
صفحه 7:
لین آبین نامه در ۳۳ ماده و ۲۵ تبسصره در تاریسخ ۸۴/۱/۱۶ به تایید وزرای آموزش و پرورش و
بهداشت درمان و آموزش پزشکی رسیده است .
اجرای Gail نلعه توسط واحد های ذیربط آموزش و پرورش و نظارت بر حسن اجسرایآن بر عهده
واحد های بهداشتی آموزش و پرورش و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است.
(GFE
صفحه 8:
محلی که برای احداث مدرسه در نظر گرفته ميشود :
در فاصله و موقعیت مناسبی نسبت به مراکز جمعیتی و نواحی مسکونی و آموزشی بوده در مالکیت
آموزش و پرورش و داخل محدوده شهری يا روستا قرار داشته » امکان دستوسی به تاسیسات مانند آب +
برق » تلفن و گاز داشته باشد .
بر اساس مطالعات اقلیمی منطقه ؛ در هنگام احداث ساختمان مدرسه » رعایت نکات زير ضروری است .
با توجه به تعیین جههت وزش باد » زمين انتخابى نباید در مسیر و مجاورت عوامل آلودگی زا مانند
خانجات سس شیمانی . محلهای دقی زباله. فاعلاب شهری دامداری مرعاری داع خاه ها
کشتارگاهها , کوره های آجرپزی , محل انباشت کود و سایر مراکزی که به نحوی ممکن است ایجاد دود
بو و گرد و غبار نماید قرار داشته باشد .
صفحه 9:
آیین نامه بهداشت محیط مدارس
Environmental health requlations of schools
بلید دقت شود : معل احداث مدرسه در جوار بیمارستان » تیمارستان » گورستان » زندان » خطوط راه آهن »
بزرگراهها قرارنداشته و خارج از حریم کابلهای فشار قوی برق ( هولیی یا زمینی ) خطوط اصلی و فرعی
گاز رسانی » پستهای زمینی فشارقوی » پمپ بنزین » محل عرضه و فروش کپسولهای گاز » انبارهای مواد
محترقه » منفجره » تركيبات شیمیلئی مانند : کاغذ » يارجه پلاستیک چوب لیاف بافت و غیره و نیز
یز فرعی و اصلی رودخانه واقع نشود .
صفحه 10:
شت محیط مدارس
در صورتی که احداث مدرسه در نزدیک محیطهای ذکر شده در ماده ۱ اجتناب ناپذیر و اجباری باشد +
باید حداقل ۵۰۰ متر با مراکز فوق فاصله داشته باشد .
تصره 2۲
در صورتی که ابتدا مدرسه احداث شده باشد سایر مراکز باید فاصله مناسب (حداقل ۵۰۰ متر ) تامدرسه را
صفحه 11:
Environmental health regulations of schools
” آموزشكاه بايد در مکانی احداث شود که دانش آموزان را از امکانات رفاهی رفت و آمد و سرویس
اتوبوسرانی برخوردار کند » هر چند اگر در حاشیه خیابانهای اصلی نباشد بهتر و مطلوبتر خواهد بود .
در جاهائیکه امکان استفاده از اتوبوس نیست مسیر مدرسه باید برای عبور و مرور مناسب باشد.
۲ فضاهای کم آفتاب که بوسیله ساختمانهای چند طبقه و بلند اشفال شده , محل مناسبی برای احداث
مر وا ود
”7 زمین اطراف ساختمان عدرسه باید تا حد امکان خشک و مسطم بوده و نیز دارای سیستم الاب
باشد ء زعين شنیسیا گچیبه علت سرعت دفع رطوبت بر سایر زمینها مزیت دارد چون خاکهای رسی
به علت کندی در جذب لب و رطوبت برای مدرسه مشکلاتی خواهد داشت ؛ هم چنین دیوارهای
ساختمان باید به شیوه ای ساخته شود که بتواند با رطوبت خارج مقابله کند.
صفحه 12:
صداهای مراح در فضا های ا
Disturbing sounds in educational spaces
صداهای نامطلوب و مزاحم در فضاهای آموزشی سه دسته می باشند :
1- سر و صداهای ناشی از رفت و آمد وسایل نقليه هوايى و رفت و آمد وسایل نقیه زمینی
۲- سر و صدای ناشی از کارگاههای صنعتی- مراکز تجاری
۳- سر و صدای بازی بچه ها در فضا های باز و سایر کلاس ها
صفحه 13:
The following are recommended to
reduce noise
Suitable
Seams and
cracks
استفاده از درهای مناسب با کیفیت بالا و کارایی مناسب
بستن درز ها و شکافهای زیر در
عايق بندى يا ايزوله کردن منابع سر و صدا 8 Insulation
Sound absorbing
استفاده از مواد جاذب صدا برای جلوگیری از انعکاس صوت material
استفاده از لاستیک ( )رای درهای ورودی تا هنگام بسته شدن در سر و صدای کمتری تولید شود.
ترعیم شکسنگی ویشه ها و لقی در ها Fracture
repair ee 1
ایجاد فضای سبز در مدارس و اطراف آن Creating green space
1 ; 35 1
استفاده کمتر از بلند گو در واحد های آموزشی speaker
هم زمانی زنگ های تفریج در مدارس همجوار = Fun bells
صفحه 14:
معیار محاسبه مساحت زمین مورد نیاز به منظور احداث مدرسه » تعداد دانش آموزانی خواهد
بود که در آن مدرسه به تحصیل اشتغال خواهند داشت و متناسبجا دوره های ابتدایی »
راهنمائی و متوسطه و بر اساس سرانه بنا و محوطه با اخذ نظرات معاونت تربیت بدنی و
تندرستی به لحاظ زمنیهای ورزشی مورد نیاز و نیز فضاهای بهداشتی به ازاء هر دانش آموز
طبق ضوابط و معیارهای طراحی فضاهای آموزشی و پژوهشی سازمان نوسازی » توسعه و
تجهیز مدارس و استاندارد ملی ۲۰۸۶ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران خواهد
صفحه 15:
eee آیین نامه بهداشت محیط مدارس
Environmental health regulations of schools
ارس ابتدایی حداقل دو هزارمتر مریع به ازام هر صد دانش آموز به اضافه
هزار متر مربع برای هر صدنفر محصل اضافی فضا لازم است
دارس راهنمایی و متوسطه» حداقل چهار هزار متر مربع برای هر صد نفر
وز به اضافه هزار متر مربع برای هر صد نفر محصل اضافی فضا لازم
معیارهای فوق حداقل متراژ لازم به ازاء هر دانش آموز در مدرسه ۶ تا ۸
.متر مربع خواهد بود
صفحه 16:
گنوی آیین نامه بهداشت محیط مدارس
___Environmental health regulations of schools
برای احدات مدارس قنی حرفه ای مدارس شبانه روزی و مدارس کار و دانش حسب مورد « علاوه
بر زمین اشاره شده در ماده ۲ آئین نامه باید زمینه کافی جهت احدات کارگاه آزمایشگاه اختصاصی
. فضاهای ورزشی , خوابگاه . سالن غذا خوری » آشپزخانه و انبار در نظر گرفته شود
صفحه 17:
تبصره ۲:
تعداد طبقات مدارس برای دوره های ابتدلیی و راهنملیی حتی الامکان
دو طبقه و در صورت ضرورت حداکثر سه طبقه و برای دبیرستانها و
هنرستانهای فنی و حرفهای و کار و دلنش حداکثر چهارطبقه مجاز
است .
صفحه 18:
تبصره ۳:
ضوابط احداث حوایگاه , سالن غذا خوری ۰ آشپزحانه , انبار » سردحانه »
بوقه» حمام » سروسهای بهداشتی و .... بر اسادن آلس قاهه ماه ۱۳
قانون مواد خوراکی . آشامیدنی » آرایشی و بهداشتی و ضوابط و
معیارهای طراحی فضاهای آموزش و پرورش سازمانی نوسازی . توسعه
و تجهیز مدارس کشور رعایت گردد.
صفحه 19:
آیین کار مکان یابی و ساختمان » تجهیزات و بهداشت بوفه مدارس
میبایست با استاندارد ۴۰۷۲ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی
البرك مطارياك انك بلا
صفحه 20:
2
ديوارهاى كلاسها بايد كاملاً خشك » بدون درز» صاف و حداقل تا ارتفاع
کف پنجره ها از سنك مناسب استفاده شده و بقيه سطح ديوار مطابق با
جدول رنك فضاهاى آموزش و جداول نازك كارى رنك أميزى كردد و
تمهيدات لازم جهت جلوكيرى از انتقال صوت به كلاس مجاور انجام شود .
صفحه 21:
رنك فضاهای آموزشی
The color of educational spaces
در مدارس ینگ فضا ها و تجهیزات آموزشی , به دلیل شرایط
سنی و روحی کودکان و نوجوانان از حساسیت بیشتری
MeL Dey
Gel als Ge pel gles * شادلبی » نشاط Aa} روانی +
تحرک و تلاش دانش آموزان گردد. و فرآیند یادگیری را
افزلیش دهد. همچنان که میتولند زمینه کسالت » خمودگی . .
بی تحرکی ۰ عصبانيت » اضطراب و افسردگی آنان را فراهم
زر
صفحه 22:
رنگ فضاهای آموزشی
The color of educational spaces
برای بهره وری مطلوب از رنگ باید شرایط سنی ۰ جنسیت استفاده کننده گان از فضا و کارکرد هر یک از فضا ها مورد
توجه قرار گیرد .
برای رنگ آمیزی دیوار های داخلی کلاس معمولا از رنگ های آرام نظیر و استفاده ميشود.
برای راه رو ها وراه پله ها میتوان از رنگ های سرد و آرام نظیر آبی » سبز کم نگ استفاده کرد .
در سرویس های بهداشتی به لحاظ ویژگی فضای آموزشی . استفاده از مناسب
در سالنها » فضا هاى ورزشى و اماكنى كه در آنهاغتا صرف می شود« میتون از هماهنگی رنگ های گرم مانند قرمز»
نارنجی » و . استفاده شود.
ee وت
صفحه 23:
= آیین نامه بهداشت محیط مدارس
Environmental health regulations of schools
کف کلاسها » راهروها و پله ها
باید مقاوم . مسطح و قابل شستشو بوده و لغزنده نباشد .
صفحه 24:
5# آبين نامه بهداشت محيط مدارس
Environmental health regulations. 0015
سقف كلاسها
. بدون درز و شكاف و به رنك روشن باشد blo UL
صفحه 25:
آیین نامه بهداشت محیط مدارس
Environmental health regulations of schools
4 ۳
جم چم یچ تايلوكلاس درس بو ب
بايد در محلى مناسب كه نور كافى به آن مى رسد قرار داشته و
| در معرض ديد كامل دانش آموزان و به رنگ سبز مناسب و غير
ق باشد تا از او
براق باشد تا از ایجاد “light reflect neil Sl» Sys
فاصله تابلو کلاس درس از اولین ردیف دانش آموزان نباید از ۲/۲
صفحه 26:
بالاتر از شانه مان ie و۰
بالاتر از شانه محصلين مقطع متوسطه 00 شود.
صفحه 27:
سکویی در زیر تابلو ساخته شود تا تسلط دانش آموز بر
کل کلاس امکان پذیر باشد .
حداکثر ارتفاع سكو ٠ راست و طول و ارتفاع
تابلو با توجه به مقطع تحصیلی دانش آموزان متفیر
أست .
صفحه 28:
برای هر نفردانش آموز درکلاس حداقل بایید ۱/۲۵ مترمیبع سطح
درنظرگرفته شود .
حداکثر ابعاد قابل قبول برای کلاس درس ۸ متر طول و۷ مترعرض
میباشد. ارتفاع سقف کلاس نباید از ۲ مترکمتر باشد.
صفحه 29:
(Ventilation) 495 تون
کلاس درس می بایست دارای راههای تهویه مناسب بوده و امکان
تأمین هوای تنفسی مطبوع متناسب با تعداد دانش آموزان را داشته باشد.
ald pl ارس انتفاین سم در تطربگرفنه شاه و فستای درم براعه
هر دانش آموز ۴/۵ متر مکعب است
صفحه 30:
ضوابط ارگونومی (2۳9000۳0:>5) برای دانش آموزان دوره های
مختلف تحصیلی باید بر اساس معیارها و ضوابط طراحی سازمان
نوسازی مدارس و مرکز سلامت محیط و کار منطبق باشد .
صفحه 31:
بلندی میز و نیمکت ها به سن و قد بچه ها » نوع درس يا فراگیری آنها (كلاس
كاركاههاء كناب سم سكن ررد مدرو مرك وكأ
ت كلاس وقتى مناسب و برای دانش آموز راحت است که اگر وی روی ني
نشست کف پلیش به آزادی به كف اتاق ماس شود نیمکت یا متدلی کمی
ل متمایل زوجم و بات كت الله اشته باشد. بلندی میزبلید
در سطح ساعد دانش آموز قرار گیرد.
صفحه 32:
0
The surface of the table and bench
سطح میز و نیمکت ها بايد صاف و صیقلی و تمیز باشد ولی نه براق
و زنگ زده و لعاب دار » از لين رو استفاده از چوبهای طبیعی نسبت به
مواد دیگر مزیت دارد .
سطح میز باید شیبی ملایم با زاویه تقریبی ۱۵ درجه از بالا به پایین
داشته باشد .
صفحه 33:
پله های مشرف به پرتگاه در مدارس باید لغزنده نبوده و به
نرده مناسب مجهز باشد .
صفحه 34:
حداکثر ارتفاع پله در مدرسه ۱۸ سانیمتر و حداقل عرض آن
۰سانتی متر و طول آن حداقل ۱/۳ متر باشد .
صفحه 35:
نقشه مدارس استثنایی » طبق ضوابط و استانداردهای
موجود براى معلولين بوده و كلاسها در طبقه همكف در نظر
صفحه 36:
+ ای مشرف به فضای خارج » برای جلوگیری از
ورود ie oan, نوری سیمی میمناسب مجهز باشند و
پنجره های طبقات فوقانی مرف به پرتگاه علاوه بر
مورد فوق دارای نرده معافظ یا کتبه
صفحه 37:
In order to use ventilation and enjoy natural light, classroom
windows should be installed as follows:
ينجره ها بايد حتی الامکان در یک سمت کلاس باشد تا از بم 9
نو مقلبل جلوگیری کند » نصب پنجره های روبروی هم نامطلوب است
چون موجب خیرگی چششم آموزگار می شود.
پنجره ها باید در یک سمت و بصورت شمالی یا جنوبی قرار گیرد تا از
برخورد نور شدید به سطح میزها وا
صفحه 38:
پنجره کلاسها به منظور استفاده از تهویه و برخورداری از نور طبیعی باید به نحو
:زیر نصب شود
In order to use ventilation and enjoy natural light,
classroom windows should be installed as follows:
ج - فضای بین پنجره باید حداقل ممکن باشد تا از ایجاد سایه در وسط کلاس
جلوگیری نماید.
د- پنجره ها باید ۱۲۰ سانتی متر از کف کلاس بالاتر و تا ۲۰ سانتی متر زیر سقف
ادامه يايد نا حداکثر نور را به کلاس پرساند.
۰- پنجره ها باید از کرکرمیا سایه کیر مناسبی برخوردار باشد تا تلبش نور مستقیم
و زیاد موجب خیرگی چشم دانش آموزان نشود .
عاك انبايد با نصب عكس ء دكور و عوامل نورگیر دیگر کم کرد.
صفحه 39:
پنجره کلانها به منظور استفاده از تهویه و برخورداری از نور طبیعی باید به نحو زیر
:نصب شود
In order to use ventilation and enjoy natural light, classroom
windows should be installed as follows:
پنجره ها بلید چنان ساخته شود که قسمت میلنیآن ثلبت و دو قسمت نیر
وبالای لُن متحرک باشد که بتوان به آسانی به منظور تهویه کلاس
از آنها استفاده نمود تا هوای گرم و آلوده از بالا خارج و هوای سرد
و مطبوع از قسمت زیرین پنجره وارد کلاس شود .
صفحه 40:
كلاس دانش آموزان خردسال باید در طبقات پایین تر
ساختمات قرار كيرد :
صفحه 41:
صفحه 42:
سالن اجتماعات » کارگاه » آزمایشگاه » مکانهای ورزشی
Wal fl و اتاقهای عمومی ae مساق مدرسه طوری
منظور شود که مزاحعتی برای کلاسهای درس بوجود نیاورد .
صفحه 43:
Wal
در مدارس شبانه روزی مساحت اتاق خواب بايد مطايق
.استانداردهاى ط احی فضای ساز مان نوساز oF
کار ۰ برای « هر اتاق خواب حدود ۰ متر مربع با ۴
تخت دو طبقه به ظرفیت ۸نفرباشد . ( برای هر نفر
۵ متر مربع سطح در نظر كرفته شود )
صفحه 44:
کف آزمایشگاه و سطح میزهای أن بايد قابل شستشو و نسبت
به حرارت و مواد شیمیایی و غیره مقاوم باشد .
صفحه 45:
آب مورد مصرف باید با استاندارد ملی ۱۰۵۲ و ۱۰۱۱
موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مطابق
داشته باشد .
صفحه 46:
در مدارسی که از آب لوله کشی برخوردار نیستند و یا با قطع آب ش شبکه مواجه
می باشند » لازم است با استفاده از منبع آب بهداشتی از
شرب و سایر مصارف بهداشتی با رعایت ضوابط و برای هر دانش آموز حداقل
۵لیتر در روز تأمین گردد . ضمناً برای مدارس شبانه روزی حداقل میزان آب
مصرفی یکصد لیر برای هر تفر در نظر گرفته شود .
صفحه 47:
آبخوری عمومی آموزشگاه باید دارای شرایط زیر باشد :
الف - کف محوطه آبخوری قابل شستشو و دارای شیب
و کافی و مناسب به طرف مجرای فاضلاب باشد .
ب - دورلبه آبخوری بایستی از جنس قابل شستشو ( نظير
ل کاشی) بوده و دارای شیب مناسب بطرف مجرای فاضلاب
باشد .
J ج -دیواراطراف آبخوری از جنس قابل شستشو ( نظیرکاشی ۰
سرامیک » سنگ و ... ) باشد .
صفحه 48:
د - آبخورى عمومى دانش آموزان, باید با شیرهای مناسب یا با
سردکن مجهز گردد وحداقل برای هر ۴۵ نفریک شیر آبخوری
پیش بینی شود . ارتفاع شیر آن متناسب باسن دانش آموزان در
دوره های مختلف تحصیلی ( ۱۰۰- ۷۵ سانتیمتر ) از سطح زمین
باشد.
م - آبخوری باید خارج از سرویسهای بهداشتی و با رعایت
شرایط بهداشتی و با فاصله حداقل ۱۵ متر احداث گردد .
صفحه 49:
دفع فیر بهداشتی مدفوع» موجب آلودگی خاک » هوا و آبهای سطحی و زیر زمینی
Pe
چنین محیطی برای تغذیه . تخم گذاری » تکثیر حشرات و حیوانات موذی
مناسب است .
لین موضوع به طور مستقیم و غیر مستقیم نقش موثری در انتقال بیماری های
روده ای و انگلی از قبیل حصبه . شبه حصبه و اسهال کودکان دارد.
با توجه به لين مسایل و آلودگی از راه مدفوع و ادرار که به سادگی به وسیله
دست موجب سرایت و همه گیری بیماری های مختلف می شود؛ بايد به
بهداشت سرویس های بهداشتی ( نظافت - تعمیر - نگهداری ) دقت و توجه شود .
صفحه 50:
به طور کلی وضعیت بهداشت عمیمی در اجتماعی مانند مدارس ارتباط
مستقیم با وضعیت ساختمان و شرایط بهداشتی سرویس های
بهداشتی مستقر در آن دارد.
عدم نظلفت توالتها که موجب خودداری دلنش آموزان از رفتن به توالت
مى شود . موجب ماندن ادرار در مثلنه شده و زمینه را برای رشد و
تکثیر میکروب ها آماده می کند و باعث بیماری های دستگاه ادراری -
کلیوی در دانش آموزان میشود .
از سوی دیگر استفاده از توللت هاه آلوده زمینه ابتلا به بیماری های
واگیر در دانش آموزان را فراهم می کند.
صفحه 51:
تعداد توالتها در مدرسه به ازاء هر ۴۰ نفر حداقل یک
چشمه توالت و هر ۶۰نفریک دستشوتی در نظر گرفته
صفحه 52:
نحوه دفع فاضلاب بايستى بر استانداردها جود از نض
وه رت پستی بر رت مس ز
بهداشتی » طراحی و اجرا شود .
:تبصوه 1
مناطقی که سیستم دفع فاضلاب (لکو) ( لیله کشی زیر زمینی که فاضلاب به
قنحی ريزه ) ندارند » دفع فاضلاب به چاههای جاذب و یا سپتیک
تلنک طبق اصول بهداشتی انجام گرفته و طرح ن بایستی طبق
| ضولبط و معیارهای طراحی فضای آموزشی و پرورشی سازمان
نوسازی » توسعه وتجهیز مدارس کشور تهیه واجرا گردد .
صفحه 53:
نور یکی از اصول مهم در طراحی فضاهای آموزشی و تامین آسایش بصری
است . برای کارلیی بیشتر دانش آموزان و رعایت بهداشت فردی و نیز
ایجاد رغبت به درس خواندن در آنها بیید نور کلاسها کافی باشد . نور
کلاس بلید به گونه ای تنظیم شود که دلنش آموزان علاوه بر دید خوب از
محل نشستن خود بتوانند از فاصله معین تخته کلاس را ببینند. و نور باعث
چشم زدگی و خیرگی چشم نگردد. بهترین نور استفاده از نور طبیعی
خورشید است که از طریق پنجره ها تامین میگردد.
. در صورتی که تامین نور طبیعی امکان نداشته باشد میتوان از نور مصنوعی
استفاده کرد.
صفحه 54:
میزان نور چه طبیعی و چه مصنوعی می بایست متناسب با دید دلنش
آموز باشد.
از استفاده از نورهای تند که با تشعشع مستقیم منبع نورانی (تابش
خورشید در کلاس یا سیستم نوری مستقیم برق که موجب خیرگی
چشم می شود ) اجتناب گردد.
از انعکاس نورهای تندبه سطح دیوراها . کف اتاق » سقف اتاق » میز ء
تابلو کلاس جلوگیری به عمل آید تا موجب خیرگی و خستگی چم
نشود.
صفحه 55:
: عوامل موثر در تامین روشنایی نور کلاس ها
ابعاد پنجره های نور گیر
نوع تخته تدریس
رنك كلاس
رنك و شفافيت وسايل موجود در كلاس و ميز و صندلى كلاس
صفحه 56:
نمایند ترجیجا پنجره ها در سمت چپ دانش آموزان تعبيه شود و سطح
آنها حدود یک پنجم مساحت کلاس باشد .
در مورد کلاسهای شبلنه و یا کلاسهایی که اجبارا از نور مصنوعى استفاده
مینمایند شدت روشنایی بایستی برابر ۲۰۰-۵۰۰لوکس بوده و نحوه
تلبش طوری باشد که ایجاد خیرگی در دانش آموزان, ننماید.میزان نور
راهروها ۱۰۰-۱۵۰لوکس رختکن,تولتها و دستشوییها حداقل ۱۰۰-
۰لوکس درنظر گرفته شده است .
صفحه 57:
:ماده 23
درجه حرارت مناسب جهت کلاسها بین ۱۸ -۲۱ درحه سانتی گرا
و رطوبت ۶۰-۵۰ مى باشد.
در مورد تامین گرمای کلاسها باید ضوابط زیر رعایت شود:
وسایل گرمایشی بخصوص بخاربهای گازی مدارس باید
استاندارد بوده و گازهایحاصل از سوخت دستگاههای
مولد حرارت به خارج از كلاس هدایت شود تاحداقل
اکسیژن را برای سوخت کامل مصرف کند . خطر آتش
سوزی وجود نداشته باشد وفضای کلاس را بطور
یکنواخت گرم نماید .
صفحه 58:
تامین گرما
انتخاب سیستم تهویه مصنوعی باید به نحوی باشد که |
در كلاس حداکثر ۶ لیتر در ساعت و در راهروها ۱
و هال ۴/۵ لیتر در ساعت هوا جابجا شود در
مورد تأمين كرما جهت کلاس بایستی دستگاه
مولد حرارت مستقیماً کازهای حاصل از سوخت را
"به فضای کلاس وارد ننماید و حداقل اکسیژن را
| جهت سوختن کامل مصرف نماید و خطر آتش
سوزی نداشته و فضای کلاس را بطور یکنواخت
,گرم نماید
صفحه 59:
وجود شرايط غير ايمن در محیط مدرسه و با خطای
انسانی موجب بروز حادثه میشود . پروز حادثه از جنبه
انسانی بدلیل ایجاد درد و رنج در فرد صدمه دیده و به
لحاظ احساس گناه و تقصیر در فرد بوجود آورنده
حادثه موجب سلب آرامش روحی و آسایش جسمی
میگردد. از لحاظ اقتصادی نیز برای درمان و جبران
قوان از دست رفته ضرر های مالی وارد می آید . که
در صورت شدت حادثه و مرک با معلولیت هم خانواده و
هم جامعه آزردگی های روانی و زیانهای اقتصادی را
متحمل مشو ند.
صفحه 60:
استفاده از وسایل گرمایشی و سرمایشی و وسایل غیر
استاندارد و سیم کشی و کلید پریز های نا ایمن » انجام
آزمایشات در شرایط غیر ایمن و بروز حوادث ناشی از
بلایای طبیعی خطر ایجاد حوادث را افزایش میدهد .
به طور کلی برای حفاظت کودکان و نوجوانان در برابر
حوادث مختلف و بلایای طبیعی عوامل زیر باید مورد
توجه قرار گیرد:
آموزش به کودکان و نوجوانان
رعایت قوانین و مقررات ایمنی در طراحی و احداث
ساختمان ها
صفحه 61:
]| :ماده 24
ز آموزشی مسمول این آیین نامه باید مجهز به
وسائل اعلام و اطفاء حریق بوده و از نظر طراحی بایستی
پیش بینی های لازم جهت تامین راههاي ورودی خروجی
اضطراری با توجه به ظرفیت مدرسه و تعداد طبقات بعمل
می آید .این راهها بایستی با علائم ویژه وبا رنگ سبز
مشخص گردد تا محل فرار اضطراری مشخص گردد .
(oot)
حداقل دو راه فرار برای مواقع اضطراری که از هر نقطه
داخل ساختمان قابل روت باشد لازم است وبایستی امکان
تخلیه ساکنین در کوتاهترین زمان میسر کرده و اجزاء سازه
های مسیرهای فرار در مقابل حریق مقاوم باشند
صفحه 62:
:ماده 25
کلیه کلاسها »راهروها ءقسمتهای اداری »خوابگاه اناهار
خورىء آشیز خانه »توالت و دستشویی »محوطه سالن
ورزشی » کارگاه و آزمایشگاه باید دارای زباله دان
بهداشتی دربدار ءضد زنگ با ظرفیت و تعداد مناسب
_باشند ی وزانه تخلیه و به موقع شستشو و تمیز كردند .
سا
وجود هركونه حوض و حوضجه در محوطه مدارس
ممنوع است .
صفحه 63:
:ماده 27
دیوارها و کف کار گاه و آزمایشگاه بایستی از جنس مقاوم و
قابل شستشو( کاشی »سرامیک موزاییک و....)باشد و کف
لغزنده نبوده ودارای شیب مناسب به طرف کف شوی باشد .
تبصره)
آزماد بشكاه وکارگاه بایستی مجهز به دستشویی و صابون مایع
باشد .
Oo nasi
Le
آزمایشگاه و کار گاه باید دارای دستگاه تمویه متناسب باحجم
سالن جهت تهویه هوا باشد
صفحه 64:
:ماده 28
هر مدرسه بایستی دارای اتاق خدمات بهداشتی
مجهز به تجهیزات کامل جهت انجام فعالیتهای
بهداشتی تغذیه ای (معاینات بهداشتی درمانی
دانش آموزان شامل بیماریابی »بینایی
سنجی »شنوایی سنجی
و پایش رشد - آموزش بهداشت و تغذیه به
کار کنان و دانش آموزان - کمکهای اولیه در
مواقع بر وز حادثه و ...) باشد.
صفحه 65:
برای هر ۱۵ مدرسه همجوار » یک مدرسه که مر کزیت داره
بعنوان مدرسه پایگاه سلامت دانشآموز در نظر گرفته
شود . در مدرسه پایگاه سلامت » فضایی به مساحت
حداقل ۲۰ متر مربع (شامل ۳اتأق)جهت انجام معاینات
تخصصی دانش آموزان با کلیه لوازم و تجهیزات مورد
نباز اختصاص داده شود .
از درمانگاههای دانش آموزی يا فرهنگیان و مراکز
بهداشتی درمانی نیز می توان به عنوان پایگاهمای
سلامت برای مدارس همجوار استفاده کرد
صفحه 66:
در هر مدرسه باید به ازاء هر دانش آموز ۰/۵ متر مربع فضای
سبز در نظر گرفته شود.
به منظور جلوگیری از ایجاد گرد و غبار در محیط
مدر سه »محوطه مدرسه باید با آسفالت با بتون كف و نظایر
آن مفروش گردد.
صفحه 67:
:ماده 32
کلیه مراکز آموزشی اعم از پیش دبستان » دبستان » مدرسه
راهنمایی ؛دبیرستان » مراکز پیش دانشگلهی و مدارس فنی
و حرفهای و کار و دانش مرتبط با آموزش وپرورش و امثال
آن مشمول این آیین نامه می باشند
Cee :ماده »
اخذ صلاحیت بهداشتی جهت احداث و تأسیس مدرسه طبق
قانون ماده ۱۳ مواد خوردنی » آشامیدنی » آرایشی و
بهداشتی از سوی مر کزسلامت محیط و کار وزارت
بهداشت »درمان و آموزش پزشکی لازم الاجرا است .
صفحه 68:
کلام آخر
بين نامه در ۳۳ ماده و ۲۵ تبصره در تاریخ
SARE ید زرا آموزش و پرورش و بهداشت »
درمان و آموزش پزشکی رسید و اجرای آن توسط
واحدهای ذیربط آموزش و پرورش و نظارت بر حسن
اجرای آن بر عهده واحدهای بهداشتی آموزش پرورش
. و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است
صفحه 69:
محیط و ایمنی مدارس
ا)شیوه نگهداری از ساختمان و تاسیسات بهداشتی را به دانش آموزان بیاموزد.
۲)دانش آموزان را به حفظ و نگهداری و استفاده بهینه از امکانات» ترغیب کند.
۳) شیوه استفاده صحیح از امکانات را بطور عملی بیاموزد.
۴) حتی الامکان برای بهسازی و تعمیرات از مشارکت دانش آموزان و والدین آنها بهره ببرد.
۵) برنامه ریزی برای استفاده از امکانات با مشارکت دانش آموزان.
۶) سازماندهی و استفاده از توان دانش آموزان در کنترل بهداشت محیط مدرسه.
۷ اقدام به موقع برای تعمیر و مرمت امکانات نیازمند.
۸) زیباسازی دیوارها و ساختمان مدرسه از جمله رنگ آمیزی يا کاشتن درخت و گل در حباط مدرسه.
)٩ باز دید و ثبت وضعیت قسمت های مختلف ساختمان.
٠١ ) بالا بردن سطح آگاهی های دانش آموزان در زمینه بهداشت محیط مدرسه,
صفحه 70:
تغذیه,علم بررسی چگونگی عمل مواد مغذی و ارتباط آنها
با یکدیگر وتناسب مقادیر آنها درسلامت و بیماری است.
تقسیم بندی مواد غذایی
مواد مغذی موجود در غذاها رادر 5 دسته عمده مشتمل بر :
1 مواد 45248
ها
3 پروتئينها,
4 مواد معدنی
5. ویتامین ها
صفحه 71:
نقش غذا در سلامت بدن و ادامه زند کول
۰ ایجاد انژی لازم برای حرکت بیرونی و درونی اعضا و اندام ها
۰ ابجاد حرارت که مقدار آن را با کالری اندازه می گیرند
۰ تامین رشد
۰ ترمیم بافتها وتجدید و نوشدن سلولهای بدن
۷ عمر گلبول قرمز خون حدود ۱۲۰ روز
"لبومین سرم هر ۱۸ روز
"سلولهای مخاطی روده هرسه روز یکبار
۰ تنظیم اعمال حیاتی بدن
صفحه 72:
برحی عوارض تاشی از کمبود مواد غدایی در انسان
- لاغری بیش از حد که گاهی همراه با ورم پاها
و يا در حالات پیشرفته. ورم تمام بدن می
باشد.
- بی خوابی شدید.
- عصبانیت, بدخویی و عدم تحمل و زودرنجی و
| حالات مشابه آنها.
- اختلالات و عوارض جلدی.
- شیوع کم خونی ها.
- دیرجوش خوردن و التيام بيدا كردن زخمها.
- اختلال در رؤيت اشياء در نور ضعيف rene
به هنگام ورود از محل روشن به محل تاریک.
صفحه 73:
:قر کیب بدن انسان بالغ از نظر مولکولی
— ۶۵ درصد آب:
۴۵درصد داخل سلولی و ۲۰درصد خارج
سلولی(۱۵درصد آب بین سلولی و ۵درصد آب پلاسما)
- ۳۰ درصد مواد آلی
۸درصد پروتبین و ۱۲درصد جربی و ۵درصد مواد قندی
مقدار چربی زنان ۲۰درصد و دوبرابر مردان
- #۵درصد مواد معدنی
صفحه 74:
احتیاجات روزانه بدن به انرژی حاصله از مواد غذایی
از عوامل مهمی که در تعیین میزان احتیاجات انسان به انرژی دخالت
می نماید, فعالیتهای جسمانی و متابلیسم پایه را می توان ذکر
نمود.
0 متابولیسم پایه شامل مقدار کالری است که یک نفر در شرایط
استراحت و آرامش کامل جسمی و روانی و حرارت محیط 18 تا 20
درجه سانتیگراد و حالت ناشتایی به مدت 12-16 ساعت احتیاج دارد.
اين انرژی برای انجام اعمال حیاتی چون تنفس, ضربان قلب, تنظیم
حرارت بدن و یا کار سایر دستگاهها احتیاج است.و برابر با 40
کیلوکالری برای یک متر مریع از سطح بدن در یک ساعت می باشد.
عوامل تغییر متابولیسم پایه:
آب و هواء فصل, سن, وزن, قد, حالات فیزیولوژیک مثل بلوغ پریود
بارداری و شیردهی یا حالات مرضی مثل تب عفونت جراحات
اختلال عملکرد غدد(تیروییدو ...)و حالات روانی مثل استرس و
اضطراب
صفحه 75:
: مركز گرسنگی و مرکز سیری در هیپوتالاموس قرار
دارند.
تحریکات عصبی ایجاد شده در معده lt
میزان اسیدهای چرب آزاد خون
٠ سرما اشتها را زياد و كرما كم مى كند
٠ تركيبات هورمونى ومواد شيميايى نيز در ايجاد
كر سنكى موثر هستند.
صفحه 76:
کربوهیدراتها
۰ منبع مناسب انرژی است .
۰ فراوان و ارزان است.
۰ هضم آسان دارد.
٠ برای اکسیداسیونکامل و صحیح چربیها و پروتیین ها
ضرورت دارد.
به عنوان ذخایر آماده و فوری انرژی در بدن هنگام ضرورت
از آن برداشت می شود.
در ساختمان بيشتر تركيبات بدن مورد استفاده قرار می گیرند
مونوساکاریدها» دی سلکاریدهاء پلی ساکاریدها
دبابت: اختلال متابو لسم قندها
صفحه 77:
نبازهای تغذیه ای به انرژی
۰ در سنین مدرسه توصیه عی شود ۶-۱۱ واحد از مواد
غذایی این گروه مصرف شود.
۰ هرواحد معادل ۳۰ گرم نان با ۵-۶ قاشق برنج با
ماکارونی
۰ مقدار مصرف این گروه بستگی به فعالیت روزانه دارد
۰ مصرف نان های سبوس دار بجای نان سفید ومصرف برنج
بصورت کته برای استفاده از حداکثر خواص غذلیی ابن
pad
صفحه 78:
پروتیین ها
بیشتر ترکیبات سلولی از این مواد است
فیتروژن و گوگرد که دو ماده حیاتی لازم در ترکیبات سلولی است فقط در
پروتیین ها وجود دارد.
تامین رشد و نگهداری بافت هاء تنظیم موازنه آب نگهداری ۱۱آخون ءشرکت
در ساختمان آنزیمها برخی هورمون ها و پادتن ها
پروتیینها باید منحصرا باید از مواد پروتیینی غذاهای دریافتی ایجاد شوند.از
این رو در مواقع رشد افزایش» واکنشهای متابولیکی بیماریهای عفونی»
سوختگیها یا دروقت التیام زخمها نیاز بدن به پروتیین افزوده می شود.
۰ اسید آمینه که اسید آمینه های ضروری ۸ عدد
مقدار مورد نیاز پروتیینها طبق بر آورد سازمان بهداشت جهانی ۵۳ گرم در روز
می باشد که تقریبا ۱/۵ گرم برای هر کیلوگرم وزن بدن است.
کواشیور کور: کاهش وزن» وقفه در نموه خستگی و بیحالی» تحریک پذیری»
تاخیر در التيام زخم» تشنجات عضلانی ؛تغیبر رنگ مو و ریزش آن
صفحه 79:
نبازهای تغذیه ای به پروتئین
۰ برای رشد بدن » دانش آموزان باید روزانه به مقدار کافی از
منابع پروقئینی مصرف کنند.
۰ گروه گوشت » حبوبات وتخم مرغ منبع تا مين عمده پروتئین است
a انواع گوشت ت های قرمز (گوسفند و گوساله)» گوشت های سفید
(مرغ» ماهی)» تخم مرغ و حبوبات ( نخود» لوبياء عدس باقلاه
لبه و ماش) و مغز ها ( كردوء بادام» فندق» پسته و تخمه ها) در
اين كروه قرار مى كيرند.
۰ مغزها ( گردوبادام»پسته »فندق) بعنوان میان وعده
صفحه 80:
* پروتئین های گیاهی معمولا تمام اسید.های آمینه ضروری
را ندارند بنابراین مطلوب است ترکیبی از حداقل دو
پروتئین گیاهی مثل غلات و حبوبات مصرف شود. تا یک
پروتئین با کیفیت بالا به بدن برسد.
مصرف مقدار کمی پروتئین حیوانی همراه با یک پروتئین
گیاهی نیز ارزش پروتئین را افزایش می دهد. مثلا شير
برنج» کته ماست» ماکارونی با گوشت نان و پنبر و گردو»
نان و تخم مرغ.
۰ نباز به این گروه در سنین مدرسه ۳- ۲ واحد می باشد.
۰ یک واحد گوشت یعنی ۶۰ گرم گوشت پخته
صفحه 81:
۰ ووزانه ۲-۳ واحداز گروه شیرولبنیات در سنین مدرسه
بايد مصرف شود.
۰ هرواحد- الیوان شیر-الیوان ماست-#۶۰گرم
پنیر(۲قوطی کبریت)<۵/الیوان بستنی- حدودالیوان
٠ اليوان شیر البوان ماست+۶۰گرم پنبر
ان
صفحه 82:
چربیها
- چربیها از غشای مواد طبیعی گیاهی يا حیوانی بدست می
oid
* اسیدهای چرب اشباع شده » اسیدهلی چرب اشباع نشده
اسیدهای چرب ضروری(اسیدلینولنک و اسید آراشیدونیک)
۰ ارزش غذایی و انرژی زایی چربیها دوبرابر قندها و پروتیین
هاست. اگرم چربی- ٩ کیلو کالری
۰ در شکل ذخیره خود در بدن حدود ۱۰ برابر قندها و
پروتیین ها می توانند انرژی ایجلد کنند.
۰ جربیها حلال بعضی از ویتامینها (۵,۲,۲,۱) و ترکیبات
دیکری که برای بدن لازم هستند.
* افزايش چربی خون, آترواسکلروزه چاقی
صفحه 83:
: املاح معدنى سازنده ۳ پلاستیک -١
”درابجاد برخى از بافت sla سازمانى بدن مثل
استخوان »خون و شير و... مثل كلسيم »منيزيم»
فسفرء كو كرد آهن » کلر» سدیم» پتاسیم
"- املاح معدنی مصرف شونده با تجز یه شونده
تنظیم وضعیت اسید و باز بدن,خاصیت تحریک پذیری عصبی و
عضلانی .انعقاد خون کمک به آنزیم ها هورمونها و ویتامینها
املاح کاتالیتیک: لازم در سوخت و ساز مواد غذایی مثل آهن»
روی» منگنز» مسءید»فلور» كبالت» ليتيوم و سلينيوم
صفحه 84:
۰ ضروري برای رشد » خونسازی » بادگیری »
مقاومت در برابر بيمارد
۹
اک بی تفاوتی» خسنگی بی حسی کاهش
قدرت یادگیری» دقت تحصبلی » عدم تمابل به فعالیت |
های فیزیکی و ورزش
: انواع گوشت ها ( گوشت قرمز » مرغ
وماهی)؛ زرده تخم مرغ» حبوبات سبزیهای سبز تبره
(جعفری)» مغزهاء خشکبار( کشمش» خرماه توت خشک»
انجیر خشک» بر گه ها۰۰)
صفحه 85:
۰ پیشگیری ازكمبودآهن:
٠ مصرف روزانه موادغذایی آهن دار
۰ مصرف روزانه وبتامین ث ( سبز ی سالاد همراه با غذا)
٠ مصرف چای اتا۲ ساعت پس از غذا
۰ انواع خشکبار و مغزها درمیان وعده
صفحه 86:
نیاز به کلسیم
صروری برای رشد اسکلت» استحکام دندان
واستخوان
کمبود دریافت کلسیم در این دوران » خطر بروزپوکی
استخوان را در بز رگسالی افزایش می دهد.
شیر»ماست paid 6 کشک بستنی
شیرو لبنیات علاوه بر کلسیم دارای پروتئین وویتامین ۸۵
وویتامین های گروه 5 ( بویژه 82 و512) است
"نوشابه های کازدار حاوی مقدار زیادی فسفر هستند»
مصرف بیش از اندازه آنها در جذب کلسیم اختلال ابجاد
مى كند باعث کمبود آن می گردد.
تس
صفحه 87:
* نقش در بدن: حفظ رشد و سلامت موهاء
ایمنی و مقاومت بدن التيام زخمهاء بویایی
و چشایی
۰ علائم کمبود: ریزش موه کندی التيام زخمها »
بی اشتهایی و کندی رشد ۱
* منابع غذایی:گوشت قرمز» گوشت ران مرغ »
لبنیات » غلات
صفحه 88:
ویتامین ها
۰ مواد آلی هستند که بدن برای متابولیسم و سوخت و ساز»
رشده تولید مثل »حفظ سلامت بدن» فعالیت طبیعی دستگاه
گوارش »واکنشهای عصبی روانی »مقاومت در برابر عفونت
ها به مقدار جزئی به آنها نیازمند است
٠ مانند مواد معدنی در بدن ساخته نمی شونه و بید از طریق
غذاهای مصرفی تامین شوند.
۰ به دو دسته محلول در آب (گروه ) ,8) ومحلول در چربی
(,۵,0,2) تقسیم بندی می شوند.
صفحه 89:
نياز به ویتامین ها واملاح معدنی
© ی ۳ 0 ۳ : حفط سلامت
بدن »مقاوعت دربرابربيماريها» رشدهسلامت پوست »
بینایی و عملکرد صحیح سیستم عصبی
گروه سبزی ها و گروه میوه ها منبع تامین ویتامین
ومواد معدنی
۰ دلنش آموزان بلید روزلنه ۲-۴ واحد از گروه میوه ها
و۳-۵ واحد از گروه سبزی ها مصرف کنند.
صفحه 90:
ويتامين 0
0300 مقاومت در برابر بيماريهاء سلامت لنه» کمک
به خونسازى
۰ انواع سبزیهای تازه ( سبزی خوردن گوجه
فرنگی »انواع فلفل سبز» كلم »كل كلم )
* انواع مرکبات وسایر میوه ها
صفحه 91:
ویتامین های گروه B
۰ 1 : بولوهتابیلسمواد فندی
۰ منابع :پوست برنج» مخمر آبجو
: کمبود: بری بری» اختلالات عمومی مثل بی اشتهایی» لاغری
تحریک پذیری عصبی» گرفتگی عضلات ناراحتی قلبی »فلج
۰ 20نمتابیلیسمواد غنلیی
۰ منابع:در مخمر آبجو و جگر تخم مرغ ؛ماهی
۰ نیاز بدن به این ویتامین متناسب با مقدار مصرف مواد قندی
در برنامه غذایی است
: کمبود:ترک خوردگی گوشه لبها .اختلالات گوارشی و ترک
خوردگي گوشه لبها
صفحه 92:
6 تا بیلیسم بسروتئینها تسنظیم عملسیستم عصبی
منابع؛پوست برنج» مخمر آبجو «زرده تخم مرغ» PIL
زمینی » گوشت »شیر »نان» قلوه
کمبود: تحریک پذیری عصبی ؛مشکل راه رفتن »اختلالات
روانی» استفراغ »عوارض پوستی
2 :در خونسازومونرلستهر ساختمانآنک بل لوجود دارد
منابع : كوشت تازه »جكرء قلوه »لبنیات
نیاز روزانه به ان خیلی کم و حدود میکرو گرم است
بعنوان یک کوآنزیم در درمان کم خونی وخیم استفاده می شود.
(بیوتین »اسید پانتوتنیک و...)- کم خونی مشکلات گوارشی
مشکلات عصبی
صفحه 93:
۰ نیاسین: در ساختمان کو آنزیم های دخیل در واکنشهای
متعدد متابو ليسم
۰ کمبود :بلاگر:فرمزی و تغیبر رنگ و پوسته پوسته شدن
پوست »لکه های رنگی در اطراف گردن بنام گردن بند
کازال
۰ اسیدفولیک : برای خونسازی و کم خونی مگالوبلاستیک
کمبود: زخم دهان» بدی جذب
صفحه 94:
* ویتامین ۸ ضروری برای رشد » مقاومت دربرابر
بيماريها» حفظ قدرت بینایی » سلامت پوست ومو
انواع سبزیهای سبزو زرد ( اسفناج» کاهوء هویج»
كدوحلوايى ) وميوه های زرد و نارنجی ( هلوء آلوه
زردآلو» خرمالو» نارنکی ؛ انگور ۰۰)
صفحه 95:
٠ نقش:جذب و تثبیت کلسیم غذاها از روده در بافت
استخوانی
۰ رشد طبیعی و استحکام استخوان ها و دندانها
۰ منابع: تابش نور خورشید برروی پوست بدن » روغن
کید ماهیءزده تخم مرغ» کره؛ شیر و پنیر
۰ فیاز روزانه ۱۰ میکروگرم با ۴۰۰ واحد بین المللی
۰ کمبود :راشی تیسم و استئومالاسی
صفحه 96:
ويتامين انعقاد خون
توليد توسط باكترى هاى روده
منابع: جكر سياه كاهوء كلم و اسفناج
صفحه 97:
ad gc جلوكيرى از اکسیداسیون اسیدهای چرب ٠
مثل »سلامت عضلات» حفظ كلبولهاى قرمز در برابر
هموليز
منابع: روغنهاى نباتى جوانه كندم» كوشت »جكر کره»
زرده تخم مرغ »كاهوء كلم
صفحه 98:
صفحه 99:
دریافت سواد غذایسی
مفذیسالم وطبیعی بهجای
مواد غذاس یکارخانهای
@ توجه به دریسافت
كافىآب ومايسات
روزائنهيت
e
25
دانشآموز
دریافت منظم و روزانه
eas: ssi
است و پنیر
وكياهى (به نسبت " به ١ از بروتئين هاى
حیوانی بهیاهی]
اصولتغذیه
مصرف مواد غذابى سبو س دار
جهت تامین فیبرو ویتمینهای
مورد نیاز بدن
ا
صفحه 100:
عادات تغذیه در سنین 5-12
سالگ
٠ ريزه خواری کودکان (۶۰-۷۰ کیلوکاری بازای
هر کیلوگرم وزن بدن)
۰ بی اشتهمایی های گذرا و موقت
۰ استفاده از غذاهای ساده و تک غذایی
٠ منفی گرایی کودک به علت احساس هوبت و رشد
شخصیتی کودک
٠ علاقه خاص به بازی یا بازیهای دسته جمعی
۰ تحریک ذائقه کودک ۷-۸ ساله با غذاهای جدید با طعم
تازه
صفحه 101:
عوامل تاثیرگذار در در تغذیه مطلوب
یا نامطلوب کودکان
رفتار والدین و نحوه نگرش آنها در مسایل رشد و
تکامل کودکان
افراد دیگر فامیل و بخصوص خواهران و برادران
بز ركتر
مدرسه و الگوهای آموزشی و پرورشی آن
رسانه های گروهی با نقش تبلیغاتی آنها در زمینه مواد
غذایی
صفحه 102:
روشهای ارزیابی رشد دانش آموزان
صفحه 103:
بهترین روش و پلیه ارزیلبی رشد دانشآموز و وضعیت
تغذیهای او روش تن سنجی و اندازهگیری وزن و قد و |"
محاسبه شاخص نملیه توده بدنی (800۱) و مقایسه آن با
منحنیهای استاندارد رشد میباشد.
| __ تعیین شود رشد دانش آموز طبیعی است
چا در روند رشد وی مشکااتی وجود دارد و آنچه که بسیار
مهم است تشخیص علل اختلال رشد و انجام مداخلات
لازم میباشد. .
صفحه 104:
مهارت های لازم کارکنان بهداشتی جهت
اندازهگیری رشد دانش آموز
*محاسبه سن امروز دانش آموز
* توزین دانش آموز و ثبت وزن وی
*اندازه گیری و ثبت قد در وضعبت ابستاده
*محاسبه 8۱/۱ (نمايه توده بدنی)
صفحه 105:
رسم و تفسیر شاخصهای رشد
۰ رسم نقاط شاخصهای رشد بر روی منحنی
۰ تفسیر نقاط رسم شده مربوطبه شاخصیهای رشد
تشخيص رشد نرمال و مشکلات رشد
* تفسیر سير رشد روی منحنیهای رشد و تشخیص این
که آیا دانش آموزسبه طور طبیعی رشد میکند» مشکل
رشد دارد با در خطر مشکل رشد است.
صفحه 106:
مشاوره در مورد رشد و تغذ به
* آكاه كردن والسين و دانش آموز از نتليج ارزیلبی رشد
* مصاحبه با مادر به منظور تعيين علل مربوط به
مشکل (چاقی. لاغری. کوتاه قدی و...) دانش آموز
* ارلیه توصیههای تغذبهای. متناسببا سن و مشکل
دانش آموز (چاقی, لاغری. کوتاه قدی و....)
صفحه 107:
منحنی رشد استاندارد سازمان جهانی
۲ بهداشت
- درگذشته منلبع مربوطبه رشد از تجزیه و تحلیل
اطلاعات و نمونههای مریوطبهسیک کشوربه دست
مى آمد
- سازمان جهلنى بهداشت در سال ۱۹۹۷-۲۰۰۳ با
مطالعه و بررسى وسيعى روى كودكان شش منطقه
مختلف دنيا (آمريكاء نروز» برزيلء غناء عمان و
هند) نمودارهاى جديد رشد را به عنوان
استانداردهاى جهانى تهيه نمايد
صفحه 108:
- در سال ۲۰۰۷ مقادیر استاندارد نمایههای مختلف
Gi سنجی از جمله قد برای سن و نملیه توده بدنی
برای این کودکان تا پایان ۱۸ سالگی ارایه گردید
-اين استانداردها میتوانند در هر جایی از دنیا قابل
استفاده باشند.
صفحه 109:
| .کار کنان بهداشتیبا استفاده از نمودارهلیی که
الكوهاى استاندارد ميزان رشد مورد انتظار در plod
سن رشد را نشان میدهند» قادر خواهند بود قبل از
وقوع مشکلات حاد» دلذش آموزلنی را که در
معرضی ویا در مراحل اولیه سوءتغذیمیا اضافه وزن
و جاقی هستند تشخیص دهند.
صفحه 110:
تن سنجی معمولا به دو روش نمایش داده میشود
۱) پرسنتایل با صد کبه عنوان درصدی از
مقدار میانه استاندارد مرجع
۲ امتیاز (2-560۲6) 2با SD
استخراج شده از استاندارد مرجع (که البته
نتلیج حاصله از صد کها نیز. معادل همین
امتباز هستند).
صفحه 111:
تبدیل 72-560۲7656 به صدکها
رن
99/9
97/7
84
50
15/9
2/3
+3
+2
+1
0
-1
-2
صفحه 112:
شاخصهای ارزشیابی وضعیت رشد
دانش آموزان
شاخص قد برای سن*
-کمتر از 3 کوتاه قدي شدید
-کمتر از 2- تا 3 کوتاه قد
+بين 2- تا 3 طبیعی
+بیشتر از 3 بلند قدي شدید
صفحه 113:
۵ تا ۱سا (e-scores)
برگرفته از ازمانجهانیبهداشت (۲۰۰۲)
صفحه 114:
نمودار قد برای سن (دختر)
(scores) Jun es
(on
اسن (برحسب سال و ماه)
بركرفته از سازمان جهاتى (foo) ca
صفحه 115:
شاخص نمایه توده بدنی (8۷1) برای سن
معدار (50) 2-5206
-کمتر از 3 a
-کمتر از 2- تا 3 cake
لم ف 11 لسري
بیشتر ار 1+ تا 2+ اضافه وزن
+بيشتر از 2 چاق
صفحه 116:
صفحه 117:
Gare) JONES
۲:7 ( امن جای دنت ty
صفحه 118:
نقش تغذیه در رشد as سب
Sista تغذیه ای ۳ oe
ای مثل سطح نمرات» سن ورود به
مدرسه» حضور ذهن» ييشرفت :
بهره هوشی و مهارتهای عملی a
شامل تمرکز در کلاس درس مشخص شده
است.
سازمان یونسکو در سمپوزیومی که در
خصوص صبحانه کودکان LAGS ر نمودهضمن
ارائه مقالات متعدد» در قطعنامه مربوطه
به لزوم صبحانه تأکید فراوان گردید.
صفحه 119:
۰ بسیاری از بیماریهای دوران بزرکسالی مانند
بیماریهای قلبی .فشار خون »افزايش چربیهای
خون »دیلبت و انواع سرطانهابه نحوه ی تغذیه
ارتباط دایند یبا توجمبه اینکه بسیاری از عادات
غذلیی از کودکی شکل حی گییند »پس ایجاد
عادات صحیح غذلیی در دلنش آموزان نقش
مهمی در این زمینه دارد
صفحه 120:
سوء تغذیه عمومی همراه با کاهش چشمگیر وزن» واضح ترین تظاهرات
بالینی بیماری بی اشتهایی عصبی است.
شیوع بی اشتهایی عصبی اندکی کمتراز 1 درصد در بین دختران جوان
بوده وقوع آن در بین مردان نسبت به زنان حدود یک بیستم درصد می
باشد.
علل بی اشتهایی عصبی:
1- بافت خانوادگی(خانواده های با خلا ارتباطی)
2- تحت الحمایه بودن شدید کودکان
3- سخت گیری و اعمال خشونت در خانواده
4- ناتوانی والدین در حل مشکلات و ناهماهنگی ساده درون خانواده
5- وجود کودکی با بیماری مزمن در خانواده ایکه والدین قادر به حل
مشکلات زندگی خود نبوده و پیوسته با هم اختلاف داشته باشند.
اقدامات درمانی :
هماهنگی بین پزشک و پرستار و کارشناس بهداشتی مدرسه مددکار
اجتماعی درمانگران فامیلی کارشناس امور تغذیه
گفتگو با والدین و ایجاد ارتباط صمیمانه و دوستانه با نوجوان مبتلا
صفحه 121:
خصوصیات رفتاری مشخصه بیمار مبتلابه
پرخوری عصبی, دوره های تفننی غذاخوردن
و پرخوری خارج از کنترل
می باشد. بیمار به علت مشغول شدن ذهنش
به غذا و میل مقاومت ناپذیرش به پرخوری
غالباً با دلتنگی, تحرک پذیری, اختلال در
تمرکز حواس و حتی افکارمربوط به
خودکشی مواجه می شود.بیمار معمولا با
ایجاد استفراغ یا مصرف داروهای مسهل از
جذب غذا جلوگیری کرده I ن را دفع می کند.
صفحه 122:
نقش میان وعده درتغذیه دانش آموزان
ثابت نگهداشتن قند خون برای عملکردطبیعی مغز
تامین بخشی از انرژی مورد نیازبرای فعالیت
< تامین بخشی ازموادمغذی موردنیازبدن
< حفظ کار آیی و کمک به یادکیری
* اگر مدت زمان ناشتایی طولاني شود نگهداری قند خون در سطح
مطلوب دشوارتر می شود و یادگیری و تمرکز حواس مختل می گردد.
صفحه 123:
ميان وعده سالم ومغذی
۰ نوجوان در سنین مدرسه علاوه بر سه وعده غذای اصلی به
دو ميان وعده نياز دارد.
* ميان وعده بايداز يك يا جندكروه غذايى اصلى تشكيل
شود
”نان همراه با بنيريا تخم مرغ ويك نوع سبزى
”ءانواع ميوه هاء
“انواع خشكبار»
انواع مغزهاء
7 انواع ساندویج های
خانگی( کو کوهاء کتلت۰۰) »شیر وبیسکویت» انواع تنقلات
سنتی( گندم برشته» بر نحک عدس بوداده۰۰)
صفحه 124:
*توصیه نمی شود:
”فراورد های غلات حجیم شده (پفک و چیپس) به دلیل
شوری .افزودنیها. ایجاد سیری کاذب . محروم شدن از
غذای اصلی ومواد مغذی مورد نیاز برای رشد
“نوشابه های گازدار به دلیل اختلال در جذب کلسیم که
caer کمبود کلسیم و پوکی استخوان میشود
v
مصرف بی رویه شکلات
مصرف بی رویه فست فودها ( پیتزا . سوسیس وکالباس
و..) منجر به کمبودهای تغذیه ای ( کمبود آهن . کلیسم .
کمبود روی . کمبود های ویتامینی ) . اضافه وزن وچاقی
ری وک
"مصرف بی رویه شکلات منجربه کم شدن اشتهاء
پوسیدگی دندان و بروز آلرژی می شود
صفحه 125:
0 اهميت صرف صبحانه 0
٠ صبحانه یک وعده غذایی اصلی است
۰ کمبود مواد مغذی در اثر نخوردن صبحانه با وعده های دیگرجبران نمی
شود
۰ اگر مدت زمان ناشتایی طولانی شود» نگهداری قند خون در سطح مطلوب
دشوارتر می شود و یادگیری و تمرکز حواس مختل می گردد.
۰ نخوردن صبحانه در دراز مدت رشد بدن نوجوان را مختل می کند
۰ تأثیر خوردن صبحانه بر یادکیری به اثبات رسیده است
۰ دانش آموزانی که صبحانه نمی خور ند:
۰ یادگیری کمتری دارند
۰ در انجام تکالیف رباضی کار آیی کمتری دارند
۰ قدرت خلاقیت وابتکار کمتری دارند
صفحه 126:
صبحانه مناسب
سب باب سوت ۰۱ ابرری مور» جر زوراب را سین ست
وشامل:
گروه نان وغلات ( انرژی )
گروه شیرولبنیات ( کلسیم » پروتئین » ویتامین های 582,512)
باشد.
مواد قندی وچربی ها ( مرباه عسل» کره»شکر) به دریافت انرژی
کمک می کند
میوه یا آب میوه طبیعی ( نارنگی » پرتقال» سیب.انگور ۰) با
تامین ویتامین ها به حفظ کارایی کمک می کند
سبزی ه ( خیار » گوجه فرنگی )
غذاهای سنتی مثل فرنی» شیربرنج»عدسی»حلیم و آش SO
محلی یک صبحانه خوب ومغذی برای دانش آموزان هستند
صفحه 127:
اهم اقدامات بهداشت بوفه مدارس
- کلیه متصدیان و کسانی که به نحوی با مواد غذایی سروکار
دارند, ملزم به تهیه کارت
تندرستی معتبر می باشند.
- مسئول تهیه و توزیع مواد غذایی ملزم به استفاده از روپوش,
ول تهیه و توزیع موادغذایی در صورت ابتلا به بیماریهای
واگیردار مثل سرماخوردگی و اسهال وجود جوش و دمل روی
پوست تا بهبودی کامل باید از تماس با موادغذایی اجتناب نماید.
محل خاص و مناسبی از نظر نور و تهویه وبهداشت محیط
a ed or ات در گرفته سود
بوفه باید دارای ساختمانی با در و بنجره و شيشم شالم و مور
تورف ات نا از ورود حشرات جونذكان كرد وخاز وآت
MIS eS aii Jeb aoe
بوفه بایستی مجهز به پیشخوان و میزکار سالم با روکش قابل
7 و قفسه بندی جهت چیدن موادغذایی بوده و از
فراردادن موادتداس در سطی رمك احننات كردق
صفحه 128:
سك هه ...»°° -:-
- مسئول دریافت وجه بهتر است در توضیع مواد خوراکی
دخالتی نداشته باشد.
- جهت برداشتن موادغذایی استفاده از پنس و دستکش یکبار
مصرف ضروری است.
- زباله دان بوفه باید بهداشتی قابل شستشو و مجهز به کیسه
زباله باشد و پس از هربار استفاده ضرعفونی و شستشو
گردد.
- محصولات بسته بندی شده باید از کارخانه های معتبر تهبه و
دارای پروانه بهره برداری.سری ساخت و تاریخ مصرف باشد.
- از بسته بندی مواد خوراکی در کاغذهای باطله و روزنامه
خودداری شود.
- مواد غذایی فاسدشدنی باید تا موقع مصرف در یخچال و
درجه حرارت حدود 4 درجه سانتی گراد نگهداری شود.
- در صورت وجود انبار موادغذایی رعایت شرایط بهداشتی در
انبار ضروری است.
صفحه 129:
9مجاز: شماره بهره برداری و ساخت» سری ساخت نام و نشانی
کار خانه,علامت استافدارد » تاريخ توليد و انقضا
ساندویج دارای پروانه ساخت معتبر( كد بهداشتی» پروانه
بهداشتیء شماره پروانه ثبت» پروانه تاسیس پروانه بهره برداری)
صفحه 130:
جدول موادغذابی قابل عرضه
شامل : پسته , بادام , گردو » بادا مزميتي » بادا مهندي ء خشکبار » خرما
فندق بنخودچي , توت خشك , انجیرخشك , کشمش , و انواع مغزها
آجیل سویا وخرما (بسته بندي شده) » انواع میوه خشك
انواع شیر » انواع ماست » کشك , پنیر (پاستوریزه ؛ شیر و فرآورده
استریلیزه بسته بندي شده) هاي آن
آب میوه هاي طبيعي و دوغ بدون گاز (پاستوریزه و نوشيدني
استریلیزه) ,ماءالشعیر , آب معدني
شامل : سیب , نارنگي , پرتقال » موز شسته شده و میوه
ضدعفوني شده و وکیوم شده در بسته بندي يك نفره
انواع بیسکویت , کيك و کلوچه ترجیحاً از انواع غني بیسکویت ؛ كيك
شده ,سیوس دار و تهیه شده با روغن داراي اسیدچرب و کلوچه
باترانس زیر10 درصد
شامل : نان و پنیر و گردو , نان و پنیر و خیار , نان و پنیر لقمه سالم
وگوجه فرنگي , نان و کره و عسل , نان و تخم مرغ پخته
(نانترجیحاً سبوس دار)
uae lle) segue geal glacil: chal ۱2120212 غذاهاي پخته
صفحه 131:
عرضه
© سوسيس
©كالباس
© بسكويت هاى كرمدار
#خوراکیهای با فساد و آلودگی زیاد: سالاد الویه
#خوراکیهای زیاد سرخ شده
#محصولات غذایی بدون بسته بندی
#محصولات بسته بندی فاقد مشخصات ذکر شده
#محصولات غذایی وارداتی فاقد مجوز ورود
©انواع یفکها ,چییس بخمک , نوشاه آدامس , شکلات , و
همچنین محصولات غذايي بدون بسته بندي ویا محصولاتي که فاقد
پروانه ساخت وكدبهداشتي وتاریخ مصرف مي باشند جلوگيري
صفحه 132:
1( آموزش بهداشت تغذیه : مدرسه بر حسب سن و جنس دانش آموزان می تواند در باره تقسیم بندی مواد
غذایی» نقش مواد مغذى در بدن» نقش تغذیه و رشد و یادگیری» نحوه تهیه؛ نگهداری» طبخ و مصرف مواد غذا یی»
مشکلات تغذیه ای دانش آموزان و بهداشت مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی آگاهی های ارزنده ای ارائه کند.
۲) تشویق دانش آموزان به خوردن غذا در زمان های مناسب (وعده و میان وعده ها)
۴) کنترل مواد غذایی که دانش آموزان با خود به مدرسه می آورند ومداخله و مذاکره با والدین برای بهبودآن
ها
۴) نظارت بر مواد غذایی که در مدرسه توزیع می شود» همچنین همکاری با مراکز بهداشتی درمانی منطقه برای
کنترل عرضه مواد غذایی اطراف مدرسه
۵) نظارت و هدایت افرادیکه با مواد غذایی سرو کار دارند برای معاینات پزشکی بهداشتی,
صفحه 133:
تغذیه د سحل هد
۶) تشویق و ترغیب دانش آموزان برای خرید از محل های مجاز و بهداشتی عرضه کننده مواد غذايى.
۷) آموزش و نظارت بر رعایت بهداشت فردی کودکان به ویژه قبل و بعد از صرف غذاء
(A معاینات و آزمون ها برای تشخیص برخی اختلالات تغذیه ای دانش آموزان و ارجاع آن ها برای درمان,
)٩ همکاری و ترغیب دانش آموزان و خانواده آن ها به کاشت و مصرف میوه و سبزی های دارای برگ سبز تیره در
باغچه های خانه و مزارع-
۰) مشار کت در اجرای برنامه های کشوری یا منطقه ای تغذیه دانش آموزان مئل آهن یاری دختران دانش آموزء
١١ ) انتقال بيام هاى مربوط به تغذيه صحيح و غذاى سالم به خانواده ها و جامعه از طریق دانش آموزان وکارکنان
مدرسه.
۲) آموزش و سازماندهی دانش آموزان برای انجام کارهای سازمان یافته جهت بهبو
خانواده هاء
یه دانش آموزان و