خلاصه ای از مطالب مهم فصل اول نقشه خوانی جغرافیا

موضوع :خالصه ای از مطالب مهم فصل اول نقشه خوانی جغرافیا فصل اول : مقدمات « تعريف نقشه » نقشه :: •• نقشه "طح س"طح "ك س روي يي"ك زمين روي "ره زمين "متي ازاز كك"ره س"متي "امي يي"ا"ا ققس "ت ازاز تتمم"امي س"ت "ويري ااس ص"ويري تتص "ي ه ه"ه"اا ه" ض" وو پپ "ه"""و"و ع"ع"وو ش"دد ي""""ك"كو"و"چچ ت" م"م""ع"عيي س س س م" "ي "د"ي"د"د"" "دي "ارض" "ار "ه "ك ش" "ك "ن"ني" "ب"بت" "ت ك"ك"ه"ه" ب"ب"ه"ه" ن"ن"س "ت "ت"تو"و"ي"ي""ا"اس مس " ش"ده داده ش"ده نش"ان داده آن نش"ان روي آن خ"اص روي عالئمي خ"اص انتخ"ابي وو ب"اب"ا عالئمي بط"ور انتخ"ابي مختل"ف بط"ور مختل"ف است.. است براي درك هر نقشه بايد درك صحيح در باره سه موضوع زير داشته باشيم • نسبت موجود بين اندازه نقشه و ابعاد زمين مورد نمايش آن • ويژگي هاي سيستم تصويري كه در ساختن آن بكار رفته است. • موضوع نقشه و عالئم بكار رفته در آن آن ابعاد آن زمين وو ابعاد شكل زمين شكل • زمين كره كامل نيست • براي اولين بارفيثاغورث دانشمند يوناني آن را مطرح كرد (497-580پ.م). • ارسطو قبل از فيثاغورث كروي بودن زمين را قبول داشتند. • اولين اندازه گيري با روش علمي از طول پيرامون كره زمين 200سال پيش از ميالد توسط اراتوستن • طول پيرامون دايره را 39500كيلومتر 5000×50=250000 ≃ 39500 اراتوستن ترسيماراتوستن زمينترسيم كرهزمين نقشهكره نقشه • براي اولين بار شبكه ايي از خطوط عمدي و افقي شبيه شبكه جغرافيايي در نقشه فوق استفاده شده است . • به نظر برخي از مولفين جغرافياي علمي با كارهاي اراتوستن شروع شد . بيضوي مقايسه (اليپسوئيد زمين ) • در ژئودزي زمين بصورت بيضوي در نظر گرفته مي شود • در نقشه جديد ايران از بيضوي هايفورد استفاده شده است . • بيضوي هايفورد در سال 1909ميالدي محاسبه شد . • در كنگره بين المللي ژئودزي 1924بيضوي بينالمللي معرفي شد • در اين بيضوي طول نيم قطر بزرگ a=6378388و نيم قطر كوچك b=6356912شعاع متوسط زمين 6367650اختالف بين شعاع قطبي و استوائي 19كيلومتر است قطر بزرگ و كوچك موقعيت و جهت در كره زمين • د ايره فرضي روي كره زمين كه تمام نقاط آن از دو قطب به يك فاصله هستند استوا ناميده مي شود بين قطب تا خط استوا دواير بيشمار مي توان ترسيم كرد كه به آن مدار مي گويند دايره استوا بزرگترين مدار است • به دواير فرضي بر روي كره زمين كه از دو قطب عبور مي كنند نصف النهار مي گويند • اگر مدارات و نصالنهاراتي با فواصل مساوي بر روي كره رسم كنيم شبكه جغرافيايي ايجاد مي شود • فاصله هر نقطه از نصف النهار مبداء طول جغرافيايي و فاصله هر نقطه از خط استوا عرض جغرافيايي نام دارد. • طول و عرض جغرافيايي يك نقطه بر روي كره زمين را مختصات جغرافيايي آن نقطه گويند . • يك درجه عرض جغرافيايي معادل 11كيلومتر است .طول جغرافيايي نيز بر روي خط استوا 111كيلومتر است . • • شبكه جغرافيايي ژئوئيد • تعريف ژئوئيد :تصوير زمين بدون ارتفاعات و همتراز با سطح آب اقيانوسها . • ارتفاع هر نقطه از سطح ژئوئيد را ارتفاع مطلق آن نقطه گويند .در غير اين صورت آنرا ارتفاع نسبي گويند • مختصات جغرافيايي يك نقطه از سطح زمين كه فقط با طول و عرض جغرافيايي بيان شود را مختصات پالنيمتريك(مسطحه) گويند و نقشه هايي كه ارتفاع نقاط را ندارد نقشه مسطحه يا پالنيمتريك گويند . • در نقشه برداری به منظور سهولت عرض با ( Φفی) ،طول با ( λالندا) و ارتفاع با ( zزتا) تعريف برخي از واژه ها در نقشه خواني • دايره عظيمه • شبكه قائم الزاويه در نقشه ها • شمال حقيقي – شمال مغناطيسي و شمال شبكه • انحراف مغناطيسي • آزيموت و برينگ دايره عظيمه: • اگ"ر ک"ره هندس"ی را ب"ا ص"فحه ای ک"ه از مرک"ز آن می گ"ذرد قط"ع ک"نیم فص"ل مش"ترک ص"فحه ب"ا س"طح ک"ره بزرک"ترین دای"ره ای اس"ت ک"ه روی آن می توان نصب کرد. خصوصیات دوایر عظیمه: -1روی ص"فحه ای واق"ع اس"ت ک"ه آن ص"فحه از مرک"ز ک"ره عب"ور کرده است. -2بزرگترین دایره قابل ترسیم روی کره است -3روی ی"ک ک"ره میت"وان ب"ه تع"داد بی نه"ایت دای"ره عظیم"ه رس"م کرد. -4روی ی"ک ک"ره از دو نقط"ه معین فق"ط ی"ک دای"ره عظیم"ه عب"ور می کن"د .مگ"ر اینک"ه آن دو نقط"ه در دو انته"ای ی"ک قط"ر ق"رار داش"ته باش"ند ،در این ح"الت بی نه"ایت دای"ره عظیم"ه میت"وان از آن دو نقطه عبور داد. -5قوس"ی از دای"ره عظیم"ه روی ی"ک ک"ره دو نقط"ه را ب"ه هم وصل می کند ،کوتاه ترین فاصله بین آن دو نقطه است. -6تق"اطع دو دای"ره عظیم"ه در ه"ر ح"الت ب"اعث می ش"ود هم دیگر را به دو نیم دایره مساوی تقسیم کنند. نکته: • بای"د خ"اطر نش"ان ک"رد هم"ه نص"ف النه"ار ه"ا دوای"ر عظیم"ه هس"تند ،ولی در ب"ارۀ م"دارها فق"ط دای"ره استوا دایره عظیمه است. شمال حقیقی ،شمال مغنایسی • امت"داد ش"مال در ه"ر نقط"ه امت"داد نص"ف النه"اری اس"ت ک"ه از آن ن"قط"ه می گ"ذرد" و آن "را ش"مال جغراف"ی"ایی ی"ا ش"م"ال حقیقی می گویند. • برای مش"خص ک"ردن آن در عم"ل از قطب نم"ا اس"تفاده می ش"ود ک"ه ""ام"ت"دا"د "آ"ن "ب"ا" مق"د"ار"ی" اخ"تالف "امت"دا"د "ش"م"ا"ل "جغر"افی"ایی "را" نش"ان می" "ده"د جه"ت "ن"و"ک "ش"ما"لی" "ع"قر"ب"ه ر"ا ش"م"ا"ل "مغن"ا"ط"یس"ی گ"وین"د" " و ا"خ"تالف ""آن" ب"ا "ا"مت"داد" "نص"ف "ال"نه"ار" "ا"نح"ر"اف" مغ"ناط"یس"ی "نا"می"ده" می "ش"ود ک"ه زاوی"ه انح"ر"اف نس"ب "ب"ه ز"م"ان و "مک"ان "متغی"یر است. آزیموت • آزیم"وت ی"ک امت"داد زاوی"ه ای اس"ت ک"ه آن امت"داد ب"ا امت"داد ش"مال قر"ب"ه "س"ا"عت" ت "می" "کن"د" .مق"دار "آن" "همیش" "ه در جهت" ع " درس" " ل ه ن"س""بت" ب"ه ا"مت"دا"د ش"م"ا " ا"ن"دازه گ"ی"ری" می "ش"و"د "و چ"نا"نچ" " جغ"رافی"ای"ی ان"د"ازه گ"یر"ی ش"ود آز"یم"وت ج"غرافی"ا"یی ی"ا آزیم"وت حقیقی می گویند. • و اگ"ر نس"بت ب"ه ش"مال مغناطیس"ی ان"دازه گ"یری ش"ود آزیم"وت مغنا"طیس"ی و در "ص"ورت ان"د"ازه گ"ی"ری نس"ب"ت ب"ه ش"مال ش"بکه آزیموت شبکه و مقدار آن بین 0تا 360درجه است. برینگ • یک امت"داد کوچک"ترین زاوی"ه ای اس"ت ک"ه آن امت"داد ب"ا مت"داد ش"ما یا"جنوب"دارد" و مق"دار"آن ب"ین 0تا 90د"رجه است. • فرق بین آزیموت و برینگ: • زاوی"ه آزیم"وت فق"ط از امت"داد ش"مال و درجهت گ"ردش عقرب"ه ه ت "ان"د"ا"زه "گ"ی"ری "م"ی ش"و "د "ول"ی "ز"او"ی"ه "بر"ی"ن"گ "چ"نا"نچ" " ع " ه"ا"ی س"ا " ر مت"د"ا "د "ش"م"ال " "و اگ" " ه ش"م"ا"ل "نز"دی"ک" "باش"د" "از "ا" " ور"د "ن"ظ"ر "ب" " مت"د"ا"د "م" " "ا " ب ""ان"دازه" "گ"یر"ی م"ی ب نز"دی"ک ""با"ش"د" از" ا"مت"د"ا"د جن"و" " ه ا"مت"د"اد" جن"و" " ب" " ش"ود و ممکن اس"ت جهت گ"ردش عقرب"ه ه"ای س"اعت ی"ا خالف آن باشد. • آزیم"وت را اص"طالحًا بیرین"گ تم"ام دای"ره بی"ان می کنن"د و در فرهنگس"تان لغت واژه"گرای را برای آ"ن وضع کرده اند. زاويه آزيموت و برينگ خدایا... اگر آسمان هزار پاره شود یا اگر خالی از ماه و ستاره شود مهم نیست... همین که تو در هوا جریان داری و در شبنم ها می درخشی و با عطر گلها منتشر می شوی کافیست...