َأ ْل ‏ َق ما ماِء ال نا ًء ْن ِم َز َد َّس َن ِب َو ٍر َف َأ َكَّنا ِف ي اَأْل ْس ُه ْر ِض ‏ ‏ ‏ ‏ واز آسمان آبى به اندازه نازل ك#رديم و آن را در زمين ج#اى داديم. دل اين سياره گنجى نهفت#ه و تودهه#اى بخ#ارآب و ديگ#ر گازه#ا ل ،#قرنه#ا پي#ش #درآن #م#دفون ش#ده و اين#ك آ#ن هه#اى گ# # د# را#ه ب #ا #تو # هم# # # گ#ازها درم#يان صخرهه#اى زمي#ن مح#بوس اند. صخرههاى زمين اتمه#اى مخصوص#ى نيز در خ#ود دارند ،اين اتمه#ا ميش#كنند و از ش#كستن آ#نه# #ا گرم# #ا پدي#د م#يآي#د و در ژ#رفاى زم#ي#ن ص#خر#هها #چن#ان# #گ#ر#م مي#ش#و#ند ك#ه گد#اخ#ت#ه م #يگ#ردند #و ه#م#راه با به ها #فورا#ن ك#رده # ز آ#ت#ش #فش#ا#ن # ش #درمي#آ#ين#د #و #ا # و # حب#ا#به#ا#ى #گ#از #به #ج# # # ش فش#انها بي#رون ز #آن # روى #زم#ين #روا#ن #م#يش#و#ند .# .# .# .#گ#ازه#ا نيز #ا # ن زمي#ن #گ#سترد#ه م#يش#وند #و پو#شش#ى ا#ز ه#وا به و # مي#زنن#د #و در پ#ير#ام# # # د #و ابره#ا#ى ك#الن #پدي#د و# روى #آن #ميكش#ند ...#.#بخ#ار آ#ب #سرد #ميش# # ميآي#د #و بارا#نه#اى #نخست#ين #فرود ميب#ا#رد ،#مي#ليونه#ا سال ه#م #چن#ان گو#دال#هاى#زمين فرو مير#ود باران م#ي#با#رد و در # يدن اين تصاوير شما هم ممكن است ازآن ها خوشتان بيابد يا ش ممکن است این دو تصویر سواالتی را در ذهن شما ایجاد کند و هید بدانید: تصویر قبال به چه شكل بوده اند؟ تصویر چه ارتباطی به هم دارند؟ ن ها چقدر است(مربوط به چه زمانی هستند)؟ ين شكل بوجود آمده اند؟ سرگذشت زمین سنگ رسوبی تعریف مکان برای فسیل شدن فسیل شواهد تغییر ویژگی جانداران فسیل شده استفاده از فسیل نتیجه گیری استفاده از فسیل سوخت فسیلی تشخیص آب وهوای گذشته چگونگی تغییر و تحول جانداران تعیین محل برخی از مواد معدنی نگی تغییرشکل ظاهر ساختمان جانداران تهیه جدول زمانی حیات )سنگ رسوبي( سنگ هاي رسوبي معموال به صورت موازي در روي هم انباشته مي شوند و مانند ورقه هاي كتابند . در يك سري اليه از جنس سنگ هاي رسوبي اصوال اليه هاي زيرين قديمي تر از اليه هاي بااليي اند البته در صورتي كه سنگ ها چين خورده باشند نميتوانيم اصل باال را رعايت كنيم . )فسيل( به آثار و بقاياي موجودات قديمي كه در بين برخي از مواد تشكيل دهنده ي پوسته ي زمين پيدا مي شوند فسيل گويند. البته شما شايد به اين فكر برسيد كه اين موجودات چه ويژگي هايي داشته اند كه با وجود اين همه سال خراب نشده و تبديل به فسيل شده اندو چرا برخي تبديل به فسيل نشده اند؟ سفالوپودا فسیل دریایی آرکئوپتریکس (ويژگي هاي جانداران فسيل شده) جانداراني ك#ه داراي اعض#اي نرم و فاق#د اسكلت سخت داخلي ي#ا خ#ارجي بوده اند در برابر عوام#ل محيطي مقاومت نداش##ته و پس از م##رگ در مج#اورت ه#وا ي#ا زي#ر آب تجزي#ه گردي#ده و از بين رفته اند. در ض#من جانداراني ك#ه داراي اعض#اي سخت مانن#د مانن#د استخوان ،دندان،كي#تين ي#ا م#الت چ#وبي بوده اند امكان فسيل شدنشان بيش تر است. )دريا و درياچه( براي فسيل شدن محيط هاي رسوبي مانند دريا ودرياچه مناسب ترند به دو دليل: .1در اين مناطق رسوب گذاري شديد تر است و بقاياي جانداران به وسيله ي رسوبات بهتر مدفون مي شود. .2اين مناطق به علت شرايط مناسب حيات جانداران متنوع داردو در ضمن تعداد ماهی جانداران بيش تر است. نرم تن )خشكي( در خشكي نيز گاهي فسيل نيز به وجود مي آيد ولي تعداد آن ها نسبت به دريا كمتر است . يخچال ها،غار،طوفان هاي شن و ماسه،شيره هاي گياهي ،مواد نفتي و خاكسترهاي آتشفشاني شرايطي را به وجود مي آورند كه جانوران و گياهان قبل از فساد همه يا قسمتي از جسد آن ها باقي بماند. )دوران های حیات( پرکامبرین پالئوزوئیک مزوزوئیک سنوزوئیک :وِِیژگی ها )پركامبرين( 3 ميليارد سال پيش پيدايش آغازيان و بي مهره هاي ساده :ویژگی ها )پالئوزوئيك( 570 ميليون سال پيش اوايل اين دوره فراواني بي مهره ها اواخر اين دوره پيدايش گياهان بي گل و نخستين مهره داران :ویژگی ها )مزوزوئيك( 250 ميليون سال پيش فراواني خزندگان و پيدايش اولين گياهان گلدار :ویژگی ها )سنوزوئيك( 65 ميليون سال پيش فراواني پستانداران و گياهان گلدار سواالت .1كدام گزينه حركت صفحه هاي سازنده ي پوسته زمين را در طول ميليون ها سال به بهترين شكل توصيف مي كند؟ .2 .2داليل وگنر براي جابه جايي قاره ها چه بود؟(خرداد – 81تهران) .3كدام پديده ي زمين شناسي در تمام حاشيه ي ورقه هاي سازنده ي سنگ كره زمين به وجود مي آيد؟ .4در كدام محل ورقه ها ،سنگ كره ي جديد تشكيل مي شود؟ .5محل تشكيل جزاير قوسي در كدام يك از موارد زير است؟ پوسته زمین چاه كنده باشند، اگر در محل زندگي شما . حتمًا ديده ايد كه از داخل آن خاك و سنگ بيرون مي آورند .اين چاه خيلي عميق نيست. اما چاهي كه براي به دست آوردن نفت مي كنند ،چند صد متر عمق دارد .ولي هنوز تا مركز زمين فاصله بسيار زيادي دارد .فاصله سطح زمين تا مركز آن حدود 6400كيلومتر است .دانشمندان حدس مي زنند كه تخم مرغ با زمين ما مشابهت دارد .تخم مرغ سه اليه به نام هاي پوسته ،سفيده ،و زرده دارد. زمين هم سه اليه دارد گوشته و هسته : پوسته، ‏ پوسته زمين: پوسته زمين در مقايسه با كره زمين بسيار نازك است .جنس پوسته از سنگ است .پوسته براي ما بسيار مهم است .نفت، زغال سنگ ،گاز و آب و بعضي فلزات در آن وجود دارد. ‏ گوشته: اليه مياني زمين بسيار كلفت تر و داغ تر از پوسته آن است. دماي گوشته زياد است. دانشمندان معتقدند كه به بعضي سنگ هاي اين قسمت نيمه جامدند.  هسته: ‏ بخش مرکزی زمین هسته‌است.هسته خود دو بخش است:هسته داخلی و هسته خارجی.هسته داخلی جامد و هسته خارجی ،مایع است..قطر آن ۲۵۶۰کیلومتر و دمای آن ۸۰۰درجه سانتی گراد است.فاصله آن از سطح زمین ۶۳۳۶کیلومتر است.موادهسته به علت فشارزیادی که بر آن وارد می شود بسیار متراکم تراز سایر اجزای زمین است. هسته بیشتر از نیکل تشکیل شده است تا آهن ‏ ‏ ‏  آتش فشان: در بعضي نقاط زير پوسته ،سنگ ها نرم و داغند .گاهي سنگ ها ذوب مي شوند .اگر اين سنگ هاي ذوب شده راهي به بيرون زمين بيابند از آن خارج مي شوند و آتش فشان ها را به وجود مي آورند .مخروط آتش فشان ها از موادي به وجود مي آيد كه از دهانه خارج مي شوند .عالوه بر مواد مذاب ،مواد جامد و گاز از دهانه آتش فشان ها خارج مي شوند .بعضي از اين گازها سمي و كشنده اند .اگر مواد جامد دانه ريز باشند .به آنها خاكستر مي گويند .يك آتشفشان هميشه فعاليت نمي كند و بعد از مدتي غير فعال مي شود .كوه دماوند مدت هاست كه ديگر فعاليتي ندارد. زلزله چیست؟ لرزش ناگهانی پوسته های جامد زمین ،زلزله یا زمین لرزه نامیده می شود .دلیل اصلی وقوع زلزله را می توان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگها و طبقات درونی زمین بیان نمودَ. ‏ زمین‌لرزه یا زلزله لرزش و جنبش زمین است که به عّلت آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسلهای پوستٔه زمین در مّدتی کوتاه روی می‌دهد .محّلی که منشأ زمین‌لرزه است و انرژی از آنجا خارج می‌شود را کانون ژرفی ،و نقطٔه باالی کانون در سطح زمین را مرکز سطحی زمین‌لرزه گویند .پیش از وقوع زمین‌لرزٔه اصلی معموًال زلزله‌های نسبتًا خفیف‌ترید ر منطقه روی می‌دهد که به پیش‌لرزه معروفند .به لرزشهای بعدی زمین‌لرزه نیز پس‌لرزه گویند که با شّدت کمتر و با فاصلٔه زمانی گوناگون میان چند زمین لرزه نتیجٔه رهایی ناگهانی انرژی از داخل پوسته زمین است که امواج مرتعشی را ایجاد می‌کند. زمین لرزه‌ها توسط دستگاه زلزله سنج یا لرزه نگار ثبت مقدار می‌شوند. بزرگی یک زلزله (ریشتر) طبق قرارداد گزارش می‌شود ،زلزله‌های کوچکتر از شدت ۳اغلب غیر محسوس و بزگتر از ۷خسارت‌های ‏ . .جدی را به بار می‌آورند :پرسش ها .1 مواد كافي ،نفت ،آب و ذغال سنگ در كدام قسمت زمين قرار ‏ دارند؟ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ در قسمت پوسته .2پوسته زمين با گوشته چه تفاوتي دارد؟ پوسته نازك تر است و گوشته گرماي بسيار زيادتري از پوسته دارد.سنگ ها در گوشته به حالت مذاب و خميري هستند. .3هسته در كدام قسمت زمين است؟ جنس آن از چيست؟ در قسمت مركزي زمين و جنس آن از آهن و نيكل است .4آتشفشان ها چگونه ايجاد مي شوند؟ وقتي گرماي مواد مذاب زمين زياد شود حجم بيشتري پيدا ميكنند .ناگزير براي خروج از زمين از قسمت هايي كه احتماًال پوسته نازك تر است ،خارج مي شوند. کهکشان کهکشان‌ها سامانه‌هایی بزرگ و با اندازه و مرزی مشّخ ص هستند که از ستاره ها ،بقایای ستاره‌نماها (شبه ستاره‌ها) ،ماده تاریک ،گازها و گرد غبارهای میان ستاره‌ای که با نیروهای گرانشی به گرد هم آمده‌اند ،تشکیل یافته‌اند .کوچکترین کهکشان‌ها دارای پهنایی برابر با چند صد سال نوری، شامل نزدیک به ۱۰میلیون ستاره هستند .بزرگترین کهکشان‌ها تا ۳میلیون سال نوری پهنا دارند و شامل بیش از ۱۰۰۰۰۰میلیارد ستاره هستند .ماده تاریک در اخترشناسی و کیهانشناسی ،ماده ای فرضیاست که چون از خود شید(نور) (امواج الکترومغناطیسی) گسیل یا بازتاب نمی‌کند ،نمی‌توان آن را مستقیمًا دید اما از اثرات گرانشی موجود بر روی اجسام مرئی ،همانند ستاره‌ها و کهکشان‌ها ،می‌توان به وجود آن پی برد .درک و تجسم ماده .تاریک آسان نیست اما در دانش ستاره شناسی حائز اهمیت است ‏ کهکشان راه شیری کهکشان راه شیری کهکشانی است که ما زمینیان در آن زندگی می‌کنیم در قسمت بیرونی این کهکشان در بازوی شکارچی و یا خار محلی جا دارد .این کهکشان به شکل نوار درخشانی که آسمان را دور می‌زند و با استوای سماوی ۶۳ درجه زاویه می‌سازد .در شب‌های تاریک بدون ماه با چشم غیر مسلح دیده می‌شود.ضخامت این نوار که در حقیقت مقطع کهکشان از دید خورشید می‌باشد ناهمگون بوده و اندازه پهنای آن میان ۳تا ۳۰درجه متفاوت است .روشنایی و پهنای نوار کهکشان در سمت صورت فلکی قوس بیشتر می‌باشد و در شب‌های تابستان بیشتر خودنمایی می‌کند دلیل این مسئله این است که میانه کهکشان راه شیری در این سمت جای دارد و زمانی که به صورت فلکی قوس نگاه می‌کنیم در واقع به قسمت‌های درونی آن نگاه می‌کنیم که شمار ستاره‌ها و سحابیهای آن بیشتر است .کهکشان راه شیری یک کهکشان مارپیچی با چند بازو می‌باشد .حتی با یک تلسکوپ کوچک می‌توان میلیون‌ها ستاره آن را دید که البته این ستارگان همه متعلق به بازوی جبار (یا بازوی محلی) هستند .ناهمگونی‌هایی که در کهکشان می‌بینیم ناشی از وجود ابرهای گازی و غباری تیره کننده (سحابی تاریک) هستند. که دارند وآشکار مارپیچیجای کهکشانکهکشان نزدیکی میانه که در با شدهسه کهکشان آندرومدا همراه دو ستاره به ۲۸شیری بررسیراه کهکشان دارد جای آنجا محلیخورشید برابر جرم سینزدیک به نزدیکبابهجرم سیاهچاله ای ه‌اند. ساخت در را کهکشانی میلیونخوشه کهکشان۴کوتوله .گوش و ‏ محاسبه ی طول کهکشان دانشمندان دریافته‌اند که موثرترین راه اندازه گیری جرم کهکشان پژوهش در طول موجهای رادیویی  است چرا که این امواج کمتر تحت تاثیر گازها و غبارهای درون کهکشانی هستند و با بررسی آنها می‌توان به مشاهده مواد دورتری پرداخت .با این روش دانشمندان توانسته‌اند به نموداری از جرم موادی که در فواصل متفاوتی از مرکز کهکشان هستند .دست پیدا کنند .این نمودار با نام نمودار چرخشی شناخته می‌شود صفحه ی بعد بیشترین جرم کهکشان ناشی از همین هالٔه تاریک است اما به راستی این هاله تاریک از چه ماده‌ای تشکیل شده است؟ در نظر داشته باشید واژٔه تاریک به این معنا نیست که در محدودٔه دیدگانی طیف مشاهده نمی‌شوند بلکه این مواد در همٔه بازٔه طیفی (از گاما تا رادیویی) قابل کشف نیستند .تنها به دلیل اثرات گرانشی آنها است که به وجود آن‌ها پی برده‌ایم .این مادٔه تاریک نه از مولکول‌های هیدروژن و نه از مواد ستاره‌ای معمولی تشکیل شده‌است .سیاهچاله‌های با جرم ستاره‌ای ،اجرام ماکوکه شامل کوتوله‌های قهوه‌ای (ستارگانی که بدلیل جرم کم نتوانسته‌اند واکنش‌های هسته‌ای را شروع کنند)، کوتوله‌های سفید و کوتوله‌های سست و کم جرم سرخ می‌باشد از کاندیداهای مورد نظر می‌باشند .هم اکنون گزینه ذرات ریز اتمی نیز به فهرست مواد تشکیل دهنده ماده تاریک افزوده شده‌است .این ذرات باید دارای جرم بوده ولی برهم کنش بسیار ناچیزی با مواد معمولی داشته باشند .یک دسته از این مواد با نام ذرات جرم دار با برهمکنش سست شناخته می‌شوند .پیشینیان ما نیز هزاران سال پیش به وجود این نوار نقره‌ای رنگ در آسمان پی بردند .بسیاری از اقوام باستان بر این باور بودند که این نوار راهی است که در گذشتگان با گذر از آن به جهان دیگر مهاجرت می‌کنند .اقوامی دیگر باور داشتند که این نوار ،پدیده‌ای خدایی است که شب‌ها خود را محافظانه بر روی جامعه انسانی می‌گستراند .راه شیری یک مجموعه پهناور از بیش از ۲۰۰میلیارد ستاره ،سیاره ،خوشه و گرد و غبار است .خورشید ما و سامانه خورشیدی نیز بخشی از این کهکشان اند .راه شیری یک کهکشان مارپیچی است ،از دید هابل نوع آن اس-بی یا اس-سی و یکی از اعضا گروهی محلی ،است که این گروه خود دربرگریرنده کهکشان راه شیری ،ابرهای ماژالنی ،آندرومدا و بسیاری دیگر از کهکشان‌های کوچک است .رصدهای اخیر نشان می‌دهد که راه شیری ،یک کهکشان مارپیچی بزرگ با جرمی بیش از ۷۵۰میلیارد برابر جرم سامانه خورشیدی (منظومه شمسی) و قطری نزدیک به ۱۰۰،۰۰۰سال نوری ‏ منظومه ی شمسی منظومه شمسی سامانه‌ای متشکل از خورشید و آن دسته از اجرام آسمانی است که براثر جاذبه خورشید در مدارهایی پیرامون آن به دام .افتاده‌ و می‌گردند این منظومه با فروپاشی یک ابر مولکولی غول‌پیکر در حدود ۴٫۶میلیارد سال پیش به وجود آمد .بیشتر جرم این سامانه در خورشید متمرکز شده‌است ۸ .سیاره و ۴سیاره کوتوله دور خورشید می‌چرخند که همه آن‌ها روی یک دیسک تقریبًا مسطح به نام دایرةالبروج قرار دارند .در میان این ۸سیاره ۴ ،سیاره زمین‌سان (درونی) وجود دارد که شامل عطارد، ناهید ،زمین ،و مریخ می‌شود که از سنگ و فلز ساخته شده‌اند و از سیارات گازی کوچکترند .چهار سیاره دیگر که به غول‌های گازی معروف اند شامل مشتری ،زحل ،اورانوس ،و نپتون می‌شوند و به ان ها سیاره های خارجی گفته می شود .مشتری و زحل به طور عمده از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده‌اند در حالی که اورانوس و نپتون تا حد زیادی از یخ، دیگر جزو سیارات معروف اند .آب ،آمونیاک ،و متان تشکیل شده‌اند و به "غول‌های یخی" منظومه ی شمسی ‏ نیست منظومه شمسی دارای اجرام بسیار کوچکتر از سیارات است .کمربند سیارکی که بین مریخ و مشتری نهفته‌است ،به طور عمده از سنگ و فلز تشکیل شده‌است .فراتر از مدار نپتون ،کمربند کویپر قرار داد که شامل اجسام فرا نپتونی است و عمدتًا از آب ،آمونیاک و متان تشکیل شده‌است .در این میان ،پنج سیاره کوتوله قرار دارد که به بزرگی سیارات نمی‌رسند اما بسیار بزرگ اند و شامل سرس ،پلوتو ،هائومیا ،ماکی‌ماکی ،و اریس می‌شوند .عالوه بر این، هزاران اجرام کوچک آسمانی در منظومه شمسی قرار دارند .در این میان می‌توان به دنباله‌دار ،شهاب‌سنگ ،و ماه اشاره کرد .هر یک از سیارات بیرونی .توسط حلقه سیاره‌ای شامل گرد و غبار و ذرات دیگر محاصره شده‌اند باد خورشیدی ،یک جریان پالسما است که به ایجاد حباب باد ستاره‌ای میان ادام سرچشمٔه دنباله‌دارها ابر اورت ستارگان و کرات می‌پردازد .احتمال می‌رود که صفحه ی ه از یکی در شمسی منظومه باشد که هزاران بار از منظومه شمسی دور است. بعد است که حدود ۲۰۰میلیارد ستاره کهکشان راه ‌ترین به نام کهکشانی بازوهای شیرییک شمسی و سیارک منظومه سرس بزرگ .دارد سیاره کوتوله‌است که ۲٫۷۷واحد نجومی از خورشید ‏ فاصله دارد .قطر سرس اندکی کم‌تر از ۱۰۰۰کیلومتر است و یک تودٔه به اندازه کافی بزرگ برای گرانش و به شکل کروی است .سرس در قرن نوزدهم کشف شد و از ابتدا به عنوان سیاره انتخاب شد ،اما طبق طبقه بندی‌ها در سال ،۱۸۵۰سرس به عنوان یک سیارک انتخاب شد.در سال ،۲۰۰۶سرس در گروه صفحه ی بعد ی بعد آغاز منظومه ی شمسی منظومه شمسی از فروپاشی گرانشی یک ابر مولکولی غول پیکر چرخان حدود ۴٫۵۶۸میلیارد سال پیش تشکیل شد .این ابر به احتمال زیاد چند سال نوری طول دارد و در مرکز آن ستاره‌ای به نام خورشید وجود دارد .این ستاره شروع به داغ شدن کرد .با استفاده از تکانه زاویه‌ای سرعت چرخش آن بسیار افزایش یافت.بسیاری از توده‌های این ابر در مرکز هسته جمع آوری شدند و هسته داغ و داغ تر شد .با انقباض چرخش ابری ،یک دیسک گازی چرخان صاف با ۲۰۰واحد نجومی به وجود آمد .پیش‌ستاره در مرکز این دیسک قرار گرفت و مواد سنگین تر ،سیارات را تشکیل دادند و سرانجام منظومه شمسی تشکیل شد.طی ۵۰ میلیون سال ،بر اثر فشار و چگالی ،هیدروژن در مرکز ستاره قرار گرفت و سبب همجوشی هسته‌ای گردید .دما ،سرعت واکنش ،فشار و چگالی تا هیدرواستاتیک ادامه یافت و تعادل مناسبی بین فشار حرارتی و نیروی گرانش به وجود آمد .در .این مرحله ،خورشید به یک ستارٔه رشته اصلی تبدیل شد ‏ منظومه شمسی تا زمانی که هیدروژن هستٔه خورشید به طور کامل به هلیوم تبدیل شود ،تا حدود ۵٫۴میلیارد سال آینده پابرجا خواهد ماند .پایان زندگی خورشید به نوعی پایان زندگی منظومه شمسی است .هنگامی که خورشید نابود شود ،حدود ۸دقیقه بعد متوجه می‌شویم چون خورشید حدود ۸دقیقٔه نوری با زمین فاصله دارد و در آن زمان ،نورش از زمین قطع خواهد شد .در آن هنگام ،هستٔه خورشید سقوط خواهد کرد و خروجی انرژی بسیار بیشتر از حال حاضر خواهد بود .الیه‌های بیرونی خورشید حدود ۲۶۰۰برابر قطر فعلی خود گسرش خواهد یافت و سرانجام به یک غول سرخ تبدیل خواهد شد .با افزایش یافتن سطح خورشید ،سطح آن به صورت چشم‌گیری سرد خواهد شد .در نهایت ،هسته برای همجوشی هسته‌ای هلیوم آماده خواهد شد و هیدروژن خواهد سوخت .این گسترش یافتن برای آغاز همجوشی عناصر سنگین تر و واکنش‌های هسته‌ای بسیار شدید تر کفایت خواهد کرد .الیه‌های بیرونی خورشید سقوط خواهد کرد و در فضا و حتی فراتر از سیارات کوتوله پراکنده خواهد شد و یک بخش بسیار بزرگ پراکنده شدٔه آن ،حدود نیمی از تصاویرالیه‌های بیرونی خورشید، جرم اولیٔه خورشید به اندازٔه زمین خواهد شد. سیارات ابری را تشکیل خواهند داد و عناصر سنگین فلزیگی آن کربن در .فضای میان ستاره‌ای خواهند شد ‏ صفحه ی بعد سیارات درونی صفحه ی بعد بخش درونی سامانٔه خورشیدی شامل سیارات و سیارک‌ها می‌باشد که عمدتًا از سیلیکات و فلزات تشکیل شده‌اند و به خورشید نزدیک هستند .شعاع کل این .منطقه کوتاه‌تر از فاصلٔه بین مشتری و زحل است عطارد (تیر) ‏ عطارد نزدیک ترین سیاره به خورشید و کوچک‌ترین سیاره در منظومه شمسی ( ۰٫۰۵۵برابر جرم زمین) است و ۰٫۴واحد نجومی از خورشید فاصله دارد .این سیاره هیچ ماهی ندارد و سطح آن مانند سطح ماه است و پر از چاله است که احتمال می‌رود به دلیل انقباض هنگام به وجود آمدن خود باشد.جو عطارد بسیار ناچیز است و توسط بادهای خورشیدی محاصره شده‌است.هستٔه عطارد از آهن تشکیل شده و گوشتٔه نازک آن هنوز رتبه‌دهی نشده‌است .فرضیه‌ای در این باره ادعا می‌کند که الیه‌های بیرونی این سیاره توسط یک ضربٔه شدید نابود شده‌اند و توسط انرژی مانع از تشکیل الیه‌های .بیرونی می‌شود دلیل پر چاله بودن حمله ی شهاب سنگ ها ناهید (زهره) صفحه ی بعد ناهید دومین سیاره نزدیک به خورشید و ششمین سیارٔه بزرگ منظومه شمسی است و ۰٫۷واحد نجومی از خورشید فاصله دارد .این سیاره نورانی ترین جرم آسمانی در منظومه شمسی پس از خورشید است و دارای گوشتٔه ضخیم سیلیکاتی است که در اطراف هستٔه آهنی آن قرار دارد و شواهد نشان داده‌است که فعالیت‌های درونی دارد .ناهید نیز مانند عطارد ماه ندارد و با دمای سطحی ۴۰۰درجٔه سلسیوس ،داغ‌ترین سیاره منظومه شمسی است که احتمال می‌رود در جو آن گازهای گلخانه‌ای وجود داشته باشد.هیچ میدان مغناطیسی از تخلیٔه جو چشم‌گیر آن جلوگیری نمی‌کند که نشان می‌دهد ناهید مجددًا توسط فوران‌های .آتشفشانی ساخته می‌شود زمین بزرگ‌ترین و متراکم‌ترین سیارٔه درونی منظومه شمسی است که ۱ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد .زمین تنها سیاره‌ای است که فعالیت‌های زمین‌شناسی دارد و در آن زندگی وجود دارد.آب‌کره مایع منحصر به فردی است که تنها در زمین دیده شده‌است و دارای ویژگی زمین‌ساخت ورقه ای است .جو زمین با جو سیارات دیگر کامًال متفاوت است به طوری که دارای %۲۱اکسیژن است.ماه تنها ماه زمین است و از ‏ زمین مریخ صفحه ی بعد مریخ از زمین و زهره کوچک‌تر ( ۰٫۱۰۷برابر جرم زمین) است و ۱٫۵واحد نجومی از خورشید فاصله دارد .جو این سیاره را دی‌اکسید کربن با فشار ۰٫۶درصد زمین پوشانده‌است.مریخ دارای آتشفشان‌های گسترده‌ای از جمله آتشفشان کوه المپوس مونس (بلندترین کوه منظومه شمسی) و شکاف درٔه مارینر است. پژوهش‌ها نشان داده‌است که مریخ حدود ۲میلیون سال پیش فعالیت‌های زمین‌شناسی داشته‌است و ردهایی از آب در سطح آن دیده شده‌است.رنگ قرمز این سیاره ناشی از اکسید آهن (زنگ‌زدن) در خاک خود است.مریخ دارای دو ماه با نام‌های دیموس و فوبوس است که شکل عجیبی دارند و به نظر .می‌رسد که اسیر مریخ شده باشند ‏ کمربند سیارکی سیارک‌ها ،اجرام کوچک منظومه شمسی هستند که به طور عمده از مواد معدنی نسوز صخره‌ای ،فلزی ،کانیف و برخی از یخ تشکیل شده‌اند.کمربند سیارکی مدار بین مریخ و مشتری را اشغال کرده‌است و ۲٫۳تا ۳٫۳واحد نجومی از خورشید فاصله دارد.تصور می‌شود که این سیارک‌ها باقی ماندٔه ذرات منظومه شمسی باشند که به دلیل گرانش مشتری نتوانستند به هم سیارات بیرونی صفحه ی بعد در منظومه شمسی چهار سیارٔه بیرونی یا غول گازی (گاهی اوقات سیارات مشتری‌سان) وجود دارند که %۹۹مجموع اجرامی هستند که به دور خورشید می‌چرخند .مشتری و زحل هر کدام جرمشان از جرم زمین بیش از 300برابر بزرگ تر است و عمدتًا از هیدروژن و هلیوم ساخته شده‌اند .اورانوس و نپتون نیز به مراتب از زمین (کم‌تر از ۲۰برابر جرم زمین) بزرگ‌ترند و در سطح خود بیشتر دارای یخ‌اند .به همین دلیل ،برخی از ستاره‌شناسان آن‌ها را در دارای حلقه گروه "غول یخی" طبقه‌بندی کرده‌اند.هر چهار سیارٔه بیرونی اروپا سیاره‌ای هستند ،هر چند که تنها حلقٔه زحل به راحتی از زمین دیده ‌است .شده نخستین سیاره بیرونی و غول‌پیکرترین سیاره در منظومه شمسی مشتری است ،به طوری که ۳۱۸برابر جرم زمین و ۲٫۵برابر جرم تمام سیارات منظومه شمسی جرم دارد .مشتری ۵٫۲واحد نجومی از خورشید فاصله دارد و بسیار داغ است .این سیاره عمدتًا از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده‌است. حرارت شدید داخلی مشتری سبب ایجاد تعدادی از ویژگی‌های نیمه دائم در جو آن از جمله گروه‌های ابر و نقطه بزرگ قرمز در جو این سیاره می‌شود. تعداد ماه‌های مشتری ۶۶است و از بزگ‌ترین آن‌ها می‌توان به گانمید، کالیستو ،آیو ،و اروپا اشاره کرد که مانند سیارات دارای آتشفشان و حرارت ‏ مشتری صفحه ی بعد زحل زحل دومین سیاره غول‌پیکر منظومه شمسی است و شباهت‌ها زیادی به مشتری از جمله اتمسفر و مگنتوسفر دارد و ۹٫۵واحد نجومی از خورشید فاصله دارد .اگر چه زحل تنها دارای %۶۰از حجم مشتری است ،اما بسیار غول پیکر است و حلقه‌هایش بسیار معروف‌اند .حلقه‌های زحل از یخ و ذرات کوچک سنگ ساخته شده‌اند .زحل دارای ۶۲ماه دارد که در آن بین ،تیتان و انسالدوس بسیار بزرگ هستند و نشانه‌هایی از فعالیت‌های زمین شناسی در آن‌ها وجود دارد؛ اگر چه تا حد زیادی از یخ ساخته شده‌اند.تیتان دومین ماه بزرگ منظومه شمسی پس از گانمید است و از عطارد بزرگ‌تر است و تنها ماه در منظومه شمسی است که فضای چشم‌گیری برای گردش به دور زحل .دارد ‏ اورانوس اورانوس ۱۴برابر زمین جرم دارد و سبک‌ترین سیارٔه بیرونی است و ۱۹٫۶ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد .اورانوس بسیار منحصر به فرد است و دارای یک انحراف محوری نود درجه نسبت به دایرةالبروج است که باعث شده‌است در این سیاره ۴۱سال ،روز و ۴۱سال ،شب باشد .این سیاره بسیار سرد تر از غول‌های گازی دیگر است و گرمای بسیار کمی به او می‌تابد.اورانوس دارای ۲۷ماه است که از بزرگ‌ترین آن می‌توان به تیتانیا، نپتون نپتون یا همان فرمانروای دریاها ،هر چند از اورانوس کمی کوچک‌تر است؛ اما جرم آن معادل ۱۷تا کرٔه زمین است و چگالی بیشتری دارد .نپتون گرمای زیادی دارد اما دمای آن به اندازٔه مشتری و زحل نیست.نپتون دارای ۱۳ماه است که بزرگ‌ترین آن‌ها تریتون است .تریتون نشانه‌هایی از فعالیت‌های زمین‌شناسی از جمله آب‌فشان و نیتروژن مایع دارد.تریتون تنها ماه بزرگ با حرکت بازگشتی است .نپتون در مدار خود دارای تعدادی ریزسیاره که .تروجان نامیده می‌شوند است ‏ سیاره عطار د زهر مدت مدت جرم سرعت زمان زمان یک حرکت قطر به سانتی گردش گردش کیلومت کیلومت به دور به مترمکع ر ر دورخو خورشی ب به روز59روز 88برثانیه 4878 د د گرم اتمسف ر حالت (غالب) 48نداردجامد 5/4 رو243 ‏ 5/2 12104ز روز 35 225رقیقجامد ه زمی روز 30 365رقیقجامد 5/5 12756ساعت 24 ن روز 24 687رقیقجامد مریخ3/9 6794ساعت24/5 مشتر ساعت10 سال 13 12غلیظ 1/3 143884 مایع و گا ی مایع و گا زحل 0/7 120536ساعت10 سال9/530غلیظ اورانوس 1/2 51118ساعت 17 مایع و گا سال6/884غلیظ نپتو 1/7 50530ساعت16 مایع و گا سال5/4165غلیظ ن سال4/7248 پلوتو2445

37,000 تومان