عوامل اقلیمی

موضوع پـروژه :عـوامل اقـلیمی استاد مربوطه: پرویزی گردآورنده :پرویزی رشته: معـماری 1 اقلیم :متوس ط آب و ه وای ی ک ناحی ه را اقلیم می گویند ،برخی نواحی در تمام طول سال دمای تقریب ًا یک‌س انی دارن د ح ال آن‌ک ه ن واحی دیگ ر دارای تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد هستند .بعضی از مناطق در همه‌ی ماه‌های سال باران دارند در حالی که در بعضی دیگر فصل‌های مرطوب مشخص و معلومند 2 عوامل اقلیمی :عوامل اقلیمی بر حسب تاثیر گذاری بر یک اقلیم به دو دسته تقسیم می شوند: -1عوامل اصلی اقلیمی: الـف -تـابش آفتـاب:آفت اب پرت ويی الکترومغناطيس ی اس ت ک ه از خورش يد س اطع می ش ود ب ا اينك ه ح داكثر شدت تابش آفتاب در قسمت پرتو قابل رويت است ولی بيش از نيمي از ان رژي ح رارتي خورش يد مرب وط ب ه پرت و فروقرمز است .ابرها مقدار زيادی از پرتو خورشيد را به فضای خارجی اتمسفر منعکس می کنند ؛ ولی بقيه آن به سمت زمين منتشر می شود که باعث گرم شدن طبيعی زمين می شود. 3 ب -دمای هوا: میزان گرما و سرمای س طح زمین عامل اصلی تعیین کننده درجه حرارت هوای باالی آن است، ه وا عب ور دهن ده کلی ه طی ف ه ای ن ور خورش ید ب وده و در اث ر دری افت اش عه خورش ید دم ای آن به طور مستقیم افزوده نمی گردد اما الیه های ه وا ب ه وس یله تم اس ب ا س طح زمین ک ه در اث ر دری افت اش عه خورش ید گ رم می ش وند و س پس الی ه ه ای گ رم ش ده ه وا ،گرم ای خ ود را ب ه وسیله جابجایی به الیه های دیگر منتقل میکنند . جری ان ه وا و ب اد ن یز ب اعث تم اس بیش تر ت وده ه ای عظیم ه وا ب ا س طح زمین ش ده و ب دین طریق باعث گرمی هوا می شود. 4 ج-رطوبت : منظور از رطوبت هوا ،مقدار آبی است که به صورت بخار در هوا وجود دارد ،هر چه هوا گرمتر باشد بخار آب بيشتري را در خود نگه مي دارد .حداكثر ميزان رطوبت در نواحي خط استواست كه با حركت يه طرف قطبين كاهش مي يابد .هميشه فشار بخار اليه هوا نزديك به زمين بيشتر است به همين دليل هر نوع اختالط هوا در سطح عمودي باعث كاهش فشار بخار در اليه هاي هواي نزديك به زمين مي شود . 5 د –بارندگی: منظور از رطوبت هوا مقدار آبی است که به شکل بخار در هوا وجود دارد ،که این بخار از طریق تبخیر آب سطح اقی انوس ه او دری ا ه ا و همچ نین س طوح مرط وبی چ ون گیاهان وارد هوا می شود .هر چه هوا گرم تر باشد بخار آب بیش تری را در خ ود نگ ه می دارن د .ب ه عن وان مث ال ظ رفیت پ ذیرش بخ ار آب در ه وایی ک ه دم ای آن 18 درجه سیلسیوس است سه برابر هوایی است که دمای آن 2درج ه سیلس یوس می باش د ،همچ نین ب ا کم ش دن ارتفاع تراکم بخار آب در هوا زیاد می شود . 6 ز-باد: علت اص لي نق اط كمربن دهاي فش ار ه وا تقس يم ن ا متع ادل پرتوه اي خورش يد ب ر روي زمين اس ت ك ه ب اعث ايج اداختالف دما در نقاط مختلف سطح زمين مي شود ،که باعث وزش باد می شود .باد در سواحل دارای یک تناوب شبانه روزی است . جهت و ش دت باد غ الب باید در طراحی شهری در نظر گرفته شود ،زیرا باد در انتقال صوت ،آلودگی هوا و بو مؤثر است. 7 انواع بادها : بادهاي موسمي -بادهاي محلي -نسيم دريا وخشكي که بهتوضيح برخی از آنها می پرداريم: بادهاي موسمي : اين باده ا در اث ر اختالف مي انگين درج ه ح رارت س االنه ه واي س طح زمين و دري ا ب اعث ايج اد بادهاي زمستاني بر روي خشكي و بادهاي تابستاني بر روي دريا مي شوند. 8 نسيم دريا وخشكي : در روز كه هواي ساحل گرمتر از دريا است از خشكي به دريا ) و در شب كه خشكي سردتر از درياست جهت نسيم از دريا به سمت خشكي مي باشد ). 9 بادهاي محلي : در مناطق كوهستاني اختالف درجه حرارت هوا موجب وزش بادهای محلی می شود هنگام روز هواي مجاور سطح كوهها گرم تر از هواي آزاد جو مي شود و به سمت باال حركت مي كند ولي در شب عكس اين عمل اتفاق مي افتد .جهت اين بادها هنگام روز از پايين به باال و هنگام شب از باال به پايين است. 10 عوامل فرعی اقلیمی : الف:ارتفاع از سطح دریا: ارتفاع از سطح دریا نیز تأثیر بسزایی در شرایط اقلیمی دارد ،هر چه زمین از سطح دریا ارتفاع بیشتری داشته باشد ،غلظت هوا کمتر و در نتیجه دمای محیط کمتر است .ارتفاع از سطح دریا نیز تعیین کننده درجه حرارت هوا می باشد و در یک عرض جغرافیایی مشخص , مناطقی که در ارتفاع بیشتری قرار دارند سرد تر از مناطق پایین تر هستند. 11 ب:فاصله از دریا: فاصله از دريا بر آب و هواي نواحي اثر متفاوت دارد .مثًال نواحي داخلي ايران به دليل دور بودن از درياها، خشك بوده و اختالف دماي شبانه روز در آن ها زياد است .ولي جلگه هاي كناره درياي خزر به دليل وجود رطوبت دريا داراي زمستان ها و تابستان هاي معتدل بوده و بارش نسبتًا زياد است .درياهاي جنوب ايران از اين نظر بر كناره خود تأثير چنداني ندارند .تنها در برخي ماه هاي گرم ،بادهاي موسمي اقيانوس هند به سواحل جنوب شرقي ايران مي وزند و رگبارهايي را ايجاد مي كنند. 12 ج :عوارض جغرافیایی(کوهستان،سواحل ،بیابان و:)... الف -در نواحی کوهستانها ،عواملی چون یخچال‌ها ،باد ،باران ،آب‌های جاری و تغییرات دما چهرٔه کوهستان را دگرگ ون می‌کن د .م واد پدیدآم ده از تخ ریب کوهس تانها ،ب ه ش کل تخت ه س نگها ،قطع ه س نگها ،پ اره س نگ ه ا، دانه‌های شن وماسه به حرکت در می‌آیند این مواد به وسیله آب ،باد یا فروریختن از باال به پایین دامنه‌ها منتقل می‌شوند و در نقاط دیگری برجای می‌مانند ب -در ن واحی س احلی ،ناهمواریه ا ب ا س رعت بیش تری تغی یر ش کل می‌دهن د در بس یاری از این ن واحی ،م یزان بارن دگی بیش تر از ن واحی دور از دریاس ت .ب اران و آب‌ه ای ناش ی از آن ش کل ناهمواریه ای س احلی را تغی یر می‌دهد هم چنین امواج دریا به ساحل برخورد کرده و ناهمواری‌های ساحلی را تخریب می‌کنند و مواد آن را با خود به دریامی‌برند باد نیز در ساحل ماسه ها را جابه جا می‌کند و شکل ناهمواریهای ساحلی را تغییر می‌دهد در نواحی کرانه‌ای ،طوفان‌های دریایی بسیار شدید رخ می‌دهد که ممکن است طی چند ساعت ،ناهمواری‌ها را فرسوده کند و چهره جدیدی به ساحل بدهد. ج -در بیابانها ،تفاوت دما سبب وزش بادهای نسبتا شدید می‌شود این بادها ،شن و ماس ه‌های بیابان را جابه جا می‌کنن د و آن‌ه ا را ب ه ص خره ه ا و س نگ‌ها می‌کوبن د وهم چ ون س مباده ،س نگ‌ها و ص خره‌ها را ص یقل می‌دهند. باد ماس ه‌های بیاب ان را ب ه شکل ان واع تپه‌ه ای ماس ه‌ای در جایی انباشته می‌کن د و پیوسته ب ا وزش خود ،شکل تازه‌ای به آنها می‌دهد هم چنین تفاوت دمای شب و روز در نواحی بیابانی زیاد است در بیابان‌ها ،درطول شب به علت کمبود ابر در آسمان گرمای زمین به سرعت به آسمان منتقل شده و هوا سرد می‌شود اما در طول روز خورش ید ب ه بیاب ان می‌تاب د و آن را بس یار گ رم می‌کن د این گ رمی و س ردی ه وا در ن واحی بیاب انی پیوس ته ادامه دارد و سبب تخریب سنگ ها بر اثر انبساط و انقباض می‌شود. 13 شناخت عناصر اقلیمی: شناخت کامل یک عنصر اقلیمی میتواند نتایج زیر را داشته باشد: -1طراحی معماری از نظر فرم ،ابعادوکالبدظاهری براساس حداکثربهره وری مفیداز ان عنصر وحداقل ایجاد مشکالت در تنظیم شرایط محیطی فضاهای ان اقلیم باشد -2طراحی وساخت عناصر وجزئیات ساختمان ومصالح ساختمانی بخصوص در پوسته خارجی ساختمان بر اساس حداکثر بهره گیری از عنصر اقلیمی (از نظرکاربردی،از نظر طول عمرو)...وحداقل آسیب پذیری از آن باشد. -3ط راحی وس اخت اب زار و وس ایلی (مانن د آبگ رمکن ه ای خورش یدی)ک ه بتوانندص رف نظ ر از آنک ه احتیاجات یک بنا از نظر تنظیم شرایط محیطی فراهم میکند،بتواند در صرفه جویی انرژی ونیز جلوگیری از آلودگی اقلیم واکوسیستم موثر ومفید باشد. 14 آفتاب: منشا آفتاب از خورشید است وخورشید اصلی ترین منبع تولید انرژی در زمین است. 15 میزان انرژی ساطع شده از خورشیدبه سه دسته تقسم می شود: -1حدود 48درصدبه کره زمی میرسد. -2حدود 30درصد به فضا بازتاب می شود. -3حدود 22درصد صرف عمل چرخه تبخیر و باران می شود. 16 انواع پرتوهای نورانی خورشید از نظر طول موج: -1ماورای بنفش ()U.V اص طالح UVبرداش تی از ن ام انگليس ی Ultravioletب ه مفه وم Ultraدر زب ان التين "م اورا ي ا ف را" و Violetب ه مفه وم "بنفش" ک ه در طي ف ن ور م رئی کوت اه­ترين ط ول م وج را دارا می­باش د .تحقیق ات جدی د در م ورد ت أثیر این پرت و ب ر روی میکروارگانیس م­ها منج ر ب ه س اخت سیس تم­های جدی د ضدعفونی برای مایعات ،هوا و همچنین سطح اجسام گردید .بدین ترتیب، ض دعفونی ب دون اس تفاده از م واد ش یمیایی میس ر ش د و ض دعفونی در مواردی که قبًال مشکل و یا غیر ممکن بود نیز امکان پذیر گردید .امروزه ضدعفونی با اشعه ماورای بنفش ،نه فقط به عنوان یک روش با ارزش و موثر شناخته شده ،بلکه در خیلی از موارد به عنوان مکمل سایر روش­های ضدعفونی به‌کار گرفته می‌شود. 17 -2نور مرئی(:)L ن ور م رئي ن واري از ن ور اس ت ك ه مي توان د ب ا چمش غ ير مس لح رويت گ ردد .ن ور م رئي ش كلي ازتشعشعات الكترومغناطيسي مي باشد .اين تشعشعات از امواج انرژي تشكيل شده‌اند .نوري كه براي چشم انسان مرئي است حدود 2000موج در هر ميليمتر دارد .نور مرئي بين نور ماوراء بنفش كه طول موج كوتاهتري دارد و نور مادون قرمز كه طول موج بلندتري دارد ،قرار گرفته است. ام واج ن ور م رئی تنه ا ام واج الكترومغناطیس ی هس تند ك ه م ا می‌ت وانیم ببی نیم م ا این ام واج را ب ه رن گ ه ای رنگین كم ان می‌بی نیم .ه ر رنگی طوِل‌م وج خاص ی دارد ،قرم ز بلن دترین طوِل‌م وج و بنفش كم ترین طوِل‌م وج را دارد .وق تی تم امی ام واج م رئی ب ا یك دیگر دی ده ش وند س فید ب ه نظ ر می‌رس ند وقتی نور س فید به منشور یا قط رات بخ ار (همانن د رنگین كم ان) تابان ده ش ود ن ور س فید تجزی ه ش ده و طی ف ن وری قابل مشاهده‌ای را حاصل می‌كند. 18 -3مادون قرمز(:)IR مادون در لغت ب ه معن اي زي ر دس ت و قرم ز ب ه معن اي ه ر چ ه ب ه رن گ خ ون باش د ،پس ميت وان گفت ك ه مادون قرمز اشعه بسيار ريز و قرمز رنگ است .فرو سرخ اشعه ای دارای حرارت است و ما هر روزه تشعشعات مادون قرمز را به صورت گرما دریافت می کنیم .گرمایی که از نور خورشید ،آتش و رادیاتور درک می ک نیم ،م ادون قرم ز اس ت .عص بهای حس اس ب ه گرم ا در انته ای پوس ت ب دن ق ادر ب ه تفکی ک گرمای درون و بیرون بدن هستند و به این ترتیب گرمای حاصل از امواج مادون قرمز را درک می کنیم. گرم ایی ک ه م ا از خورش ید ی ا از ی ک محی ط گ رم احس اس میکنیم ،همان تشعشعات مادون قرمز یا به عبارتی انرژی گرم ایی اس ت .ح تی اجس امی‌ک ه فک ر میک نیم خیلی س رد هستند ،نیز از خود انرژی گرمایی منتشر میسازندمانند(:یخ و بدن انسان) 19 رابطه خورشید،گرم شدن زمین وپدیده گلخانه ای:گرم‌ش دن زمین ی ا گرم ایش زمین پدی ده‌ای اس ت ک ه منج ر ب ه اف زایش می انگین دم ای س طح زمین و اقیانوس‌ها گردیده‌است .به عبارتی دیگر ((گرم شدن زمین )) افزایش میانگین دمای زمین است. اثر گلخانه‌ای: بين افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای موجود در اتمسفر با گرم شدن کره زمین ارتباط مستقیمی وجود دارد .زمین مقداری از انرژی خورشید را جذب می‌کند و باقی آن را منعکس می‌نماید،در طی این فرآیند ط ول م وج ن ور تغی یر پی دا می‌کن د .بعض ی از گازه ای موج ود در ج و زمین ،این ت ابش خ روجی را ج ذب می‌کنن د .این ت ابش عم دتًا در مح دوده فروس رخ اس ت .مولک ول گازه ای گلخ انه‌ای ،بس یار بیش تر از س ایر گازه ا ن ور م ادون قرم ز را ج ذب می‌کن د .ج ذب ان رژی توس ط مولکوله ای گ از س بب جنبش مولک ول و افزایش انرژی آن می‌شود .وقتی این اتفاق در مقیاس بزرگ رخ دهد ،مانند این است که زمین را با یک پت و پوش انده‌ایم .دم ای ک ل ن واحی زمین اف زایش می‌یاب د .این پدی ده اث ر گلخ انه‌ای و گازه ایی ک ه در آن موثرند ،گازهای گلخانه‌ای نامیده می‌شوند. 20 21 22 منابع مورد استفاده : - ١کسمايي ،مرتضی ،ويرايش محمد احمدی نژاد -اقليم و معماری - ٢کسمايي ،مرتضی -پهنه بندی و راهنمايي طراحی اقليمی ،اقليم گرم و خشک -3وحيد قباديان بررسی اقليمی ابنيه سنتی ایران 23 اگر یادت ماند و باران گرفت دعای به حال بیابان بکن ... پایان 24