صفحه 1:
صفحه 2:
خب ۱7
هدف کلی :
آشنلیی با شباهت بین موجودات زنده مختلف از نظر
ساختار سثؤلى بو مسلكرد كه حذكى از وجيد تغل و
el است .
صفحه 3:
4 وم
ba
bell
“Ea >
1۳
صفحه 4:
خب ۱7
سلول به عنوان کوچک ترین واحد زنده در بدن
انسان و دیگر موجودات زنده
بح
صفحه 5:
تعدادی برگ گیاهان مختلف و پیاز را به کلاس بیاورید و از دانش
آموزان بخواهید رو پوست برگها و پوست داخلی و خارجی پیاز را
در le gl. Jet els ys إن ها را رسم نمایند .
صفحه 6:
خب ۱7
با انجام فعالیت ؛ دانش آموزان را به گفتگو در مورد شباهت سلول ها وادار
نمائید .در مورد شباهت سلول ها از گرروه های مختلف سوال کنید . پاسخ
های دانش آموزان را جمع بندی و آن ها را هدایت نمائید تا به ۱
برسند که همه سلول ها در داشتن سه قسمت غشاء » هسته و سیتوپلاسم
شباهت دارند .
صفحه 7:
صفحه 8:
صفحه 9:
ماده اصلی تشکیل دهنده غشا لیپید ( چربی ) است که به صورت مولکول های فسفولیپید در دو
لایه قرار گرفته اند در بین آن ها مولکول های پرروتتین به صورت داخلی و محیطی قرار دارند
نتش اصلی این پروتئین ها به عنوان ناقلین و کانال هاپی هستند و بعضی از آن ها نقش گیرنده
های غشایی را نین برعهده دارند در ساختار غشاء همچنین مولکول های قند یا کربوهیدرات
نیم به کار رفته است .
صفحه 10:
قسمت اعظم سیتوپلاسم آب است که مواد در آن حل شده اند . هسته به عنوان فرمانده سلول
فعالیت های وویژگی های سلول را کنترل می کند . بعضی هسته را به عنوان بر گترین اندامک
درون سلول معرفی می کنند . در درون هسته ماده ورائتی (/1(301 ) قرار دارد که به همراه
يروتئين به صورت رشته هايى به نام كروموزوم سازماندهی شده اند .
صفحه 11:
ای احاطه شده است بنابراین در این سلول ها هسته كاملاً واضح
در سلول های یو کاریوت مواد درون سلول توسط غ
است مثلا سلول های گیاهان,جانوران» آغازیان و قارچ ها
ولی در سلول های پر کاریوت غشاء پوشاننده هسته وجود ندارد و مواد هسته ای در سیتو پلاسم پخش است بنابراین در این
سلول ها هسته در زیر میکیوسکوپ دیده نمی شود
صفحه 12:
ن سلول ها سلول های تخم (زیگوت ) هستند که با داشتن ذخیره غذایی اندازه بررگی
دارند. مثلا تخم مرغ یا شتررمرغ و... همه یک سلول هستند که مقدار زیادی ذخیره غذايى به
صورت زرده وسفیده دارندالبته بعضی از سلول های عصبی نیز طول خیلی زیاد دارند حتی بعضی
از آن ها به بیش از یک متر می رسد مثلاً نورون های حسی نوک انگشتان ن که تا نخاع ادامه دارند
ولى اين سلول ها نين به دليل نازك بودن ( قطر کم ) با چشم دیده نمی شوند
صفحه 13:
صفحه 14:
صفحه 15:
مشاهده سلول ها و اجزای آن یادآوری کار با میکروسکوپ -یادآوری ششم
برگ های خزه برای دیدن کلروپلاست ها
صفحه 16:
با ریختن آپی متیل یا وگول روی سلول های پوشش دهان هسته و غشاء آن مشخص تر
ع كود
جون درون سيب زمينى نشاسته وجود دارد با لوكول به ردك تيره در مى آيند .
9 (Methylene blue ) dase wal
lash lubed), Guo Geey ga شلیل (Lugol Iodine) Jes
صفحه 17:
خب ۱7
ستول هاى كراهى ديواره سلولى»
کلرروپلاست و واکوثل مکزی دارند
ولی بقیه اندامک ها مثل ریبوزوع» ايت
مي کندری, دستگاه گلژی ,همچنین .یت
غشای پلاسمایی در همه سلول های . سس
مت کاس
oe
جر )اس
صفحه 18:
صفحه 19:
در کلنی اسپیرروژیر یا ولوکس فقط سلول ها در کتار هم قرار گرفته اند و هیچ ارتباطی بین آنها وجود ندارد
و سلول مستقلاً به فعاليت های خودادامه می دهد وحتی ار ن ها را ازهم جدا کنیم و در محیط مساعد قرار
گیررند هر سلول با توليد مثل خود تبديل به كلنى جديد مى شود .
ولی در پرسلولی ها مثل گیاهان و جانوران تیم کار صورت گرفته است . بعضی از سلول های همکار و مشابه
در کنارهم جمع شده وظیته ای را برعهده می گیرند و بافت را تشکیل می دهند. از اجتماع بافت ها اندام يا عضو
و از اجتماع اندام ها دستگاه
تشکیل شده و دستگاه ها در کنار هم موجود زنده را می سازند
صفحه 20:
۹ 0
os
صفحه 21:
خب ۱7
معمولاً سلول های فعال تم کوچک تر هستند و چون سلول های
جانوری از سلول های گیاهی فعال تم هستند اندازه آنن ها
کوچکتر از سلول های گیاهی است .
صفحه 22:
خب ۱7
مهم ترین بافت های گیاهی شامل:
۰ بافت روپوستی
۰ بافت زمینه ای
۰ بافت آوندی
صفحه 23:
بافت پوششی که خود به صورت تک لایه و چند لایه یا مركب ديده مى شود واز لحاظ
JS سلول ها نواع سنگزرشی»مکمبی و استوانه ای داد .
بافتپیوندی که خن شامل بافت هاى حنونى : استخواني : خض روفى » جربي؛ رشته ای و
پیوندی سست می شود ٠
.. بافت ماهیچه ای که به سه شکل مخطط : قلبی و صاف دیده می شوند
بافت عصبی که نورونها و نوروگلیا هیا سلول های پشتیبان در آن قرار دارند .
۳73
1
Muscle tissue Nervous tisue
صفحه 24:
صفحه 25:
فصل 11
هدف كلي :
آشنايي با شباهت بين موجودات زنده مختلف ،از نظر
ساختار سلولي و عملكرد كه حاكي از وجود نظم و
يكپارچگي در طبيعت و شاهدي براي حاكميت تدبير
الهي است .
سلول
اجزا
انواع
پروكاريوت
باكتريها
یوکاریوت
آ
ج گ قا غ
ر
ان
و یا چ ا
ر ه ه زی
ا
ی
ا
ی
ن
سیتوپالسم
هسته
غشا
اندا
وظی سا د مک م سا
سا
وظی
س
ر ل ی ختا
ختا
ختا
فه
فه
ت یکر ت ر
ر
ر
گ ها
بوو
در بدن انسان ا و ب ک
ه
زل ن
گ
انوع ل و ا
سلولدها از
سازمان بندی م
لحاظ م س
شکل،ر کار و
ز
سلول ها و
ی
ت
اندازه
ی
د ج
ان
س
با
و
د
ت
ف
گ د
مات ا
زن
هعپیپ م
اه
یصونو
د
چ ش
ه
ه بد
ش
یی
ا
ي
سلول به عنوان كوچك ترين واحد زنده در بدن
انسان و ديگر موجودات زنده
تعدادي برگ گياهان مختلف و پياز را به كالس بياوريد و از دانش
آموزان بخواهيد رو پوست برگها و پوست داخلي و خارجي پياز را
در ميكروسكوپ مشاهده و شكل سلول هاي آن ها را رسم نمايند .
با انجام فعاليت ،دانش آموزان را به گفتگو در مورد شباهت سلول ها وادار
نمائيد .در مورد شباهت سلول ها از گروه هاي مختلف سوال كنيد .پاسخ
هاي دانش آموزان را جمع بندي و آن ها را هدايت نمائيد تا به اين نتيجه
برسند كه همه سلول ها در داشتن سه قسمت غشاء ،هسته و سيتوپالسم
شباهت دارند .
بین این سلول ها
چه شباهت هایی را
می بینید ؟
بخش هاي يك سلول
غشا – سيتوپالسم – هسته
ساختار غشاي پالسمايي
سلولچربي ) است كه به صورت مولكول هاي فسفوليپيد در دو
ماده اصلي تشكيل دهنده غشا ليپيد (
اليه قرار گرفته اند در بين آن ها مولكول هاي پروتئين به صورت داخلي و محيطي قرار دارند
نقش اصلي اين پروتئين ها به عنوان ناقلين و كانال هايي هستند و بعضي از آن ها نقش گيرنده
هاي غشايي را نيز برعهده دارند در ساختار غشاء همچنين مولكول هاي قند يا كربوهيدرات
نيز به كار رفته است .
قسمت اعظم سيتوپالسم آب است كه مواد در آن حل شده اند .هسته به عنوان فرمانده سلول
فعاليت هاي وويژگي هاي سلول را كنترل مي كند .بعضي هسته را به عنوان بزرگترين اندامك
درون سلول معرفي مي كنند .در درون هسته ماده وراثتي ( ) DNAقرار دارد كه به همراه
پروتئين به صورت رشته هايي به نام كروموزوم سازماندهي شده اند .
ال واضح
در سلول هاي يوكاريوت مواد درون سلول توسط غشاء پوشاننده اي احاطه شده است بنابراين در اين سلول ها هسته كام ً
است مثال سلول هاي گياهان ،جانوران ،آغازيان و قارچ ها
ولي در سلول هاي پروكاريوت غشاء پوشاننده هسته وجود ندارد و مواد هسته اي در سيتو پالسم پخش است بنابراين در اين
سلول ها هسته در زير ميكروسكوپ ديده نمي شود
انواع سلول ها
.1پروكاريوت
.2يوكاريوت
بزرگترين سلول ها سلول هاي تخم (زيگوت ) هستند كه با داشتن ذخيره غذايي اندازه بزرگي
ال تخم مرغ يا شترمرغ و ...همه يك سلول هستند كه مقدار زيادي ذخيره غذايي به
دارند .مث ً
صورت زرده وسفيده دارندالبته بعضي از سلول هاي عصبي نيز طول خيلي زياد دارند حتي بعضي
ال نورون هاي حسي نوك انگشتان كه تا نخاع ادامه دارند
از آن ها به بيش از يك متر مي رسد مث ً
ولي اين سلول ها نيز به دليل نازك بودن ( قطر كم ) با چشم ديده نمي شوند
مقايسه سلول با يك كارخانه
مشاهده سلول ها و اجزای آن
برگ هاي خزه براي ديدن كلروپالست ها
یادآوری کار با میکروسکوپ –یادآوری ششم
با ريختن آبي متيل يا لوگول روي سلول هاي پوشش دهان هسته و غشاء آن مشخص تر
مي شود
چون درون سیب زمینی نشاسته وجود دارد با لوگول به رنگ تيره در مي آيند .
آبي متيل ( ) Methylene blueو
لوگول() Lugol Iodine
سلول هاي پوششي دهان -رنگ شده با متيل
سلول هاي گياهي ديواره سلولي ،
كلروپالست و واكوئل مركزي دارند
ولي بقيه اندامك ها مثل ريبوزوم ،
ميتركندري ،دستگاه گلژي ،همچنين
غشاي پالسمايي در همه سلول هاي
مشترك است .
مقايسه سلول گياهي و
جانوري
سازمان بندی سلول ها
پرسلولي هاي ساده – كلني – ولوكس و
اسپيروژير
در كلني اسپيروژير يا ولوكس فقط سلول ها در كنار هم قرار گرفته اند و هيچ ارتباطي بين آن ها وجود ندارد
ال به فعاليت هاي خود ادامه مي دهد وحتي اگر آن ها را ازهم جدا كنيم و در محيط مساعد قرار
و سلول مستق ً
گيرند هر سلول با توليد مثل خود تبديل به كلني جديد مي شود .
ولي در پرسلولي ها مثل گياهان و جانوران تقسيم كار صورت گرفته است .بعضي از سلول هاي همكار و مشابه
در كنارهم جمع شده وظيفه اي را برعهده مي گيرند و بافت را تشكيل مي دهند .از اجتماع بافت ها اندام يا عضو
و از اجتماع اندام ها دستگاه تشكيل شده و دستگاه ها در كنار هم موجود زنده را مي سازند
تناسب کار و شکل در
سلول ها
معمو ًال سلول هاي فعال تر كوچك تر هستند و چون سلول هاي
جانوري از س لول هاي گياه ي فعال ت ر هس تند اندازه آ ن ها
كوچكتر از سلول هاي گياهي است .
مهم ترين بافت هاي گياهي شامل:
• بافت روپوستي
• بافت زمينه اي
• بافت آوندي
چهار گروه اصلي بافت ها ي
جانوري
.1بافت پوششي كه خود به صورت تك اليه و چند اليه يا مركب ديده مي شود و از لحاظ
شكل سلول ها انواع سنگفرشي ،مكعبي و استوانه اي دارند .
.2بافت پيوندي كه خود شامل بافت هاي خوني ،استخواني ،غضروفي ،چربي ،رشته اي و
پيوندي سست مي شوند .
.3بافت ماهيچه اي كه به سه شكل مخطط ،قلبي و صاف ديده مي شوند
.4بافت عصبي كه نورون ها و نوروگليا ها يا سلول هاي پشتيبان در آن قرار دارند .
سازمان بندي سلول ها
موجود زنده
دستگاه
اندام
بافت
سلول
پایان