صفحه 1:
\
يسم هلر حمن الر- حيم گرد آورنده:محمد صیاح
hea
صفحه 2:
صفحه 3:
Wop or sth
iss 9 WW as
صفحه 4:
هر
مور میم
آنچه که زندگی انسان را از سایر حیوانات متمایز می کند و
به آن رونق و حرکت و تکامل می بخشد
" روحیه همکاری گروهی است و این در صورتی امکان پذیر
است که اعتماد و خوش بینی بر همگان حاکم باشد
" وبدور از هر گونه سوء ظن و بدگمانی باشند چرا که اساس
اعتماد متقابل را درهم می کوبد. پیوندهای تعاون را ازمیان
برداشته و روحیه اجتماعی بودن را تضعیف می WS
صفحه 5:
سو من در لنت و اصطلاح
سوءٌ الظْنّ در لغث به معنى بدكمانى آمده است.
و از لحاظ اصطلاحى يعنى اينكه افراد در محيط فكر خود. شخصى را مورد هجوم افكار و
قضاوتهاى بد و ناروا قرار دهند. و احترام و شخصيت او حتى در محيط افكار ديكران محفوظ نماند
صفحه 6:
Pah vi
ظن در قرآن کریم با لحاظها و ملاکهای مختلف و گوناگونی قابل تقسیم
است؛ اما در این عنوان به تقسیمی ميپردازيم که به اعتبار حکم بیان
شده باشد. بنا بر این اعتبار. چهار قسم ظن وجود دارد: ظن واجب. حرام.
مستحب و مباح
لکن در این بحث فقط ظن واجب و حرام را مورد بررسی قرار
میدهیم که از اهمیت ویژه ای برخوردار است:
صفحه 7:
ظن واجب: همان حسن ظن به خداء رسول خدا و بندگان صالح است که موْمنان نسبت به این
نوع گمان امر شدهاند
«لؤلا إِذ سَمِْتَمُوهُ ظَنَ الْمَؤْمئُونَ وَ GAS pal Seba
«جرا هنكامى كه اين (تهمت) را شنيديد. مردان و زنان با ايمان نسبت به خود (و كسى كه
همجون خود آنها بود) كمان خير نبردند...»
آيهى شريفه در مقام سرزنش مؤمنانى است كه در حادثهى تهمت زدن به يك سرى افراد مؤمن
و پاکدامن. فریب خوردند و تحت تأثیر سخن منافقان قرار گرفته و موقع استماع دروغ بودن
تهمتهای ناروای منافقان را علنی نکردند؛ لذا قر آن با استفهام توبیخی. آمر به حسن ظن نسبت
به مومنان نموده و مفسران این نوع ظن را واجب نامیدهاند.
صفحه 8:
تن ام
PAM reper’
یاب لین او WM كثيرا من الظن و لا تجسسوا ولا يغتب بعضكم بعضا إيحب احدكم ان ياكل لحم اخيه مينا فکرهتموه
واتقوا الله ان الله تواب رحيم».
(حجرات-۱۲)
«ای کسانی که ایمان آورده اید! از بسیاری از گمانها بپرهیزید. چرا که بعضی از گمانها
گناه است و هرگز در کار دیگران تجسس نکنید وهیچ یک از شما دیگری را غیبت
نکند.ابا کسی دوست دارد گوشت برادرمرده خود را بخورد!(ب ) همه شما از این
امر کراهت دارید تقوای الهی پيشه کنید که خداوند توبه پذیر و مهربان است»
معنای آیه اینست که بیشتر مصادیق ظن را رها کنید و عمل به آن . نکنید, تا اینکه
برهان قطعی و علم به واقع ظاهر شود؛ چرا که احتمال ارتکاب به گناه زباد است و در
این صورت مستحق عقوبت الهی میشوید.
صفحه 9:
وى *
و٠
الوصيات
در اين ليه از سوءظن به عنوان اثم و كناه بزرگ یاد شده
است. همين طور روايات بسيار زيادى در اين زمينه بيان
شده است که همكى آنها سوء ظن را یک معصیت
میشمارند. بنابراین جای هیچ شکی نیست که سوء ظن از
جمله صفات مذموم است و اسلام چنین حالت روحی و
ویژگی اخلاقی را نمی پذبرد.
صفحه 10:
سوءظن انسان را به تجسس در حال دیگران وامیدارد.
تجسس سرچشهة غیبت و کم کم موجب می شود که آبروی
انسانىء به خطر بیفتد.
سوءظن بزرگترین مانع همکاربهای اجتماعی و اتحاد و بهم
پیوستگی دلهاست. و انسان را به زندگی فردی, گوشه گیری»
انزوا و تک روی و مفاسد ناشی از این صفات می کشاند.
سوءظن نمی گذارد که انسان به دیگری اعتماد کند و پاية
همکاری با او را بریزد و با کمک او به حل مشکلات بشتاید.
بدبینی سرچشمة عداوتهاء و كاهى ماية اصلی جنگها و
نزاعهای خونین می شود
صفحه 11:
۳
زیرا چنین کسی در ظاهر ناچار است تظاهر به دوستی
با رفقای خود کند در Sle که در باطن چنبن نیست و
نسبت به آنها بدیین می باشد و همین طرز رفتار
موجب پرورش روح نفاق و دوروبی در او خواهد گردبد
همچنین سوءظن. محبت و دوستی را خاموش و نفاق و
دوروبی را در میان دوستان پرورش می دهد
صفحه 12:
. افراد بدبین از صفای روح غالباً بی بهره اند زیرا هميشه در دل
خود مشغول به غیبت افراد دیگرند و به همین ملاحظه بعضی از
علمای اخلاق سوءظن را به عنوان «غیبت با قلب » عنوان نموده
اند.
در حقیقت گمان بد عاملی است برای جستجوگری و
جستجوگری عاملی برای کشف اسرار و رازهای نهانی مردم
است. اگر اجازه داده شود هر کس به جستجوگری دربارة
دیگران برخیزد حیثیت و آبروی مردم بر باد می رود و اسلام
هرگز اجازةٌ چنین کاری را نمی دهد.
صفحه 13:
وء dep اعاوث و رواات
.» فان الطَّنَّ اكذّبٌ الكذب SBI 5 اياكم « CH) g ale hl LENO
پیامبر خدا( صلی اللّه علیه و آله ): « از گمان بپرهیزید. زیرا گمان دروغترین
.» دروغ است
- الامام علی( علیه السلام ): « آطرخوا سوء الظن بینکم.
ذالک ».
امام علی( علیه السلام ): « سوءظن و بدبینی نسبت به یکدیگر را دور
افکنید. زیرا خدای عُوجل از اين امر نهی فرموده است ».
١ - رسول الله( صلی له علیه و آله : « آطلب لاخیک عذرء فان لم تجد له غذرا فلتمس
bc aj را
پیامبر خدا( صلی اللّه علیه و آله ): «برای گفتار و کرداری که از برادرت سر
می زند. عذری بجوی و اگر نیافتی. عذری بتراش ». 1 و(
صفحه 14:
highs
مهمترین راه مبارزه با تبعیت از ظن. زنده کردن جهانبینی اسلامی در وجود
انسانهاست که قرآن به این مسئله توجه داده و انسان باید خود را با طرز تفکر اسلامی
هماهنگ کند و خداوند را در همه حال حاظر و ناظر بداند که خدای متعال حتی از افکار و
باطن انسان نیز آگاه است. در این صورت است که انسان مسئول تمام رفتار, گفتار و
اعتقادات خود شده و در هر حوزه. سنجیده عمل کرده و در اعمال و عقاند خویش به ظن
اکتفاء نمیکند
«و لانقت ما یس لک ole a |
Wis
JS Sigal 5 5 آولنک کان
me
«از آنجه به آن آگاهی نداری. پیروی مکن؛ چرا که گوش و چشم و دل. همه
مسئولند.»
صفحه 15:
بسم اهلل الرحمن الرحیم
گرد آورنده:محمد صباح
ظ
س
وء ن از
گناه و
دیدگاه رقان و روایات
م
قدهم
آنچه كه زندگي انسان را از ساير حيوانات متمايز مي كند و
به آن رونق و حركت و تكامل مي بخشد
روحيه همكاري گروهي است و اين در صورتي امكان پذير
است كه اعتماد و خوش بيني بر همگان حاكم باشد
وبدور از هر گونه سوء ظن و بدگماني باشند چرا كه اساس
اعتماد متقابل را درهم مي كوبد ،پيوندهاي تعاون را ازميان
برداشته و روحيه اجتماعي بودن را تضعيف مي كند
لغ
ظ
س
ص
ط
وء ن رد ت و ا الح
سوُء الَّظ ِّن در لغت به معنی بدگمانی آمده است.
و از لحاظ اصطالحی یعنی اینكه افراد در محیط فكر خود ،شخصی را مورد هجوم
افكار و قضاوتهای بد و ناروا قرار دهند ،و احترام و شخصیت او حتی در محیط افكار
دیگران محفوظ نماند
اقسام ظن رد رقآن
ظن در قرآن کریم با لحاظها و مالکهای مختلف و گوناگونی قابل تقسیم
است؛ اما در این عنوان به تقسیمی میپردازیم که به اعتبار حکم بیان
شده باشد .بنا بر این اعتبار ،چهار قسم ظن وجود دارد :ظن واجب ،حرام،
مستحب و مباح
لکن در این بحث فقط ظن واجب و حرام را مورد بررسی قرار
میدهیم که از اهمیت ویژه ای برخوردار است:
ظن واجب :همان حسِن ظن به خدا ،رسول خدا و بندگان صالح است که مؤمنان نسبت به این نوع گمان امر
شدهاند
«َلْو ال ِإْذ َس ِم ْع ُت ُم وُه َظ َّن اْلُم ْؤ ِمُن وَن َو اْلُم ْؤ ِمناُت ِبَأْنُفِس ِه ْم َخ ْي رًا»...
«چرا هنگامى كه اين (تهمت) را شنيديد ،مردان و زنان با ايمان نسبت به خود (و كسى كه همچون خود
آنها بود) گمان خير نبردند»...
آیهی شریفه در مقام سرزنش مؤمنانی است که در حادثهی تهمت زدن به یک سری افراد مؤمن و
پاکدامن ،فریب خوردند و تحت تأثیر سخن منافقان قرار گرفته و موقع استماع دروغ بودن تهمتهای
ناروای منافقان را علنی نکردند؛ لذا قرآن با استفهام توبیخی ،أمر به حسن ظن نسبت به مؤمنان نموده و
ن نوع ظن را واجب نامیدهاند.
مفسران ای
ظن رحام
ظ
سوء ن رد آیات رقآن
« یا ایها الذین امنوا اجتنبوا کثیرا من الظن و ال تجسسوا وال یغتب بعضکم بعضا ایحب احدکم ان یاکل لحم اخیه
میتا فکرهتموه واتقوا اهلل ان اهلل تواب رحیم».
(حجرات)12-
« ای كسانی كه ایمان آورده اید! از بسیاری از گمانها بپرهیزید ،چرا كه
بعضی از گمانها گناه است و هرگز در کار دیگران تجسس نکنید وهیچ
یک از شما دیگری را غیبت نکند.ایا کسی دوست دارد گوشت برادرمرده
خود را بخورد!(به یقین) همه شما از این امر کراهت دارید تقوای الهی
پیشه کنید که خداوند توبه پذیر و مهربان است»
معنای آیه اینست که بیشتر مصادیق ظن را رها کنید و عمل به آن
نکنید ،تا اینکه برهان قطعی و علم به واقع ظاهر شود؛ چرا که احتمال
ارتکاب به گناه زیاد است و در این صورت مستحق عقوبت الهی میشوید.
ضی
تو حات
در اين آيه از سوءظن به عنوان اثم و گناه بزرگ ياد شده
است .همين طور روايات بسيار زيادي در اين زمينه بيان
شده است که همگي آنها سوء ظن را يک معصيت
ميشمارند .بنابراين جاي هيچ شکي نيست که سوء ظن از
جمله صفات مذموم است و اسالم چنين حالت روحي و
ويژگي اخالقي را نميپذيرد.
سوءظن انسان را به تجسس در حال دیگران وامیدارد،
تجسس سرچشة غیبت و كم كم موجب می شود كه آبروی
انسانی ،به خطر بیفتد.
سوءظن بزرگترین مانع همكاریهای اجتماعی و اتحاد و بهم
پیوستگی دلهاست ،و انسان را به زندگی فردی ،گوشه گیری،
انزوا و تك روی و مفاسد ناشی از این صفات می كشاند،
سوءظن نمی گذارد كه انسان به دیگری اعتماد كند و پایة
همكاری با او را بریزد و با كمك او به حل مشكالت بشتابد.
بدبینی سرچشمة عداوتها ،و گاهی مایة اصلی جنگها و
نزاعهای خونین می شود
د
لی
ل
زیرا چنین كسی در ظاهر ناچار است تظاهر به
دوستی با رفقای خود كند در حالی كه در باطن
چنبن نیست و نسبت به آنها بدبین می باشد و
همین طرز رفتار موجب پرورش روح نفاق و
دورویی در او خواهد گردید
همچنین سوءظن ،محبت و دوستی را خاموش و
نفاق و دورویی را در میان دوستان پرورش می دهد
.افراد بدبین از صفای روح غالبًا بی بهره اند زیرا همیشه در دل
خود مشغول به غیبت افراد دیگرند و به همین مالحظه بعضی از
علمای اخالق سوءظن را به عنوان « غیبت با قلب » عنوان نموده
اند.
در حقیقت گمان بد عاملی است برای جستجوگری و
جستجوگری عاملی برای كشف اسرار و رازهای نهانی مردم
است .اگر اجازه داده شود هر كس به جستجوگری دربارة
دیگران برخیزد حیثیت و آبروی مردم بر باد می رود و اسالم
هرگز اجازة چنین كاری را نمی دهد.
سوءظن رد احادیث و روایات
ـ رسول اهلل( صلی اهلل علیه و آله ) « :اُكاّیم َو الَّظ َّن َ ،فِاَّن الَّظ َّن اكَذ ُب الَك ِذِب
».
پیامبر خدا( صلی اهلل علیه و آله ) « :از گمان بپرهیزید ،زیرا گمان
دروغترین دروغ است ».
ـ االمام علی( علیه السالم )َ « :اطَر ُح وا سوَء الَّظ ِّن َبیَن ُكمَ ،فِاَّن اَهلل َعَّز َو َج َّل َنهی
َع ن ذاِلَك ».
امام علی( علیه السالم ) « :سوءظن و بدبینی نسبت به یكدیگر را
دور افكنید ،زیرا خدای عّز وجل از این امر نهی فرموده است ».
ـ رسول اهلل( صلی اهلل علیه و ْآله )ُ « :اطُلب َاِلخیَك ُع ذرًاَ ،فِان َلم َتِج د َله
ُع ذرًا َفالَت ِمس َلُه ُع ذرًا ».
پیامبر خدا( صلی اهلل علیه و آله ) « :برای گفتار و كرداری كه از
برادرت سر می زند ،عذری بجوی و اگر نیافتی ،عذری بتراش ».
ردمان پنداررگايى
مهمترین راه مبارزه با تبعیت از ظن ،زنده کردن جهانبینی اسالمی در وجود
انسانهاست که قرآن به این مسئله توجه داده و انسان باید خود را با طرز تفكر اسالمى
هماهنگ کند و خداوند را در همه حال حاظر و ناظر بداند که خدای متعال حتى از افكار و
باطن انسان نیز آگاه است .در این صورت است که انسان مسئول تمام رفتار ،گفتار و
اعتقادات خود شده و در هر حوزه ،سنجیده عمل کرده و در اعمال و عقائد خویش به ظن
اکتفاء نمیکند
«َو الَتْقُف ما َلْيَس َلَك ِبِه ِعْلٌم ِإَّن الَّس ْم َع َو اْلَب َص َر َو اْلُف ؤاَد ُك ُّل ُأولِئَك كاَن َع ْنُه َم ْس ُؤ ًال»
«از آنچه به آن آگاهى ندارى ،پيروى مكن؛ چرا كه گوش و چشم و دل ،همه
مسئولند».
با تشکر از توجه شما