صفحه 1:
بزار گردآوري اطلاعات
صفحه 2:
مشاهده و مصاحبه .
صفحه 3:
زماني مي توان مشاهده رلعلمي خواند که داراي شرایط زیر باشد :
دف و منظور خاص انجام گیرد.
و با قاعده اي طرح ريزي شده و ثبت گردد.
تحت کنترل بوده و با اهداف تطبیق داده شود.
4 ارهاي نلمبرده در پژوهش امکان پنیبر نیست و
آنکه جنبه علمي پیدا کند بهيك هنر تبسیل مي
خوب محقق باید به سه پرسش پاسخ دهد. . .
صفحه 4:
؟چبه چيزي را مشاهده کند؟
مشاهده کند ؟
فراواني وقوع رفتارهاي مورد مشاهده را
صفحه 5:
سعي مي کند که رویدادهایا رفتارها را همانطور که اتفاق مي
رح دهد بدون ينكه قبلاً کند چيزي آتفاق خواهد افتاد .
صفحه 6:
« هاي كيفي و كمي مي كردند.
صفحه 7:
© ارتباط بين مشاهده گر و آزمودني : ب_
tee ی سا کی دنا دی کی با آزمودنیها برقرار
م به چهار روش طبقه بندي کرده
2-مشاهده كر ينهان
زکت کننده آشکار 4-مشاهده گر شرکت کننده پنهان
اک مشاهده گر آشکار: مشاهده گر تحقيقي را که مي خواهد انجام
آشکار نشان مي دهد و اطلاعلتي در مورد داده هلني که جمع آوري
به آزمودنیها مي دهد محقق .محقق کاملاً درامر تحقیق مشاهده اي مشخص
مشتاهده كر پنهان «مشاهده گر قبل از شروعبه جمع آوري داده
آزمودنيهاي مورد مشاهده قرار نمي دهد معمولاً لین نوع
نیست.تحقیق مشاهده اي را زملني سي توان اجرا کرد که قبلاً
شاهده این اجازه را بدهند.
صفحه 8:
که تحقیق روي آنها صورت مي كيرد بايد كاملاً مطلع
ی غالبا مشاهدمبا مشاركت مورد استفاده قرار مي
صفحه 9:
با آزمودنیها تعامل دارد بدون اینکه
باشند که رفتار شان د تحت مشاهده استبه
صفحه 10:
اوت ناصحیح مشاهده گر ممکن است بر آنچه
بگذارد يكي از راههاي رفع لین عیب استفاده از چند
۵ باعث صرف وقت زيادي مي شود.
3 دامنه مشاهده : حوزه دید افراد معمولاً محدود است و اغلب تنها
ند در هر لحظه از زمان تعداد محدودي از وقایع را مورد مشاهده
ه ممکن است با اشكالاتي مواجه باشد.
خطر ورود به خلوت و حربم خصوصي افراد وجود دارد.
صفحه 11:
*مزاياي روش مشاهده :
1-روش مستقیم گردآوري عات است و بدینوسیله مي توان
3 رفتاري و فعالیست افراد و بخصوص در مورد
مفيدي محسوب مي گردد.
تواند علاوه بر استفاده از حواس خود براي
أوقليع از از ابزار هاي خاص نیز استفاده کند (آندوسکوپي)
صفحه 12:
© مصاحبه 112161716117
جد جهره به جهره يااز طريق تماس تلفني با
آورد.
اشکالات عدیده ای چون مخارج سنگین . و
ترجیح میدهند از این روش استفاده کنند.
صفحه 13:
ابزار مصاحبه : —
٠ برنامه مصامحيه nd: کردن زوي توارهاي کاست و ویدئو بصورت
نوشته و گزارش داور
aw -
ثبت باسخ ها مي باشد. ۲ i
ین روش در هنگام استفاده از برنامه مصاحبه شامل فهرست
پاسخ ها است زیرا مصاحبه کننده فقط باید در يك مربع و یا
خالي علامت ( تيك )بزنيد.
لواو در طی مصاحبه مي توان داده ها و اطلاعات را
و نوارهاي ویدئو ضبط کرد.
صفحه 14:
© اوقد وفنا حية تیه را وهای لازم را از پاسخ دهنده مي شنود و
دنت . 3 Aly sg لقني وصعيعانه
نوارهاي کاست کل مراحل مصاحبه رابا جزئیاتش
شود و مصاحبه کنندهبه راحتی فرصت مشاهده پاسخ
اکراه و بي ميلي اجازه ضبط کردن بدهند و فرم
ندگان ضروري است .
مصاحبه بطور متفاوت پاسخ دهند در حالیکه وقتي
» روي کاغذ مي نویسد اینطور نیست .
اطلاعات مشکل است . چون زمان زيادي لازم است
صفحه 15:
؟ 1-بسیار شبیه به سوالات يك نامه است و مهارت زيادي براي ساخت و
تدوین آن لازم است .
© 2-سوالات بايد واضح بان
مرکب و پیچیده باشند پاسخ دادن به آنها سخت و مشکل است .
saan
ت آوردن اطلاعات واقعي از پاسخ دهندگان بکار مي رود.
ست آوردن اطلاعات در مورد ادراکات؛ باورها. نكرش هاي
د استفاده مي شود در مصاحبه هاي نیمه منظم از هر دو نوع
صفحه 16:
*انواع مصاحبه:
#مصاحبه ممکن است از خ
ن نوع مصاحبه مي باشد که مصاحبه گر حتي اجازه
مات مورد استفاده در سئوالات طرح شده را تغییر دهد.
تاحبه گر باید تلاش نماید هر مصاحبه را دقیقأّبه همین
, مصاحبه قبلی اداره و هدایت کند.
وبا در شرلیط متفاوت سئوالات را تغییر دهد و
دهد و با چیزی به آنها اضافه کند.
صفحه 17:
؟مصاحبه آزاد :
تأحبه بسیار انعطاف پذیر است .
ر هیچگونه محدوديتي ندارد.
شود هرچه را که به نظر میرسد که
بال و تعقیب کند.
صفحه 18:
م ىس
؟ 1-کثر مصاحبه ها مصاحبه های نيهة
عن ما 9
-- 52-252
خ و سئوالات بسته ياسخ هستند .
أي تلفني بر جمع آوري داده ها از آزمودنیها از طریق تماسس تماس
دار تا ملاقاتها و تماس هاي رودررو
ی داده ها سریع و ارزان است .
نیستند به ساعتهاي طولاني مسافرت کنند.
كران به مخاطره نمي افتد.
از آزمودنیها پرسیده مي شود.
صفحه 19:
ار کمتر از مصاحبه هاي رو در رو است .
تولند از ياسخ هاي غير شفاهي و غیر كلامي را مشاهده
: روش هاي كلامي مورد مشاهده قرار مي كيرند 3 0
صفحه 20:
: معایب مصاحبه ٩
2 زيادي را صرف مي كنند.
به ممکن است مشکل و دشوار باشد (زمان و مکان)
آزمودنیها جوابهای اجتماع پسندانه بدهند تا جوابهای واقع
4 پاسخ هاي ضبط مي شوند آزمودنیها ممکن است دچار
تحت تاثیر رفتارها و خصوصیات مصاحبه گر قرار
هنگی بين مصاحبه گر و مصاحبه شونده غالباً منجر
ز مصاحبه مي شود.
تحلیل داده های حاصل از مصاحبه مشکل باشد.
صفحه 21:
THANK YOU ROR
YOUR ATTENTIOEAL
ناهید فتحی زاده
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
Observation
زماني مي توان مشاهده را علمي خواند كه داراي شرايط زير باشد :
-1مشاهده از روي هدف و منظور خاص انجام گيرد.
-2به طور منظم و با قاعده اي طرح ريزي شده و ثبت گردد.
-3مشاهدات تحت كنترل بوده و با اهداف تطبيق داده شود.
البت:ه گاه:ي رعاي:ت تمام معيارهاي نام:برده در پژوه:ش امكان پذي:ر نيس:ت و
گاه:ي مشاهده پيش از آنك:ه جنب:ه علم:ي پيدا كن:د بهي:ك هنر تبدي:ل مي
شود براي يك مشاهده خوب محقق بايد به سه پرسش پاسخ دهد.
چ ه چيزي را مشاهده كن د ؟ كج ا مشاهده كن د؟ چگون ه
مشاهده كند ؟
روش هاي مشاهده :
مشاهده منظم :
-1 پژوهشگر از پديده مورد نظر قب ً
ال اطالع كافي داد.
-2 ابزار جمع آوري داده ها غالب ًا چك ليست مي باشد.
-3 روي چك ليست رفتارهاي مورد نظر مشخص گرديده اس:ت .
-4 مشاهده گر فقط فراواني وقوع رفتارهاي مورد مشاهده را
ثبت مي كند.
منظور از مشاهده :ثب ت و ضب ط دقي ق تمام جوان ب بروز
حادث ه اي ويژ ه ي ا رفتار و گفتار فرد ي ا افرادي بنام
آزمودنيها مي باشد.
مشاهده آزاد ،مشاهده ساده يا كنترل نشده يا بدون ساختار
•
در مشاهده آزاد :
-1 پژوهشگ:ر س:عي م:ي كن:د ك:ه رويداده:ا ي:ا رفتاره:ا را همانطور ك:ه اتفاق م:ي
افتند شرح دهد بدون اينكه قب ً
ال تصور كند چيزي اتفاق خواهد افتاد .
-2 بايستي پژوهشگر تمركز و توجه زيادي به خرج دهد
-3 مشاهدات سطحي و نامنظم و فاقد هر گونه برنامه ريزي قبلي است .
-4 اين نوع مشاهده را هر روز در زندگي عادي تجربه مي كنيم .
تركيبي از مشاهده منظم و آزاد :
-1 ابزار ي:ا راهنماي مشاهده ب:ا مقول:ه هائ:ي ك:ه از قب:ل مشخ:ص
شده اند طرحي مي گردد .
-2 مشاهده گ:ر ه:ر گون:ه رفتارهاي اضاف:ي ك:ه ممك:ن اس:ت اتفاق
بيفتد نيز ثبت مي كند.
-3 موجب فراهم شدن داده هاي كيفي و كمي مي گردند.
ارتباط بين مشاهده گر و آزمودني :
بر حس ب ارتباط ي ك ه مشاهده گ ر ب ا آزمودنيه ا برقرار
كن د تحقي ق مشاهده را ب ه چهار روش طبق ه بندي كرده
اند.
-1مشاهده گر آشكار
-3مشاهده گر شركت كننده آشكار
-2مشاهده گر پنهان
-4مشاهده گر شركت كننده پنهان
-1 بعنوان يك مشاهده گر آشكار :مشاهده گ:ر تحقيق:ي را ك:ه م:ي خواه:د انجام
ده:د بص:ورت آشكار نشان مي ده:د و اطالعات:ي در مورد داده هائ:ي كه جم:ع آوري
خواه:د ش:دب:ه آزمودنيه:ا مي دهد.محق:ق كام ً
ال درامر تحقيق مشاهده اي مشخ:ص
مي باشد.
-2 بعنوان يك مشاهده گر پنهان :مشاهده گ:ر قب:ل از شروعب:ه جم:ع آوري داده
ه:ا خودش را در معرض آزمودنيهاي مورد مشاهده قرار نم:ي ده:د معموالً اي:ن نوع
تحقي:ق اخالق:ي نيس:ت.تحقيق مشاهده اي را زمان:ي م:ي توان اجرا كرد ك:ه قب ً
ال
آزمودنيها مورد مشاهده اين اجازه را بدهند.
در برخي تحقيقات مشاهده گر با آزمودنيهاي تحقيق تعامل دارد اين تعامل
-1آشكار
-2پنهان
مشاهده گر شركت كننده آشكار :
-1 بصورت آشكار در كارهاي آزمودنيها شركت مي كند
-2 آگاهي كامل از افرادي كه تحت مشاهده هستند دارد
-3 پژوهشگ:ر ممك:ن اس:ت دوش ب:ه دوش آزمودنيه:ا در ي:ك محي:ط كار
واقعي كار كند.
آزمودنيها از اي:ن نظر كه تحقيق روي آنها صورت مي گيرد بايد كام ً
ال مطل:ع
باشن:د در تحقيقات كيف:ي غالب ًا مشاهدهب:ا مشارك:ت مورد اس:تفاده قرار م:ي
گيرد.
مشاهده گر شركت كننده پنهان :
برعك:س مشاهده گ:ر آشكار ب:ا آزمودنيه:ا تعام:ل دارد بدون اينك:ه
آزمودنيه:ا از اي:ن ام:ر مطل:ع باشن:د ك:ه رفتارشان تح:ت مشاهده اس:تب:ه
ندرت اي:ن روش مورد اس:تفاده قرار م:ي گيرد زيرا اي:ن نوع تحقي:ق
مشاهده اي غير اخالقي است .
عوامل مهم در روش مشاهده :
-1 تعصبات و تمايالت مشاهده گر
-2 ويژگيهاي فردي مشاهده گر
-3 عوامل محيطي :
عوامل اجتماعي -عوامل فرهنگيعوامل خانوادگي-4 دانش و اگاهي مشاهده گر از موضوع مورد م:شاهده
معايب عمده روش مشاهده :
-1امكان اشتباه و خط:ا در حواس و ادراك بشري ممك:ن اس:ت باع:ث تحري:ف
مشاهدات شود
-2تعص::بات ،تمايالت ،قضاوت ناص::حيح مشاهده گ::ر ممك::ن اس::ت بر آنچ::ه
مشاهده م:ي كن:د اث:ر بگذارد يك:ي از راههاي رف:ع اي:ن عي:ب اس:تفاده از چن:د
مشاهده گر است .
-3روش مشاهده باعث صرف وقت زيادي مي شود.
-4محدودي:ت دامن:ه مشاهده :حوزه دي:د افراد معموالً محدود اس:ت و اغل:ب تنه:ا
م:ي توانن:د در ه:ر لحظ:ه از زمان تعداد محدودي از وقاي:ع را مورد مشاهده
قرار دهند
-5تهيه ابزار مشاهده ممكن است با اشكاالتي مواجه باشد.
-6در مشاهده هميشه خطر ورود به خلوت و حريم خصوصي افراد وجود دارد.
:مكن:س:تم:نجر ب::ه ت::غيير ر:ف:تار ا:فراد 7-
ا
ح:ضور م:شاهده :گ::ر در م:حيطك:ه م
.در م:حيطت::حقيقگ::ردد از م:ع:اي:بد:ي:گرا:س:ت
مزاياي روش مشاهده :
-1روش مس:تقيم گردآوري اطالعات اس:ت و بدينوس:يله م:ي توان
اطالعات معتبري تهيه نمود.
-2در زمين::ه هاي رفتاري و فعالي::ت افراد و بخص::وص در مورد
بيسوادان روش مفيدي محسوب مي گردد.
-3مشاهده گ:ر م:ي توان:د عالوه بر اس:تفاده از حواس خود براي
ديدن وقاي:ع از ابزار هاي خاص نيز استفاده كند(.آندوسكوپي)
مصاحبه Interview
-1ي:ك روش جم:ع آوري اطالعات اس:ت ك:ه در آ:ن مص:احبه كننده پاس:خ ه:ا
را در برخورد رويارو ي:ا چهره ب:ه چهره ي:ا از طري:ق تماس تلفن:ي ب:ا
آزمودني بدست مي آورد.
-2عده اي از محققان مص:احبه را بهتري:ن روش و مطمئ:ن تري:ن شيوه جم:ع
آوري اطالعات مي داند.
-3نحوه برخورد مصاحبه گر با مصاحبه شونده بسيار مهم است
-4مي توان مصاحبه را پرسشنامه شفاهي دانست
-5بس:ياري از محققانب:ا وجود اشكاالت عديده اي چون مخارج س:نگين ،و
مدت زمان طوالني تر ترجيح ميدهند از اين روش استفاده كنند.
ابزار مصاحبه :
برنام ه مص احبه :ضب ط كردن روي نوارهاي كاس ت و ويدئ و بص ورت
نوشته و گزارش درآورد.
3احبه :معمو ً
ال داده ه:ا را در ط:ي مص:احبه بر روي ابزاري ك:هب:ه
3ه مص
برنام
آ:ن برنام:ه مص:احبه م:ي گوين:د ثب:ت م:ي كنن:د ك:ه شام:ل مجموع:ه
س:ئواالتي اس:ت ك:ه مص:احبه كننده آنه:ا را م:ي پرس:د و ه:م چني:ن جاهاي
خالي براي ثبت پاسخ ها مي باشد.
س:اده تري:ن روش در هنگام اس:تفاده از برنام:ه مص:احبه شام:ل فهرس:ت
كردن پاس:خ ه:ا اس:ت زيرا مص:احبه كننده فق:ط باي:د در ي:ك مرب:ع و ي:ا
جاهاي خالي عالمت ( تيك )بزنيد.
3ط كردن روي نوار :در ط:ي مص:احبه م:ي توان داده ه:ا و اطالعات را
ضب
روي نوارهاي كاست و نوارهاي ويدئو ضبط كرد.
محاسن :
-1 وقت:ي مص:احبه كننده پاس:خ هاي الزم را از پاس:خ دهنده م:ي شنود و
آنه:ا را روي كاغ:ذ ثب:ت م:ي كن:د و م:ي نويس:د رابط:ه چشم:ي و ص:ميمانه
بي:ن اي:ن دو ب:ه مخاطره م:ي افتدول:ي در اس:تفاده از اي:ن روش اينطور
نيست.
-2 در اي:ن حال:ت نوارهاي كاس:ت ك:ل مراح:ل مص:احبه را ب:ا جزئيات:ش
جم:ع آوري م:ي شود و مص:احبه كنندهب:ه راحت:ي فرص:ت مشاهده پاس:خ
دهنده را دارد.
معايب :
-1 پاس:خ دهندگان ب:ا اكراه و ب:ي ميل:ي اجازه ضب:ط كردن بدهن:د و فرم
رضايت از پاسخ دهندگان ضروري است .
-2 آزمودنيه:ا در ي:ك مص:احبه بطور متفاوت پاس:خ دهن:د در حاليك:ه وقت:ي
توسط مصاحبه كننده روي كاغذ مي نويسد اينطور نيست .
-3 تجزيه و تحليل اطالعات مشكل است .چون زمان زيادي الزم است
سواالت مصاحبه منظم ،سواالت باز و بسته پاسخ
-1بس:يار ش:بيه ب:ه س:واالت ي:ك پرس:شنامه اس:ت و مهارت زيادي براي س:اخت و
تدوين آن الزم است .
-2سواالت بايد واضح باشد
-3مبهم و دو پهلو نباشند
-4از لحاظ وطول كوتاه باشند
-5وقتي سواالت مركب و پيچيده باشند پاسخ دادن به آنها سخت و مشكل است .
-1براي بدست آوردن اطالعات واقعي از پاسخ دهندگان بكار مي رود.
-2در مصاحبه هاي منظم بكار مي روند.
-1معموالً براي بدس:::ت آوردن اطالعات در مورد ادراكات ،باوره:::ا ،نگرش هاي
آزمودنيها بكار مي رود.
-2در مص:احبه هاي آزاد اس:تفاده م:ي شود در مص:احبه هاي نيم:ه منظ:م از ه:ر دو نوع
سئوال استفاده مي شود.
•
•
سواالت بسته پاسخ :
سواالت باز پاسخ:
انواع مصاحبه:
مصاحبه ممكن است از خيلي منظم تا خيلي آزاد باشد
مصاحبه منظم يا استاندارد :
وقت:ي اطالعات واقع:ي مس:تقيم مورد نظ:ر باش:د اي:ن نوع مص:احبه
بهترين نوع مي باشد .
-1 محدودتري:ن نوع مص:احبه م:ي باش:د ك:ه مص:احبه گ:ر حت:ي اجازه
ندارد كلمات مورد استفاده در سئواالت طرح شده را تغيير دهد.
-2 مص:احبه گ:ر باي:د تالش نماي:د ه:ر مص:احبه را دقيقًا ب:ه همي:ن
روش مصاحبه قبلي اداره و هدايت كند.
-3 در هي::چ موقعيت::ي مجاز نيس::ت ك::ه جه::ت بدس::ت آوردن
اطالعات بيشت:ر و ي:ا در شراي:ط متفاوت س:ئواالت را تغيي:ر ده:د و
يا توضيح بيشتري دهد و يا چيزي به آنها اضافه كند.
مصاحبه آزاد :
-1 مص:احبه گ:ر آزاد كام:ل دارد ك:ه ه:ر مص:احبه را متناس:ب ب:ا محي:ط و
موقعيت آن تغيير دهد.
-2 اين نوع مصاحبه بسيار انعطاف پذير است .
-3 مصاحبه گر هيچگونه محدوديتي ندارد.
-4 ب:ه مص:احبه گ:ر اجازه داده م:ي شود هرچ:ه را ك:ه ب:ه نظ:ر ميرس:د ك:ه
براي آزمودنيها مهم مي باشد دنبال و تعقيب كند.
مصاحبه هاي نيمه منظم و مصاحبه هاي تلفني :
-1 اكثر مصاحبه ها مصاحبه هاي نيمه منظم هستند
-2 از مصاحبه گران خواسته ميشود كه سواالت خاص را بپرسند.
-3 شامل س:ئواالت باز پاسخ و سئواالت بسته پاسخ هستند .
مصاحبه هاي تلفني :
مص:احبه هاي تلفن:ي بر جم:ع آوري داده ه:ا از آزمودنيه:ا از طري:ق تماس :تماس:
تلفني تاكيد دار تا مالقاتها و تماس هاي رودررو
محاسن مصاحبه هاي تلفني
-1 اين روش جمع آوري داده ها سريع و ارزان است .
-2 مصاحبه گران مجبور نيستند به ساعتهاي طوالني مسافرت كنند.
-3 سالمت جسماني مصاحبه گران به مخاطره نمي افتد.
-4 اطالعات حساس :و مهمي از آزمودنيها پرسيده مي شود.
معايب مصاحبه هاي تلفني :
-1 بس:ياري از افراد تلف:ن ندارن:د ي:ا شماره آنه:ا در فهرس:ت شماره تلف:ن ه:ا
نيست
-2 مقدار پاسخ ها بسيار كمتر از مصاحبه هاي رو در رو است .
-3 مص:احبه گ:ر نم:ي توان:د از پاس:خ هاي غي:ر شفاه:ي و غي:ر كالم:ي را مشاهده
كند.
محاسن مصاحبه :
-1 از تعداد بس:يار زيادي از آزمودنيه:ا م:ي توان پاس:خ و اطالعات بدس:ت
آورد برخي از مردم نمي توانند پرسشنامه هاي نوشتاري را تكميل كنند .
-2 ميزان پاسخ ها زياد است .
-رفتارهاي غير كالمي و روش هاي كالمي مورد مشاهده قرار مي گيرند o 3
معايب مصاحبه :
-1 برنامه مصاحبه و جلسات آموزش:ي براي مصاحبه گران گران است .
-2 مصاحبه ها وقت و هزينه زيادي را صرف مي كنند.
-3 تهيه مقدمات مصاحبه ممكن است مشكل و دشوار باشد (زمان و مكان)
-4 ممك:ن اس:ت آزمودنيه:ا جوابهاي اجتماع پس:ندانه بدهن:د ت:ا جوابهاي واق:ع
گرا
-5 از آنجائيك:ه پاس:خ هاي ضب:ط م:ي شون:د آزمودنيه:ا ممك:ن اس:ت دچار
اضطراب شوند.
-6 ممك:ن اس:ت آزمودنيه:ا تح:ت تاثي:ر رفتاره:ا و خص:وصيات مص:احبه گ:ر قرار
گيرند.
-7 اختالفات ارزش:ي و فرهنگ:ي بي:ن مص:احبه گ:ر و مص:احبه شونده غالب ًا منج:ر
به نتايج غلط اثر بخشي از مصاحبه مي شود.
-8 ممكن است تجزيه و تحليل داده هاي حاصل از مصاحبه مشكل باشد.
THANK YOU FOR
YOUR ATTENTION.