صفحه 1:
صفحه 2:
صفحه 3:
۳ rn errs
كنراد رونتكن (رنتكن)»
۱
دلیل ناشناخته بودن ماهیت آن,
يرتو ايكس ناميده شد.
صفحه 4:
یعنی با قرار دادن آن در میدانهای.
و الکتریکی به هیچ وجه منحرف نمی
اين اشعه قدرت نفوذ بسيارى دارد و 5
هر جيزى به جز استخوان و فلز مى كذرد.
صفحه 5:
صفحه 6:
كو
2
كه در سال ۱۹۰۶ توسط
BPE) را
صفحه 7:
اثبات قطعی ماهیت موجی پرت
سال ۱٩۹۱۲ به
وسیلة فون لاوه ارائه شد.
صفحه 8:
پرتو ایکس یا اشعه ار
در باورشناسی و عکسبرداری از اعضاء
رل Fe EE)
روشهاى تست غيرمخرب در تشخيص نقصهاى
در اشیای ساخته شده (مثلاً در لولههاو...) کاربرد.
صفحه 9:
2
w But} اشعه ٠»
كل
٠ انريزى بسيار زياد
(۲
لكت
صفحه 10:
3
درهنكام بركشت الكترونها به حالت بايه انرذى
مازاد راابه صورت برتو ايكس كيل 20 _
صفحه 11:
بايد شامل:
* منبع الكترون
Ly ie 0
* هدف فلزى
باشد.
صفحه 12:
قلب این دستگاه از دو الکترود (کاند و آ
كه داخل لوله خلاء شيشه اي قرار دارند.
cr B) ا و
سل سود م۱۳ 2
صفحه 13:
صفحه 14:
با عبور جریان اكتريکي» کاتد به حدي ملت
CTD SEE] ره رت
شوند. در آن سو يك صفحه مسطح بنام آند.
i (ot) ۰
صفحه 15:
تعس بين كاتد و آند باعث
را از ۱۳
0 0ت
ESE OP COD ECHR SNe PEE] 3
Bet OS Ree oortte.)
دست مي دهد.
صفحه 16:
سپس هسته تم مجبور مي شود تا يكي
سطح بالا را بطرف خود جذب کند و
افتادن از سطح بالاتر به يايين تر مجبور
نرژي لضافي خود را بصورت فولوتهار ۱۳
per ore Bere SEE ae)
صفحه 17:
اشعه ایکس |
صفحه 18:
7
فوتون تولید کنند. در اين روش الكتروني
آتم عبور مي کند به طرف هسته جذب مي
[Se Ee re kee oo)
شود » تغییر. مسیر دهد و بعلاوه مقداربي از آنرژي
خود را بصورت فوتون آزاد کند.
صفحه 19:
آنحراف مسیر
الكترون ازاد
صفحه 20:
"01 راك cers Ie
So ا ا
برعهده دارد.
صفحه 21:
کل دستگاه درك محفظه ضخیمقرار دار
پخش اشعه به اطراف جلوگيري شود . يك
هم براي هدایت اشعه تولید شده بطرف بدن
اسث.
صفحه 22:
8
است). پزشکان به این صفحه نگاتبو مي 1
سب و سوت
بافتهاي نرم به رنك سياه دیده مي شوند و پزشکان
م IRAE
استخوان را بيدا مي كنند.
صفحه 23:
پرتو ایکس تکفام (تک رنگ): پرتو ایکسی که
[طول موج]آخاص است را پرتو ایکس تکنام
ایکس سفید پرتر (پیوسته): پیتو ایکسی که تکفام نبوده و ؛
طول موجهایی در بازه 8 تا جم است.
صفحه 24:
*؟ عكسبردارى از استخوانها و اندامهاى درون
ae eres Or
SB ene DEE is 0
: Fee Ne BY Se core rei
صفحه 25:
بلور شناسی(دکتر حسین عاث
اشوری) .
eer > (آندره گینیه)
اینترنت
صفحه 26:
استاد مربوطه : جناب آقای ۳۳
بهار 0©
:موضوع
اشعه ایکس،مشخصات
و دستگاه تولید آن
بسم هللا الرحمن الرحیم
تاریخچه
پر!تو ایکس در! سال ۱۸۹۵توسط
کنراد رونتگن ویلهلم (رنتگن)،
فیزیکدان آلمانی کشف شد و به
دلیل ناشناخته بودن ماهیت آن،
پرتو ایکس نامیده شد.
یعنی با قرار دادن آن در میدانهای مغناطیسی
و الکتریکی به هیچ وجه منحرف نمی شود.
این اشعه قدرت نفوذ بسیاری دارد و تقریبا از
هر چیزی به جز استخوان و فلز می گذرد.
اولین عکس پرتو ایکس از
دست همسر رونتگن گرفته
شد که انگشتر او به خوبی
در عکس مشخص است.
این گمان که پرتوهای ایکس ،امواج
الکترومغناطیس با طول موج بسیار کوتاه
هستند ،به کمک یک آزمایش دوگانه پراش
که در سال ۱۹۰۶توسط سی.گ.بار!کال
انجام گرفت ،تائید شد.
اثبات قطعی ماهیت موجی پرتو ایکس در
سال ۱۹۱۲به
وسیل ٔه فون الوه ارائه شد.
پرتو ایکس یا اشعه ایکس
در بلورشناسی و عکسبرداری از اعضای داخلی بدن و
عکسبر!داری از درون اشیای جامد و به عنوان یکی از
ر!وشهای تست غیرمخرب در تشخیص نقصهای موجود
در اشیای ساخته شده (مثالً در لولههاو )...کاربر!د دارد.
ویژگی های اشعه x
•
•
•
•
•
•
نوعی تابش الکترومغناطیسی
اشعه نامرئی
طول موج کوتاه
انر!ژی بسیار زیاد
قدرت نفوذ باال
مسیر مستقیم بر!ای حرکت
روشهای تولید
در هنگام بر!خورد الکترونهای با سرعت باال به
فلزات ،الکتر!ونهای الیههای پایینتر به الیههای
باالتر منتقل شده (اتمها برانگیخته میشوند) و
در!هنگام برگشت الکترونها به حالت پایه انرژی
مازاد را به صورت پرتو ایکس گسیل میکنند.
بنابراین هر المپ تولید پرتو ایکس
باید شامل:
•
• منبع الکترون
میدان شتابدهنده به الکترونها
• هدف فلزی
باشد.
دستگاه اشعه ایکس:
قلب اين دستگاه از دو الكترود (كاتد و آند) تشكيل شده
كه داخل لوله خالء شيشه اي قرار دارند .كاتد يك
رشته بسيار داغي است( شبيه آنچه در! المپ هاي
مهتابي يا فلورسنت ديده ايد).
با عبور جريان اكتريكي ،كاتد به حدي ملتهب مي
شود كه الكترونها از سطح آن به خارج پرتاب مي
شوند .در آن سو يك صفحه مسطح بنام آند (قطب
مثبت) از جنس فلز تنگستن وجود دارد.
اختالف ولتاژ باالي بين كاتد و آند باعث مي شود تا
الكترونها از سطح کاتد بطر!ف آند پرتاب شوند و با
بر!خورد الكترونها به اتم هاي تنگستن (بخاطر! انر!ژي
فوق العاده ز!يادي كه دارند )،اتم تنگستن يكي از
الكترونهاي سطح پايين خود (نزديك به هسته) را از
دست مي دهد.
سپس هسته اتم مجبور! مي شود تا يكي از الكترونهاي
سطح باال را بطرف! خود جذب كند و اين الكترون با
افتادن از سطح باالتر! به پايين تر مجبور مي شود تا
انرژي اضافي خود ر!ا بصورت فوتونهاي نور آزادكند.
اين فوتونها همان اشعه ایکس هستند.
الكترونهاي آزاد بدون اصابت به اتم نيز مي توانند
فوتون توليد كنند .در اين روش الكتروني كه از! مركز
اتم عبور! مي كند به طرف! هسته جذب مي شود .اين
نز!ديكي باعث مي شود تا سرعت عبور الكترون كم
شود ،تغيير! مسير دهد و بعالوه مقدار!ي از انر!ژي
خود را بصورت فوتون آزاد كند.
برخورد الكترونها به سطح تنگستن گرماي زيادي توليد
مي كند .موتور الكتريكي صفحه تنگستن را مي چرخاند
تا از ذوب شدن بخشي از آن جلوگيري كند .روغن خنكي
هم دور! تا دور لوله خالء وظيفه خنك كردن سيستم ر!ا
برعهده دارد.
كل دستگاه در يك محفظه ضخيم قرار دار!ند تا از خروج و
پخش اشعه به اطراف جلوگير!ي شود .يك سور!اخ فيلتردار
هم براي هدايت اشعه توليد شده بطرف بدن بيمار تعبيه شده
است.
در طرف ديگر يك صفحه مثل فيلم عكاسي ،اشعه ها
را ضبط مي كند (نحوه كار مثل دوربين هاي عكاسي
است) .پزشكان به اين صفحه نگاتيو مي گويند .روي
نگاتيو ،بافتهاي سخت مثل استخوان به رنگ سفيد و
بافتهاي نرم به رنگ سياه ديده مي شوند و پزشكان با
بررسي اين نگاتيو محل دقيق و نوع شكستكي
استخوان را پيدا مي كنند.
انواع پرتو ایکس
پرتو ایکس تکفام (تک رنگ) :پرتو ایکسی که فقط دار!ای یک
[طول موج]خاص است ر!ا پرتو ایکس تکفام مینامند.
ایکس سفید پر!تو (پیوسته) :پر!تو ایکسی که تکفام نبوده و دارای
طول موجهایی در باز ٔه λ1تا λ2است.
کاربردهای اشعه ایکس
•
•
•
•
عکسبرداری از استخوانها و اندامهای درون بدن
درمان سرطان
ضدعفونی کردن دستکشها و سرنگهای جراحی
شناسایی ساختمان بلورین اجسام
منابع :
بلور شناسی(دکتر فرهاد آلیانی)
بلور شناسی(دکتر حسین عاشوری)
اشعه ( Xآندره گینیه)
اینترنت
نام و نام خانوادگی
استاد مربوطه
:
:عطیه قلچ لی
عاطفه عباس نژاد
جناب آقای دکتر قاضی
بهار 91
