اصول خدمات بهداشتی

صفحه 1:
بسم الله الرحمن الرحیم اصول خدمات بهداشتی ( پزشکی اجتماعی ۱) دکر مجتی صلانت استادیار گروه پزشکی اجتماعی 

صفحه 2:
دانشجوی طب کی ااست که میخولهد باد بگیرد :سللامت مردم زا ۱سحفظ کند (در درجه اول) ۲-اگر کم شد ‎OT‏ را ارتقا دهد ۱- بداند سلامتی چیست ۲- چگونه آن را اندازه گیری می کنند. ۲عوامل تاثیر گذار بر آن کدام است؟ 6- نشانه های کاهش آن کدام است؟ 0-چگونه تشخیص داده می شود - چگونه درمان کند؟ ۷- درمان تا کجا پیش برود؟ ۸ اگر گروهی بیمار شوند . اين مراحل را چگونه طی کند؟ هدف نظام سلامت ثرییت کدام است؟ در انگلیس : شک عمومی باید اصول و روش های حفظ و ارتقا سلامت گروه های سنی . جنسی وشغلی را بداند ن ها و ارجاعات ضروری و اقدامات آنها را بداند ؟ 

صفحه 3:


صفحه 4:
بیماری و حفظ و ارتقا تندرستی و انش و هنر و فن ی از بیماری و ان عه دانش بهداشت كا وی بجر تک و تعریف سازمان بهداشت جهانی 1 ِ یره درد سمارى ‎a ioe Pe ee ga 1 0 :‏ ‎oy‏ ازمان بهداشت جهاتن + ۳۹ ‎a int‏ ‎ih‏ مص عضو نیست . عمده ترین محور برای تامین توسعه پایدار در جوامع بشری و نقصر 9 عم ۷حق یا کالا یا سرمایه گذاری 0 "۲بهداشت عمومی ؛پزشکی اجتماعی ؛ ييشكير: 

صفحه 5:
وظائف: ۱- ارزیابی وضع سلامت جامعه ۲- تعیین نیازهای سلامت جامعه و عوامل موثر بر آن ۳ اولویت بندی نیازها ۴- تعیین راهبردها ؛ سیاستها برنامه های کلی و عملیاتی ۵- تدار ک وتامین منابع ( سرمایه ای ۰ مصرفی )- ساختمان- تجهیزات - نیروی انسانی( استخدام بکار گیری و آماده سازی حفظ و ارتقا آمادگی» بازنشستگی 

صفحه 6:
"قار يخجه: ” كتاب تاریخ پزشکی ایران و سرزمینهای خلافت شرقی - سیریل الکود - انتشارات امیر کییر افسانه های تاریخی: جمشید چهارمین پادشاه قهرمانی دوران باستانی ایران دوس پزشکی دزمان هرادر دهد #در س رشتی وراه گرند عرفی الکل بابل: ۶۰۰۰ سال قیل - ادغام و امتراج طبایت و روحانیت iv ر: خدايان اهرمن خوی مسئول سل ؛ بیماری های کبدی و سقط جنین و مرگ نوزادان داروها بر مینای اشمتزاز - همیوپاتی و مان ‎ah‏ منرت پرشکان "دین زرتشت نوعایت نجاست و پاکی در مسائل دینی - شیوه های خاص دفن مردگان خواندن افسون ها و ادعیه - هدایت امور صاحبان حرف پزشکی بر عهده رئیس موبدان 

صفحه 7:
"جلوگیری از بروز آلودگی با مود فاسد کننده الاجم آوری کثافات طیور. دور نگهداشتن دامها از محل زند گی از وظایف فرمانروایان و اوليا امور به كمكك قانون ” مگس از همه زیابارتر و و عامل انتشار بیماری و منفور 7 نوشيدن آب از رودخانه اى شهر شوش بشكل جوشيده و در ظروف نقره ای لاشتشوى مكزر بلان و البسه "مدارس طب در ری ۰ همدان و برسبوليس - فراكيرى طب نظرى و عملى طى جندين سال سه نوع طبيب: ۱- شفا دهند گان با اصول روحانی ۲- شفا دهند گان گیاهان و۳- شفا دهندگان با جاقو گروه دوم شامل دو گروه بودند: ۱- درست پات 0۵ ]11۲35 2] با خدای سلامتی و هدفشان بر طرف کردن ساختن علل ایجاد کننده بیماری بود ۲- تن بش زک 8651۱3231 1310 که بیماری را پس از ظاهر شدن درمان می کردند 

صفحه 8:
"چاقوئی ها کمتر از بفیه و بدون مقام اجتماعی ” حساسیت و دستمزد بالا ی کار درست پات ها دستمزدها شتر » گاو؛ گوسفند »بره آفتاب نخستین پاک کننده ۷ معدوم کردن لباس های فرد مبتلا به بيمارى “” تمیز کردن آلودگی آب توسط هر کسی "قوانین آلودگی آب 

صفحه 9:
بهداشت عمومی نوین در ایران دارالفنون توسط امیر کبیر دو پزشک مسئول آموزش پزشکی ۱- دکتر پولاک اتریشی :کتاب سفرنامه پولاک - ایران و ایرانیان ۲- شلیمر هلندی : اصطلاحات پزشکی ‏ داروئی و مردم شناسی اطلاعاتی از بیماریهای بومی در oly! دکتر کلو که فرانسوی : طبیب دربار - پيشنهاد وا کسینایون آبله دکتر تولوزان فرانسوی بدنبال قحطی های مکرر و اپیدمی های وبا - ایجاد مجلس الصحه (اولین سازمان کشوری در زمینه بهداشت عمومی ) ایجاد سازمان قرنطینه و احیای وا کسیناسیون ‎ALT‏ 

صفحه 10:
ایجاد پستهای قرنطینه بدنبال اپیدمی های طاعون در سالهای ۱۲۷۸ و ۱۳۸۳ در بنادر جنوب ایران ( بندر عباس ؛ بوشهر بندر لنگه » آیادان ) تبدیل مجلس حفظ الصحه به اداره صحیه در وزارت فوائد عامه بقه تولید وا کسن در ایران : ۱۲۹۹ حضور نمایند گان ایران در کنفرانس صلح و ملاقات با رئيس انستیتو و ایجاد شعبه در ایران - اولین واکسن: هاری- در ۱۳۱۴ وا کسن های آبله و حصبه و سپس تولید واکسن های حبوانی در انستیتو رازی و بعدسرخک و فلج ۱۳۲۱و سه گانه در ۱۳۲۳ سازمانهای اداری بهداشت عمومی به وزارت بهداری و نقش مالاريا و مالارياجى ها 

صفحه 11:
طیف سلامت و بیماری: اصول 0۳ ۲۹ و ۴۳ قانون اساسی : سلامت یک حق است و دولت مکلف به تامین بهداشت و درمان به عنوان نیاز اساسی مردم ضرورت دانستن تعریف سلامتی تعریف ( وسیع تحت تاثیر آگاهی و دیدگاه های مختلف جوامع؛ پویا متغیر با زمان ) ۱-نبود بیماری ۲- تعادل اتباع ۴ گانه دموی » بلغمی ۰ صفراوی » سوداوی ۳- آ کسفورد وضعیت عالی جسم و روح و حالتی که اعمال بدن بموقع و موثر انجام شود ۴- تعریف آماری : رمال نبودن توزیع همه صفات / شايع بودن يكك صفت ناهنجار نسبی با خودش با ديكران» زمان یا مکان های مختلف تعریف ۷۷۳۱6 : غیر قابل اندازه گیری 

صفحه 12:
طیف سلامتی بعد لشفي ارزیابی آسانتر عملکرد پیولوژیکک سلولها و اعضا بدن بشکل انفرادی و در هماهنگی با هم منجر به بیشترین احتمال بقا ظاهر خوب ؛ وزن ‏ اشتها . خواب راحت و منظم . اجابت مزاج عدم جلب توجه اعضا توسط خود فرد و دیگران حرکات هماهنگ بدن و طی مراحل منتظره تکامل برای سن بعد روانی : نداشتن پیماری بعلاوه تطابق با شرایط محیطی و عکس العمل مناسب در برابر مشکلات و حوادث با خود و دیگران؛ قضاوت صحیح در مسائل ؛ روحه انتقادپذیر بعد اجتماعی : عملکرد صحیح و مولد در ارتباط با خانواده » مدرسه ‏ محیط شغلی » همراستا با اهداف آن سازمان اجتماعی که در آن کار می کند. 

صفحه 13:
عوامل موثر بر سلامتی : ۱- ژنتیک و فردی : ژنتیک : استعداد ابتلا / خود بیماری فردی :سن ۰ جنس :ابتلا و مرگ و میر ۲سطبقه اجتماعی : رفتار » تغذیه و مسکن ۳- عوامل محیطی : آب و هوا» نور ؛ صدا ء حرارت » ارتعاش .شیمیائی ؛ بیولوژیک ۴- شیوه زندگی :عادات غذائی ؛تحرک و عدم تحرک » ارتباطات ۵- وسعت و کیفیت ارائه خدمات : دسترسی (فیزیکی و مالی )وا کسن » آب سالم ؛بهسازی محیط ۶ امنیت » آموزش ‏ تفریحات ‏ اشتغال 

صفحه 14:
شاخص های سلامت جامعه محاسن شاخص : سنجش وضع موجود و مقایسه با استاندارد - زمان - مکان بررسی و سنجش تاثیر پرنامه ها مستند کردن فعالیتها شاخص مای ۱/۳۸۲ , 0۱۳۲001۴ , ۲۳۸۲ لا۵ 

صفحه 15:
الف - شاخص ‎Mel 6h‏ ۱- بروز 10610161166 : متوسط جمعیت در معرض خطر/موارد جدید بیماری ۲- شیوع لحظه ای ۲6۷۱6۱66 ۳۵1۳۴ : كل جمعیت در همان مقطع / موارد موجود بیماری در یک مقطع Periodic Prevalence: P= 1 *D ۲+۱ ‏شیوع دوره ای‎ ۳ ۴- بروز تجمعی : تعداد افراد در ابتدای دوره / افراد بیمار شده در یک دوره 

صفحه 16:
ب رک ‎Mortality‏ : ‎-١‏ ميزان مركك خام : متوسط جمعيت همانسال / تعداد مركك در يكك سال ‎IMR -۲‏ تعدادموالید زنده / تعدادم رگ زیر یکسال در یک دوره ‏۳- مرگ نوزادی *]۷1!: موالید زنده / م رک در زیر ۲۸ روز ‏۴- مرگ مادر باردار ‎:]۷11۷1]٩‏ موالید زنده /م رگ مادران به علت عوارض بارداری و زایمان 

صفحه 17:
ج- میزانهای باروری : ‎-١‏ تولد خام +81): متوسط جمعيت در سال / تعدادموالید در همان سال ‏۲- باروری عمومی]3) : جمعیت زنان ۱۵ - ۴۴ سال در وسط سال / موالید در مدت معین ۳-میزان باروری کلی ۴۸5۳ 5 /1000 :۲۳۲" ‏۴- رشد جمعیت : م رگ خام - تولد خام 

صفحه 18:
د- سا ير : ۱- رفتار : سیگار الكل » فعاليت » دارو »ريم غذائى » فعاليت جنسى مطمئن خانواده » اضطراب و افسردكى تنظيم ۲- محیطی : آب و هوا مسکن / تراکم جمعیت ۳-جتماعی - اقتصادی : د رآمد سرانه ؛ تفریحات » امید بزند گی » مشار کت Summary Measures of Health «# 

صفحه 19:
تعریف بیماری : ”هر گونه انحراف از سلامت کامل جسمی و روانی یا اجتماعی ۷ 6 اختلال عملی پاتولوژیک با یا بدون نشانه یولوژیک قابل مشاهده و اندازه گیری ۷ 55| تجربه ذهنی ناخوشایند فقدان سلامتی امید به زندگی 7" کیفیت زندگی : یزان رفاه جسمی ۰ روانی واجتماعی درک شده توسط فرد شامل رضایت از جسم ‎as‏ ی خلاقیت » مالکیت » همکاری با دیگران؛ میک ده لاف ل مها و انظارات که فرد و ‎gle oe‏ رضایتمندی از موهبت های زندگی 

صفحه 20:
مراقبت های بهداشتی اولیه ‎Primary Health Care‏ جنگ جهانی دوم و تشکیل لالا WHO برنامه های انفرادی : کنترل بیماریها: تخییر شاخصهای مرتبط با سلامت و عوامل تعیین کننده آن- سومین اجلاس مجمع جهانی بهداشت در ۱۹۷۷ ارائه بانیه آلماتا: لازمه صلح و امنیت سلامت همه مردم دنیاست در دهه های آینده هدف اصلی دولتها و ۷۷۲۷60 باید دستیابی همه مردم تا سال ۲۰۰۰ به سطحی از سلامت باشد که امکان برخورداری از یک زندگی مولد و موثر را برای آنان فراهم سازد ۸ استراتژی ۳162 انتخاب شد ۹ همه اعضا پذیرفتند 

صفحه 21:
سیاستهای رسیدن به هدف( بیانیه ای کلی در خصوص روش دستیابی به هدف ) ۱-سلامتی حق مردم است و تامین آن یک هدف اجتماعی سراسری است ۲- توزیع امکانات بهداشتی باید عادلانه باشد( داخل و بین کشورها) ۳- مشار کت در برنامه ریزی و اجرا حق و وظیفه مردم است ۴- دولتها مسئول تام حفظ و ارتقا سلامتی مردم با فراهم نمودن امکانات اجتماعی و بهداشتی هستند ۵- سلامتی پایه و اساس توسعه اقتصادی و اجتماعی است بنابر این همکاری همه کشورها را می طلبد 

صفحه 22:
شاخصهای پایش و ارزیابی ۲۱۴۸ ۱- وجود بیانیه تعهد رسمی کشور در قبال ‎HFA‏ ۸۵-۲ 6۵۷8 برای سلامت ۳- تدابیر لازم برای مشا رکت مردم ۴- دسترسی آحاد جامعه به )۳۳۱: -آب بهداشتی در منزل یا در فاصله ۱۵ دقيقه پیاده روی 1 ن سازی کودکان برای ۶ بیماری سل ؛ فلج » سرخک ۰ ۳۲ - مراقبت های بهداشتی و دسترسی به ۲۰ قلم داروی حیاتی با یکساعت پیاده روی ۳ - وجود کارکنان آموزش دیده برای مراقبت از حاملگی » زایمان و مراقبت از اطفال تا یکسالگی 

صفحه 23:
‎٩۰/ -۵‏ نوزادان بالای ۲۵۰۰ گرم ۹۰/۶ کودکان وزن مناسب برای سن ۷-۷ زیر ۵۰ در هزار ‏8- اميد به زندگی بالای ۶۰ سال ‏4- باسوادی بالای ۷۰/ در كل ‏۰-سرانه ]3 بالای ۵۰۰ دلار در سال 

صفحه 24:
اجزای خدمات ۳1۸: ۱- آموزش بهداشت ۲- دسترسی به آب آشامیدنی سالم ۳-بهداشت مادر و کودک و فاصله گذاری ‎dl gs‏ ۴-واکسیناسیون ۵- پیشگیری و کنترل بیماری های بومی ۶- درمان بیماریهای معمول و جراحت های شایع ۷- دسترسی به داروهای اساسی ۸-بهداشت روان 

صفحه 25:
سطوح: اول خانه بهداشت ‏ پایگاه بهداشتی .مرا کز بهداشتی درمانی دوم:بیمارستانهای عمومی سوم : بیمارستانهای تخصصی 

بسم الله الرحمن الرحيم اصول خدمات بهداشتي ( پزشكي اجتماعي )1 دكتر مجتبي صداقت استاديار گروه پزشكي اجتماعي دانشجوي طب كسي است كه ميخواهد ياد بگيرد ،سالمت مردم را : -1حفظ كند (در درجه اول) -2اگر كم شد آن را ارتقا دهد پيش نياز : -1بداند سالمتي چيست -2چگونه آن را اندازه گيري مي كنند -3عوامل تاثير گذار بر آن كدام است؟ -4نشانه هاي كاهش آن كدام است؟ -5چگونه تشخيص داده مي شود؟ -6چگونه درمان كند؟ -7درمان تا كجا پيش برود؟ -8اگر گروهي بيمار شوند ،اين مراحل را چگونه طي كند؟ هدف نظام سالمت تربيت كدام است؟ در انگليس : - 1پزشك عمومي بايد اصول و روش هاي حفظ و ارتقا سالمت گروه هاي سني ،جنسي وشغلي را بداند -2اورژانس ها و ارجاعات ضروري و اقدامات آنها را بداند ؟ علوم پايه : بيوشيمي ،سلول ، Wبافت ،اندام ،فيزيولوژي ،فيزيو پاتولوژي ،پاتولوژي، ‏Core Competency زبان ، IT ،فارسي ،اخالق ،آمار...، علوم باليني: علوم بهداشتي: سميولوژي ،تئوري بخشها ، كارآموزي ،كار ورزي تعاريف ،عوامل اثرگذار بهداشت عمومی :مجموعه دانش و هنر و فن پیشگيری از بیماری و حفظ و ارتقا تندرستی و توانمندی بشر ‏تعریف سازمان بهداشت جهانی :حالت رفاه کامل جسمی ،روانی و اجتماعی و صرفا نبود بیماری و نقص عضو نیست .عمده ترین محور برای تامین توسعه پایدار در جوامع بشری ‏حق یا کاال یا سرمایه گذاری ‏بهداشت عمومی ،پزشکی اجتماعی ،پیشگیری وظائف: -1ارزیابی وضع سالمت جامعه -2تعیین نیازهای سالمت جامعه و عوامل موثر بر آن -3اولویت بندی نیازها -4تعیین راهبردها ،سیاستها برنامه های کلی و عملیاتی -5تدارک وتامین منابع ( سرمایه ای ،مصرفی ) -ساختمان -تجهیزات – نیروی انسانی( استخدام بکارگیری و آماده سازی حفظ و ارتقا آمادگی ،بازنشستگی تاریخچه: کتاب تاریخ پزشکی ایران و سرزمینهای خالفت شرقی – سیریل الکود – انتشارات امیر کبیر افسانه های تاریخی :جمشید چهارمین پادشاه قهرمانی دوران باستانی ایران ‏فردوسی :پزشکی درمان هر دردمند در تندرستی و راه گزند ،معرفی الکل بابل 6000 :سال قبل -ادغام و امتزاج طبابت و روحانیت ‏آشور :خدایان اهرمن خوی مسئول سل ،بیماری های کبدی و سقط جنین و مرگ نوزادان داروها بر مبنای اشمئزاز -همیوپاتی فرمان حمورابی :ارتقا منزلت پزشکان ‏دین زرتشت :رعایت نجاست و پاکی در مسائل دینی -شیوه های خاص د̀فن مردگان خواندن افسون ها و ادعیه -هدایت امور صاحبان حرف پزشکی بر عهده رئیس موبدان جلوگیری از بروز آلودگی با مواد فاسد کننده ‏جمع آوری کثافات طیور ،دور نگهداشتن دامها از محل زندگی از وظایف فرمانروایان و اولیا امور به کمک قانون مگس از همه زیانبارتر و و عامل انتشار بیماری و منفور نوشیدن آب از رودخانه ای شهر شوش بشکل جوشیده و در ظروف نقره ای ‏شتشوی مکرر بدن و البسه ‏مدارس طب در ری ،همدان و پرسپولیس -فراگیری طب نظری و عملی طی چندین سال سه نوع طبیب: -1شفا دهندگان با اصول روحانی -2شفا دهندگان گیاهان و -3شفا دهندگان با چا̀قو گروه دوم شامل دو گروه بودند: -1درست پات Durast patیا خدای سالمتی و هدفشان بر طرف کردن ساختن علل ایجاد کننده بیماری بود -2تن بشزک Tan Beshazakکه بیماری را پس از ظاهر شدن درمان می کردند چاقوئی ها کمتر از بقیه و بدون مقام اجتماعی حساسیت و دستمزد باال ی کار درست پات ها دستمزدها شتر ،گاو ،گوسفند ،بره ‏آفتاب نخستین پاک کننده معدوم کردن لباس های فرد مبتال به بیماری تمیز کردن آلودگی آب توسط هر کسی ‏قوانین آلودگی آب بهداشت عمومی نوین در ایران دارالفنون توسط امیر کبیر دو پزشک مسئول آموزش پزشکی -1دکتر پوالک اتریشی :کتاب سفرنامه پوالک – ایران و ایرانیان -2شلیمر هلندی :اصطالحات پزشکی ،داروئی و مردم شناسی اطالعاتی از بیماریهای بومی در ایران دکتر کلوکه فرانسوی :طبیب دربار -پیشنهاد واکسینایون آبله دکتر تولوزان فرانسوی بدنبال قحطی های مکرر و اپیدمی های وبا -ایجاد مجلس الصحه (اولین سازمان کشوری در زمینه بهداشت عمومی ) ایجاد سازمان قرنطینه و احیای واکسیناسیون آبله ایجاد پستهای قرنطینه بدنبال اپیدمی های طاعون در سالهای 1278و 1283در بنادر جنوب ایران ( بندر عباس ،بوشهر بندر لنگه ،آبادان ) تبدیل مجلس حفظ الصحه به اداره صحیه در وزارت فوائد عامه سابقه تولید واکسن در ایران 1299 :حضور نمایندگان ایران در کنفرانس صلح و مالقات با رئیس انستیتو و ایجاد شعبه در ایران -اولين واکسن :هاری -در 1314واکسن های آبله و حصبه و سپس تولید واکسن های حیوانی در انستیتو رازی و بعدسرخک و ̀فلج 1321و سه گانه در 1333 سازمانهای اداری بهداشت عمومی به وزارت بهداری و ..... نقش ماالریا و ماالریاچی ها طیف سالمت و بیماری: اصول 29 ،3و ̀ 43قانون اساسي :سالمت يك حق است و دولت مكلف به تامين بهداشت و درمان به عنوان نياز اساسي مردم ضرورت دانستن تعريف سالمتي تعريف ( وسيع تحت تاثير آگاهي و ديدگاه هاي مختلف جوامع ،پويا متغير با زمان ) -1نبود بيماري -2تعادل اتباع 4گانه دموي ،بلغمي ،صفراوي ،سوداوي -3آكسفورد وضعيت عالي جسم و روح و حالتي كه اعمال بدن بموقع و موثر انجام شود -4تعريف آماري :نرمال نبودن توزيع همه صفات /شايع بودن يك صفت ناهنجار نسبي با خودش ،با ديگران ،زمان يا مكان هاي مختلف تعريف : WHOغير قابل اندازه گيري طيف سالمتي بعد جسمي: ارزيابي آسانتر عملكرد بيولوژيك سلولها و اعضا بدن بشكل انفرادي و در هماهنگي با هم منجر به بيشترين احتمال بقا ظاهر خوب ،وزن ،اشتها ،خواب راحت و منظم ،اجابت مزاج عدم جلب توجه اعضا توسط خود ̀فرد و ديگران ،حركات هماهنگ بدن و طي مراحل منتظره تكامل براي سن بعد رواني : نداشتن بيماري بعالوه تطابق با شرايط محيطي و عكس العمل مناسب در برابر مشكالت و حوادث با خود و ديگران ،قضاوت صحيح در مسائل ،روحيه انتقادپذير بعد اجتماعي ‌: عملكرد صحيح و مولد در ارتباط با خانواده ،مدرسه ،محيط شغلي ،همراستا با اهداف آن سازمان اجتماعي كه در آن كار مي كند. عوامل موثر بر سالمتي : -1ژنتيك و فردي :ژنتيك :استعداد ابتال /خود بيماري فردي ‌:سن ،جنس ‌:ابتال و مرگ و مير -2طبقه اجتماعي :رفتار ،تغذيه و مسكن -3عوامل محيطي :آب و هوا ،نور ،صدا ،حرارت ،ارتعاش ‌،شيميائي ،بيولوژيك -4شيوه زندگي ‌:عادات غذائي ،تحرك و عدم تحرك ،ارتباطات -5وسعت و كيفيت ارائه خدمات :دسترسي (‌فيزيكي و مالي )‌واكسن ،آب سالم ،بهسازي محيط -6امنيت ،آموزش ،تفريحات ،اشتغال شاخص هاي سالمت جامعه محاسن شاخص : سنجش وضع موجود و مقايسه با استاندارد – زمان -مكان بررسي و سنجش تاثير برنامه ها مستند كردن فعاليتها شاخص هاي OUTPUT , OUTCOME , IMPACT الف -شاخص هاي ابتال -1بروز : Incidenceمتوسط جمعيت در معرض خطر/موارد جديد بيماري -2شيوع لحظه اي : Point Prevalenceكل جمعيت در همان مقطع /موارد موجود بيماري در يك مقطع -3شيوع دوره اي P= I *D ‌2+1 ‏Periodic Prevalence: -4بروز تجمعي :تعداد افراد در ابتداي دوره /افراد بيمار شده در يك دوره ب-شاخص هاي مرگ : Mortality -1ميزان مرگ خام :متوسط جمعيت همانسال /تعداد مرگ در يك سال :IMR -2تعدادمواليد زنده /تعدادمرگ زير يكسال در يك دوره -3مرگ نوزادي :NMRمواليد زنده /مرگ در زير 28روز -4مرگ مادر باردار :MMRمواليد زنده /مرگ مادران به علت عوارض بارداري و زايمان ج -ميزانهاي باروري : -1تولد خام :CBRمتوسط جمعيت در سال /تعدادمواليد در همان سال -2باروري عمومي : GFRجمعيت زنان 44 – 15سال در وسط سال /مواليد در مدت معين -3ميزان باروري كلي TFR: 1000/ 5 *‌ASFR -4رشد جمعيت :مرگ خام – تولد خام د -ساير : –1رفتار :سيگار ،الكل ،فعاليت ،دارو ‌،رژيم غذائي ،فعاليت جنسي مطمئن ،تنظيم خانواده ،اضطراب و افسردگي -2محيطي :آب و هوا مسكن /تراكم جمعيت -3اجتماعي – اقتصادي :درآمد سرانه ،تفريحات ،اميد بزندگي ،مشاركت ** Summary Measures of Health تعريف بيماري : ‏هر گونه انحراف از سالمت كامل جسمي و رواني يا اجتماعي :Disease اختالل عملي پاتولوژيك يا فيزيولوژيك قابل مشاهده و اندازه گيري با يا بدون نشانه : Ilness تجربه ذهني ناخوشايند فقدان سالمتي ‏اميد به زندگي ‏كيفيت زندگي :ميزان رفاه جسمي ،رواني واجتماعي درك شده توسط فرد شامل رضايت از جسم ،شغل ،زندگي اجتماعي ،خالقيت ،مالكيت ،همكاري با ديگران ، منعكس كننده اختالف بين اميدها و انتظارات يك فرد و تجربيات فعلي او -رضايتمندي از موهبت هاي زندگي مراقبت هاي بهداشتي اوليه ‏Primary Health Care جنگ جهاني دوم و تشكيل UN ‏WHO برنامه هاي انفرادي :كنترل بيماريها :تغيير شاخصهاي مرتبط با سالمت و عوامل تعيين كننده آن- سومين اجالس مجمع جهاني بهداشت در 1977ارائه بيانيه آلماتا : الزمه صلح و امنيت سالمت همه مردم دنياست در دهه هاي آينده هدف اصلي دولتها و WHOبايد دستيابي همه مردم تا سال 2000به سطحي از سالمت باشد كه امكان برخورداري از يك زندگي مولد و موثر را براي آنان فراهم سازد 1978استراتژي PHCانتخاب شد 1979همه اعضا پذيرفتند سياستهاي رسيدن به هدف( بيانيه اي كلي در خصوص روش دستيابي به هدف ) -1سالمتي حق مردم است و تامين آن يك هدف اجتماعي سراسري است -2توزيع امكانات بهداشتي بايد عادالنه باشد( داخل و بين كشورها) -3مشاركت در برنامه ريزي و اجرا حق و وظيفه مردم است -4دولتها مسئول تام حفظ و ارتقا سالمتي مردم با فراهم نمودن امكانات اجتماعي و بهداشتي هستند -5سالمتي پايه و اساس توسعه اقتصادي و اجتماعي است بنابر اين همكاري همه كشورها را مي طلبد شاخصهاي پايش و ارزيابي HFA -1وجود بيانيه تعهد رسمي كشور در قبال HFA GNP % 5 -2براي سالمت -3تدابير الزم براي مشاركت مردم -4دسترسي آحاد جامعه به : PHC آب بهداشتي در منزل يا در فاصله 15دقيقه پياده روي ايمن سازي كودكان براي 6بيماري سل ،فلج ،سرخك DPT ، مراقبت هاي بهداشتي و دسترسي به 20قلم داروي حياتي با يكساعت پياده روي -وجود كاركنان آموزش ديده براي مراقبت از حاملگي ،زايمان و مراقبت از اطفال تا يكسالگي  90% -5نوزادان باالي 2500گرم 90% -6كودكان وزن مناسب براي سن IMR -7زير 50در هزار -8اميد به زندگي باالي 60سال -9باسوادي باالي %70در كل -10سرانه GNPباالي 500دالر در سال اجزاي خدمات :PHC -1آموزش بهداشت -2دسترسي به آب آشاميدني سالم -3بهداشت مادر و كودك و فاصله گذاري مواليد -4واكسيناسيون -5پيشگيري و كنترل بيماري هاي بومي -6درمان بيماريهاي معمول و جراحت هاي شايع -7دسترسي به داروهاي اساسي -8بهداشت روان سطوح: اول خانه بهداشت ،پايگاه بهداشتي ‌،مراكز بهداشتي درماني دوم:بيمارستانهاي عمومي سوم :بيمارستانهاي تخصصي