تحلیل مورفولوژی

صفحه 1:
In the name of God Morphological Analysis Mohammad Bahrani Feb 2011 

صفحه 2:
مورفولوژي ۲ تعریف: چگونه کلمات از واحدهاي کوچکتر به نام تکواژ ‎(morphemes)‏ ‏تشکیل مي شوند. ۲ تکراژ (۳۱۵۲0۳6۳06): کوچکترین واحد دربردارنده معنا در زبان دو دستة عمدة تكواقها: * ريشه ها (5661۳5): تکواژ اصلي کلمه که دربردارندة معناي اصلي کلمه است. وندها (3۴۴[65): تکواژهايي که معناهاي ديگري به ريشه اضافه مي کنند. ‎«(prefixes) baisdy «(Suffixex) bapy ba, O‏ میانوندها ‎(infixes)‏ ‎ 

صفحه 3:
مورفولوژي 5 Concatenative morphology * ‏وندها به ریشه متصل مي شوند‎ 5 Non-Concatenative morphology * ‏وندها به نحو پیچیده تري با ريشه ترکیب مي شوند‎ = Templatic morphology 

صفحه 4:
چرا مورفولوژي؟ ليست كردن تمام شکل هاي مختلف لغات در مجموعه واژگان از لحاظ محاسباتي غیربهینه است. تا در زبان هايي که مورفولوژي پیچیده دارند. لییست كردن تمام اشکال مختلف يك کلمه در عمل غیرممکن است. * مثال از فارسي: ۲7 انقلابي ترينهایشانند: انقلابي + ترین + ها + شان +آند 5 * برادرمند 7 در فارسي يك اسم مانند "کتاب" داراي 100) صورت مختلف صرفي لست. # مثال از تركي: ‎uygarlagtiramadiklarimizdanmigsinizcasina ©‏ 

صفحه 5:
چرا مورفولوژي؟ "۲ تجزیه يك کلمه به تكواژهاي تشکیل دهندة آن ‎(morphological parsing)‏ 0 توليد صورت هاي مختلف (صرفي و اشتقاقي) يك کلمه با داشتن ريشة آن 

صفحه 6:
انواع مورفولوژي تا مورفولوژي تصريفي ‎(inflectional)‏ ‏ترکیب ريشة کلمه با وندها به طوري که مقولة نحوي و معناي كلي کلمه مورفولوزي اشتقاقي (06۲[۷110۳00۱) ‎CaS‏ ريشه كلمه با وندها به طوري كه معناي جديدي توليد شود و احتمالاً مقولة نحوي كلمه تغيير كند. 

صفحه 7:
مورفولوژي تصريفي ۲7 در زبان انگليسي به طور عمده شامل: * اتصال پسوند 5 (براي جمع) و "5 (براي مالکیت) به انتهاي اسم اتصال پسوندهاي و10 :60 و 5 به انتهاي فعل ‎Regular Noun + s — Plural Noun‏ = ‎book + 5 > books‏ ® ‎Pox +3 > Powe‏ ™ ™ Regular Verb stem + ed > past verb © dk + ed ‏لامرن جح‎ ® bey + ed > beyced 

صفحه 8:
مورفولوژي تصريفي 5 در زبان فارسي شامل: * اتصال پسوندهاي جمع, نکره, اضافه, ضمایر متصل و واژه بست هاي ريطي به انتهاي اسم, صفت, ضمیر و عدد. * شکل هاي مختلف تصریف فعل با زمان ها و شخص هاي مختلف * اتصال تکواژ جمع (ان): 7 مرد + ان : مردان 7 گدا + ان : گدایان 7 فرشته + ان : فرشتگان * اتصال تکواژ نکره ساز (اي): ۲ مرد + اي : مردي 5 گدا + اي : گدايي 7 فرشته + اي : فرشته اي 

صفحه 9:
مورفولوژي تصريفي در فارسي: کلمات غیرفعل م ‎(evel)‏ عم خانه ام ت (ات, یت) چشمت‌خانه ات ‎Noun‏ ش (اش, یش) شمش خانه اش مان (یمان) چشممان خانه مان تان (یتان) چشمتان خانه تان شان (يشان) جشمشان خانه شان 

صفحه 10:
مورفولوژي تصريفي در فارسي: کلمات غیرفعل م (ام, یم) مشغولم‌خسته ام ي (اي, بي) مشغولي‌خسته اي ‎Noun‏ ‎Adj‏ + ست (است) مشغولست خسته ‎Pron‏ است ‎(ou veal) as‏ 97 5 مشغولیم خسته ید (اید, ‎(ay,‏ ايم مشغولید خسته اید ند (اند, يند) مشغولند خسته اند 

صفحه 11:
مورفولوژي تصريفي: افعال ۵ < * ۱06۳۱۲۷۵۱ ‏رفتن:‎ ‎PresentParticiple : ‏رونده‎ ‎PastParticiple : ais, Present : p55 ‏مي‎ ‎Preterite : pis, Imperfect : ‏مي رفتم‎ Perfect : el ais, Pluperfect : p25 ais, Compound Imperfect : el ais, ‏مي‎ ‎DoubleCompound : pl o25~ ais, Future m3, abrly> 

صفحه 12:
مورفولوژي تصريفي در فارسي: افعال ۵ 5۵0 ۲ = Present : ps4 = CompoundPast : awl, ais, 5 Imperative ™ Present : 9.4 

صفحه 13:
مورفولوژي اشتقافي 0 در فارسي و انگليسي: اتصال پسوندها و پيشوندهاي مختلف به اسم صفت و ‎ad‏ ‏نی > ‎compute + ation‏ 5 ‎Dlg + beheve + ube > ucbehevabl‏ كار + كر -> كاركر دانش + مند -> دانشمند 

صفحه 14:
Morphological Parsing ل تجزيه يك كلمه به تكوازهاي تشكيل دهندة آن لا براي تجزيه مورفولوزيكي حداقل به سه جزء زير نيازمنديم: ® 6([60۳0]: مجموعه لیاز ریشه هیک لماتو وندها بسه همرلم لطلاعاتي در مورد آنها "" ۳/0۲۵۳01۵1165: مجموعه لهاز قولنین‌مورفولوژيک ه نوع وندهاي قابلاتصا ليه هر ريشه و ترتیبلتصالآنها را بیان‌مي‌کسند. * ۲۵۸۱65 0۲۲09۲30۱1: مجموعه لیاز قولنین‌لمايي‌که نوع تسغییر در لملایکلمه را هنگام لتصانلوندها بسيان‌مي‌کسند. 

صفحه 15:
Finite State Automata OQ: a finite set of N states: qo, Gy...) Ana OY: a finite input alphabet of symbols. O q,,the start state. OF: the set of final states. 5 6(q,i) : the transition function = 6(q,i)=q" 

صفحه 16:
Finite State Transducers OQ: a finite set of N states: qo, Gy...) Ana OY: a finite alphabet of complex (input:output) symbols. = |: a finite alphabet of input symbols. " O: a finite alphabet of output symbols. O q,,the start state. OF: the set of final states. 5 6(q,i:0) : the transition function 

صفحه 17:
مثالی ان ۲ ۳۲5 

صفحه 18:
منابع مورفولوژي فارسي 5 Karine Megerdoomian, “Persian Computational Morphology: A Unification-based Approach", NMSU, CRL, Memoranda in Computer and Cognitive Science, MCCS-00-320, 2000. © Karine Megerdoomian, "Finite-state morphological analysis of Persian”, In Proceedings of the Workshop on Computational Approaches to Arabic Script-based Languages, Coling 2004, University of Geneva, 2004. "ا محرم اسلامي و همکاران. "واژگان زاياي زبان فارسي" مجموعه مقالات اولین ‎iis‏ يوطي زبان فارسي و رایانه؛ تهران 009 5 بهرنگ قاسمي زاده و همکاران؛ ”روشي نوين جهت صرف وازه هاي فارسي": يازدهمين كنفرانس بين المللي انجمن كامبيوتر ايران» ‎COOP «oho‏