صفحه 1:
صفحه 2:
تغذیه مصنوعی آبهای زیرزمینی
Ground Water Artificial
Recharge
صفحه 3:
تغذیه مصنوعی آب زیرزمینی
طبق تعریف مجموعه عملیاتی که در جهت افزایش آب ورودی (جریان
ورودی) به آبخوان انجام میشود. تغذیه مصنوعی ۸۳0181
pb Recharge دارد. در بیلان آبهای زیرزمینی عمل تغذیه بصورت
طبیعی انجام میشود. لیکن در شرایطی نیاز به تغذیه بیشتر سفره
میباشد و این عمل با کمک در تغذیه بیشتر از طرق خاص صورت می
صفحه 4:
محاسن نسبی آبهای زیرزمینی:
0
3
Mg
¥
۵
یک مخزن طبیعی محسوب می شوند و نیاز به سرمایه گذاری ندارند.
گستره عظیم و تقریبا نامحدودی دارند و ظرفیت ذخیره بسیار بالایی دارند.
هزینه های تملک و اشغال سطح زمین ندارند.
تبخير در آنها انجام نمى كيرد يا بسيار كم است.
نسبت به نوسانات سالانه و فصلى آسيب يذيرى كمترى دارند و منلبع مطمئن ترى
نسبت به آبهای سطحى محسوب مى شوند.
فرایند پالایش درآن انجام شده و آسيب يذيرى كمترى نسبت به آلودكى دارند.
پدیده ذخیره آب از سالهای پر آب به کم ب در آنها میسر است و اضافه بردا
ایک امکان پذیر است,
در سالهای خشک امکان بهره گیری از آین بجای منابع آبهای سطحی فراهم است.
صفحه 5:
۰ برداشت آب عمدتً از طریق پمپاژ (نیاز به انرژی) انجام می پذیرد.
۰ مدلسازی در آن پیچیده است و کالیبراسیون آن سخت است.
. از نظرها دور است و تصور نادرست عمومی در آن وجود دارد.
٠ نوسانات سطح آب باعث مشکلات زمین شناسی از جمله نشست زمین ميشود.
حرکت جریان درون آن کند است.
امکان برداشت غير مجاز در لن فراهم تر است (حفاظت از منابع مشکل تر
است).
صفحه 6:
توسعه شهرنشینی و گسترش شهرها بسمت سازندهای نفوذپذیر و مخروطهای
افکنه و کاهش تغذیه دشتها از طریق نفوذ سیلاب.
برداشت و ذخیره سطحی آبهای سطحی و جلوگیری از نفوذ آن.
پوشش انهار سنتی و کاهش تغذیه
تغییر الگوی آبیاری و روشهای آبیاری تحت فشار و بارانی
نشت زمين و متراکم شدن آن
افزايش نیاز آبی و کمبود آب و هجوم به سمت استفاده از منابع آبهای زیرزمینی
و نتیجتا اضافه برداشت از آن.
هجوم جبهه شور و آلوده شدن آبخوان شيرين.
صفحه 7:
. کنترل و مهار سیلابها و ذخیره مقدار مازاد آن
۰ به تعادل رسانیدن وضعیت آبخوانها در دشتهای با بیلان منفی
. مقابله با پدیده هجوم آبهای شور
. حذف آلودگی های میکروبی و باکتریولوژیک در اثر حرکت در محیطهای
متحلخل
4 جلوگیری از پدیده نشت زمین
استفاده از پتانسیل مخزن زیرزمینی جهت ذخیره آب مازاد در فصل غير زراعى
. حفظ انرژی گرمایی زمین (ژئوترمال)
صفحه 8:
ea
به تغذیه مصنوعی توجه کمتری نسبت به سایر طرحهای توسعه منابع
آب در دستگاه های متولی شده است. تغذیه مصنوعی به شکل متداول و
آمروزی در سال ۱۳۴۸ مطالعه و در سال ۱۳۵۲ در دشتهای قزوین»
ورامین و گرمسار بصورت پاپلوت اجرا شد.
طرح های جدیدتر تغذیه مصنوعی بعد از سالهای ۶۰-۶۱ مورد مطالعه و
اجرا گذاشته شد. بعلت مشکلات بوجود آمده در برخی از طرحهای تغذیه
مصنوعی در دوره بهره برداری» اين تكنيك تغذیه سفره های آب
زیرزمینی را به چالش کشیده است.
صفحه 9:
#٩ نوسانات و عدم تحفق منیع آبی قایل تغذیه
۰
#۴ ناسا گاری روش انتخابی تغذیه و شرایط محیطی
i 8
** نقص سيستم كنترل و آبكيرى
*** رسوبگذاری سریع و کاهش ضریب نفوذ تاسیسات نفوذ سطحی
*#*عدم وجود اشتیاق مسئولین جهت اجرای طرحهای تغذیه مصنوعی
٩ مشکلات بهره برداری. تعمیر و نگهداری
۶ عدم پایش مستمر و فقدان اطلالاعات کافی از عملکرد سیستم
؟ عدم مشارکت مردم در طرحهای مذکور
عدم رويكرد علمى در اين زمينه
صفحه 10:
(Site Selection)_.L.
زمین شناسی منطقه و برش زمین شناسی دارای نفوذپذیری مناسب باشد
تحی و زیر سطحی زمین بشکلی نباشد که یاعت ٩ >
لنزهای متناوب از تشکیلات نفوذناپذیر در محل تغذیه وجود نداشته باشد.
حدالامکان محل تغذیه و تخلیه (مصرف) بهم نزدیک باشد.
حدالامکان از اراضی کم ارزش استفاده شود قا هزینه های تملک صفر با حداقل
باشد,
حدالامکان تغذیه در خطوط هم تراز لب زیرزمینی صورت گیرد تا ب بصورت
ی رت نود
محل طرح تغذیه مصنوعی طوری باشد تا حدالامکان از مصالح محل برای اجرای
طرح استفاده شود و جابجایی مصالح در حجم بالا انجام نگیرد.
کاس لایه غیر اشیاع کم باشد.
صفحه 11:
۲ ات رواناب پلیه مازاد بر مصرف خصوصاً در فصول خاص نط ۱ ۳ 3
نیاز آب کشاورزی حداقل است.
. جریان چشمه ها و قنوات در فصل غیر مصرف (جریان زمستانه)
. پتانسیل سیلابی حوضه ها
. فاضلاب های خانگی و صنعتی
آب مازاد آبیاری
صفحه 12:
زیرسطحی
صفحه 13:
صفحه 14:
تکنیک ها و روش های تغذیه مصنوعی
صفحه 15:
پخش سیلاب میتواند در مناطقی که زمین با وضعیت مناسب وجود داشته باشد.
١ | 2 ور این سیستم از پتانسیل سیلایدشت استفاده می Dope
“#مقدار تغذيه در اين روش تابعى از سطح سيل پخش شده و مدت زمان تماس آب
و ميزان نفوذيذيرى خاك مى باشد.
15
صفحه 16:
در حوضچه های نفوذ تغذیه لب به کمک ذخیره نفوذ لب به عمق زمین صورت
می پذیرد. در این روش بصورت توامان از حجم انتظار به همراه سطح وسیع استفاده
0 کمک فاکتور زمان به همراه نفوذپذیری خاک و مکانیزم حر۳۲ ۳۳۳
3 غیر اشباع میزان تفذیه قابل محاسبه است.
رسوبگیری قبل از ورود آب به حوضچه های نفوذ و زلال سازی آب حائز اهمیت است.
در این روش میتوان در مسیر مستقیم رودخلنه و همچنین عمدتا در خارج از مسیر
آن نسبت به احداث حوضچه های تغذیه اقدام نمود.
مهمه
پروفیل طرلی حوضچه ما
16
صفحه 17:
]-
structure
| Sediment
retention basin
۲۳ 2
4ه ع موعاو تمع |
onllevees |
1 Recharge basin
2 Inter-basin control structure
Fig. GB Recharge basin
7
صفحه 18:
در لین روش دو حللت وجود دارد: ۱) آب از لحاظ کیفی و رسوب مشکل چندانی ندارد ۲)
آب از لحاظ كيفى و رسوب مشکل دارد
9 ول لب را وارد حوضچه هایی می کنند که در تشکیلات با نفوذ پذیری ۳۱۲
شده لند میزان تبخیر نسبت به روش پخش لب کمتر بوده ولی عیبی که داردکاهش یافتن
ل + مرور زمان است که ناشی از گل و لای موجود در لب می باشد ات ۶
لس مشکل معمولا لب را وارد خوضچه های آرامش کرده و پس از خه نشینی مواد محمول
آب. آنرا وارد حوضچه های نفوذ می کنند. حوضچه رسوبگیر ۴- ۵ متر ارتفاع دارد.
للت دوم بدلیل اينکه آب از لحاظ کیفی مشکل دارد و میزان رسوبات در آن زیاد /
می توانیم استخرهایی ایجاد کنیم که آب از یک طرف وارد و از طرف دیگر خارج می شود
و در طی طول استخر رسوبات ته نشین می شوند. در اینجا برای اینکه طول مسیر آب را در
آستخر زیاد کندد یک حللت گردشی ایجاد می کنند و لب از یک نقطه در بالای استخر با
رسوب وارد شده و بدون رسوب از نقطه ای با همان ارتفاع خارج می گردد و به سمت
حوضچه های نفوذ هدایت می شود.
صفحه 19:
| ee ee لاون
جریان در رودخانه از طریق بستر نفوذپذیر رودخانه به لب های زیرزمینی نفوذ
00 تلاح a es a Ae Le
| های کنترل جریان و تثبیت تراز میتوان بر مقدار نفوذ افزود.
صفحه 20:
لب با زمين توليد شده و لب از طريق اين
كك شذيه
ies?
سه الگوی موجود در این زمینه:
١ الگوی انهار جانبی
Lateral Ditch Pattern
oY الگوی شریانی
Dendritic Pattern
الگوی خطوط کنتور ۴
Contour Pattern
صفحه 21:
تلفات لبیاری اضافی شامل نفوذ و
اضافی تبخیر است. بسته به بافت
خاک و کشت و IS بخش عمده
ای از آبیاری نفوذ و باعث تغذیه
۳ te
ضمن اینکه از سیستم ایجاد شده
در فصول غير زراعى (با os
لبیاری) باعث نفوذ بیشتر جریان
سطحی گردید. هزینه های این
روش ناچیز است چون سیستم
آبیاری موجود است
صفحه 22:
احداث سدهای
سدهای تغذیه ای را میتوان یک تک حوضچه بزرگ تلقی نمود. بطوریکه از مخزن
آن برای مهار و ذخیره سیلاب و از محدوده مخزن و پی سد برای نفوذ استفاده نمود.
این سدها در محلهای خاص که آبرفت عمیق وجود دارد. احداث مى شوند. پی این
سدها عموما فاقد کاتاف و سیستم آب بندی است.
قلبل توجه است که لین سیستم می تولند با سیستم های دیگر تغنیه نظیر زهکش
المكوس ود
صفحه 23:
آبيار ی غرقابی
23
صفحه 24:
معمولا لین روش در جاهلیی مورد استفاده قرار می گیرد که بین منبع و
محل تغذیه و لایه آبدار یک لایه نفوذناپذیر یا کم نفوذپذیر وجود داشته
باشد.
برای رفع این معضل از یک میله چاه یا گودال استفاده شده و آب وارد
سفره می گردد.
24
صفحه 25:
استفاده از منافذ طبیعی
تاد طبیعی نظیر شکافها. غارهای آهکی بعنوان یک زهکش طبیعی عل
01 ار جدد استفاده از منافذ طبیعی در سیستم تغذیه ۳ ۱۱۱
٩ باشد» لیکن عوارض نامساعد و شرلیط زمین شناسی استفاده آر
ناد لازم به توضیح است در صورت استفاده
منلبع غیر کیفی و پسابها بعنوان
eee روشها کمثر مورد استفاده قرار می 5 0
صفحه 26:
میله چاهها و کودالهای
در جاهلیی که یک لایه نفوذناپذیر و یا کم نفوذپذیر در نزدیکی سطح زمین وجود
9 ره از طریق کودالها یا میله چاههای 355 1 ۱
هزينه هاى احداث لين كودالها معمولاً بالاست و در جهت کاهش هزینه ها میتوان از
old cae شده يا مقاصد ديكر نظير گودالهای بوجود آمده اشی ۱ ۲۲۱۲
اهاى هسته اى استفاده نمود
ملاع ةزم
cr
Peer
Peer
صفحه 27:
در این روش میزان آب قابل تغذیه کمتر از ظرفیت واقعی تغذیه است زیر
در هنگام تغذیه. ذرات ریز در جدار چاه به یکدیگر متصل شده و قشر غیر قابل نفوذی
را بوجود می آورند
لب مورد تغنیه دارای مقدار قلبل توجهی مواد نامحلول است که در اثر قرار گرفتن
حباب های هوا در میان ذرات آن از نقوذپذیری آنها کاسته می شود
<وجود باکتری ها در آن نیز از میزان تغذیه می کاهد.
راهکارهای مقابله با موارد ذکر شده :
کلرزنی جهت جلوگیری از رشد پاکتری ها
استفاده از عمل پمپاژ هر چند وقت یکبار
<استفاده از حوضچه های آرامش قبل از ورود آب به چاه تغذیه برای ته نشینی رسوبات
در صورت عدم کنترل ته نشینی رسوبات با روش های بالاء استفاده از مواد شیمیایی
برای ته نشینی آن
27
صفحه 28:
چاههای تزریق نیز با هدف عبور از یک لایه کم تراوا حفاری میشهند و بعضاً بصورت
ثقلی و حتی بصورت تحت فشاره پمپاژ به اعماق پایین صورت می پذیرد.
علاوه بر هدف تغذیه سفره آب زیرزمینی. از این سیستم برای خروج هوا و افزودن
آب تازه به سفره با کیفیت نامطلوب (لب شور) نیز استفاده ميشود.
طراحی چاهها به اهداف تغذیه. میزان آب قلبل تغذیه و ظرفیت حذف سفره بستگی
دارد.
دیگر فاکتورهاء گرادیان هیدرولیک. نفوذپذیری (قابلیت هدلیت هیدرولیک) آبخوان و
طول و نوع لوله مشبک میباشد.
برای افزایش سطح نفوذ گراول پک (شن) در اطراف لوله مشبک استفاده شود.
صفحه 29:
ساختما +
ان جاه تزريق در يك آبخائه تحت فشاد تراكم نيافته
صفحه 30:
برای افزایش قدرت نفوذپذیری و سطح تماس مورد استفاده قرار میگیرد. در صورت
وجود رسوبات کلوئیدی و سیلتی, امکان گرفتگی منافذ و کاهش کارآیی وجود دارد.
صفحه 31:
در روشهای تلفیقی, هر دو سیستم سطحی و زیر سطحی بصورت توامان مورد
قرار می گیرد:
از جمله محاسن کاربرد سیستم های سطحی سادگی امور تعمیر و نگهداری, محدوده
زیاد نفوذ و قدرت ذخیره آب را میتوان نام برد.
از محاسن سیستم های عمقی. امکان دسترسی به سفره های عمیق تر و حداقل
آراضی اشاره نمود.
تلفیق دو سیستم می تولند بر کارآیی و قابلیت یک طرح تغذیه مصنوعی افزاید. بسته
به شرایط منابع آبی. توپوگرافی و قابلیت ذخیره سفره و هدایت هیدرولیکی آن
میتوان سیستمها را تلفیق نمود و یک طرح موفق ارائه داد.
صفحه 32:
در تزریق واداری لب از یک منبع مطمثن بصورت غیر مستقیم به کمک تزریق وارد
سفره ميشود. د واداری چاههایی نزدیک رودخلنه حفر می شود تا آب سطحی
وارد سفره می شود و از این طریق جهت جریان از سفره به رودخلنه عکس می شود.
در لین روش با ایجاد چاههای پمپژ, میزان افت افزایش می یلبد و سرعت تفوذ بل
فى روة.
GROUND SURFACE
WATER TABLE
۳
صفحه 33:
مزایای تنذیه واداری ( تغذیه القایی):
. کنترل سیلاب
. کنترل آلودگی لب سطحی با عمل تصفیه از طریق عبور آب در میان ذرات
3 ائرنيروى ثقل ايجاد شده توسط جاه يمياق
استفاده مجدد از لب يمياز شده براى تزريق در جاه هاى تغذيه به منظور
استفاده آب در فصل کم آبی
صفحه 34:
در سفره هایی که توسط سازه ای جلوی خروج لب یا تداخل آن با یک منبع غیر
۱ ۱۱ گرفنه می شود اصلاح سفره نام دارد.
بهترین مثال در این زمینه احداث سدهای زیرزمینی با هدف کنترل سطح آب در
سفره شیرین و جلوگیری تداخل آّن با آب شور اشاره نمود. (کارهای انجام شده در
هند - زاين و آمريكا).
استفاده از ديواره هاى بتن يلاستيك در طول و عمق زياد در زاين بهترين مثال در
این زمينة است
نمونه ای از سد زیرزمینی
صفحه 35:
بسته به شرایط موجود توپوگرافی» مورفولوژی» زمین شناسی و منابع آب روش
مناسب تغذیه مصنوعی در یک پروه انتخاب می شود. هر چند ممکن است درهر
۲ وا می بایست سازه های مختص آن پروثه» طراحی و اجرا شود
صفحه 36:
داده های مانیتورینگ میتوانند بانگر میزان موفقیت طرح و حجم لب تغذیه شده در
أبهاى زيرزمينى باشد.
01 ۳ مائیتورینگ سطح لب سطحى و زيرزمينى مى Fes
روش تغذيه موثر واقع شود.
ضمن اينكه در استخراج بارامترهاى هيدروليكى سفره آب زيرزمينى نيز موثر است.
صفحه 37:
درپروژه های
بطور کلی بهتر است پروفیل سطح لب سطحی و زیرزمینی در همه مراحل طراحی و
0-١ ی باشد که این امر به کمک جاههای مشاهدانی ور ۰ ۳
شبکه چاههای مشاهداتی می بایست:
وک مرکز تاسیسات.و امکانات تغذیه
۲ فاصله مناسب از امکانات تغذیه برای نشان دادن اثرات مرکب
۴ _ نزدیک مرزهای هیدروژئولوژیک (مرزهای سیستم)
۲ 0 رای لابه های تحت فشار باشد» پیزومترها می بامست دارای > ۰ ۱
۳ نشت و ارتباط whl lead ge
صفحه 38: