سواد اطلاعاتی و نقش آن در تحقیق

صفحه 1:
9 _ ی تر عبدالرضا بابامحمودی 

صفحه 2:
سرفصل مطالب © کلیات و تعاریف: از داده به دانش, پایگاه و بانک اطلاعاتی و ..» اصول و مبانی جستجوی بهینه در منابع علمیء 0 تعریف سواد اطلاعاتی و شناخت مولفه های آن. ‎٩‏ آشنایی با ابزارهای جستجوی عمومی و تخصصیء ‎٩‏ تدوین استراتژی جستجو و تبیین اهمیت ‎sol‏ ‏© دسترسى موثر و بهینه به منابع اطلاعات علمی؛ ‎cle Nee?‏ لازم برای ارزیابی منابع اطلاعاتی» 0 ملاحظات قانونی و اجتماعی مربوط به استفاده و دسترسی به اطلاعات 

صفحه 3:
چند پرسش اساسی 0 آیا دسترسی به شبکه وب اطلاعات کافی در اختیار محققان قرار می دهد؟ ‎٩‏ آیا نوع و میزان اطلاعات موجود در وب متناسب با نیاز محققان است؟ ‏9 آیا مشکل اصلی در دسترسی به اطلاعات ناشی از انبوهی اطلاعات است؟ ‏© آيا شبكه وب مى تواند جایگزین خوبی برای خدمات کتابخانه ها باشد؟ ‏© دسترسى به اطلاعات الکترونیکی با چه فرصتها و چالشهایی همراه است؟ ‎٩‏ گسترش کمی و کیفی فعالیتهای پژوهشی تا چه اندازه به دسترسی به © اطلاعات علمی وابسته است؟ 

صفحه 4:
مروری بر تناقضهای اینترنتی 0 فزونی و کمیابی اطلاعات ‎٩‏ اعتبار و بی اعتباری منابع در اینترنت ‎٩‏ تنوع و تشابه منابع اطلاعاتی ‏0 تازگی و کهنگی اطلاعات ‎٩‏ پایداری و ناپایداری منابع اطلاعاتی ‎٩‏ سادگی در نشر و محو اطلاعات — ‎Ty lee LE OTA Bie cliente‏ دنبای انترنت. ‏.نشريه الكترونيكى عطف. ش 6 ‏© بيدايى و ينهانى اطلاعات ‎httpi/www2.atfmag.info/1380/09/06/internet-paradoxes/‏ 

صفحه 5:
‎ob >‏ تولید و مصرف اطلاعات علمی ‎٩‏ اطلاعات به عنوان یک کالا چه ویژگیهایی دارد؟ ‎٩‏ آیا فرایند تولید و مصرف اطلاعات با کالاهای دیگر قابل مقایسه است؟ ‎٩‏ تولید کنندگان و مصرف کنندگان اصلی منابع علمی چه کسانی هستند؟ ‎٩‏ اطلاعات علمی جدید معمولاً در چه رسانه هایی منتشر می شود؟ ‎٩‏ سطح دسترسی به منابع علمی تا چه میزان پاسخگوی نیاز محققان است؟ ‏0 راهکارهای افزایش سطح دسترسی به اطلاعات علمی کدامند؟ 

صفحه 6:
از داده تا دانش Joining of Formation ‏اه‎ ‎awhole Connection of parts Gathering of Parts 

صفحه 7:
تعریف: 1- داده‌ها, شامل مجموعه‌ای از حقایق به شکل قالب‌بندی‌شده خام هستند. 9 2- اطلاعات. با مفهوم خاص آن در حوزه فناوری اطلاعات. تبیین حقایق به صورتی است که دارای معنای قابل درك برای انسان باشد. ‎٩‏ 3- دانش. اطلاعات معنادار معتبری است که واقعیتی را به شکل يك قاعده مشخص تبیین می‌کند. ‎٩‏ 4- علم. مجموعه‌ای از دانش‌هاء و نظام و انتظامى برای تبیین و بررسی صحت آن‌ها است. 

صفحه 8:
Decision Making ‘Synthesizing Analyzing Summarizing Organizing Collecting 

صفحه 9:
Search Strategy Geena eee ces Development ‎Communication aie 6‏ ات 2 ا دده ی ‎ ‎Preliminary ‎Communication ‎(Crone Dh ent arch Lane, ke, Breyokeaha of bboy nnd eb rettna Gree (Dew York, OPO), 

صفحه 10:
‘Access Cycle ‎Lites pubic‏ وه 6اطاها» مد ‎catalogs, Publication Cycle‏ | ع كه ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‏ی ‎ie os,‏ ‎See‏ 1 ل مي ‎[TH‏ ‏بت ‏7 ‏سس م سه 2 ‎=C‏ = ۱ م ‎ee‏ بير 3 ع سس ‎sen rei Se‏ ‏:بركرفته از سايت كتابخانه دانشكاه واشذكتن به نشائى ‎arth Rarotonga‏ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 11:
° 6 6 6 6 6 © وجوه مختلف دستزسی به اظلاعات:علمی سطح دسترسی: گستره و جامعیت اطلاعات در دسترس سرعت دسترسی: زمان مورد نیاز برای پاسخ به یک نیاز اطلاعاتی دقت بازیابی: درجه ربط منابع بازیابی شده و تناسب آن با نیاز کاربر هزینه دسترسی: قیمت تمام شده برای دسترسی به اطلاعات تداوم در دسترسی: میزان اطمینان کاربر به استمرار دسترسی اعتبار اطلاعات: درجه وئوق و درستی منابع بازیابی شده قالب دسترسی: نوع رسانه ای که اطلاعات را در اختیار کاربر قرار میدهد امکانات جستجو: توانایی نظام بازیابی در ارائه امکانات مختلف جستجو 

صفحه 12:
فضای اطلاعاتی ‎٩‏ در يك فضای اطلاعاتی. چهار عمل اصلی اتفاق می‌افتند که عبارتند از ‏1. جست‌وجو و دستیابی به اطلاعات و آگاهی ‏2 کسب و درك اطلاعات و ‎PITT‏ ‏4 انتقال اطلاعات و آگاهی ‎ 

صفحه 13:
7"جستجوي بهینه اطلاعات مستلزم کسب مهارتهايي است كه خود جزئي از يك مفهوم كلي تر تحت عنوان " سواد اطلاعاتي” است. ادانشی که به فرد کمک می‌کند تا بداند چگونه و کجا برای رسیدن به منابع دانش از فناوری اطلاعات استفاده بکند. Information 2 Literacy 

صفحه 14:
INFORMATION LITERACY 9 ظهور اینترنت و رشد و گسترش "شبکه جهاني وب" فرصت ها و چالش هاي نويني را در فرآيند اطلاعيابي "56/69 10101036100" يديد آورد. 8 مشكل اصلي فرايند اطلاعيابي در اينترنت. حجم زياد اطلاعات و به دنبال آن جستجو و ‎Lik‏ بیش از حد اطلاعات است. © براي سهولت جستجو و دسترسي به اطلاعات در اینترنت. امكاناتي تحت عنوان ابزارهاي جستجو "۲0015 ‎sil aug "Internet search‏ استفاده از این ابزارها مستلزم فراگيري دانش و مهارت هاي جدید است که سواد اطلاعاتی ۱۱۲6۲۵۷ ۱۳۲۵۲۳۱۵0۳ نامیده میشود. 

صفحه 15:
منهوم سواد اطلاعاتی واژه سواد در گذر زمان از تکامل تدریجی برخورداربوده است. سواد دربرگیرنده مهارتهای مورد نیازبرای هرشخص است تا بتواند نقش مناسبی را در جامعه ایفا کند. ساده ترین حالت سواد مشتمل برتوانمندی کاربرد زبان است بدین معنا که فرد باسواد قادر به خواندن.نوشتن و درک زبان بومی خود باشد.خواندن,نوشتن و آشنایی با -..@ هنوز بعنوان مهارتهای .._ » | اساسی در سواد به شمار می آیند. اما امروزه مهار تهای دیگری نیزبرای بهره 

صفحه 16:
سواد های دیگر! ‎٩‏ البته عبارتهای دیگری همچون . سواد کامپیوتری (مترادف با سواد اطلاعات الکترونیکی و سواد فناوری اطلاعات) سواد کتابخانه ای سواد رسانه ای .سواد شبکه ای(مترادف با سواد اینترنتی و ابرسواد) و سواد دیجیتالی نیزمطرح شده است. ‎٩‏ سواد رسانه ای به توانایی کدبرداری ۰ تجزیه تحلیل . ارزیابی وایجاد ارتباط در حالتهای مختلف اطلاق می شود. ‏© توانایی استفاده از کامپیوترو نرم افزارهای مربوط برای اجرای کاربردها را سواد کامپیوتری گویند. 

صفحه 17:
توت پرقواری نات ۳ حل سابل تسبل م عيرق درك ماهيت اطلاعات اتفاده كار مد از فتاورى ‎pepe na‏ امن از طلامات. دامنه اد اطلاعاد ‎Comb Phe eovoitece 1‏ ‎(C0: aval:‏ تیه بل ی سرا حت 

صفحه 18:
\ a 

صفحه 19:
Media Literacy Library Instruction Numerical Literacy للد Traditional ۱ Computer Literacy Literacy 

صفحه 20:
1010 110ات مایت ۱۱ 7 Library Instruction _ 

صفحه 21:
determine ‏عط‎ 1 information ‏سا‎ lea 1 information Literacy information literacy can be defined as a process of attaining knowledge evaluate sources incorporate understand use 1000 ۵۷/۵49۶ ترس را اا سا ‎effectively‏ عك5ةط 

صفحه 22:
تعریف سواد اطلاعاتي ‎٩‏ سواد اطلاعاتی مجموعه مهارت‌هایی است که فرد را قادر می‌سازد نیاز اطلاعاتی خود را تشخیص دهد با شناسایی منابع اطلاعاتی موجود به تدوین روش جستجو دراین منابع پرداخته و پس از انجام جستجو اطلاعات به دست آمدة را ارزياتى كردة و به.منظور توليد اطلاعات جديد بيوند لازم بين اطلاعات جدید را با دانش قبلی خود برقرار سازد. 35 ‎= ‎۱ 

صفحه 23:
0 رت کرد ات 

صفحه 24:
© 1 Information 000 PY Literacy ‏تعریف :سواد اطلاغاتی‎ 7 مجموعه مهارتهایی که یک فرد را قادر می سازد: (۱ ) نیاز اطلاعاتی خود را تشخیص دهدء (۲ ) منابع لازم ببرای رفع آن نیاز را شناسایی کنده (۳) در آن متابع به نحو موشری جستجو نموده» (4) نتایج جستجو را ارزیابی و بهترین گزینه ها را انتخاب کنده (۵ ) اطلاعات به دست آمده را با دانش قبلی خود به نحوی پیوند دهد که حاصل این پیوند ید اطللاعات جدیدی باشد که بر اساس رعایت ملاحظات قانونی تولید شده است. 

صفحه 25:
مدل سواد اطلاعاتی اسکانل ‎(SCONUL)‏ 0 انجمن کتابخانه های دانشگاهی و ملی انگلستان در سال ۱۹۹۹ مدلی- را که از هفت مولفه اصلی تشكيل شده براى تبيين مفهوم سواد اطلاعاتی ارائه کررده است. 9اصل اول مدل سواد اطلاعاتی اسکانل: همانطور که در اين مدل (اسلايد بعد) نشان داده شده است توانایی هر فرد در تشخیص نیاز اطلاعاتی نخستین جنر سواد اطلاعاتی او و مقدمه مهارتهای بعدی محسوب می‌شود. بدیهی است اگر اراد در تشخیص و تبیین آنچه که به آن نیاز دارند موفق نباشند, بعید است توفیقی در ممراحل بعدی کسب کنند. 

صفحه 26:
استاندارد 1: تشخیص ماهیّت و گسترهُ اطلاعات مورد نیاز اسنجه‌ها شاخص‌های عملکردی: مشورت سید ‎ten cee‏ 1 تهيه صورت مسأله و پرسشها تعبين تيازبه اللاعات و بيان آنها بررسى منابع عمومى أطلامات برا أشنايى يمشتر ا موضوع. تمین مقاهيم و ولزدهاى كليدى توصيف كثئدة نبا دانستن جكونكى توليد. سازماندهى و اشاعة اطلاعات تشخیصی شیو‌های سازماندهی اطلاعات 2 شناخت ارزش و تفاوتهاى منابع بالقوه شناسابى متابع القة اطلاعات تعیین اطلاعات موجود در تصمیمگیری در مورد بسط فر]يند اطلاع جوبى به قرائر از منابع محلی (کتابخانه. ویدنوو) 3 توجه به امكان فراكيرى يك زمان براى كسب اطلاعات. توجه به هزيندهاى كسب ‎tes‏ بررسی نیا اطلاعاتیاولیهبه هدف پالایش و بزینی پرسش توصيف معيارهاى مورد استفاده در اتخاذ تصميمها” 9 4 ارزيابى مجدّد ماهيّت و كسترة | طلاعت مورد ناژ 

صفحه 27:
اصل دوم و سوم سواد اطلاعاتي اسکانل ‎(SCONU‏ ‎٩‏ اصل دوع شناسایی روشهای دست‌سی به اطالاعات است. این ممرحله شامل شناخت منا ] سناسایی ای دسترسی اين مس" امل ابع اطلاعاتی مناسب اعم از منابع چاپی و الکترونیکی و گزینش مناسبزرین منابع است. ‎٩‏ سومین اصل توانایی تدوین استراتژی جستجو در منابع بر‌گزیده است. این مهارت خود مستلرم کسب آگاهی لازم نسبت به ساختار پایگاههای اطلاعاتی و سایر منابع است. ‎ 

صفحه 28:
استاندارد 2: دستیابی به صورت موّثر و کارآمد به اطلاعات مورد نیاز سنجه‌ها ‎٠‏ شناسایی روش‌های تحقیق مناسب- فواید کاربردهای آنها ‎٠‏ انتخاب شیوه‌های موثر رای دستیابی به اطلاعات ‎ ‏طرح پژوهش متداسب با روش تحقیق ‎٠‏ تعيين كليدوازدهاء مترادفهاء وازدهاى مرتبط با اطلاعات مورد نیز ‎٠‏ طراحی راهبردهای کاوش (موتورهای کاوش. زبانفرمان,پرونکل‌های مختلف) ‎ ‎ ‏> استفاده از سامانه‌های مختلف کاوش استفاده از طرحهاى مختلف ردهبندى و ديكر نظامها (تمايه نامدها) براى ‏مكان ياب منابع اطلاعات ‎٠‏ بهرهكيرى از خدمات درون خطى يا حضورى ‏کارشناسان) ‏٠..بازيابى‏ أطلاعات رديف اول با مصاحبه. نامدتكارى. بيمايش ‎ ‏ازمان (تحویل مدرک. امانت كتاب. ‎ ‏شاخص‌های عملکردی ‏انتخاب مناسب‌ترین ‏روش‌های تحقیق یا سامنة يابى اطلاعات ‎ ‏طرح‌ریزی و اجرای راهبردهاى مؤثر كاوش ‏بازيابى اطلاعات به صورت درون خطى يا ‎Sunde‏ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 29:
اصل چهارم و پنجم مدل سواد اطلاعاتي اسکانل ‎(SCONUL)‏ 1 © اصل جهارم به مهارتهای جستجو و بازیابی اطلاعات مثل آگاهی از امکانات جستجوی پیشرفته اشاره دارد. این اصل همچنین توانایی در استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و استفاده بهینه از خدمات نمایه سازی و چکیده نویسی و نمایه های استنادی و استفاده از خدمات آگاهی رسانی جاری برای به روز ماندن را نین در ب می گیررد. ‎٩‏ مرحله یا به بیان دیگر اصل پنجم مربوط به دانش استفاده کنند گان درباره چگونگی ارزیابی و مقایسه منابع و معیارهای ارزیابی آنها و همچنین آ گاهی از بحث کیفیت منابع و چگونگی تعیین اعتبار آنها می‌باشد. 

صفحه 30:
استاندارد 3: ارزیابی اطلاعات انتخابی با مبنای دانش و نظام ارزشی خود استجدها انتخاب ایده‌های اصلی بیان مجذد مطالب به زبان خود و انتخاب داده‌ها بررسى و مقايسة اطلاعات اخذ شده از منايع مختلف به هدف ارزابیاعتبر صحت. دفت تخليل ساختار و منطق موجود در استدلالها تشخیص پیش‌داوری. تقلب و دستكارى در اطلاعا. تشخيص ساختارهاى بسثر خلق اطلاعات درك تأثير ساختار بر تفسير اطلاعات. اتشخيص روابط متقابل بين مفاهيم و تلفيق أنها بسط تركيب اوليه در سطح مفهومى بالاو إيجاد فرضيات جديد استفاه از ‎lnc‏ قوری‌هایدیگر رای مطالمه الئل انض و دیگرپیده‌ها استفاه از معیرهایی بای رد يا تأبيد شباهت اطلاعات با اطلاعات منايع. نتيجهكيرى بر أساس اطلاعات جمع شدة أزمون نظريدها تلفيق اطلاعات جديد و قبلى شاخص‌های عملکردی استخرج ایدههای اصلی از اطلاعات كردأورى شد اتبيين معيارهلى ول بای ‎Seb cto gs!‏ ‎seas is at‏ دنت قبلی بای تعبین تعارشات. ارزش افزوده و ‎ ‎ ‏انه اطلاعات و مأخذ آن و تلفيق ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 31:
اصل ششم و هفتم مدل سواد اطلاعاتي اسکانل ‎(SCONUL)‏ ‏2 اصل ششم به مهارت افراد در استفاده از اطلاعات به دست آمده و مرتبط ساحتن آن با دانسته های قبلی دلالت دارد. کسب این مهارتها ستلرع دانستن روشهاى استناد دهى و رعايت اصولى قانونى مثل حقوق پدید آورندگان می‌باشد. 7 سرانجام اصل هفتم عبارت است از توانایی آمایش اطلاعات و مشا رکت در تولید دانش جدید. این اصل در واقع یکی از اهداف اصلی آموزش عالی است. 

صفحه 32:
استاندارد 4: استفاده از اطلاعات برای انجام قصدی خاص به صورت انفرادی با عضوی از بک گروه استجدها شاخص‌های عملکردی .| رید ‎٠‏ سازماندهی محتوای اطلاعات (سرفصل‌هاء طرحواردها و ..) تا پشتیبانی از ‏مقاصد. عملکرد و 1 + خلق این محصول با دانش‌های برگرفته از تجارب قبلی کاریست اطلاعات جدید ‏+ اصلاح منش. تصاویر و دده‌های دیجیتالی و نتقال آنها از محل اصلی به یک | و قبلی در خلق یک ‏ساختار جدید محضول ‏۰ تهیه یک دفتر روزنامه یا صورت عملیات از فعالیت‌های مرتبط یا فرآیند جستجو ارزیابی و انتقال اطلاعات 2 ‏۰ قرار دادن ا در اختیار دیگر قرار دادن اين محصول در اختیار دیگران بازتگری فرآیند توسعه ‏آن محصول يا عملکرد ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 33:
استاندارد 5: درک موضوعات اقتصادی. حقوقی و اجتماعی مربوط به استفاده از اطلاعات و استفاده از اطلاعات با رعایت اصول اخلاقی و قانونی سما ای گرم بحث در مورد موضوعات مرتبط با محرمائكى واقعيت در محيطهاى جابى و الكترونيكي شناخت موضوعات مرتبط با دسترسى رايكان و غيررايكان به اطلاعات شناخت موضوعات مرتبط يا ساتسور و أزادى بيان اهرك موشوعات اخلاقى. حقوقى و انشان دادن درك غود از دارابى فكرى. حق تكثير و اجتماعى مرتبط باطلامات و قتاورى ‎Siew‏ Je se SLL ose استفاده از كذروازمهاى تأبيد شده براي دسترسى به متايع اطلامات ‎Sale‏ با خط مشىهاى سازمائى در خصوص دسترسي به منايع اطلامات ببروزى از قوانين: مقزرات. خط أمانتتارى هر استفاده از مناع اطلاماث مشی‌ها ودب موبط به سترسی با ذخيره والتشار اطلاعات به صورث قانونى أطلاعات” يهردكيرى از مستندسازى براى ذكر مأخل ذكر يادداشتهاى مربوط به اصطلى مجوّز استقاده از مواد دازلى حق ‎PAS‏ ‏قدرقائى از انهاه خاطر استقلدة از ماع در اشفا محمول 

صفحه 34:
‎literacy lan ۳۹‏ "عم ۹ کي ‎s Identify ) ۳‏ ‎seers] ( Scope )‏ ‎Information 3‏ ‎ ‎Manage ‎Plan ) \Evaluate | ۱ ‏عافد‎ ) 

صفحه 35:
SCONUL Seven Pillars Model for Information Literacy © Society of College, National and University Libraries Recognise information need guish ways of addressing gap 1 | Basic Library Skills and IT Skills ‘Construct strategies for locating Information Literacy Locate and access Compare and evaluate Organise, apply and communicate 1 Synthesise and create 1 

صفحه 36:
هر »رک توانایی تشخیس نیاز اطلاعاتی شناسایی روشهای دسترسی به اطلاعات (شناخت منابع اطلاعاتیی مناسب و کزینش بهترین منابع) تدوین استراتزيهاى لازم براى جستجو ALES ry eam مهار تهای جستجو و دسترسی توانایی مقایسه و ارزیابی مناع. سازماندهی, کاربرد و برقراری ار تباط آمایش اطلاعات وعثا کت درایجاد دانش جدید حور ۶9و وه سق اعتبحر ماهر (آزموده) ‎sane‏ كاملا مبتدی هفت اصل سواد اطلاعاتي بر گرفته از ‎echertioc! « SCOMOL Prvtira Paper (JOGO)‏ ۱ 

صفحه 37:
استاندارد مهارت سواد اطلاعاتی بررای آموزش عالی بر اساس " استاندارد مهارت سواد اطلاعاتی بمرای آموزش عالی" انجمن کتابخانه های دانشگاهی و پخوهشی امریکا (۲۰۰۰ ) یک فرد بر‌خوردار از سواد اطلاعاتی از وی بر‌خوردار است: 7 توانایی در تعیین درجه نیاز به اطلاعات 7 توانایی در دسترسی موش و بهینه به ‎ole‏ اطلاعاتی ‎٩‏ آگاهی از چگونگی ارزیابی منتقدانه منابع اطلاعاتی و ماخذهای آنها ‏© مهارت درایجاد پیوند پین اطلاعات برگرفته از منایع اطلاعاتی و دانسته های قبلی خود ‏0 توانایی به کار گیرری و استفاده بهینه از اطلاعات به دست آمده بای انجام مقصود موردنظر ‎٩‏ اطلاع از ملاحظات قانونی, اقتصادی و اجتماعی مم‌بوط به استفاده و دسترسى به اطلاعات ‎ans |‏ اد دهی و موارد مشابه ) 

صفحه 38:
اگر سواد اطلاعاتی نداشته باشیم؟ 

صفحه 39:
0 0 موتورهای کاوش چگونه کار می کنند؟ سه جزء اصلي سازنده موتورهای کاوش عبارتند از: فرع افنرار خزنده یا روبات جستجوگر که پیوندهای وی را دنبال می كند . © پایگاه اطلاعاتی موتور که متشکل از كپي منابع جستجو شده است. نرم افنرار پردازنده پررسشها بررای جستجو در پایگاه اطلاعاتي که رابط کاربر با موتور محسوب مي شود. 

صفحه 40:


صفحه 41:
Phe Iwisbe Orb وب پنهان چیست؟ © انواع منابع اطلاعاتى موجود در وب جهانگستر, که به هر دلیل خارج از حوزه بازیابی موتورهای کاوش عمومي قرار دارند. ‎٩‏ بخشی از وب که عمدتاً شامل منابع اطلاعاتی غیس متتی و يوياست وبه هر دلیل به طور موقت پا دائم خارج از حوزه بازیابی موتورهای کاوش قرار دارد و بازیابی اطلاعات موجود در آن از طریق استفاده مستقیم از اين موتورها میس نمی باشد. ‏امکان بازیابی متابع پنهان در وب پنهان یا رای موتورهای کاوش از نظر فنی میس نیست 9 حدوديهاى مالى مانع از نمايه سازى اين نابع شده است. 

صفحه 42:
وب مرئی یا وب سطحی چیست؟ ‎he Surface Deb or Oisble Deb‏ 9 منابع اطلاعاتی موجود در شبکه جهانگستر وب که توسط موتورهای کاوش عمومی مثل كوكل يا آلتاويستا شناسابى و ذمايه سازى شده واكنون قابل بازيابى هستند را وب مرنی یا وب سطحی می نامند . ‎atin la gal ©‏ شامل اطلاعات متتی و در قالب ارمتن می باشند .پدلی (۲۰۰۱) ‎ 

صفحه 43:
سئوالهاي متداول در مورد وب پنهان ‎٩‏ آیا وب پنهان واقعا پنهان و نامرئي است؟ ‏9 اندازه و حجم منابع اطلاعاتي موجود در وب پنهان چقدر است؟ ‎٩‏ آیا هیچ تلاشي براي تخمین اندازه آن صورت گرفته است؟ ‏با توجه به پيشرفتهاي موجود در زمینه بازيابي اطلاعات آیا اندازه و حجم وب پنهان رو به کاهش است؟ ‎٩‏ آیا مي توان منابع مخفي مانده در وب پنهان را به سطح مرئي وب کشاند؟ کاربران وب چگونه مي توانند با توجه به امکانات موجود سطح دسترس پذيري اطلاعات را براي خود افزایش دهند؟ ‎ ‎ 

صفحه 44:
انواع وب پنهان ‎Deb hus 0‏ صجممن .4 وب 4 ‎S. Proprietary Deb‏ موب صي ‎Privcte Deb‏ .9 60 وب واقعا پنهان طو() ها رال 4۰ 

صفحه 45:
نمايي از بخشهاي مختلف وب پنهان بر اساس تقسیم بندي شرمن و پرایس 26 ,= فحت — ord, . nd Doerr, Y’. (QDD9). “Phe mutable web: (Ba ewrpresd oth oP ‘copie racy”. dona of Dorrnvertsia, Oo. 22 ‏رت ,دنا‎ pp. GOF-GEO, 

صفحه 46:
هفت دلیل اصلي وجود وب پنهان ‎٩‏ منابع تازه افزوده شده ‏© منابع غير متني ‏© منابع يويا ‏© منابعي كه نياز به يسورد دارند © منابع عميق ‏@ از قلم افتاده توسط كاربر ‎* D0 revedt to hove pet beed ident * Doertext ‎* Opsrrnicdly yeorrcied ‎* Password protevied ‎* Oot baked t7 ‎* Doo deep to be tedexed ‎* Gieoply wt viewed 

صفحه 47:
منابع فارسي ‎igh pare‏ یزدان. (1382). نگاهي به جنبه هاي مختلف وب پنهان: مروري بر نوشتار ها. جلد دوم مجموعه مقالات همایش وب سایت کتابخانه ها: طراحي و ارزيابي: تهران: دانشكاه تهران.24 دي 1382. ‏© منصوریان؛ یزدان . (4۱۳۸۲.وب پنهان چیست و چه اهمیتی دارد؟ نما: مجله الکترونیکی پخروهشگاه اطلاعات و مدا رک علمی ایران. . دوره دوع شماره اول: ‎http://www.irandoc.ac.ir/data/E J/vol2/Invisible_Web.pdf‏ ‎٩‏ منصوریان. یزدان. (1383) . اینترنت پنهان و منابع اطاعاتي نهفته در اعماق نامرتي شبکه جهانگستر وب. فصلنامه كتابداري و اطلاع رساني. شماره 25 ص 25-42 7 ‎٩‏ منصوریان.یزدان . (1384). تدوین مدل اطلاع یابی کاربران در محیط وب پنهان: © مراحل مقدماتي. فصلنامه کتاب. شماره 63. ص. 75-86 ‎ ‎ 

صفحه 48:
° منابع لاتین Association of College and Research Libraries. (2000). Information Literacy Competency Standards for Higher Education. http://www.ala.org/acrl/ilcomstan.html Chicago: ACRL. [On-line] American Library Association. Presidential Committee on Information Literacy (1989). Final Report. Chicago: American Library Association Bawden, D. (2001) “Information and digital literacies: a review of .concepts." Journal of Documentation, 57 (2), 218-259 Bruce, C.S. (2002). “Information literacy as a catalyst for educational change: a background paper”. National Commission on Libraries and Information Science, and the National Forum on Information Literacy, Prague, [Onlin www.nclis.gov/libinter/infolitconf&m« 

صفحه 49:
ادامه منابعي لاتين ... Doherty, J; Hansen, M.; Kaya, K. K. (1999). Teaching ° Information Skills in the Information Age: the Need for Critical Thinking. Library philosophy and practice 1, (2) Hepworth, M. (2000). Approaches to information literacy ° training in higher education: challenges for librarians. New -Review of Academic Librarianship, 6, 21-34 Society of College, National and University Libraries (SCONUL). ° (1999) Information skills in higher education: a SCONUL Position Paper. London: SCO} http://www.sconul.ac.uk/pubs_stats/pubs/99104Rev1 ۹ 

صفحه 50:
منابعی براي مطالعه بیشتر(1) Bergman, M. K. (2001). "The Deep Web: Surfacing Hidden ° Value". The Journal of Electronic Publishing [On-line], 7 (1) http://www.press.umich.edu/jep/07-01/bergman.htm! [Accessed 17 March, 2005] Block, M. (2004), “The Invisible Web”, a presentation for ° LACONI-RASS on at Batavia Public Library, [Online] http://marylaine.com/hidden.htm| [Accessed 20 septemper Clyde, A. (2002), “The invisible Web”, Teacher Librarian, 29, a 9 Devine, J. and Egger-Sider, F. (2004), “Beyond Google: the ° invisible web in the academic library”, the journal of academic .librarianship, 30 (4), 265-269 Hricko, M. (2002), “Using the Invisible Web to Teach Information ° -Literacy”. Journal of Library Administration, 37 (3-4), 379-386 Lawrence, S. and Giles, C. L. (1998), "Searching the World 0 -Web." Science, 280, 98- 

صفحه 51:
منابعی برای مطالعه بیشتر(2) Lawrence, S. and Giles, C. L. (1999), "Accessibility of ° .Information on the Web" Nature, 400, 107-109 Mansourian, Y. & Ford, N. (2006). “The invisible web: An ° empirical study of ‘cognitive invisibility’”. Journal of .Documentation, Vol. 62 No. 5, pp. 584-596 Pedley, P. (2001). The invisible Web: searching the hidden ° .parts of the Internet. London: Aslib Pedley, P. (2002), “Why you can’t afford to ignore the ٩ -Invisible Web”, Business Information Review, 19 (1), 23-31 Sherman, C. and Price, G. (2001). “The Invisible Web: © Uncovering Information Sources Search Engines Can't See. .CyberAge Book Smith, C. B. (2001), "Getting To Know the Invisible Web". © .Library Journal, 126 (11), 16-19 Walter, M. (2002), “the Invisible Web”, School Library °% Journal, 49 (12), 29-2 

سواد اطالعاتی و نقش آن در تحقیق دکتر عبدالرضا بابامحمودی سرفصل مطالب کليات و تعاريف :از داده به دانش ،پايگاه و بانک اطالعاتي و ،... اصول و مباني جستجوي بهينه در منابع علمي، تعريف سواد اطالعاتي و شناخت مولفه هاي آن، آشنايي با ابزارهاي جستجوي عمومي و تخصصي، تدوين استراتژي جستجو و تبيين اهميت آن، دسترسي موثر و بهينه به منابع اطالعات علمي، مهارتهاي الزم براي ارزيابي منابع اطالعاتي، مالحظات قانوني و اجتماعي مربوط به استفاده و دسترسي به اطالعات چند پرسش اساسی آیا دسترسی به شبکه وب اطالعات کافی در اختیار محققان قرار می دهد؟ آیا نوع و میزان اطالعات موجود در وب متناسب با نیاز محققان است؟ آیا مشکل اصلی در دسترسی به اطالعات ناشی از انبوهی اطالعات است؟ آیا شبکه وب می تواند جایگزین خوبی برای خدمات کتابخانه ها باشد؟ دسترسی به اطالعات الکترونیکی با چه فرصتها و چالشهایی همراه است؟ گسترش کّم ی و کیفی فعالیتهای پژوهشی تا چه اندازه به دسترسی به اطالعات علمی وابسته است؟ مروری بر تناقضهای اینترنتی فزونی و کمیابی اطالعات اعتبار و بی اعتباری منابع در اینترنت تنوع و تشابه منابع اطالعاتی تازگی و کهنگی اطالعات پایداری و ناپایداری منابع اطالعاتی سادگی در نشر و محو اطالعات پیدایی و پنهانی اطالعات منصوریان ،یزدان ( .) 1389تناقضهای پنهان و آشکار دنیای اینترنت. .نشريه الکترونيکي عطف .ش 4 ‏http://www2.atfmag.info/1389/09/06/internet-paradoxes/ جریان تولید و مصرف اطالعات علمی ‏ اطالعات به عنوان یک کاال چه ویژگیهایی دارد؟ ‏ آیا فرایند تولید و مصرف اطالعات با کاالهای دیگر قابل مقایسه است؟ ‏ تولیدکنندگان و مصرف کنندگان اصلی منابع علمی چه کسانی هستند؟ ‏ اطالعات علمی جدید معموًال در چه رسانه هایی منتشر می شود؟ ‏ سطح دسترسی به منابع علمی تا چه میزان پاسخگوی نیاز محققان است؟ ‏ راهکارهای افزایش سطح دسترسی به اطالعات علمی کدامند؟ از داده تا دانش تعریف: -1 داده‌ها ،شامل مجموعه‌ای از حقایق به شكل قالب‌بندی‌شده خام هستند. -2 اطالعات ،با مفهوم خاص آن در حوزه فناوری اطالعات ،تبیین حقایق به صورتی است که دارای معنای قابل درك برای انسان باشد. -3 دانش ،اطالعات معنادار معتبری است كه واقعیتی را به شكل یك قاعده مشخص تبیین می‌كند. -4 علم ،مجموعه‌ای از دانش‌ها ،و نظام و انتظامی برای تبیین و بررسی صحت آن‌ها است. From Allan Kent and Harold Lancour, eds., Encyclopedia of Library and Information Science (New York, 1979), :برگرفته از سایت کتابخانه دانشگاه واشنگتن به نشانی ‏http://www.lib.washington.edu/ وجوه مختلف دسترسی به اطالعات علمی سطح دسترسی :گستره و جامعیت اطالعات در دسترس سرعت دسترسی :زمان مورد نیاز برای پاسخ به یک نیاز اطالعاتی دقت بازیابی :درجه ربط منابع بازیابی شده و تناسب آن با نیاز کاربر هزینه دسترسی :قیمت تمام شده برای دسترسی به اطالعات تداوم در دسترسی :میزان اطمینان کاربر به استمرار دسترسی اعتبار اطالعات :درجه وثوق و درستی منابع بازیابی شده قالب دسترسی :نوع رسانه ای که اطالعات را در اختیار کاربر قرار میدهد امکانات جستجو :توانایی نظام بازیابی در ارائه امکانات مختلف جستجو فضای اطالعاتی در یك فضای اطالعاتی ،چهار عمل اصلی اتفاق می‌افتند كه عبارتند از .1جست‌وجو و دستیابی به اطالعات و آگاهی .2كسب و درك اطالعات و آگاهی .3بیان و نمایش مفاهیم و موضوعات و حقایق در قالب اطالعات .4انتقال اطالعات و آگاهی سواد اطالعاتي ‏جستجوي بهينه اطالعات مستلزم کسب مهارتهايي است که خود جزئي از يک مفهوم کلي تر تحت عنوان “ سواد اطالعاتي” است. ‏دانشی که به فرد کمک می‌کند تا بداند چگونه و کجا برای رسیدن به منابع دانش از فناوری اطالعات استفاده بکند. IN F ORM ATI ON L I TERACY ظهور اينترنت و رشد و گسترش "شبكه جهاني وب" فرصت ها و چالش هاي نويني را در فرآيند اطالع­يابي " "Information seekingپديد آورد. مشكل اصلي فرايند اطالع­يابي در اينترنت ،حجم زياد اطالعات و به دنبال آن جستجو و بازيابي بيش از حد اطالعات است. براي سهولت جستجو و دسترسي به اطالعات در اينترنت ،امكاناتي تحت عنوان ابزارهاي جستجو " "I nternet search toolsتوسعه يافتند. استفاده از اين ابزارها مستلزم فراگيري دانش و مهارت هاي جديد است كه سواد اطالعاتي Information literacyناميده مي­شود. مفهوم سواد اطالعاتی واژه سواد در گذر زمان از تکامل تدریجی برخورداربوده است. سواد دربرگیرنده مهارتهای مورد نیازبرای هرشخص است تا بتواند نقش مناسبی را در جامعه ایفا کند .ساده ترین حالت سواد مشتمل برتوانمندی کاربرد زبان است ،بدین معنا که فرد باسواد قادر به خواندن،نوشتن و درک زبان بومی خود باشد.خواندن،نوشتن و آشنایی با حساب هنوز بعنوان مهارتهای اساسی در سواد به شمار می آیند ،اما امروزه مهارتهای دیگری نیزبرای بهره سواد های دیگر! البته عبارتهای دیگری همچون ،سواد کامپیوتری (مترادف با سواد اطالعات الکترونیکی و سواد فناوری اطالعات) سواد کتابخانه ای سواد رسانه ای ،سواد شبکه ای(مترادف با سواد اینترنتی و ابرسواد) و سواد دیجیتالی نیزمطرح شده است. سواد رسانه ای به توانایی کدبرداری ،تجزیه تحلیل ،ارزیابی وایجاد ارتباط در حالتهای مختلف اطالق می شود. توانایی استفاده از کامپیوترو نرم افزارهای مربوط برای اجرای کاربردها را سواد کامپیوتری گویند. دامنهي سواد اطالعاتي ‌ Source: The Importance of Information Studies" in information studies: K-12; avail: http:/ /www.accessola.org/action/positions/info_studies/ html/intro.html تعريف سواد اطالعاتي سواد اطالعاتی مجموعه مهارت‌هایی است که ف""رد را قادر می‌س""ازد نی""از اطالع""اتی خ""ود را تش""خیص ده""د ،ب""ا شناسایی منابع اطالعاتی موجود به تدوین روش جس""تجو دراین منابع پرداخته و پس از انجام جستجو اطالع""ات ب""ه دست آمده را ارزیابی کرده و به منظ""ور تولی""د اطالع""ات جدید پیوند الزم بین اطالعات جدید را با دانش قبلی خ""ود برقرار سازد. تعريف سواد اطالعاتي مجموعه مهارتهايي که يک فرد را قادر مي سازد: ( )1نياز اطالعاتي خود را تشخيص دهد، ( )2منابع الزم براي رفع آن نياز را شناسايي کند، ( )3در آن منابع به نحو موثري جستجو نموده، ( )4نتايج جستجو را ارزيابي و بهترين گزينه ها را انتخاب کند، ( )5اطالعات به دست آمده را با دانش قبلي خود به نحوي پيوند دهد که حاصل اين پيوند توليد اطالعات جديدي باشد که بر اساس رعايت مالحظات قانوني توليد شده است. مدل سواد اطالعاتي اسكانل ( )SCON U L انجمن کتابخانه هاي دانشگاهي و ملي انگلستان در سال 1999مدلي را که از هفت مولفه اصلي تشکيل شده براي تبيين مفهوم سواد اطالعاتي ارائه کرده است. اصل اول مدل سواد اطالعاتي اسكانل :همانطور که در اين مدل (اساليد بعد) نشان داده شده است توانايي هر فرد در تشخيص نياز اطالعاتي نخستين جز سواد اطالعاتي او و مقدمه مهارتهاي بعدي محسوب مي‌شود .بديهي است اگر افراد در تشخيص و تبيين آنچه که به آن نياز دارند موفق نباشند ,بعيد است توفيقي در مراحل بعدي کسب کنند. استاندارد :1تشخیص ماهّی ت و گسترۀ اطالعات مورد نیاز سنجه‌ها · · · · · مشورت با اساتید شرکت در بحث‌ها تهیه صورت مسأله و پرسش‌ها بررسی منابع عمومی اطالعات برای آشنایی بیشتر با موضوع تعیین مفاهیم و واژه‌های کلیدی توصیف کنندۀ نیاز · دانستن چگونگی تولید ،سازماندهی و اشاعۀ اطالعات · تشخیص شیوه‌های سازماندهی اطالعات · شناخت ارزش و تفاوت‌های منابع بالقوه · تعیین اطالعات موجود در تصمیم‌گیری در مورد بسط فرآیند اطالع‌جویی به فراتر از منابع محلی (کتابخانه ،ویدئو و )... · توجه به امکان فراگیری یک زمان برای کسب اطالعات · بررسی نیاز اطالعاتی اولیه به هدف پاالیش و بازبینی پرسش · توصیف معیارهای مورد استفاده در اتخاذ تصمیم‌ها شاخص‌های عملکردی تعیین نیاز به اطالعات و بیان آنها شناسایی منابع بالقوۀ اطالعات توجه به هزینه‌های کسب اطالعات ارزیابی مجّد د ماهّی ت و گسترۀ اطالعات مورد نیاز ردی ف 1 2 3 4 اصل دوم و سوم مدل سواد اطالعاتي اسكانل ( )SCON U L ‏ اصل دوم شناسايي روشهاي دسترسي به اطالعات است .اين مرحله شامل شناخت منابع اطالعاتي مناسب اعم از منابع چاپي و الکترونيکي و گزينش مناسبنرين منابع است. سومين اصل توانايي تدوين استراتژي جستجو در منابع برگزيده است .اين مهارت خود مستلزم کسب آگاهي الزم نسبت به ساختار پايگاههاي اطالعاتي و ساير منابع است. استاندارد :2دستیابی به صورت مؤثر و کارآمد به اطالعات مورد نیاز سنجه‌ها · شناسایی روش‌های تحقیق مناسب -فواید کاربردهای آنها · انتخاب شیوه‌های مؤثر برای دستیابی به اطالعات · تهیه طرح پژوهش متناسب با روش تحقیق · تعیین کلیدواژه‌ها ،مترادف‌ها ،واژه‌های مرتبط با اطالعات مورد نیاز · طراحی راهبردهای کاوش (موتورهای کاوش ،زبان فرمان ،پروتکل‌های مختلف) شاخص‌های عملکردی انتخاب مناسب‌ترین روش‌های تحقیق یا سامانۀ بازیابی اطالعات طرح‌ریزی و اجرای راهبردهای مؤثر کاوش ردیف 1 2 · استفاده از سامانه‌های مختلف کاوش · استفاده از طرح‌های مختلف رده‌بندی و دیگر نظام‌ها (نمایه نامه‌ها) برای مکان‌یابی منابع اطالعات بازیابی اطالعات به صورت 3 · بهره‌گیری از خدمات درون‌خطی یا حضوری سازمان (تحویل مدرک ،امانت کتاب ،درون‌خطی یا حضوری کارشناسان) · بازیابی اطالعات ردیف اول با مصاحبه ،نامه‌نگاری ،پیمایش اصل چهارم و پنجم مدل سواد اطالعاتي اسكانل ( )SCON U L اصل چهارم به مهارتهاي جستجو و بازيابي اطالعات مثل آگاهي از امکانات جستجوي پيشرفته اشاره دارد .اين اصل همچنين توانايي در استفاده از فناوريهاي اطالعاتي و ارتباطي و استفاده بهينه از خدمات نمايه سازي و چکيده نويسي و نمايه هاي استنادي و استفاده ازخدمات آگاهي رساني جاري براي به روز ماندن را نيز در بر مي‌گيرد. مرحله يا به بيان ديگر اصل پنجم مربوط به دانش استفاده کنندگان درباره چگونگي ارزيابي و مقايسه منابع و معيارهاي ارزيابي آنها و همچنين آگاهي از بحث کيفيت منابع و چگونگي تعيين اعتبار آنها مي‌باشد. استاندارد :3ارزیابی منتقدانه اطالعات و مأخذ آن و تلفیق اطالعات انتخابی با مبنای دانش و نظام ارزشی خود سنجه‌ها · انتخاب ایده‌های اصلی · بیان مجّد د مطالب به زبان خود و انتخاب داده‌ها · · · · استخراج ایده‌های اصلی از اطالعات گردآوری شده بررسی و مقایسۀ اطالعات اخذ شده از منابع مختلف به هدف ارزیابی اعتبار ،صحت ،دّقت تحلیل ساختار و منطق موجود در استدالل‌ها تبیین معیارهای اولیه برای تشخیص پیش‌داوری ،تقّلب و دستکاری در اطالعات ارزیابی اطالعات و مأخذ تشخیص ساختارهای بستر خلق اطالعات درک تأثیر ساختار بر تفسیر اطالعات · تشخیص روابط متقابل بین مفاهیم و تلفیق آنها · بسط ترکیب اولیه در سطح مفهومی باال و ایجاد فرضیات جدید · استفاده از رایانه‌ها و فناوری‌های دیگر برای مطالعه تعامل ایده‌ها و دیگر پدیده‌ها · · · · شاخص‌های عملکردی استفاده از معیارهایی برای رد یا تأیید شباهت اطالعات با اطالعات منابع دیگر نتیجه‌گیری بر اساس اطالعات جمع شده آزمون نظریه‌ها تلفیق اطالعات جدید و قبلی ترکیب ایده‌های اصلی به منظور ساخت مفاهیم جدید مقایسۀ دانش جدید با دانش قبلی برای تعیین تعارضات، ارزش افزوده و ... ردیف 1 2 3 4 اصل ششم و هفتم مدل سواد اطالعاتي اسكانل ( )SCON U L اصل ششم به مهارت افراد در استفاده از اطالعات به دست آمده و مرتبط ساختن آن با دانسته هاي قبلي داللت دارد. کسب اين مهارتها مستلزم دانستن روشهاي استناد دهي و رعايت اصولي قانوني مثل حقوق پديد آورندگان مي‌باشد. سرانجام اصل هفتم عبارت است از توانايي آمايش اطالعات و مشارکت در توليد دانش جديد .اين اصل در واقع يکي از اهداف اصلي آموزش عالي است. استاندارد :4استفاده از اطالعات برای انجام قصدی خاص به صورت انفرادی یا عضوی از یک گروه سنجه‌ها شاخص‌های عملکردی · سازماندهی محتوای اطالعات (سرفصل‌ها ،طرح‌واره‌ها و )...تا پشتیبانی از مقاصد ،عملکرد و ... · خلق این محصول با دانش‌های برگرفته از تجارب قبلی · اصالح منش ،تصاویر و داده‌های دیجیتالی و انتقال آنها از محل اصلی به یک ساختار جدید کاربست اطالعات جدید و قبلی در خلق یک محصول · تهیه یک دفتر روزنامه یا صورت عملیات از فعالیت‌های مرتبط با فرآیند جستجو ،ارزیابی و انتقال اطالعات · قرار دادن این محصول در اختیار دیگران ردیف 1 2 بازنگری فرآیند توسعه آن محصول یا عملکرد استاندارد :5درک موضوعات اقتصادی ،حقوقی و اجتماعی مربوط به استفاده از اطالعات و استفاده از اطالعات با رعایت اصول اخالقی و قانونی سنجه‌ها · · · · بحث در مورد موضوعات مرتبط با محرمانگی واقعیت در محیطهای چاپی و الکترونیکی شناخت موضوعات مرتبط با دسترسی رایگان و غیررایگان به اطالعات شناخت موضوعات مرتبط با سانسور و آزادی بیان نشان دادن درک خود از دارایی فکری ،حق تکثیر و ... · · · · · شرکت در مباحثات با رعایت شیوه‌های مقبول استفاده از گذرواژه‌های تأیید شده برای دسترسی به منابع اطالعات هماهنگی با خط مشی‌های سازمانی در خصوص دسترسی به منابع اطالعات امانت‌داری در استفاده از منابع اطالعات ذخیره و انتشار اطالعات به صورت قانونی شاخص‌های عملکردی درک موضوعات اخالقی ،حقوقی و اجتماعی مرتبط با اطالعات و فناوری اطالعات پیروزی از قوانین ،مقّر رات ،خط مشی‌ها و آداب مربوط به دسترسی به اطالعات · بهره‌گیری از مستندسازی برای ذکر مآخذ · ذکر یادداشت‌های مربوط به اعطای مجّو ز استفاده از مواد دارای حق تکثیر قدردانی از آنها به خاطر استفاده از مأخذ در اشاعۀ محصول ردیف 1 2 3 هفت اصل سواد اطالعاتي بر گرفته از Information skills in higher education: a SCONUL Position Paper (1999) استاندارد مهارت سواد اطالعاتي براي آموزش عالي بر اساس " استاندارد مهارت سواد اطالعاتي براي آموزش عالي" انجمن کتابخانه هاي دانشگاهي و پژوهشي امريکا ( )2000يک فرد برخوردار از سواد اطالعاتي از ويژگيهاي زير برخوردار است: توانايي در تعيين درجه نياز به اطالعات توانايي در دسترسي موثر و بهينه به منابع اطالعاتي آگاهي از چگونگي ارزيابي منتقدانه منابع اطالعاتي و ماخذهاي آنها مهارت درايجاد پيوند بين اطالعات برگرفته از منابع اطالعاتي و دانسته هاي قبلي خود توانايي به کار گيري و استفاده بهينه از اطالعات به دست آمده براي انجام مقصود موردنظر اطالع از مالحظات قانوني ,اقتصادي و اجتماعي مربوط به استفاده و دسترسي به اطالعات ( مثل حقوق مولف ،شيوه استناد دهي و موارد مشابه) اگر سواد اطالعاتی نداشته باشیم؟ موتورهاي کاوش چگونه کار مي کنند؟ سه جزء اصلي سازنده موتورهاي کاوش عبارتند از: نرم افزار خزنده يا روبات جستجوگر که پيوندهاي وبي را دنبال مي کند . پايگاه اطالعاتي موتور كه متشكل از كپي منابع جستجو شده است. نرم افزار پردازنده پرسشها براي جستجو در پايگاه اطالعاتي كه رابط كاربر با موتور محسوب مي شود. َAccording to Wood et al. 1995 وب پنهان چيست؟ ‏The Invisible Web انواع منابع اطالعاتي موجود در وب جهانگستر که به هر دليل خارج از حوزه بازيابي موتورهاي کاوش عمومي قرار دارند. بخشي از وب كه عمدتًا شامل منابع اطالعاتي غير متني و پوياست و به هر دليل به طور موقت يا دائم خارج از حوزه بازيابي موتورهاي كاوش قرار دارد و بازيابي اطالعات موجود در آن از طريق استفاده مستقيم از اين موتورها ميسر نمي باشد. امکان بازيابي منابع پنهان در وب پنهان يا براي موتورهاي کاوش از نظر فني ميسر نيست يا محدوديهاي مالي مانع از نمايه سازي اين منابع شده است. وب مرئي يا وب سطحي چيست؟ ‏The Surface Web or Visible Web منابع اطالعاتي موجود در شبکه جهانگستر وب که توسط موتورهاي کاوش عمومي مثل گوگل يا آلتاويستا شناسايي و نمايه سازي شده واکنون قابل بازيابي هستند را وب مرئي يا وب سطحي مي نامند . اين منابع بيشتر شامل اطالعات متني و در قالب ابرمتن مي باشند .پدلي ()2001 سئوالهاي متداول در مورد وب پنهان آيا وب پنهان واقعا پنهان و نامرئي است؟ اندازه و حجم منابع اطالعاتي موجود در وب پنهان چقدر است؟ آيا هيچ تالشي براي تخمين اندازه آن صورت گرفته است؟ با توجه به پيشرفتهاي موجود در زمينه بازيابي اطالعات آيا اندازه و حجم وب پنهان رو به كاهش است؟ آيا مي توان منابع مخفي مانده در وب پنهان را به سطح مرئي وب كشاند؟ كاربران وب چگونه مي توانند با توجه به امكانات موجود سطح دسترس پذيري اطالعات را براي خود افزايش دهند؟ انواع وب پنهان 1. Opaque Web 2. Proprietary Web 3. Private Web 4. Truly Invisible Web وب مات وب ملكي وب خصوصي واقعا پنهان ً وب نمايي از بخشهاي مختلف وب پنهان بر اساس تقسيم بندي شرمن و پرايس The Invisible Web The Opaque Web The Truly Invisible Web The Private Web Depth of Crawl Maximum Number of Viewable Results Frequency of Crawl Password Protected Pages Unconnected URLs Robots.txt Noindex Meta tag The Proprietary Web Registration Required Pages Fee-based Web Resources Formats that can not be indexed by current generation of search engines Dynamically Generated Pages Information Stored in Relational Databases Ford, N. and Mansourian, Y. (2006). “The invisible web: An empirical study of ‘cognitive invisibility’”. Journal of Documentation, Vol. 62 No. 5, pp. 584-596. هفت دليل اصلي وجود وب پنهان • Too recent to have yet been indexed • Non-text • Dynamically generated • Password protected • Not linked to • Too deep to be indexed • Simply not viewed منابع تازه افزوده شده منابع غير متني منابع پويا منابعي كه نياز به پسورد دارند  منابع عميق منابع از قلم افتاده توسط كاربر منابع فارسي منصوريان ،يزدان .)1382( .نگاهي به جنبه هاي مختلف وب پنهان :مروري بر نوشتارها .جلد دوم مجموعه مقاالت همايش وب سايت كتابخانه ها :طراحي و ارزيابي‌، تهران :دانشگاه تهران ‌24،دي .1382 منصوريان ،يزدان . )1382( .وب پنهان چيست و چه اهميتي دارد؟ نما :مجله الكترونيكي پژوهشگاه اطالعات و مدارك علمي ايران .دوره دوم ،شماره اول: ‏doc.ac.ir/data/E_J/vol2/Invisible_Web.pdf منصوريان‌،يزدان . )1383( .اينترنت پنهان و منابع اطاعاتي نهفته در اعماق نامرئي شبكه جهانگستر وب .فصلنامه كتابداري و اطالع رساني .شماره .25ص 25-42 منصوريان‌،يزدان .)1384( .تدوين مدل اطالع يابي كاربران در محيط وب پنهان: مراحل مقدماتي .فصلنامه كتاب .شماره .63ص75-86 . منابع التين s. (2000). I nformation L iter  tion . Chicago: ACRL . [Onhttp://www.ala.org/acrl/ilcomstan.html line] American L ibrary Association. Presidential Committee on Information  L iteracy (1989). F inal Report. Chicago: American L ibrary Association Bawden, D. (2001) "I nformation and digital literacies: a review of  .concepts." J ournal of Documentation, 57 (2), 218-259 Bruce, C.S. (2002). “I nformation literacy as a catalyst for educational  change: a background paper”. N ational Commission on L ibraries and I nformation Science, and the N ational Forum on I nformation L iteracy, lis.gov/libinter/infolitconf&meet/papers/b Prague, [Online] ruce-fullpaper.pdf ... ادامه منابعي التين Doherty, J; H ansen, M .; Kaya, K. K. (1999). Teaching  I nformation Skills in the I nformation Age: the N eed for Critical Thinking. L ibrary philosophy and practice 1, (2) H epworth, M . (2000). Approaches to information literacy  training in higher education: challenges for librarians. N ew .Review of Academic L ibrarianship, 6, 21-34 Society of College, N ational and U niversity L ibraries (SCON U L ). (1999) Information skills in higher education: a SCON U L Position Paper. L ondon: SCON U L .ac.uk/pubs_stats/pubs/99104Rev1.doc  )1(منابعي براي مطالعه بيشتر Bergman, M . K. (2001). "The Deep Web: Surfacing H idden ng [On-line], 7 (1) http n.html [Accessed 17 M arch, 2005] Block, M . (2004), “The Invisible Web”, a presentation for n at Batavia Public Library, [Online] http://mar en.html . [Accessed 20 September 2005] Clyde, A. (2002), “The invisible Web”, Teacher L ibrarian, 29, .47-49 Devine, J. and Egger-Sider, F. (2004), “Beyond Google: the invisible web in the academic library”, the journal of academic .librarianship, 30 (4), 265-269 H ricko, M . (2002), “U sing the Invisible Web to Teach Information L iteracy”. Journal of Library Administration , 37 (3.4), 379-386 L awrence, S. and Giles, C. L . (1998), "Searching the World .Wide Web." Science, 280, 98-100       )2(منابعي براي مطالعه بيشتر L awrence, S. and Giles, C. L . (1999), "Accessibility of .Information on the Web" N ature, 400, 107-109 M ansourian, Y. & Ford, N. (2006). “The invisible web: An empirical study of ‘cognitive invisibility’”. J ournal of .Documentation, Vol. 62 N o. 5, pp. 584-596 Pedley, P. (2001). The invisible Web: searching the hidden .parts of the Internet. L ondon: Aslib Pedley, P. (2002), “Why you can’t afford to ignore the Invisible Web”, Business Information Review , 19 (1), 23.31 Sherman, C. and Price, G. (2001). “The Invisible Web: U ncovering Information Sources Search Engines Can't .See. CyberAge Book Smith, C. B. (2001), "Getting To Know the Invisible Web". .Library Journal , 126 (11), 16-19 Walter, M . (2002), “the Invisible Web”, School Library .Journal, 49 (12), 29-29       