صفحه 1:
صفحه 2:
شیمی عمومی رشته تربیت بدا
مولف: دکتر سید احمد مير شکرایی
درس شیمی عمومی - 0 واحد - رشته تربیت بدنی
تهیه کننده : فرانک فراهانی
ارشد گروه شیمی (سازمان مرکزی)
صفحه 3:
فصل اول
ساختمان ail »مولکول و يو
صفحه 4:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
هدفهای کلی
در اين فصل دانشجو ضمن
آشنایی با تئوری اتمی ۰
ساختمان اتم و جدول تناوبی
عناصر .مفاهیم مولکول » يون
جرم اتمى © (om مولکولی »
مولء و مولاريته را
. مى آموزد
صفحه 5:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
هدفهای مرحله
يس از يايان اين فصل دانشجو
بايداصطلاحات زير را با ذكر مثال
: شرح دهد
عدد اتمی , عدد جرمی
ایزوتویی , عدد آووگادرو
جرم مولی , مولاریته
صفحه 6:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
تئوری اتمی
در سال 0060 دانشمند انگلیسی جان دالتون اولين
نظریه ائمی را ارائه داد:
0- هر عنصر از ذرات بسیار کوچکی به نام اتم
تشکیل شده است.
2 - اتمهای سازنده عناصر مختلف خواص شیمیایی
.متفاوتی دارند
در صورتی یك ترکیبشیمیایی حاصلمی - 9
3 5 آتمهای دو یبا چند عصر بایکدیگ
ترکیبشوند
صفحه 7:
صفحه 8:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
نتایج حاصل از تئوری اتمی
: قانونبقاى جرم -0)
در يك واكنش شيميايى معمولى تغيير قابل تشخيصى در
.جرم مواد روى نمى دهد
: قانوننسبتهاوثابته ©
يك تركيب هميشه متشكل از عناصر با نسبتهاى جرمى
,ثابت می باشد
صفحه 9:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
انواع مواد
:مواد را به دو دسته می توان نقسیم کرد
عناصر -4
با روشهای شیمیایی نمی توان آنها را به مواد ساده تری
,تبدیل کرد
رکییها - 9
00 تشر با تركيب ساده تر تبديل کرد
صفحه 10:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
جدول تناوبی
جدول تناوبی شامل هشت گروه است
عناصری که در این گروهها قرار گرفته انده عناصر
گروه اصلی نام دارند.
عناصری که بین گروههای و 0 قرار گرفته اند.
عناصر واسطه نام دارند
(:0)) نیکل (4)) » کادمیم (9)) اسکاندیم (2<)) آهن
فلز ات قلیایی (گروه1)) فلزات قلیایی خاکی (گروه 3)
هالوژنها (گروه ) گازهای نجیب (گروه ©(
صفحه 11:
Periodic Table
of Elements
۱۸9 |۸۵ ive ye vie vB
= eae
۳ al a a ee
۰
[ea fae) PEE ET
* Lanthanide [SS [= 1 ۳7 77
Series Ce] Pr Sm] Eu Ho tm] yb | Lu
+ Actinide 93 7 =
Series ‘Th {Pa
Legend - click to find out more...
Li -solid Br - liquid
2 Transition Metals Rare Earth Metals —-Halogens.
| | Alkali Metals Alkali Earth Metals Other Metals ۳ Inert Elements
صفحه 12:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
ترکیب ها
از واکتش عناصر با هم ترکیب ها بوجود می آی
مانند:
. داروهاء پلاستیکها» الیاف » کودها» حشره کشها
خواص فیزیکی و شیمیایی ترکیب با عناصر تشکیل
.دهنده اش تفاوت زیادی دارد
صفحه 13:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون ترکییها
هم کلر و هم سدیم دو عنصر واکتش Jy
| خوردن هستند ولی
نه گاز است و نه فلز» بلکه ماده جامد سفید رنگی
. است که وجود آن در غذای روزانه انسان لازم است
صفحه 14:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
اجزای سازنده ام
دانشمندان یونانی معتقد بودند که اتم جز
تقسیم ناپذیر است.
sala ga lochs
ج . ج . تامسون ارنست رادرفورد و
رابرت میلیکان
آقعیت رسیدند که اتم از اجزای
تشکیل شده است .
صفحه 15:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
Neutron
اجزای سازنده ai
صفحه 16:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون الکترون
برای نخستین بار» وجود ذرات کوچکتر
عبور الکتریسیته از گازها در فشار کم
بدين منظور دستكاه (لوله اشعه كاتدى ) مورد ا
.قرار كرفت
(-)] Bleotrically chatped plates
صفحه 17:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
اشعه کاتدی
اگر لوله به اندازه کافی از هوا تخلیه شود جرا
الکتریسیته از طرف کاتد به طرف آند به صورا
.جریانی از الکترونها برقرار می شود
این جریان الکترونی » كه به صورت نور رنكى
.مشاهده می شود اشعه کاتدی نام دار د
صفحه 18:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
الکترونها(آزمایش تامسون)
تامسون نشان داد که اشعه کاتدی جر .۱ ۳
.باردار منفی است و او اين ذرات را الکترون نامید
کول ب 10-9* 6.909= whe
اين واقعيت که اين نسبت مستقل از نوع گاز داخل
لوله بوده و ثابت است » نشان می دهد که الکترون
لك ذره بنيادى و مشترك در تمام» اتمهاست
06
صفحه 19:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
آزمایش میلیکان( تعیین بار وجرم الکترون)
میلیکان با اندازه گیری سرعت سقوط قطرات روغن
باردار در يك میدان الکتریکی بار الکتریکی اين قطرات
.را تعيين نمود
ميليكان مشاهده نمود كه بار الكتريكى قطرات روغن
هميشه مضرب است . .4 * 40 ٩۶ صحيحى از
jac
.با مشخص شدن بار الکترون جرم آن نیز مشخص شد
ب ۶ 0 *010. عم
صفحه 20:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
طرحی از دستگاه مورد | ستفاده.
( تعیین بار وجرم الکترون)
Source of X rays
(ionizing radiation) Niewing
/ microscope
صفحه 21:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
هسته اتم » پروتون و نوترون
آزمایش رادرفورد
*بمباران قطعه کوچك و نازکی از طلا با باریکه ای از
ذرات آلفا.
*نشان دادن میزان پراکندگی ذرات توسط صفحه
فلوئورسان سولفید روی.
"اغلب ذرات آلفا »بدون تغییر و پراکنده شدن »از صفحه
8 ور ی کنند و فقط تعداد کمی با انحراف
زیاا آز هسته عبورمی کنند یا بطور کامل برمی گردند.
eq
صفحه 22:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
طرحی ازآزمایش رادرفورا
و
2100
“@ ©
تدده
6 ۱
صفحه 23:
ل ساختمان اتم ؛مولکول و یون
نتایج آزمایش رادرفورد
در همه اتمها يك هسته مرکزی با مشخصات زیر وجود
:دارد
الف ) بار مثبت دارد به طوری که بزرگی آن برابر با
.مجموع بار الکترونهای آن اتم است
ب ) این هسته بیش از 00/0 درصد جرم کل اتم را
.تشکیل می دهد
ج ) قطر هسته فقط در حدود 0)ر()درصد قطر ail
.است
ea
صفحه 24:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
مدل های اتمی
0 - مدل اتمی رادر فورد
صفحه 25:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون ی
صفحه 26:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
صفحه 27:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
Inside an (aS ee a 5
PAC) 8 .لست
سته شاملم
پروتونها و نوترونها
لبر الكترونئ -9
اللكترون
صفحه 28:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
شمای دیگری از مدل جدید اتمی
ea
صفحه 29:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
هسته اتم
: هسته هر اتم از دو نوع ذره تشکیل شده
پروتون. که جرم آندر حدود جرم سبکترینلتم -1)
. یعنيهیدروژنلست بار هو پروتون+) لست
رون» که بدونبار لست, جرم آندر حدود - ©
.جرم پروتونلست
صفحه 30:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
عدد اتمی
تعداد پروتونها در هسته < عدد آتمی
تعداد پروتونها < ر»
تعداد پروتونها-تعداد کترونها
هه
صفحه 31:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
عدد جرمی
تعداد نوترونها + تعداد پروتونها < عدد جر:
تعداد پروتونها+ تعداد نوترونها <)
به عنوان lie : عدد جرمی اتمی که در هسته
دارای ۳۴ پروتون و (00 نوترون است
است
۲+۵0 9
صفحه 32:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
نشانههای اتمی
عدد جر می معلد نمی عدد جرمی عدد اتمی
17 35,45 11 22,99
Clorine - Cl Sodium - Na
9 ۳
9e
صفحه 33:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
ایزوتوپها
اتم هایی که عدد اتمی یکسان ولی عدد جرمی متفاوت
. دارند ایزوتوپ نامیده می شوند
اتم هیدروژن سبك (فراوانترین اتم هیدروژن ) فاقد
.نوترون در هسته است
اتم هیدروژن دیگر» دوتریم است که در هسته دارای
يك نوترون می باشد
در سومین نوع اتم هیدروژن » تریتیوم » هسته دارای
دو نوترون است
90
صفحه 34:
ل ساختمان pil ,مولکول و یون
3 شمای
صفحه 35:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
شمای ایزوتوپهای هیدروژن
سه نوع اتم هیدروژن وجود دارد که
عدد اتمی همه آنها » است ولی از نظر
.تعداد نوترون با هم تفاوت دارند
صفحه 36:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
نمایش ایزوتوپهای مختلف هیدروژن
قرار گرفتن سه ذره بنیلای
The Nuclei of the Three Isotopes of Hydrogen
Protium Deuterium Tritium
1 proton 1 proton
1 neutron
صفحه 37:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
مولکولها و یونها
اکثر عتاصر به قدری فعال اند ۳۳۲
. صورت آزاد وجود داشته باشند
عناصر با خودشان و با عناصردیگر ترکیب مى شوند و
اجزای پیچیده تری را به وجود می آورند که مولکول نام
. دارد
8 ای ساختمانی ماده می باشند که از اتمها
.تشكيل شده اند
صفحه 38:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
مولکول
يك مولکول متشکل از دو یا چند اتم است که به وسیله
اتصتالهای محكمي به یکدیگر ۳۳۸
.این اتصالهای محکم پیوند شیمیایی نام دارد
بسیاری از عناصر به صورت مولکولهای دو اتمی یافت
.می شوند
مواد مولکولی دیگر متشکل از مولکولهای پیچیده تری
. لالس متنك
90
صفحه 39:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
مولکولهای پیچیده
مولکول آب متشکل از بك اتم اکسیژن ۲۶
که باکر ثم مار وان ۰۵ ۱۳۰
۳
و
در مولکول آمونياك ۰ يك اتم نیتروژن مركزى به سه
. اتم هیدروژن متصل است
متان . که جزو اصلی در گاز طبیعی است » متشکل
از مولکولهایی است که در آن يك اتم کربن مرکزی با
چهار اتم هیدروژن پیوند دارد
90
صفحه 40:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
شمایی از مولکول آب
صفحه 41:
ساختمان اتم ,مولکول و یون
شمای یک مولکول پیچید
صفحه 42:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
در صورت مصرف انرژی کافی ۰ می توان
.یا چند الکترون را از اتم (يا مولکول ) خارج ؟
بعضی از اتمها می توانند با گرفتن ن الکترون به
ذرات منفی تبدیل شوند که از اتم اولیه اندکی
.بزرگترند
.این ذرات باردار یون نامیده می شوند
, متبت کاتیون و یون منفی آنیون نام دارد
صفحه 43:
ان اتم ,مولکول و یون
صفحه 44:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
ترکیبات یونی
ترکیبات پونی از مجموعه کاتیونها و آنیونها تشكيا
شده اند به طوری که مجموع بارهای مثبت و منفی با
. یکدیگر برایر است
به عنوان مثال : » نمك طعام (کلرید سدیم )۰ از
تعداد مساوی یونهای سدیم و کلرید تشکیل شده است
صفحه 45:
صفحه 46:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
شبکه کلرید سدیم
صفحه 47:
ل ساختمان اتم ؛مولکول و یون
جرم اتمى
با استفاده از كميتى كه به آن جرم اتم مى كوييم
. اتمی نسبی عناصر را تعیین می کنیم . .
یعنی يك اتم نسبت به اتم دیگر چقدر سنگینتر یا سبکتر
. است
سپس » با استفاده ازکمیت دیگری که عدد آووگادرو
نام دارد.
, توانیم جرم واقعی هر اتم را تعیین کنیم
صفحه 48:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
جرم اتمی » مقیلس کرین-9.
بیان جرم اتمهای گوناگون برحسب جرم کربن -
و يك دوازدهم ان برابرنى.2.- 0
جرم اتمی عناصر و فراوانی ایزوتوپی » ایزوتوپهای آنها
هر ایزوتویی جرم اتمی خاص خود را داراست
1 و جرم یک ام
ين جرم ایزوتویهای آن اتم با احتساب درصد فراوانى
الت
صفحه 49:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
جرم اتمی و فراوانی ایزوتوپی
.جرم اتمی کرین 4۵ نیست بلکه 60 8 ۳
عنصر کرین در حالت طبیعی مخلوطی از دو ایزوتوپ
»است
اتمهایکربنی لتمهاوکرین 900 للم م۹۹
99%
همیل مقدار اتم کربن با جرم اتمی9) سبب بیشتر شدن
.,جرم آتمی كربن از ©) مى شود
صفحه 50:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
کاربرد دستگاه طیف سنج جرمی
با استفاده از این دستگاه » جرم اتمی و فراوانی ایژوتوپی
. عناصر با دقت بسیار زیاد تعیین می شود
ch عامل محدود کننده در تعیین دقیق جرم اتمی عناصر
تفاوتهایی است که در فراوانی ایزوتوپی بعضی از
,.عناصر دیده می شود
هه
صفحه 51:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
دستگاه طیف سنج جرمی
jons accelerate magnetic field
filament current
jonisen tee gx
jons separated by mass
صفحه 52:
ل ساختمان اتم ؛مولکول و یون
جرم اتمها
سه ظرف را تصور کنید که در یکی 00)ر 16) گرم
کربن در دومی 9()ر 00 گرم گوگرد و در سومی
,۰ 09 گرم مس وجود دارد
به نطر شما ويزكى مشترك اين سه طرف جيست ؟
البته آنها جرم يكسانى ندارند و ظاهرا نيز به يكديكر
:شبيه نيستند جرم اتمى
و وبه ترتیب ۰96/85 1059 ۱00۰959 19
Ge Ou
اع
صفحه 53:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
عدد آووگادرو
ویژگی مشترك هر سه ظرف این است که
محتوی().اتم از عناصر مربوطه می باشند.
این عدد »عدد آووگادرو نام دارد
02*099
صفحه 54:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
مول
گروهی از اتمها یا مولکولها که تعداد آنها
0 37703
لستيكمولاز آنلتم با مولکولمی باشد .
يك مول اتم هیدروژن < ۹۹۵0 * ©02/ © انم
هیدروژن
يك مول مولکول هیدروژن < ۹۹۵0 * OSI
مولکول هیدروژن
يك مول مولکول آب < ۹۹00 * 0/0() مولکول آب
۰ يك مول الکترون < ۹۹۵0 * ©/©0 الكترون
صفحه 55:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
جرم مولی» جرم فرمولی
)- جرم مولى جرم يك مول از هر جسم را بر حسب گرم
بیان می کند و واحد آن نیز گرم بر مول است.
جرم فرمولی همانند جرم اتمی بدون واحد بوده و از
نظر عددی برابر جرم مولى است.
9- برای دانستن جرم مولی ماده ای لازم است فرمول آن
جسم را بدانیم.
به عنوان متال » جرم فرمولی آب 0/ 00 است » در
صورتی که جرم مولی آن06/ 40 گرم بر مول است .
eG
صفحه 56:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
تبدیل مول به گرم و بر عکس
6- برای تبدیل مول به گرم لازم است آن را در جرم
مولکولی ( جرم فرمولی ) ضرب کرد .
مثال : 2 مول دی اکسید کربن 6 - ۳ 5
2 برای تبدیل گرم به مول نیز باید مقدار ترکیب بر
حسب گرم را بر وزن مولکولی ( وزن فرمولی) آن
ترکیب تقسیم کرد .
مثال: با توجه به اینکه وزن مولکولی دی اکسید گوگرد
۴ است ۰ 056 گرم از آن جسم برابر 6/0 مول
خواهد بود.
30
صفحه 57:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
مولاریته
مولاریته یک محلول یعنی تعداد مولهای حل شده در
. لیتر محلول
:این تعریف را می توان با رابطه زیر بیان کرد
جم محلول برحسب لیترتعداد مولهای ترکیب حل شده
< مولاریته
صفحه 58:
ل ساختمان اتم ,مولکول و یون
برای تهیه محلول با مولاریته مشخص مقدار
ترکیب مورد نیاز را دقیقا توزین کرده در يك
فلاسكك حجم سنجی (بالن ژوژه ) می ریزیم در بالن
مقداری آب می ریزیم و يس از حل تركيب » حجم
. محلول را تا علامت مشخص می رسانیم
۱
6
eo
8
صفحه 59:
صفحه 60:
فصل دوم مولكولهاى آلى
هدف كلى
در اين فصل ¢ دانشجو با مهمترين تركيبات
el آشنا مى شوا دء
ویژگیهای کلی ساختاری هیدروکرینها و
ترکیبات عاملی مهم را فرا مي گیرد»
شهای سنتزی مهم را در مواردی
. می آموزد
صفحه 61:
فصل دوم مولکولهای آلی
هدفهای مرحله ای
يس از يايان اين فصل دانشجو بايد
:تواناييهايى زير را به دست آورده باشد
سه نوع هيدروكربن اشباع شده » اشباع
نشده و آروماتيك را با ذكر جند مثال از
. هر كدام شرح دهد
صفحه 62:
فصل دوم مولکولهای آلی
اصطلاحات و واژه های کلیدی
شیمی آلی بخشی از شیمی است که با ترکیبات کرین سر
.و کار دارد
,ساده ترین ترکیبات آلی هیدروکربنها هستند
هیدروکربنها فقط متشکل از دو عنصر کربن و
.هیدروژن هستند
بسته به ماهیت پیوند کربن - کربن » هیدروکربنها به
:سه دسته تقسیم می شوند
اشباع شده » اشباع نشده و آروماتيك
ae
صفحه 63:
فصل دوم مولكولهاى آلى
هيدروكربنها
+ الكانها: ييوندهاى ساده هيبريداسيون 570
٠ سيكلو آلكانها:كربنها تشكيل حلقه مى دهند
GPS الكن:ييوندهاى دوكانه هيبريداسيون ٠»
٠ سیکلو الکن:پیوند دوگانه داخل حلقه
الکین:پیوند سه گانه هیبریداسیون 96۳)
تیک :حاوی اتمهای بنزن
صفحه 64:
فصل دوم مولکولهای آلی
فرمول الکانها
۰ همه دارای پیوندهای ساده 6-6
+ اشباع شده با هیدروژن
* فرمول بسته وبرننا60
* همولوكهاى آلكان: 9/11 ( ىا 0) :1 ©
* فرمول بسته يكسان در آلكانهاى شاخه دار
ميقيق | انمي
rt ۷9
Butane, Eo
صفحه 65:
فصل دوم مولكولهاى آلى
نامگذار ی آیوپاک
* پیداکردن بزرگترین زنجیره متوالی
+ شماره گذاری کرین ها ازنزدیکترین به شاخه شروع
age
* با استفاده از تعداد کربن های متصل به زنجیرنام
شاخه های متصل را تعیین میکنیم.
استخلافات بر اساس الفبا مرتب شود.
استخلافات یکسان از الفاظ دی تری و غیره
صفحه 66:
فصل دوم مولکولهای آلی
بلندترین زنجیر
5 تعداد کربن ها رادر بلندترین زنجیر حساب
۰ اگر دو زنجیر با اتمهای كرين يبكسا 51777117
آن زنجیر انتخاب شود که استخلاف بیشتری دارد.
'CH- CH,— CH;
a] |
‘CH CH,—CH,— CH;
CH,
صفحه 67:
فصل دوم مولکولهای آلی
شماره گذاری کربن ها
* از طرفی شروع میکنیم که به استخلاف نزدیکتر |
۰ اگر دو استخلاف درموقعیت یکسان BY
استخلاف بعدی را در نظر می گیریم.
و
oes 3.4 5 1
حول رش مر
111
صفحه 68:
فصل دوم مولکولهای آلی
آلکانها با فرمول عمومی OWene
ساده ترین و فراوانترین آلکانها عبارت ۲۰۱ ۳۲
اتان و پروپان
30
صفحه 69:
فصل دوم مولکولهای آلی
مولکول متان
Ly Tetrahedral
Tetrahedral
Electron Pair
Geometry
Molecular Geometry -
2005 6 ,هروه ع
سس
صفحه 70:
فصل دوم مولكولهاى wal مولكوا J اتان
Ethane Tetrahedrons
CH3CH3
Molecular Geometry
©. Ophardt, 2003,
صفحه 71:
فصل دوم مولکولهای آلی
©. Ophardt, ©. 2003
مولکول پروپان
Propane
Three overlapping
tetrahedrons
CH3CH2CHs
Hee
بهن
HHH
صفحه 72:
فصل دوم مولکولهای آلی
نامگذاری گروههای الکیل
0 بطح - 0<
هون بات بسو 0/1101 *
isobutyl انرصع م مح ما كن 0ن را0 *
* CU,CU.CU.CWe-, thw
CH
CH:-CH—CH, CH;—CH-CH,—CH; أ عبر
isoprop secbutyl | terbuty
8
صفحه 73:
فصل دوم مولكولهاى آلى
گروه پروپیل
45
HH HHH
3 دم
H nl] a
O-Propt
كربن نوع اول
صفحه 74:
OLS نوع اول
فصل دوم مولكولهاى آلى
كروه بوتيل
صفحه 75:
2
3
3
ey
3
فصل دوم مولکولهای آلی
گروه ایزوبوتیل
صفحه 76:
فصل دوم مولکولهای لی
يزومر ساختارى و آلكانهاى شاخه لير
تركيباتى كه فرمول مولكولى يكسان اما ساختار 1١
مولكولى متفاوت دارند را ايزومرهاى ساختارى
اه
بوتان و ©-متيل پروپان(ایزو بوتان) ایزومرهای
خراص فيزيكى و شيميايى Has Jie
+4 ویو
Isobutane Butane
صفحه 77:
فصل دوم مولکولهای آلی
ایزومرهای ساختاری پنتان . .
= 2-methylbutane __ 2,2-dimethylpropane
| CH:
CH; ee
i ph, ص CHsCCHs
CH3CHCHCH3 1 | tu,
1 |
Isomers
صفحه 78:
فصل دوم مولکولهای آلی
خواص عمومی آلکانها
#نیروهای بین مولکولی در آلکانها بسیار ضعیف است
*اين مولکولها قطبیت بسیار کمی دارند.
*دمای جوش آلکانها عموما پایین است و فقط بر اثر
افزايش وزن مولکولی بالا می رود.
#معمو لا دمای جوش آلکانهای شاخه دار از دمای جوش
ایزومرهای راست زنجیر آنها کمتر است .
“اين نشانه اى از ضعيفتر بودن نيروهاى بين مولکولی
در هیدروکربنهای شاخه دار است .
70
صفحه 79:
فصل دوم مولکولهای آلی
خواص فیزیکی
= ین
« دانسیته :کمتر از یک گرم در میلی لیتر
٠ نقطه جوش باافزايش تعداد کربن افزايش میابد(برای
ترکیبات شاخه دار کمی کمتر است).
نقطه ذوب هم با افزايش تعداد اتمها افزایش
صفحه 80:
فصل دوم مولکولهای آلی
نقطه جوش آلکانها
آلکانهای شاخه داردارای سطح تماس
بنابراین نیروی بین مولکولی ضعیف. تری:
CH;—(CH;),,— وال
a
CH;
3
CH (CHa) CH
20
100 isoalkanes CH,
10 15
number of carbon atoms
5
boiling point (°C)
صفحه 81:
فصل دوم مولکولهای آلی 1
نقطه ذوب الکانها
آلکانهای شاخه داربهتر در شبکه کریستالی قرا
در نتیجه نقطه ذوب بالاتری دارند..
even numbers
melting point (°C)
\
‘odd numbers
5 10 15
number of carbon atoms _
صفحه 82:
فصل دوم مولكولهاى آلى
موارد استفاده از آلكانها
گزرگز یا foe
» 6 سوختمايع :م ©سي (LPC)
٠ بنزين:0-ن0
سوختوولپیما رحس ,كازوييل:ى 0-0 ٠
وغنرولنكننده, روغنهاىحرارتى: Oyen ©
صفحه 83:
فصل دوم مولکولهای آلی
واکنشهای الکانها
* سوختن
2CHCHCHCH, + 130, Pt. gco, + 1010
* کراکینگ و هیدروکراکینگ
heat or light
CHCL + CHiCh + CHCh + 0Ch
٠ هالوژناسیون
catalyst
long-chain alkanes ~~", ~shorter-chain all
CH, + Ch
وه
صفحه 84:
فصل دوم مولكولهاى آلى
هيدروكربنهاى اشباع
در هيدروكربنهاى اشباع نشده » حداقل يكى از
پیوندهای کربن - کربن
در مولکول » پیوند چند گانه (دو گانه یا سه گانه )
صفحه 85:
فصل دوم مولکولهای آلی
آلکنها با فرمولعومی, ما0
ءدر مولکول آلکنها يك پیوند دوگانه کربن - کربن وجود دارد.
* دوپیوند یکی پی و دیگری سیگما دارد.
زاویه بین پیوندهای اين کربنها و اتمهای متصل به آنها
0030 درجه است.
هه
صفحه 86:
فصل دوم مولکولهای آلی
توضیح در باره اربیتالها
* کربنها هیبریداسیون ©6005 دارند. 1
* زاویه حدود (000) درجه است.
* اربیتال غیر پیوندی ندارد.
٠» مولکول اطراف پپوند دوگانه مسطح است.
پیوند های پی در اثر همپوشانی اربیتالهای م موازی
صفحه 87:
a دوم مولکولهای آلی
طول و زاويه بيوند
eek er
H
5-2
UE ac
ethylene ethane
هیبرید اربیتالها خصلت بیشتری دارند. ٠
باعث نزدیکی بیشتر اتم های کربن بهم دیگر
با اربیتالهای (۳) افزایش می یابد.
ul O=O0-W .
است.
116.6°
صفحه 88:
فصل دوم مولکولهای آلی
©. Ophad, ©. 2003
مولکول اتیلن
Trigonal Planar
/ ۱
Molecular Geometry
ساده ترین آلکن
Ethene or
Ethylene
۲۱۵626۲۷2
H
ee
۲
a
صفحه 89:
فصل دوم مولکولهای آلی
مولکول پروپن
Propene
Two trigonal planar
= and
لاا ادر one tetrahedral center
Molecular Geometry
©, Ophardt, ©, 2003,
صفحه 90:
فصل دوم مولکولهای آلی
مولکول 0 متيل -© بوتن
2-methyl-2-butene
i
CH3C=CHCH3
©. Opharat,o. 2008
صفحه 91:
فصل دوم مولكولهاى آلى
كروههاى استخلافى الكن
CH = CH, -
vinyl
(ethenyl)
CH. =
CH, - CH = CH, - :
allyl ) (
(2-propenyl
صفحه 92:
فصل دوم مولكولهاى آلى
نامهاى متداول
* معمولا برای مولکولهای کوچک مورد استفاده قرار می
برای مثال:
صفحه 93:
فصل دوم مولکولهای آلی
خواص فیزیکی آلکن
* نقطه جوش پایین دارند وبا افزایش جرم نقطه جوا
میابد.
+ الکن های شاخه دار نقطه جوش پایین تری دارند.
صفحه 94:
فصل دوم مولکولهای آلی
خواص فیزیکی آلکن ها
* پیوند های پی قطبش پذیر هستند بنابر این برهم
کنش های دوقطبی-دوقطبی میتواند در آنها رخ
دهد
*گروههای الکیل به پیوند های دوگانه الکترون
میدهندوبنابراین ممان دوقطبی کوچکی دارند.
or
صفحه 95:
فصل دوم مولکولهای آلی
روشهای صنعتی تهیه آلکنها
+ کراکینگ کاتالیزوری نفت خام.
-زنجیر بلند آلکان با یک کاتالیزورحرارت داده
می شودبرای تبدیل شدن به یک الکن و آلکان کوتاهتر.
- مخلوطهای پیچیده ای از محصولات تشکیل ميشود.
۰ هیدروژن زدایی از آلکانها.
- هیدروژن بوسیله گرما,کاتالیزوربرداشته شده است.
واکنش گرماگیر است.
۰ هیچیک از اين روشها برای روشهای آزمایشگاهی مناسب
نیست
وه
صفحه 96:
فصل دوم مولکولهای آلی
ءدر مولکول آلکینها يك پیوند سه گانه کرین
وجود دارد.
* ساده ترین آلکین » استیلن است .
*پیوند سه گانه در استیلن و سایر آلکینها متشکل از يك پیوند
سیگما و دو پیوند پی است .
یه بین پیوندهای این کربنها و اتمهای متصل به آنها
0رجه است .
صفحه 97:
فصل دوم مولكولهاى آلى
صفحه 98:
تسد متاك مولكول استیلن 7
Linear
Rane
Molecular Geometry
صفحه 99:
فصل دوم مولکولهای آلی
هیدروکربنهای آروماتیک
*هیدروکربنهای آروماتيك شامل بنزن و مشتقات آن و
ترکییات مشابه با آن است .
*بنزن مایعی است که در دمای 000 درجه می جوشد .
*فرمول مولکولی آن نشان دهنده اشباع نشدگی بیشتر
5
ام از نظر خواص با آلكنها يا آلكينها تفاوت زيادى
دار ۱۳
هه
صفحه 100:
فصل دوم مولكولهاى آلى
كشف بنزن
»* اولين بار در سال 19060 بوسیله مایکل فاراد
جدا و نسبت كربن به هيدروزن 0:0 مشخص شد.
* در سال 006۴ توسط ايلهارد ميد شرليج سنتز
و فرمول مولکولی آن مباالم) تعیین شد.
٠ دیگر ترکیبات وابسته با نسبت كربن :هیدروژن
که دارای بوی خوش هستند وجز ترکیبات
صفحه 101:
فصل دوم مولکولهایآلی
ساختار حلقه اى 55ل
ککوله » شيميدان آلمانى ٠ اولين كسى بود كه خوا
را ما كروت :
وساختاری حلقه ای با پیوندهای دوگانه يك در میان برای
آن پيشنهاد نمرد
صفحه 102:
فصل دوم مولكولهاى آلى
ساختار حلقه اى ككوله
صفحه 103:
فصل دوم مولکولهای آلی
7 ساختمان رزرتا ۳
: آنچه که از این ساختار استنباط می شود این است که .
الف ) در هر گوشه این شش ضلعی یک اتم کربن
وجود دارد .
ب ) به هر اتم کرین یک اقم هیر ۳
) دایره وسط حلقه نشان دهنده شش الکترون غیر
. مستقر است
ie 397A
0
H 120
صفحه 104:
فصل دوم مولکولهای coll
چند هیدروکربن آرو:
)( - 0
Benzene
1
CHs a= CH oH CHs
"2 0 0
Benzene Toluene Xylene Styrene Cumene
Coty 2 ولاعوللو© CoH (CH3) CoHsCoHs عولاوعولاب
صفحه 105:
فصل دوم مولکولهای آلی
هیدروکربنهای آروماتیک مشتق شتق شده از بنزن
anthracene
phenanthrene
09
صفحه 106:
فصل دوم مولکولهای آلی
نامهای متداول مشثقات بنزا
OH CH NEB OCH3
phenol toluene aniline anisole
i i i 9
of << © WET © OH ©
styrene acetophenone benzaldehyde benzoic acid
oo
>
صفحه 107:
صل دوم مولکولهای آلی
مشتقات دی متیله در مو
ارتوءمتا و باراى بنز
0
ii ۳
و
و
1
CH,
(ai) عم
صفحه 108:
فصل دوم مولکولهای آلی ۱
بعضی از هیدروکربنهای آروماتيك مانند نفتالن » دو
.يا چند حلقه بنزنی دارند که به هم جوش خورده آند
بعضی از اين نوع ترکیبات سرطان زاهای شناخته
. شده ای هستند
key campound
moder OHs mothbatis oe
"oO ee
و cere Hopithatene OO
Biate) ام
و6
ON NOz
Trintrototuene
Gun
NOs
صفحه 109:
فصل دوم مولکولهای آلی . . , .
خواص فیزیکی
* نقطه ذوب: از الکانها متقارن تر است ودر شبکه کر
بهتر قرار میگیرد بنابر این نقطه ذوب بالاتری دارد.
* نقطه جوش : با توجه به ممان دوقطبی برای ترکیبات دو
استخلافه بنزن
pry > weta > poro
ودانسيته: چگالی بیشتر از ترکیبات غیر آروماتیک و کمتر
صفحه 110:
فصل دوم مولکولهای آلی
مولکولهای آلی دارای اتمهای کلر» اکسیژن و
نیتروژن
برخى تركيبات آلى علاوه بر كربن و هيدروزن »
اتمهاى ديككرى مانند كلرء اكسيزن ٠» نيتروزن »
,گوگرد یا فسفر نيز دارند
در اين مولکولها و در همه مولکولهای آلی دیگر اين
نویژگیها وجود دارد
8 [ گر یک پیوند کووالانسی تشکیل مى دهد
8 كين دو بيوند كووالانسي تشکیل می دهد
چ ) 78 آثم تیتروژن سه پیوند کووالانسی تشکیل می دهد
صفحه 111:
فصل دوم مولکولهای آلی
گروههای عاملی
مولکول که گروه عاملی نام دارد» ویژگیها و
. خواص مشخصی را در ترکیب ایجاد می کند
اسید ها 0004 4
استرها 000068
آمینها 07۷6 )٩
صفحه 112:
فصل دوم مولکولهای آلی
تركيبات آلى کلردار
ساده ترين تركيبات كلردار با جایگزین کردن
هيدروزنهاى متان » به وسيله كلر حاصل مى شوند
صفحه 113:
فصل دوم مولکولهای آلی
کلروفرم » تتراکلرید کربن» دی کلرومتان و و ا)و-
.تری کلرواتان بعنوان حلال بكار مى روك
ON os نامرد
صفحه 114:
فصل دوم مولکولهای آلی
اغلب ترکیبات آلی کلردار سمی اند
د.د.ت یادی کلرو دی فنیل تری کلرو اتان
۲ حشرهآکش سم ۳
صفحه 115:
فصل دوم مولكولهاى للى
صفحه 116:
ru مایت رس دوه li
*دیوکسین: یک ترکیب سمی و خطرناک ۲
#دیوکسین: يك اصطلاح کلی است که حدود PS
ترکیب آلی کلردار راشامل می شود .
oclell سمی و خطرناك است و
2 ایی از خاك و آب را آلوده کرده است .
صفحه 117:
فصل دوم مولکولهای آلی
صفحه 118:
فصل دوم مولکولهای آلی
ترکیبات آلی دارای هالوژنهای دیگر
*ترکیبات آلی دارای هالوژنهای دیگر (بعنی فلونور»
برم و ید) نیز تهیه شده اند وبعضی از آنها دارای
اهمیت زیادی نیز هستند:
از قبیل فریونها که به عنوان گاز سرد کننده در یخچال
مرف می شوند
ترکیب دیگر» 6 7- دی برمو متأن است که به
8 عفونی کننده ۶ مصرف می شود برای
ات سرطان زا است
صفحه 119:
فصل دوم مولكولهاى آلى
الكلها
*اگر در هیدروکرین به جای یک يا جند هيدروزن
عاملی
- را1).جایگزین شود الکل به دست مى ايد
*ساده ترین و در عين حال مهمترین الکلها عبارت اند
از:
الكل (متانول ) و اتيل الكل (اتانول)
صفحه 120:
فصل دوم مولكولهاى آلى
متيل الكل (متانول )
:متانول ساده ترين الكل مى تواند از
*حرارت دادن چوب (بدون حضور هوا) تهیه شو!
كه به اين دليل به آن الکل چوب هم می گویند.
*همچنین متانول می تواند از گاز آب
"(مخلوط مونوکسید کربن و هیدروژن) در حضور
زگرهای اکسید کرم وروی و در دمای 9600
و فشار ۵000 آتمسفر تهیه گردد.
صفحه 121:
فصل دوم مولکولهای آلی
متيل الكل (متانول )
متانول بعنوان سوخت جتءحلالء ماده اوا
.جندين فرايند صنعتى مصرف مى شود
©
سمی است و مصرف آن سبب
گوری یا مرگ می شود
صفحه 122:
فصل دوم مولكولهاى آلى
اتيل الكل (اتانول)
اتانول دومين الكل بسيار مهمى است كه معمولا
تخمير غلات يا قند ميوه ها يا روشهاى صنعت
. ( آب دادن به اتيلن در حضور اسيدها ) تهيه مى شود
2
a
H.-H.
صفحه 123:
فصل دوم مولکولهای آلی
اتيل الكل (اتانول)
صفحه 124:
فصل دوم مولکولهای آلی
تهیه و مصرف الکلهای دیگر
*اتیلن گلیکول يك ضد یخ است .
» گلیسرول نیز محصول جانبی صنایع صابون
سازی و پاك کننده هاست .
٠ اين ترکیب مایعی است با مزه شیرین که در
صنایع داروسازی پلاستيك و مواد منفجره
(نیتروگلیسرین ) به کار می رود .
or
صفحه 125:
فصل دوم مولكولهاى آلى
1 اسیدهای کریوکسیلیک
* اسیدها ترکیباتی هستند که دارای گروه عاملی کر
((COOW- situs
* ساده ترین این ترکیبات اسید استیک است.
٠ در اثر واكنش اين تركيبات با باز سود سوزآور نمك سديم
اسيد تشكيل مى شود.
٠» نمكهاى اين اسيدها كاربردهاى مهمى دارند. سديم يروييونات
و كلسيم يروبيونات بعنوان ضد كيك به نان وينيراضافه
نمك سديم اسيدهاى كربوكسيليك با زنجير بلند
صفحه 126:
فصل دوم مولكولهاى آلى
نامكذارى 106*90 اسیدهای کربوکسیلیک
۶ جرا از له برداشته و لب عنم را
جایگزین می کنیم.
* کربن کربوکسیلیک اسید کربن شماره یک است.
clo
مین
5 من جاموللن- avid
صفحه 127:
فصل دوم مولکولهای آلی
ساختمان کربوکسیل
* کربن هییریداسیون گر دارد.
٠ زاویه پیوند نزدیک Sul 4a ICO
OHO LOMW- * بصورت يوشيده است اربيتالهاى بى با
اربيتالهاى زوج الكترون غير ييوندى اكسيزن هميوشانى دارد.
صفحه 128:
فصل دوم مولکولهای آلی
پایداری رزونانسی
صفحه 129:
فصل دوم مولکولهای آلی
نمک های کربوکسیلیک اسید
٠ هیدروکسید سدیم پروتون را برای تشکیل نمک جدا
عن اكد
* جدا كردن اسيد قوى مانند 1!|,0(1 دوباره ايجاد
كربوكسيليك اسيد مى نمايد.
0 0
NaOH oe
—OH — > CH—C—O Na
هه
HCl
=
للم
صفحه 130:
فصل دوم مولكولهاى آلى
استرها
٠ يك استر از واكنش بين يك الکل و اسید آلی:
مى شود.
۰ استرها دارای گروه عاملی
- 6060 - . هستند
«بيشتر استرها خوشبو هستند و بوی میوه ها را
دارند.
* بوتیل استات بوی موز میدهد.
صفحه 131:
فصل دوم مولکولهایآلی
نامگذاری استرها
٠ استرها بصور تج زوارودطم- اروك نامكذارى مى عوند.
٠» آلكيل از الكل و كربوكسيلات از كربوكسيليك اسيد كرفته
مى شود.
CH «OO
همیب
acetate اریز
که ارمسماواب- 5
صفحه 132:
فصل دوم مولكولهاى آلى 9 7
سندر استر ها
0 + سا« ۲
nia + R'OH——»> 08 + ۲
جل وله لس
چم 1۳ 2
ROH» 0 + 60 + لصو
جل رای لس
۳ با + CEN, nf OCH
صفحه 133:
فصل دوم مولکولهای آلی
واکنش استرها
HO
al on + RO
R'OH, 1
eet بد سر 0
Hor OR" on
nto ENED
[Qual چم
)2(0 5 3
۱ )1(2 ۷
(HO 7 fe R
a knee + RO
صفحه 134:
فصل دوم مولکولهای آلی
کاربرد استرها
* استرها در تهیه مواد معطر » مواد اولیه پلاستیکها
وپلی استرها ونیز بعنوان حلال کاربرد دارند.
* چربیهای حیوانی و روغنهای گیاهی استرهای
اسیدهای کربوکسیلیک بلند زنجیر با گلیسرین هستند.
000 > کننده در ساختار استرها می توانند
اشباع شده يا غير اشباع باشند.
or
صفحه 135:
فصل دوم مولكولهاى آلى
آمين ها
«آمينها مشتقات آمونباك » هستند .
»در اين مشتقات يك يا جند اتم هيدروزن أمونياك
توسط گروهای هیروکربنی جایگزین شده اند.
*بتابراین » سه نوع آمين می توان تعریف کرد:
اول ۰ آمینهای نوع دوم » آمینهای نوع سوم
صفحه 136:
فصل دوم مولكولهاى آلى
آمين هاى نوع اول
آمینهای نوع اول » که در آنها يك اتم آمونیاک
٠ استكلدف هده الك
صفحه 137:
فصل دوم مولكولهاى آلى
أمينهاى نوع دوم
آمینهای نوع دوم » که در آنها دو اتم هیدروژ
. آمونياك استخلاف شده است
CR
Aon
CR
صفحه 138:
فصل دوم مولکولهای آلی
آمين هاى نوع سوم
آمینهای نوع سوم » که در آنها هر سه اتم هیدرا
. آمونياك استخلاف شده است ۳
R
8
"ج020 حر
R
صفحه 139:
فصل دوم مولکولهای آلی
آلکالوئیدها ترکیبات حاوی نیتروژن
آلکالوییدها از قبیل: کافئین ؛ نيكوتين » مورفین و کودئین
*پخش بزرگ و مهمی از آمینهای طبیعی را تشکیل
می دهند .
وه
صفحه 140:
فصل دوم مولكولهاى آلى
نيكوتين
. نيكوتين فراوانترين آلكالوييد موجود در توا
|
CH
صفحه 141:
فصل دوم مولكولهاى آلى
کافئین
کافتین در برگ چای دانه قهوه و میو
(که درتهیه انواع نوشابه مصرف می شود)
.دار د
0 cs
H,C
eo
Ni N
ALY
9 7 N
CH
Caffeine
3
صفحه 142:
فصل دوم مولكولهاى آلى
آلكالوييدهاى مسكن
مورفين و كودئين » از ترياك حاصل از ميوه ب
خشخاش (قوزه خشخاش )استخراج مى شوند. |
تركيبات مواد مخدر هستند و بر اثر ادامه مصرف سبب
.اعتیاد می شوند
HO. CH,O.
at toe O
; ۱
Li NO لذ ه60
Sy
Ho: cre ات بمب ۲٩ ی مه
3 و Codeine
» we
صفحه 143:
فصل دوم مولکولهای آلی
ایزومری در ترکیبات آلی
ایزومرها ترکیبات مستقل و با خواص مشخص هستند که
فقط از نظر فرمول مولکولی مشابه یکدیگرند.اما از
,نظر خواص فیزیکی و شیمیایی کاملا متفاوت هستند
از انواع ایزومری در ترکیبات آلی می توان به موارد
در اشاره كرد
لیزومر یس اختاری(لسکلتی گروم عاملی) -)
لیزومریهندسولٍ سيسرو ترلنس) -©
ليزومرىونورى-9
aero
صفحه 144:
فصل دوم مولکولهای آلی
ایزومری ساختاری اسکلتی
«نرمال بوتان و ©- متيل پروپان » هر دوء دارای
فرمول مولکولی یکسان هستند» اما فرمولهای ساختاری
آنها متفاوت است .
صفحه 145:
فصل دوم مولکولهای آلی
ایزومرهای نوری ( انانتبومرها تصاویر آئینه ای)
* "آزمون دست":دستکش دست راست را نمی تون
* تصوير آئینه ای شی با شی اصلی متفاوت است.
صفحه 146:
فصل دوم مولكولهاى آلى
كربنهاى كايرال 1
* کربنهای چهار وجهی با)گروه وصل شده متفاو
كايرال هستند. ل
٠ تصوير آئينه اى اين تركيب متفاوت خواهد شد
(asi) |
A de
صفحه 147:
فصل دوم مولکولهای آلی
خواص انانتیومرها
۰ نقطه جوش , نقطه ذوب, چگالی یکسان دارند.
۶ ات ار ی ان
٠ جهت چرخش نور پلاریزه در پلاریمتر متفاوت
* برهم کتش متفاوت با دیگر مولکولهای کایرال
cer
صفحه 148:
فصل دوم مولكولهاى آلى
صفحه 149:
فصل دوم مولکولهای آلی aes
ag بسپارهای سنئزی
*از به هم پیوستن مولکولهای کوچك (مونومرها) به
یکدیگر» مولکولهای بزرگی (بسپار) حاصل می شوند
* چنانچه اين فرایند در طبیعت انجام شود بسپار
حاصل یک بسپار طبیعی است از قبیل سلولز»
پروتئینهاء ولاستیک طبیعی (کائوچو).
*اگر فرایند بسپارش در آزمایشگاه يا صنعت انجام
شود بسپار حاصل يك بسپار مصنوعی يا سنتزی
است » مانند پلی اتیلن ۰ پلی وینیل کلرید و پلی
deo آکریل
صفحه 150:
فصل دوم مولکولهای آلی
انواع بسپارهای(پلیمرهای) سنتزی
بسته به نحوه متصل شدن مونومرها به یکدیگر می
:توان بسپارهای سنتزی را به دو دسته کلی تفسیم کرد
بسپارهای افزایشی . که در آنها واحدهای مونومری
,مستقیما به یکدیگر افزوده می شوند
بسپار های تراکمی » که در آنها مونومرها با از دست
دادن يك مولکول کوچک
. مانند آب » با یکدیگر ترکیب می شوند
همه
صفحه 151:
فصل دوم مولکولهای آلی
لاستیک طبیعی
+ لاستیک طبیعی پلیمری از ایزوپرن
(0-متیل-)و 0بوتادی آن) می باشد .
۰ ييوندهاى دوكانه درآن شيمى فضايى سيس دارند 9
کائوچو
٠ مونومر آن ایزوپرن وازبرخی درختان ترشح می شود .
ات وشکننده تر از لاستیک است .
* پیوندهای دوگانه در آن شیمی فضایی ترانس دارند .
صفحه 152:
فصل دوم مولکولهای آلی
شم یی ae,
کائوچو(گوتایرچا)» تمام ترانس ,م
وه
صفحه 153:
فصل دوم مولکولهای آلی
بسپارهای افزایشی ( رشد زنجیری)
* در اثر واکنش های زنجیری بدست می ایند .
+ در ابتدا به یک آغازگر ( یک آنیون » یک کاتیون و
یا یک رادیکال ) برای افزایش به پیوند دوگانه نیاز
است _
٠ بر ترکیب فعال فوق به تکرار واحدهای مونومر
افزوده
می شوند وبدین ترتیب طول زنجیر ترکیب میانی
فعال بیشتر و بیشتر می شود. .
99
صفحه 154:
فصل دوم مولكولهاى آلى
پلیمر افزایشی( پلی وینیل كلرا
دع :
AWS " مونومر كلريد
صفحه 155:
فص دوم مولکولهای آلی
برخی پلیمرهای رشدزنجیری وکاربرد آنها
پلی اتیلن بسته بندیبطریفیلم و.. . |اتیلن
پلی پروپیان طناب.موکت»قطعات ماشین پروپن
پلی ونیل کلرید | قطعات عایق»فیلم ولوله وینیل کلرید
پلی استیرن 2 أقطعات قالباسفنج استیرن
تفلون شیروواشرءاندود کردن قطعات | تترافلورواتیلن
ارلون»اكريلان | الياف اکریلونیتریل
يلكسى كلاس أقطعات قالى »رنئك متيل متاكريلات
بلى وينيل استات أرنك »جسب وينيل استات
بلى وينيل الكل ألياف »جسب وينيل الكل
وه
صفحه 156:
فصل دوم مولکولهای آلی
بسپارهای تراکمی
ءدر تشکیل يك بسپار تراکمی (رشد مرحله ای )»
مونومرها با هم ترکیب می شوند و يك مولکول کوچك »
که غالبا آب است » حذف می شود.
*معمولا دو مونومر دو مولکول متفاوت هستند. هر کدام
از مونومرها يك گروه عاملی در هر انتها دارند
از قبیل :گروه عاملی اسید. الکل » یا آمين
صفحه 157:
فصل دوم مولکولهای آلی
بسي ارهای تراکمی
ترفتاليك اسيد
9 9
tl 1 ۱
سم( وبا + برو رباع -وبای ویر
ethylene glycol terephthalic acid
0
[|
——* +CH2-CH2-0-C
poly(ethylene terephthalate) (PE
+ (n-1) HO
صفحه 158:
فصل دوم مولکولهای آلی
(PET ) yo sn
وه
صفحه 159:
بسپارهای تراک
ت وا ع وا
۱-۵۱ ]۱-33۳30777-900 0۱)-۱- 010307 ر0۱)-)-
adipie acid 16-diaminohexane adipicacid |6-diaminohexane
eon آمینوهگزان آديپيك اسید
nylon 66
نایلون 60
| =e
=
صفحه 160:
صفحه 161:
فصل سوم شیمی مواد حیاتی
هدف کلی
در این فصل » دانشجو
با مهمترین ترکیبات آلی حیاتی و زیست
شیمیایی » ساختار مولکولی و نقش آنها در
فرایندهای شیمیایی حیاتی آشنا می شود
صفحه 162:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
هدفهاى مرحله اى
يس از يايان اين فصل » دانشجو بايد تواناييهاى
زیر را به دست آورده باشد
فرمول کلی کربوهیدراتهاء آمینواسیدها پروتتینها و
. لیپیدها را بنویسد
فرمول ساختاری کلی استروییدها و چربیها را
صفحه 163:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
كربوهيدراتها
- منابع مهم انرزى براى متابوليسم
- بصورت مونوساکارید» دى ساكاريد و يلى ساكاريد
- دى و يلى ساكاريدها از مونوساكاريدها با حذف
مولکولهای آب تشکیل می شوند.
- فرمول عمومى ,,(0ج1), ©
1 -
05
صفحه 164:
کل وم دیمی مواد حياتي
طبقه بندی کربوهیدراتها
:قندهای ساده (مونوساکاریدها)
آنها را نمی توان به مولکولهای کوچکتر هیدرولیز نمود
"و یا پلی هیدروکسی کتون نظیر فروکتوز هستند
wor
صفحه 165:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
كلوكز
كلوكز اولين تركيب ساده از اين كروه بود كه شناسايى
.كرديد
وه
صفحه 166:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
.كلوكز از فرآيند بيجيده فتوسنتز در كياه بیوسنتز میشود
يس از تهيه به منظور ذخيره شدن بصورت سلولز ويا
. نشاسته پلیمریزه می شود
بعنوان ماده غذایی مصرف می تفت ودر "= متابوليز
. انرژی تولید می کند
straight chain ring
formula formula
oo
صفحه 167:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
گلوکزء به صورت محلول
در آب » عمدتا به صورت
کف شش ضاعی است اين
طح Cua بلکه
حالت يك صندلی سه بعدی
دار د
صفحه 168:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
دى ساكاريدها
مالتوز =
از تركيب شدن دو مولکول گلوکز حاصل ؛
a)
صفحه 169:
فصل سوم شیمی مواد حیاتی
ساکاروز
برای تشکیل اين فند. يت مواکول کلوکر ۱9۳۲
,قند ساده دیگری به نام فروکتوز ترکیب می شود ۰
61011 ۱
مرا
a-Glucose -Fructose
Sucrose
صفحه 170:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
بلى ساكاريدها
زنجیرهای پلیمری از تکرار بیش از
مونومر قند سادم ساخته (ذا چندهزار (
ear شوند
صفحه 171:
فصل سوم شيمى مواد حياتى Ls ۱
. نشاسته يك يلى ساكاريد كياهى اسد
نشاسته به صورت مخلوطى از دو بسيار eal
. آمیلوپکتین است
صفحه 172:
فصل سوم شیمی مواد حیاتی 3
آمیلوز
این ترکیب متشکل از زنجیرهای بلندی
گلوکزی است که به صورت سر به دم
به هم متصل شده اند
Amylose es
Chaino tinéraire Ses
nee
| 5ج
صفحه 173:
فصل سوم شيمى مواد حياتى آمیلوز
آمیلوز در آب نامحلول است و
. حدود 7/00 نشاسته طبیعی را تشکیل می دهد
صفحه 174:
فصل سوم شیمی مواد حیات 5
" آمیلوپکتین
بخش دیگر تشکیل دهنده نشاسته ۰ So glial
.در آب حل مى شود
ve
SHH 1204 1 Hoo
66 66 شق هی
= و
مر و مور
|
۱ “ايوم
صفحه 175:
فصل سوم شیمی مواد حیاتی
آمیلوپکتین
پیوندها در آمیلوپکتین مشابه پیوندهای آمیلو
تفاوت در اين است که آمبلوپکتین يك بسپار شاخ
صفحه 176:
فصل سوم شيمى مواد حياتى سلولز
بخش عمده جوب و برك و ريشه درختان را
. است و براى انسان قابل هضم نيست
صفحه 177:
سوم شیمی مواد حیاتی
سلولز
منابع سلولزی مهم ء با ۳]
Calttose fet
lan cel wall (FEM)
amt
polymers of beta glucose
BW
Mantels :
as
icone مو مور موه اقل ,روريم
۹ 1
صفحه 178:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
: نشاسته
كياهان كلوكز را عمدتا به صورت نشاسته ذخيره
OH 3
{b) Starch: 1+ linkage of a glukose
صفحه 179:
فصل سوم شيمى مواد حياتى 7
كليكوزن
حیوانات گلوکز را به صورت گلیکوژن ذخیره مي کنند.
گلیکوژن ساختاری شبیه آمیلوپکتین دارد با اين تفاوت
. که شاخه دارتر است
epee
Glycogen 2 ا
HOCK, HOCH,
36 5
HOCH Say HOCH
۱ خخخ"
هم
صفحه 180:
فصل سوم شيمى مواد حياتى 7
كليكوزن
كليكوزن عمدتا در كبد ودربافتهاى ماهيجه ای يا
صفحه 181:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
پروتئینها
. پروتتینها حدود 196) وزن بدن را تشکیل می دهند
پروتئینهای دیگر (هموگلوبین) نقل وانتقال اکسیژن؛
چربیها و سایر مواد مورد نیاز برای سوخت و ساز
و بر عهده دارند
Oxygen
from lungs
(Oxygen bonded
with hemoglobin molecules
060
صفحه 182:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ساختمان بلى بيتيدى هموكلوبين
red blood cell
fchain
helical shape of the
polypeptide molecule
صفحه 183:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
soe
پروددی
پروتئینهای فیبری (لیفی) اجزای اصلی موء ماهیچه و
.يوست را تشکیل می دهند
يروتئين ديكرء از قبيل انسولين و واسويرسين »
هورمون هستند
. آنزيمها نيز از يروتئينها تشكيل شده اند
«oo
صفحه 184:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
آمينواسيدها
يروتئينها از بسيارش مونومرهاى آمينواسيدها
.كه ساختار عمومى زير را دارند تشكيل مى شوند
or
صفحه 185:
فصل سوم شیمی مواد حیاتی
در دستگاه گوارش ما پروتنینها به آمینو اسید:
می شوند و پروتئینهای جدیدی را تشکیل می دهند
مورد نیاز سلولهاست
صفحه 186:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
تفاوت مهم پروتنینها با سایر بسپارها ۱
Bess SCS
صفحه 187:
فصل سوم شیمی مواد حیاتی
اتصال پیتیدی
اتصالی که در همه پروتنینها وجود دارد و ود
. مشخصه همه پروتنینهاست را اتصال پیتیدی می گویند
Amino acid 1 Amino acid 2
© 8 8
Ref + RS
=
NA, avi بر
4 هده Ho
9
R, 0١
سیب !م لع 2 Dipeptide
= ae برجا
NA, NH
Peptide bond |
صفحه 188:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
كليسين و آلانين
گروهای کوچک؟). دارند
پیوندهای هیدروژنی » پروتتین ساختار لایه ای و صفحه ای
. بيدا مى كند
ات ۳۱۱
4 ور
آلانین —
«oo
صفحه 189:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
كليسين و آلانين
نوع ساختار صفحه ای در الیاف ابریشم » موء پشم »
. ناخن و در 2 ماهیچه ها وجود دارد
۰ H- 5 ‘OOH
Glycine گلیسین
«eo
صفحه 190:
فصل سوم شيمى مواد حياتى انسولین
در بيشتر يروتئينهاء كروههاى 0١ .بزرگ هستند
گروههای پرحجم همگی در خارج از فضای داخل
مارپیچ قرار گرفته اند .
:انسولین » آلبومینهاه و میوگلوبین مانند
— cof
2
“مر 8
Insulin
همه
صفحه 191:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ليبيدها
ليييدها مولكولهاى آلى طبيعى هستند
در ليييدها ساختارهاى هيدروكربنى بزرك وجود دارد
واز مایت رو در آب نامحلول و در حلالهای آلی محلول
(ale
صفحه 192:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
انواع ليبيدها
8 لیییدهای بیجیده
ae وه
جربيهاء روغنها و مومها
لیپیدهای ساده:
مس
ييدها (از قبیل کلسترول ) و ترپنها
صفحه 193:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
جربيها و روغنها
جربيها و روغنها (ترى استر كليسرول )
دراثر هيدروليز به كليسرول و اسيد جرب
مى شوند.
١ CHIOH 4
0110-6-8 نا مد + ۵۵
9 CH,OH 600
CH,O—C—R" Glycerol Fatty acids
صفحه 194:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
كليسرول
۱ لدم OH) OH
للدم سس مك كلل
۲ 15 8
Glycerol C3H;(OH),
Glycerol
9
صفحه 195:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
هيدروليز جربيها
در اثر هيدروليز جربيها و روغنها در محلول آبی
.هیدروکسید سدیم گلیسرول و صابون حاصل می شود
اسیدهای رب حاصل از هیدرولیز عموما 3
.0 کربن دارند
.اسیدهای چرب حاصله اشباع یا غیر اشباع هستند
وه
صفحه 196:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
آنزيمها
0- آنزيم - يك كاتاليزكر بيولوزيكى
©- مولكولهاى يروتئين خیلی بزرگ هستند.
-O تنها با يك چند نوع از مولکولها وارد عمل
6 ور می شوند.
۶ کار بك آنزیم پایین آوردن انرژی فعال سازی و
سرعت واکنش است.
وه
صفحه 197:
فصل سوم شيمى مواد حياتى شک یک آنزیم
موه
صفحه 198:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ساختار آنزیمها
- آنزیمها متشکل از دو جز هستند»
الف- بخش پروتنینی که آپوآنزیم نام دارد
ب- بخش غیر پروتئینی که کوفاکتور نامیده
می شود.
در آنزیمها سه نوع کوفاکتور دیده مي شود که
عبارتند از :
الف- گروههای پروستتيك
ب- یونهای فلزی
ج- کو آنزیمها
وه
صفحه 199:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
قسمت فعال آنزیم
reactants /
substrates
ee interaction
7 > substrates
+}
0
صفحه 200:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
گروههای پروستتبک
گروههای پروستتیک اتصال محکمی با آپوآنزیم
دارند. همه پروتئينها از قبیل هموگلوبین دارای یک
مشتق آهن - پورفیرین به عنوان گروه پروستتیک
هستند که هوّم نام دارد و کار اکسیژن رسانی به
بدن را برعهده دارد
e200
صفحه 201:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
يونهاى فلزى
حدود بيست يون فلزى مورد نياز بدن است كه
عمدتا به صورت کوفاکتور در آنزیمها حضور
.دارند
يون منيزيم
در تغيير و تبديل نوكلئوتيدها دخالت دارد
يون ۰ 6
در واکنشهای حياتى » در كربوكسيل زدايى
900
صفحه 202:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
كوآنزيمها
0- بسيارى از آنزيمها نياز به مولكولهاى آلى و غير
يروتئينى كوجكى دارند تا فعال شوند. اين مولكول
کوآنزیم نام دارد.
2 بسیاری از ویتامینها یا کوآنزیم هستند یا غالبا
بخشی از يك مولکول کوآنزيم بزرگ هستند .
ewe
صفحه 203:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامينها
)-ويتامينها به مقدار كم مورد نياز بدن هستئند .
2- ويتامينها غالبا از منابع غذايى تامين مى شوند .
9- ویتامینها به دو دسته :
الف- ویتامینهای محلول در چربي( ۶,4 ,9,)0))
ب- ویتامینهای محلول در آب ( ,6,69
وه )رق 0
صفحه 204:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامينهاى محلول در آب
ویتامین90) ( ( تيامين
مورد نياز بيشتر مهره داران و ريزاركانيزم هاست .
كمبود آن سبب بروز بيمارى برى برى در انسان
.مى شود 5
gee
تيامين در سلولها» عمدتا
به صورت کوآنزیم فعال تيامین پیروفسفات وجود دارد
صفحه 205:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين©0 (ريبوفلاويز)
اين تركيبات مواد زرد رنكى هستند كه اولين بار از بافتهايى
ريبوفلاوين و فلاوينهاى ديكرء از جمله ريبوفلاوين ©-
فسفات
به عنوان
,کوآنزیم » بخشى از آنزيمها را تشكيل مى دهند
صفحه 206:
بر سوم شیمی مواد حیاتی
ویتامین6 (
1101
HOCH
HOCH
HOCH
buy
[
HC N aa
16 1 NH
HC N’
0
RIBOFLAVIN
صفحه 207:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
نيكوتينيك اسيد (نياسين)
نام نيكوتينيك اسيد به اين دليل به اين تركيب داده
شده است که با نیکوتین » يك آلکالویید سمی موجود
.در توتون » شباهت ساختاری دارد
سپس نام نياسين به این ترکییب داده شد تا از اشتباه
,ناشی از شباهت نام ها جلوگیری شود
تيكوتينيك اسید توسط گیاهان و بسیاری از حیوانات
a . سنتز می شود
صفحه 208:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
نيكوتينيك اسيد (نياسين)
كمبود اين تركيب در انسان سبب بروز بیماری پلاگرا
. مى شود
صفحه 209:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
بانتوتنيك لسيد( كوآنزيم © (
يانتوتنيك اسيد به عنوان عامل موثر در رشد مخمرها
pile كا
این ترکیب توسط گیاهان و باکتریها تولید می شود اما
. مورد نیاز مهره داران است
e098
صفحه 210:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين (BO (كوآنزيمهاى بيريدوكسين
کمبود آن سبب بروز عارضه هاى مختلف از جمله
. بیماریهای پوستی می شود
هوه
صفحه 211:
فصل سوم شيمى مواد حياتى 5
Bio cts
- در جگر یافت می شود.
- در بهبود کم خونی نقش دارد.
-عدم امکان سنتز آن توسط گیاهان و حیوانات.
۵ سم
ead
صفحه 212:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين 0( ( اسيد اسكوربيك
اسيد اسكوربيك . براى نخستين بار در سال ©0999
. از آب ليمو به صورت متبلور جدا شد
صفحه 213:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين 0( ( اسيد اسكوربيك
در بافتهای حیوانی و گیاهی تازه و خام به مقدار زیاد
موجود است
ی
ا
گم
موق
صفحه 214:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين 0( ( اسيد اسكوربيك
.اين ويتامين بر اثر يختن غذا از بين مى رود
صفحه 215:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين ©©
اين ويتامين به دو صورت ديده مى شود:
ویتامین رتینول كه در بافتهاى يستانداران و ماهيان دريايى
.وجود دارد
,ویتامین رتینول 0 که در ماهیان رودخانه ها یافت می شود
کمبود آن سبب اختلال در رشد پستانداران » بیماریهای استخوانی
و عصبی. ناراحتیهای پوستی و کلیوی » اختلال در قدرت
بینایی و غیره می شود
همه
صفحه 216:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
صفحه 217:
فصل سوم شيمى مواد حياتى ویئامین 0)
در مناطقی که زمستانها طولانی است و تابش آفتاب كم
است » بیماری نرمی استخوان شایع است.
*افزودن روغن کبد ماهی به رژیم غذایی از ابتلا به اين
بیماری جلوگیری می کند.
*مهمترین ترکیبات عبارتند از:
ويتامين 28) یا ارکوکالسی فرول وویتامین 29) یا کول
کالسی فرول که معمولا در پستانداران یافت می شود.
eae
صفحه 218:
فصل سوم شيمى مواد حياتى Buty, 0
«بيشتر غذاهاى طبيعى دارای ویتامین 0
هستند.
٠» اين ويتامين » به صورت دارو نيز توليد و عرضه
مى شود.
3 90
صفحه 219:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين :6
«برای نخستین بار» ویتامین ۶) به صورت محلول در
روغنهای نباتی » به عنوان عامل بارورکننده موشها
*اين ویتامین به صورت ترکیبی به نام توکوفرول
(از لغت یونانی مان به معنی تولد بچه )
از گندم جدا شد.
*توکوفرولهای دیگر نیز از گیاهان دیگر جداشده اند که
مهمترین » فعالترین و فراوانترین آنها مستوکوفرول است
همه
صفحه 220:
فصل سوم شيمى مواد حياتى ۲
ویتامین )
ءویتامین ) برای نخستین بار توسط يك دانشمند
دانمارکی به عنوان عامل منظم کننده زمان انعقاد
تون کت در
ویتامین ) دست کم در دو شکل وجود دارد:
* ويتامين ©)) كه شكل فعال اين ويتامين است .
© منانديون يا ويتامين ©6) كه يك تركيب سنتزى
است و فاقد زنجير بلند جانبى است .
صفحه 221:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ويتامين )
تنها عارضه شناخته شده ناشی از كمبود ويتامين
6 اختلال در بیوسنت زآنزیمهایی است که به هنگام
خونریزی» طی مراحل و واکنشهای پیچیده ای »
سبب تشکیل پروتئین جامد فیبرین و انعقاد خون
می شوند.
eed
صفحه 222:
فصل سوم شيمى مواد حياتى
ویتامین )
خی
صفحه 223: