صفحه 1:
صفحه 2:
فهرست مطالب
شاهکار مهندسی معماری ستتی ایران
* سقف گنبدی و الگوی بال هواپیما
* حیاط میزبان تابستانی اهالی خانه
زیرزمین و خنکی اهدایی زمین
* استفاده از سرمای زمستان برای تابستان
* بادگیر
* بادگیر یک روش ابداعی ایرانی
* انواع بادگیر
تی پیرامون بادگیرهای اقلیمهای مختلف
صفحه 3:
بادگیرها را معمولاً متناسب با مصرف و نیاز
طراحی میکردند و مسلماً هرچه ابعاد ورودی
باشد. حجم هوای ورودی هم بیشتر خواهد بود ارتفاع
الاتر هم در کارکردبهتربادگیر موثر است.
دلیل تن هم اختلاف سرعت باد در ارتفاهای
مختلف است؛ در مجاورت زمین؛ سرعت هوا صفر است
و هر چه بالاتر می رویم. سرعت تر میشود تا به
مقذار ثابت نعود:دست. باب
Mea absorber wil
Ick lective coating
صفحه 4:
از سوی دیگر
مجاورت زمین كرد و غبار
زیادی وجود دارد که با افزلیش ارتفاع کاهش می یبد به
لين ترتيب با افزلیش ارتفاع ..به هولیی با سرعت بالاتر و
گرد و خبار کمتر دسترسی خواهیم داك
ورودی بادگیر را معمولا در زیرزمین
تا از خنکی زیرزمین هم ا
شرایط مناسب فراهم شود.
صفحه 5:
هنگامی که باد ۱
نیمکره عبور میکند.
ی یک سطح منحنی, مثلاً یک
بالاترین نقطه منحنی به حداکثر
سرعت خود میرسد.و در مقلبل, فشارش به شدث SN
BS ya
. موجب می شود نیرویی به طرف بالا ایجاد شود.
این افت فشار نسبت هوایی که در زیر وجود
صفحه 6:
در بال هوابيماء لين یرو تعادل هواپیما و حرکت به
سمنتابلارا نامین:می کند. ولی
نیرو موجب می شود هوا از سوراخ درون سقف به بيرون
جریان پیدا کند و هوای محیط سقف تهویه شود
البته خود سقف گنبدی هم در کاهش انتقال حرارت از
بیرون به داحل ساختمان نقش مهمی به عهده دارد. آنچه
گفته شد. مهمترین کاربری حرارتی سقف گنبدی است.
صفحه 7:
در تابستان ها اهالی منزل وقت کمی را در داخل
اتاقها می گذراندند. بررسی ها نشان داده است وجود
حياطء انرقّى مورد نیاز برای حنکی ساختمان را کاهش
می دهد زیرا وجود حوض و گل و گیاه باغچه . هوای
ورودی به اتاقها را خنک تر می کند (البته نه خیلی زیاد)
و از طرف دیگی چون عمده زمان حضور ساکنان در
ble می گذرد. پس St hs سازی ساختمان
درطول روز كاهش مى يابد
اتبديل شكم دريده به يليا
لو وى
ale كرتن عرض دو
ل
ror 4
صفحه 8:
در خلنه های سنتی ایران » حباط نقش بسیار مهمی از
نظر ایمنی, امنیتی و راحتی اعضای منزل به عهده داشته است
ولی حباط علاوه بر اینها از نوعی کاربری حرارتی نیز
برخوردار بوده است.
خانه به صورتی ساخته میشد که اتاقها دور حیاط قرار
گیرند و دیوارها روی حباط سایه بیندازند. در حباط هم یک
حوض و یک باغچه نسبتاً انبوه وجود داشت و بهعنوان
بخشی از فضای مسکونی مورد استفاده قرار میگرفت.
صفحه 9:
رمین خاصیت جالبی دارد در تابستانها اگر چند
متر پایینتر از سطح زمین را بررسی کنیم, متوجه
میشویم دما کمتر از سطح زمین است و در زمستانها
دما بيشتر از سطح زمين است. 4
در عمق ينج؛ شش مترى سطح_زمين؛ تغييرات
دما در طول سال تقريباً ثلبت و مقدار لَن برابر متوسط
دمای هوا در طول سال است.
صفحه 10:
J
رمین؛ خنک شدن به دو شیوه حاصل
میشود یکی انتقال حرارت Gb jl جابهجایی با
هوای خنک و دیگری, انتقال حرارت از طریق تشعشع
با دیوارهای خنک زیرزمین.
بدین سان میتوان از لين خاصیت برای طراحی
یک زیرزمین یا یک سرداب استفاده کرد. در زمانهای
» بادگیرها را به زیرزمین متصل میکردند تا از
خنکی بادگیر هم استفاده کنند
م
7
صفحه 11:
J
و
چهار سیستم فوق.یعنی بادگیره سقف گنبدی»
حياط و زيرزمين برای خنک سازی در طول روز
استفاده میشد. ولی شیرههایی هم برای حفظ برودت
زمستان تا تابستان و استفاده از آنها وجود داشت که
J لب انبار و یخچال (چالههای یخی) از ن جمله
بهشمار میروند.
صفحه 12:
در لب انباره لب سرد زمستان در سردابی
زیرزمین جمع آوری می شد و با روشهای مختلف.
از انتقال حرارت بیرون به داخل جلوگیری می شد.
استفاده از بادگیر و سایه انداختن » دو روش برای
خنک نگاه داشتن لب در آب انبار بود. در روش
چالههای یخی هم در شبهای صاف زمستان . لایههایی
از يخ میساختند و آنها را در چاله هایی نگاهداری
میکردند تا در تابستان از آنها استفاده شود.
صفحه 13:
ie اه تیه مب سالیان
ی وندگی نردم یزان وا
قابل تا ل کرده است.
ها معمولاً برجکهای کوچکی به صورت
ا يس یه اه
در آنها به وجه ديده نمیشود ادكير تشكيل شدم
ی بام. عموماً بدگیرها بر روی قسمتی از
Goals کویری به نام حوضخانه بنا میشدهند
صفحه 14:
بادگیرها عموماً از حشت وگل ساخته میشدهاند
و برای محکم بودن آنها در مقابل وزش باد از تیرهای
چوبی در ساختمان استفادهامی شده است بادگیر به
صورت تزئینی با آجرهای نقش دار آراسته میشد.
بادگیرها دارای منفذهای ورودی به صورت قوسهای
زیبایی بودهاند.
صفحه 15:
انواع باد
بادگیرها معمولاً یکطرفه. چهارطرفه و یا
هشتطرفه میباشند. در شهر یزد تمامی بادگیرها
مرتفع و چهارطرفه یا هشتطرفه هستند ولی برعکس
در شهر میبد که در ۵۰ کیلومتری غرب شهر یزد است
بادگیرها کوتاه ویک طرفه اند. این امر به اين خاطر
است که در میبد بادهای کویری توام با گردوغبار از
سمت کویر میوزد و اهالی مجبورلند که بادگیرهای
خود را پشت به این باد و در جهت باد مطلوب بسازند
ولی در یزد چون بین دو رشتهکوه قرار گرفته بادهای
کویری کمتر جریان دارند و میتوان بادگیرهای مرتفع
چندطرفه احداث نمود. 5
بادكير و يك از دو هواكش يك انار
کش در این تضرع مخض استه
صفحه 16:
در شهرهایی که باد مطلوب نیز دارای قدریٍ
گردوغبار است مانند گناباد در استان خراسان, معمولاً
یک فضای خاکریز در زیر بادگیر ایجاد میکنند. مقطع
كانال Sak, بادكير را در لين قسمت نسبت به مقعلع
بالاى كن عريضتر ميكيرند تا سرعت باد كافش يبدو
غبار و خاک در ن ريخته شود. باد پس از ورود به
دهلنة بادگیر و عبور از محوطه حاکریز, قدری صاف:
شده و وارد اتاق میگردد
era ten
بادكبرهاى حجيم جهارطرقه يخشى مهم از سيعاى بر
قدیس لاقت در جزيرة قشم أسته
صفحه 17:
بادگیرهای یکطرفه عمومً وه هستند و bol
را نمیتوان در محيطى كه گردوغبار نسبتاً زیادی است
مرتفع بنا نمود. ولی بادگیرهای چهار و هشتطرفه
دارای ارتفاع پیشتری هستند. خصوصاً ادگی
بسیار بلند را هشتطرفه احداث میکنند تا
ار مقايل
فشار باد پایداری بیشتری داشته باشد وشکل Bay
بادگیر باعث عبور جريان باد با فشار کمتری شود. x
بادگیرهای یک طرفهشهر ید در اسان یز که وب
سیم مطلوب و پشت به باد نامطلوب كويرى دارئة.
صفحه 18:
در خانههای مسکونی چهارفصل که دارای Ble
مرکزیاند معمولاً ادگیر را دن قسمت تانستان:
ساختمان احداث می کنند و لین بادگیر به اتاق اصلی
ان مرتبط میباشد.
نمونه بارز آن را میتوان در خانة بروجردیها در
کاشان ملاحظه نمود. در لین قسمت از ساختمان علاوه
تيه كدير وري عيذ تالآر
یا تلار وسرداب یا زیرزمین سا
در اقيم كزم و مرطوب جزيرء قشي بادكيرها حجيم
أوجهارطرفه مى با
صفحه 19:
J
7
در این ساختمان عملکرد خنکسازی بادگیر فقط به صورت جابجایی هوا
میگیرد. البته در مورد سرداب چون بدنة کانال بادگیر در زیرزمین قرار دارد و لذا قدری
مرطوب میباشد. در نتیجه برودت تبخیری نیز به مقدار مختصری در خنک نمودن فضای
سرداب تأثیر میگذارد
صفحه 20:
از خصوصیات دیگر بادگیر میتوان از اثر دودکش
نام برد در مواقعی که باد جریان نداشته باشد هوای گرم
داخل بنا صعود می کند و از طریق بادگیر به خارج بنا
منتقل می شود وبه لین صورت کماکان یک جریان هوا
در داخل ساختمان برقرار میگردد. هرچند که شدت آن
کمتر از مواقعی است که باد در محیط خارج جریان
داشته باشد بهترین نمونه بادگیرها در جنوب کشور را
می توان در بندر لتگه و بندر کنگ ملاحظه نمود. هنوز
هم بادگیرهای حجیم چهارطرفه نمود اصلی این دو
بندر قدیمی میباشد طرز کار i
مشابه نواحی مرکزی ايران است فقط همان گونه که
عنوان شد عملکرد برودتی این بادگیرها فقط از طریق
جابجایی هوا صورت میگیرد.
ادو بادكير جهارطرفه آبانبايِ جاور مسجد جامع در شهر تايين
صفحه 21:
مطلب دیگر لین که نسیم هوا
دریا به طور کلی بادهای محلی
شدت کمتری نسبت به نواحی مرکزی ایران
برخوردارند. و لذا باید بادگیرها حجیمتر باشند تا
ن خشکی و
این مناطق از
بتوانند جریان بیشتری از هوا را به درون اتاق انتقال
ولی هرچه از ساحل دور شویم تعداد بادگیرها
ابعاد آنها کمتر میشود. به نحوی که
شمالی بندر تعداد اندکی بادگیر وجود دارد
IT Oke So ya lee gly ME Sl de
وجه کید ba محوطة gg gh SAS من به ير ادكير.
صفحه 22:
از جمله مشکلاتی که در رابطه با بادگیرها
وجود دارد لین است که با وجود کلیةٌ تمهیدات
باز هم مقداری گردوغبار وارد فضای بنا میشود.
بهعلاوه پرندگان. جانوران موذی و حشرات
طریق مجرای بادگیر وارد فضای داخل میشوند.
همچنین کترل کامل مقدار جریان هوا و میزان
رطویت و برودت میسر نمیباشد لذا بادگیر
ate جای خود را به کولر آبی در نواحی
مرکزی و کولر گازی در نواحی جنوبی کشور
داده است. در میبد در بعضی از خانهها از مجرای
بادگیر جهت انتقال کانل کولر استفاده میشود.
سیسممکمل پدگیر وکا gl ساختمانهای سکن
اکن راهن زد
صفحه 23:
قلبل ذکر است که حسن فتحی معمار نامی
مصر در داخل کانال بادگیرهایبی که برای
ساختمانهایش طراحی نموده از یک فواره یک
پمپ آب کوچک چند ورق حلبی سوراخدار و یک
تشت لب استفاده نموده است در مواقعی که جریان
باد گرم و یا خشک باشد و پا هنگامی که دارای
مقداری گردوغبار است پمپ لب را روشن میکنند
و لب فواره بر روی ورقهای حلبی و a bly
حاخل oT OE مق ريرئد:وسيس مجدداً اين آنب.از
/ طریق پمپ به فواره منتقل می شود و بلین ترتیب
6 نهتنها هوا خنک ومرطوب میگردد بلکه مقداری از
گردوغبار آن نیز کاسته میشود.
دود اي سید 0
0
صفحه 24:
کماکان میتوان از بادگیر بهعنوان مکمل
سیستم تهویه و برودت ساختمان استفاده نمود
بادگیر میتواند در مواقعی از سال شرایط
آسایش در داخل بنا را از طریق تهویه طبیعی
تأمین کند. بادگیرها از لحاظ شکل بیرونی چند /
دستهاند. سادترین نوع بادگیر یک جناحی است
و بسیار کوچک و محقر بر فراز محفظهای مانند
سوراخ بخاری در پشت بام ساخته میشود در
این روش برای پرهیز از گزند گردبادها و
طوفانهای سنگین بادگیر را فقط در جهت
بادكبراى چهارطرفه یک خاه سکونیفدیمی در شهر
ماب Sipe Seal
صفحه 25:
در برخحی موارد بادگیرهای یکطرفه را يشت
به بادهای شدید و آزاردهنده میسازند و در واقع
این بادگیر عملکرد تهویه و تخلیه هوا را انجام
میدهند. ابعاد آن نسبت به سایر انواغ کوچکتر و
شکل آن اولیهتر است. این مسیر مورب که در بالای
بام دیده میشود از اتصال به کانال عمودی داخل
دیوار و پنجرة خروجی داخل ساختمان مانند
بخاری در یک ضلع اتاق قرار می 1
انجام میدهد. لین نمونه
قسمتی از شهرستان بم دیده میشود.
بادگرهای یکطرفه شهر مد در استن زد كه رو به نسم
مطلوب و بشت به باد تامطلوب کویری درد
صفحه 26:
نوع دوم نوع دوطرفه که دارای دو وجه
روبهروی یکدیگر و با پنجرههای بلند و باریک بدون
حفاظ ساخته میشود و در قسمت داخلی ساختمان به
شكل يك يا دو حفره در طاقچه دیده میشود. اين
نمونه در سیرجان و به ندرت در کرمان دیده میشود.
بادگیر نوع سوم سهجناحی است و دو نوع دارد:
سجناخی متصل و hale (plied ذر لین نمونه
میتوان به تفکیک از یک یا دو یا سه جبهه استفاده
کرد. للبته این نوع بادگیر نادر است نوع چهار بادگیر
چهارطرفه است که به شکل کامل و مفصلتر از انواع
دیگر ساخته شدهلند و معمولاً داخل کانالهای آن یا
تیغههایی از آجر یا چوب يا گچ به چند قسمت تقسیم
میشوند.
صفحه 27:
در بعضی از نمونه ها در زیر کانال بادگیر
حوض به بزرگ وزیبایی میساختهاند که
هواى خشك و داراى كردوغبار يس از برخورد
ا لَب با جذب رطوبت خنك و كردوغبار آن
جدا و هوای اتاق در گرمای تابسان بسیار
مطبوع میشده است. در مناطقی که امکان ایجاد
حوض خانه در طبقَهُ همکف وجود نداشته
است لب قنات را در زیر زمین جاری و نمایان
میکردهلند و امتداد کانال بادگیر نیز تا روی این
جریان آب ادامه یافته است.
صفحه 28:
در علوم جغرافيا و برنمهریزی,
معمارى و شهرسازى ايران» ۱۳۹۶
مقاله بادكيرهاى يزد و اصول ساختن آنها. على اصغر شريعتزاده.
بهادرىنزاد. مهدى, «glans علیرضاء ۱۳۸۷ بادكير شاهكار مهندسى ايران.
فریدی, محسن, تحليل عملكرد بادكيرها.
قبادیان, وحید. بررسی اقلیم و بنیه سنتی
محمودی, مهناز. هویت بادگیر 1