صفحه 1:
صفحه 2:
کلیات بهداشت حرفه ای(۲)
امیرپور 7 ما ی ۲۱۱ ) مهندسی محیط زیست
m.amirpourl128@mrgums.:
/
' مواد شیمیابی زیان [
Harmful Chem”
صفحه 3:
صفحه 4:
عوامل شیمیایی زیان آور در محیط کار
عولمل شیمیلیی در محیط کار در برگيرنده تمام مواد اولیه ء مواد خام. مواذ واسطه و فرآورده های اصلی است که در
صنعت به کار می روند یا تلید می شوند.
۰ :
لین مواد.به شکل گاز ملیع یا جامد بوده و ممکن است طبیعی يا مصنوعی بوده و منشاء كياهى ٠ حیوانی و یا سنتتیک
(آلی یا معدنی) داشته باشند.
؟ کره زمین به وسله اتمسفرگازی شکل که دارای ترکیب معي است احاطه شده است . در این اتمسفر حدود :
شولكسيد كربن1 0/02 5 كاز أتوكو 0/921 B كازملكسيز 29% B کاز 2۵/99
ae.
و مقادیر ناچیزی از نلون» هلیوم. کریبتون» هیدروژن:
صفحه 5:
طبقه بندی آلاینده های شیمیایی
آلاینده ها را می توان بر حسب حالت فیزیکی» شیمیایی و با اثرات فیزیو لوژیک تقسیم بندی کرد :
۱- تقسیم بندی بر اساس حالت فیزیکی شامل گازها و بخارات » مواد معلق
۲- تفسیم بندی بر اساس تر کیب شیمیایی شامل فلزات مواد معدنى, مواد آلى (حلالهاء هيدروكريتهاء الكلها؛ و -.)
۳- تقسیم بندی بر اساس ارات فیزیولویک شامل مود الهاب آور و محرک. مواد خفكى أورء مواد بيهوشى أور و
مخدر, سموم سیستمیک, سایر مواد معلق غیر از سموم سیستمیک .
صفحه 6:
طبقه بندی بر اساس حالت فیزیکی
۱- گازها و بخارات
۲- ذرات يا آثروسل ها
فيومها
ميست ها
كردو غبار و الياف
صفحه 7:
تقسیم بندی مواد شیمیایی براساس حالت فیزیکی :
۱- گازها و بخارات:
گاز ماده ای است که در دمای ۲۵ درجه و فشار | اتسفر » به صورت گاز باشد . بخار در لین شرلیط به حالت
جامد و یا مایم است . خطر آنها هنگامی است که وارد محیط داحلی بدن شون
صفحه 8:
۲- مواد معلق :
+گودوغبار: دراثر جدا شدن و شکستن مواد جامد وتبدیل آنها به ذرات کوچک بوجود می آیند
بیمار یه ؛ نوزوکونیوزها
میست : پراکنده شدن مواد شیمپایی . به صورت قطرات مایع
مه : دراثر کندانسه شدن بخار آب در شرایط خاص فیزیکی از نظر دما و فشار
دمه یا دود فلزی : ذرات جامدی که در اثر تراکم گازها ء پس ازتصعید از مواد مذاب تولید می شود :
انعقاد
9۰ دراثر احترای ناقص ایجاد می شود . حاوی مقادیر زیاد کرین وسایر مواد قابل احتراقند
صفحه 9:
اسموگ : ترکیب دود و مه . آلودگیهای وسیع اتمسفری
.سوسپافسیون ؛ تعلیق ذرات جامد در مایعات که برای مدت کوتاه یا طولانی پایدار باشد
امولوسیون : تعلیق ذرات ریز مایع در یک مایع دیگره به کمک مواد امولسیون ساز . (شیر ء کازئین)
صفحه 10:
تقسیم بندی آلاینده بر مبنای تر کیب شیمیایی
فلزات , مواد معدنی « مواد آلی
تقسیم بندی آلاینده بر مبنای اثرات فیزیولوژیکی
gpl اثرات به غلظت مواد بستگی دارد
بنزن در غلظت زیاد : بیهوشی
در غلظت کم : آسیب به سیستم خونساز
صفحه 11:
۱- مواد التهاب آور ومحرک : دارای اثر سوزاننده وتاول زا . باعث ایجاد تورم والتهاب در
پوست ومخاط بخارات اسیدها وقلياهاء کلر» اکسید های ازت فسژن
صفحه 12:
تقسیم بندی آلاینده بر مبنای اثرات فیزیولوژیکی- ادامه
۲- مواد خفگی آور: به علت اختلالی که در اکسیدان بافتهاایجاد می کنند. ظاهر می سازند.
انواع مواد خفگی آور
الف - ساده : بايين آمدن فشار نسبى لازم جهت اشباع خون از اکسیژن(0304:212,002)
ب - شيميليى : عمل حمل اكسيزن به وسيله خون از ششها را مختل يا اكسيداسيون بافتها را بر هم مى
زند ( آنيلين» نیتروبنزن : توليد مت هموكلوبين) (86634,0)
صفحه 13:
تقسیم بندی آلاینده بر مبنای اثرات فیزیولوژیکی- ادامه
مواد بیهوشی آور و مخدر : روی سیستم اعصاب مرکزی اثرات بیهوشی آور رخوت آور . تخدیر کننده,
منگی + گیجی و اغما دارد
سموم سیستمیک : اثرات سمی خود را روی یک ارگان خاص ایجاد و آنرا مختل می کند . ( هیدروکربن
های هالوژنه : اختلال در عملکرد کبد وکلیه)
اد ات رخوت آو ووى سیسم مرگزی اعصاب نز مش
صفحه 14:
تقسیم بندی آلاینده بر مبنای اثرات فیزیولوژیکی- ادامه
سار مواد معلق غير از سموم سيستميى :
7 مثل كرد و غبار هاى سمى كه ايجاد فيبروز ششى مى كنند مانند سیلیس و آسبست
گرد و غبارهای بی اثر مثل كربن و سيمان
" گرد و غبارهای الی مثل گرده گياهان . جوب و ... که باعث حساسیت می شوند.
- مواد محرک مانند اسیدها, قلیاها و ..
باکتریها و موجودات ذره بینی
صفحه 15:
مواد کارسینوژن : هنگامی که اثرات یک ماده شیمیایی منجر به ایجاد سرطان می شود آن
مادم را کارسینیون با سرطائرا مى نامدد ٠ مثلا ازيست سرطان ريه وب
صفحه 16:
مواد تراتوژن
© موادی هستند که اگر زن حامله ای در طول مدت بارداری خصوصا سه ماهه اول در تماس باشد
رشسد جنین آن مختل خواهد شد. علاوه بر مواد شیمیلیی عوامل عفونی مانند ویروس سرخجه و یا
عوامل فیزیکی مانند تشعشعات یونیزان نیز می توانند به عنوان تراتوژن مطرح شوند .
انيه
۷. ۲
صفحه 17:
سم شناسی صنعتی :
سم شناسی یا توکسیکولوژی علمی است که درباره شناسایی سموم گوناگون ۰ خواص و اثرهای آنها بر
روی موجودات زنده و نیز جست و ge نمونه برداری و اندازه گیری آنها در محيط زيست و در بدن
موجودات زنده و یا مرده بحث می کند .
سم
ماده ای با منشا خارجی که از یک راه مشخص یا راههای مختلف وارد بدن شود و بتواند در مقادیری
معين اعت اختلال و یا توقف فمل و افمل شیمیایی شود.
صفحه 18:
مسمومیت ها :
بهم خوردن تعادل فیزیولوژیک » جسمانی یا رولنی موجود زنده در لثر ورود و تماس با سموم شدت
مسمومیت به نوع ماده سمی » مقدار آن و طول مدت تماس بستگی دارد.
صفحه 19:
تقسیم بندی انواع مسمومیتها با توجه به ماهیت :
we ۴
* مزمن
مسمومیت حاد :
* ماده سمی یکباره وبه مقدار نسبتا زياد وارد بدن می شود.
* عوارض و علاتم آن شدید وسریع است.
* به شرط اقدام سریع و به موقع عوارض آن برگشت پذیر است.
۴ احتمال مرگ نسبتا زیاد است.
(313
صفحه 20:
مسمومیت مزمن :
* سم بد مار کم در مدت زهان طولاتى وارد بدن عى شود
* آثار و علائم آن به كندى ويس از گذشت
(ate
مسمومیت ها از نظر علت بروز:
* اتفاقی
* عمدی
نسبتا درازی ظاهر می شود . (سسمومیت کارگران در
ee ا
rT
252
و صمی. <<
صفحه 21:
راههای ورود مواد شیمیایی به بدن :
* استنشاقی
گوارشی
إستى
استنشاقى :
سطح جذب بسیار وسیع (۱۵۰ متر مربع ) باعث جذب بسيار بالاى مواد شيميليى وارد به ريه ها مواد
سمى در لين طريق ورود مواد به بدن « علاوه بر لثر سمی که بعد از ورود به بدن دارند » در محل
ورود هم ضایعاتی ایجاد می کند . ( تورم ریه ها » پنوموکونیوزها )
صفحه 22:
پوستی : مواد محلول در چربی به سهولت عبور می کند . در محل سوختگی زخم ها ء برش ها » خراش
جذب مواد سریع تر است.
گوارشی : آخرین راه ورود مواد سمی که در مسمومیت شغلی است . گذاشتن اشیا و ابزار کار در دهان »
خوردن و آشامیدن در محلهای آلوده و با دستهای آلوده .
ع 9 ۱
y |
صفحه 23:
مراحل سير مواد شيميايى در بدن :
-١ تماس و نفوذ
۳- انتشار و جابجایی
برات زیست شناختی وسوخت وسازی
£— تجمع وذخیره شدن
صفحه 24:
سم شناسی فلزات :
کروم » جیوه . کادمیوم ۰ سرب ۰ ارسنیک » منگنز » نيكل و ...
: کروم
- برای ساخت فولاد مقاوم در برابر خوردگی . در صنعت آبکاری . دباغی . چرم سازی » لاستیک و
Sale کاویرد ارد.
-دارای ظرفیت های ۳۰۲ و1 است .
- ترکیبات ٩ ظرفیتی خطرناک
" سوراخ شدن تیغه بینی کارگران صنعت آبکاری در اثر میست اسید کرومیک
در صنعت سیمان در صورت دارا بودن کروم ء عوارض پوستی و درماتیت
صفحه 25:
سم شناسی فلزات :
وم
پرای ساخت دماسنج » فشارسنج » حشره کشها . قارج کشها . لامب های جیوه ۰ فرآورده های
aban 8 oy Stes
در گذشته برای آماده کردن کرک برای بافت کلاههای نمدی سسحه لرزش کلاه سازان
مسمومیت حاد باعث آسیب کلیه » تهوع. درد شکم» استفراع» سردرد و تورم غده های بزاقی
صفحه 26:
سم شناسی فلزات :
: کادمیوم
" در تهیه آلیاژ مورد استفاده در ساخت یاناقان خودرو واتبایر موتورهابه کار می رود ۰ پوشش حفاظتی
آهن, فولاد و مس » باطری ها » راکتورهای آتمی (جاذب نوترون)
خطر اصلی هنگام گداختن . ذوب سنگ معدن » تراشس و ذوب فلزات پوشش داده شده از کادمیوم
~ دود فلزی تازه تولید شده اکسید کادمیوم خطر ناک می باشد که باعث تورم ششها و اشکال در تتفس
عق شود
مسموميت حاد : تورم شش ها و تنكى نفس
مسموميت مزمن : عوارض كليوى و ششى؛ كم خونى» درد مفاصل و تغيير شكل استخوانى
صفحه 27:
سم شناسی فلزات :
: سرب
در صنایع ريخته گری » لحیم کاری ۰ بانری سازی, ساخت لوله و مخازن لب » تهیه حشره کشها و ...
کاربرد دراد
مسمومیت با سرب : ساتورنیسم یا پلمبیسم
بهترین شیوه آگاهی از مسمومیت با سرب آزمایش خون و ادرار کارگران است
سرب معدنی باعث ایجاد قولنج روده ای . کولیک » کم خونی . حاشیه بورتون یا خط سرب ( رسوب
آبی تیره متمایل به خاکستری روی لثه ) » پوسیدگی زودرس دندان و ...
صفحه 28:
آفت کشها :
عبارت از ماده یا موادی که منشاء گیاهی یا سنتتیک دارند . تقسیم بندی های آنها بر اساس موارد
مصرف » چگونگی تاثیر و ساختار شیمیایی متفاوت است » بر اساس ساختار شیمیایی
- فسفره: ترکیبات اسید فسفریک هستند : دیازینون» مالاتیون
" کلره: (حاوی کرین » هیدروژن و کلر و برخی اکسیژن و گوگرد)
۱ ین ترکیبات اسید کاربامیک : بایگون» سوین از سه طریق وارد بدن می شود : تنفس » پوست
HIPS
صفحه 29:
آفت کشها :
فسفره :
پرمصرفترین هستند .
روش عمل : جلوگیری از فعالیت آنزيم کولین اننتراز در حشرات و متوقف کردن انتقال تحریکات
عصبى
دوام زياد در محيط زيست ندارند .
بدن انسان ميل تركيبى سموم للى فسفره با آنزيم كولين استراز باعث كمبود يا نبود آنزيم و در
استيل كولين هيدروليز نمى شود . ( آنزيم كولين استرازء استيل كولين راجه اسيد استيك و
كولين تبديل مى كند)
اين سموم با عنوان سموم آنتى كولين استراز معروفند كه عوارضى |
عرق زياد ترشح بزاق و ... را منجر مى شوند
معمولترین راه تماس صنعتی پوستی و در مرحله دوم استنشاقی است .
مالاتیون (مالاریا و شپش سر)- پاراتیون . دیازینون
صفحه 30:
آفت کشها :
: آفت کشهای کلره
7 سموم عصبی هستند .
hlorodipheny! trichloroethane
ممکن است عوارضی مثل تحریک پذیری » سردرد ؟ ناتواتی در درک زمان » تشنج و ... گردد .
7 _ آندرین (سم کید), هپتا GAS لیندن » ددت » آلدرین
~ هیدروکربنهایی هستند که در ساختمان خود علاوه بر هیدروژن وکربن» کلر هم دارند .
عملكود : تجمع در سلولهای عصبی . بافتهای چربی » کبد وکلیه و خاصیت سرطانزایی برخی از ترکیبات
صفحه 31:
آفت کشها :
: آفت کشهای کارباماته
به عنوان سموم اعصاب و کاهش دهنده میزان آنزیم کولین استراز عمل مى کنند .
~ کارباریل (سوین) » پروپوکسور (بایگون)
” در بدن انسان نيز بازدارنده کولین استراز هستند » اما اين واکنش ها به آسانی برگشت پذیر هستند .
مشابه آفت کش های فسفره , سبب تجمع استیل کولین و افزایش اعمال عصب پاراسمپاتیک .
آقروپین در درمان متسمومیت با حشره کشیهای فسفره و کاریامانه کارنزد دارد,
صفحه 32:
مقادیر حد آستانه مجاز 12۷5
۴ 2 مبانگزنمانوننی» وه 2۲ 9 6و6 1102۱۷
۴ 3* تماسکوتا مدت(۱۵ حقیقم) الط ه و10۳۳ 11م 5
6۴ قف(حتی_رلیمدتومانک وتاه نیز نباید تعاستالینهد برس .
صفحه 33:
روشهای کنترل عوامل شیمیایی :
: الف : اقدامات کنترلی محیطی
: حذفياكاهش]لإنده در محلتوليد-2
* متوقف كردن فرايند (عدم استفااه از نزن به عنوان حلال)
مواد(جایگزینی ترکیبات سولفیدی فسفر قرمز بجاى فسفر سفيد)
فرایند تولید یا تجهیزات( استفاده از اتوماسیون)
صفحه 34:
روشهای کنترل عوامل شیمیایی :
: جلسازی2
۴ محصور سازی
سیستم های بسته
دیوارهای جداکننده
* فاصله
۰
صفحه 35:
روشهای کنترل عوامل شیمیایی :
: تبهويه -4
ترقيقى : تعويض هواى محيط كار به كونه اى كه تراكم آلاينده به زير حد مجاز برسد.
موضعى : زودودن آلاينده يبش از رسيدن آن به منطقه تنفسى كاركر
صفحه 36:
روشهایتر-و
نطافتکا رگاه لنبار کردنمواده بر چسبگنایی-6
ب : اقدامات کنترلی فردی :
روشرانجام کار -7
وسایلحفاظتفردی 2
كاهشريمانكار -2
بسللستقردی 4
ch. ls
a
صفحه 37: