صفحه 1:
oe
صفحه 2:
۴ تلسکوپ چیست؟
قلسکوپ ابزاری است که به کمک چشمان یشر آمده تا امکان مشاهده و درک هر چه بیشتر کائنات را برای او فراهم.
او بشر محنوه در حسار نامرتی مان <هکان است. به واماه تلسکرب فامر است ااعمای آسمان و در دل زمان
پیدایش تلسکوپ
انسان هزاران سال تلاش کرد تا راز و
معمای آسمان شبانه را بشگافت و هميشه
چشم به آسمان می دوخت. اما پرش
ناگهانی از نظارت با چشم عریان تا ابزار
کمکی برای رصد گری یکی از دستاورد های
مهم بشری به شمار می رود. اين اختراع با
لنز ها آغاز شد. هر چند مبداء و اساس آن
eles میت اس کلم مسا طارات
سده سیزدهم در ایتالیا باز می گرداند.
احتمالا کسی بود که
ای پنخره ها شيشه می ساخت. او با
صفحه 3:
+ ها را به مغازه 55 عبنک
فروش guild eli oak, لیپرشی در قرن شانزدهم
می برد. دو گودک در داخل مغازه او با لنز بازی می
گردند و با روق هم گذاشتن لنز ها به برج یک
كليساى دور دست اه گردند و از دیدن آ
زده شدند. وقنيكه ل ٠ ملو اين 20 ‘i
لنز ها را روی هم نصب گر: Sloe
گننده اش را ساخت. در سال es ing و
کرد تا اين وسیله را به افسنزی هالندی بفروتند. ula
افسری که طرف معامله بود, وسیله با دوربین
لييرشى را نخريد؛ زیرا گسانک sh) هم بودند گه
ادعا مى گردند. این اخترا آبه آنهاست. در
يكى از آنها را
هنری چهارم - بادشاه فرانسه خرید و در سال
© تحت نام "لوله هالندی" "دورنما" و "استوانه ها"
صفحه 4:
گالیله
در همان روز های آغازین پیدایش تلسکوپ یکی از پرنفوس ترین افراد مرتبط با آن بدون شک کسی جز گالیله دانشمند
ایتالیایی نمی باشد. طی یک ماه, وقتیکه لیپرشی سعی نمود تا وسیله دورنما اش را به افسر هالندی بفروشد» خبر اختراع
آن زمانی به ونيز رسيد كه يك فرد ناشناس یکی از این ابزار را می خواست به سنای آن کشور بفروشد. اين فرد به مشاور
علمی اش به اسم پاولو سارپی شخصی که این وسیله را آزمایش کرد مراجع نموده بود. اما ناگهان این فرد ناشناس ناپدید
شد. در نتیجه سارپی رفت تا گالیله - محترم ترین سازنده ابزاره کسی که به تازگی یک وسیله جدید شمارش را اختراع
نموده بو ببیند. گالیله این دورنما را از نو ساخت. اما با انتقاد زیادی از سوی مردم روبرو شد. همه می گفتند که این
وسیله هیچ کاری دیگری نمی تواند. جز اینکه خیال با حیله بینایی ایجاد کند و تصویر نیز قابل اعتماد نمی باشد. در
مارچ ۱۶۱۰ شرحی را بر وسیله نظارت گر شب اش تحت عنوان پیک ستاره ای (15 ۳( 5داع5106) در
بیست و چهار صفحه منتشر ساخت. که همه را در مورد جهان شناخته شده متحیر ساخت. در این متن نوشته بود که
مهتاب صاف و هموار نه بلکه ناهموار و پوشیده از حفره های زیادی میباشد. راه شیری پر از میلیون ها ستاره است و
مشتری نیز چهار قمر دارد. بعد ها گالیله توانست تا دیدگاه مربوط به سیستم جهان زمین مرکز 9066۳۲160
کائنات به دور زمین) را به چالش کشیده و دیدگاه جدید یعنی جهان خورشید مرکز(6۵/10661011)) نظام شمی به
دور خورشید) را که حدود پنجاه سال قبل توسط کوپرنیکوس مطرح شده بود ثابت کند.
صفحه 5:
در شب چهاردهم اپریل 1611 یک
مهمانی به افتخار او در خارح از شهر روم
برگزار شد. در اين محفل, گالیله ابزار
جدید خود را به مهمانان نشان داده و
اجازه داد تا آنچه را که کشف کرده بود,
همه ببینند. یک شاعر الهیات شناس
یونانی که در محفل حضور داشت, برای
(تلسكوب) را تعمید داد.
اولين ابزار جشمى يا ايتيكى جيزى بود كه
اغلب مردم با كلمه تلسكوب ان را
a soll esl
رشته با عبور از دهانه ( لنز های اولیه) به
لنز های عدسی در قسمت پایانی آن می
تاید. اين وسیلة بنام تلسکوپ بازتابی
صفحه 6:
حدود هفتاد سال بعد. اسحاق نیوتن با الهام از کار کپلر در مورد نورشناسی و تجربیات اخیر روبرت بولر بر سر رنگ
هاء روشی را کشف کرد که در آن منشور نور را به مجموعه ای از رنگ ها منعکس می ساخت. او پذیرفت که لنز ها
یک منشور مُدَوَر اند و نتيجه كيرى اش اين بود که جدا سازی رنگ ها که بنام انحراف رنگی مشهور است. موثریت
تلسکوپ های موجود را محدود می سازد. در نتیجه تلسکوپ جدیدی را اختراع کرد که در آن آینه سهمی. نور را
جمع آوری و تصویر را درست طوریکه در عدسی های چشمی وجود داشت. ترکیب می کند. این کار باعث اختراع و
.ساخت تلسکوپ بازتای_شد
نيوتن در سال ۱۴۸۸ میلادی در تلسکوپ خود به جای عدسی از آینه استفاده کرد. آینهی اولین تلسکوپ نرنن.
قطری حدود ۵ سانتیمتر داشت. چهار سال بعد فردی به نام لورنت کاسگرین طرح جدیدی را برای تلسکوپ نیوتون
ارایه کرد ولی طرح کاسگرین مورد استقبال قرار نگرفت, سالها بعد دانشمندان به اهمیت این نوع تلسکوپ پی
بردند و ساخت آن رواج یافت. پس از این اختراعات, تلسکوپ ها روز به روز پیشرفت کردند و از کیفیت بهتری
برخوردار شدند. کم کم امکنات بیشتری به تلسکوپ ها اضافه شد و کارخانههای ساخت ابزار آلات نجومی پا به
عرصه حیات نهادند. با وجود این هنوز هم بسیاری از ستاره شناسان تلسکوپشان را خودشان می سازند و از دیدن
be le) دست ساز خود لذت می برند. در آدامه با ویر گیهای هر سکوب انا خواهيم ند
صفحه 7:
ویژگیهای
صفحه 8:
© ویژگیهای تلسکوپ
۲ ۲ . سح
لفزلیش سیزاننوریکه از چسمساطعمیشود (ولنجمع آویونو) 17 22ت /١ 1
—_ | | | | ۳ a ee i ی تا و ae حر
جمع آوری کرده و به هم می فشرد. سپس به صورت تابه باریکی در میآورد تا به چشم ee Vy
ما برسد. اين امر باعث افزايش روشنى ظاهرى جسم مىشود 35 ۷ حيتت
we
توان جمعآوری تور به قطر عدسی شيئى (عدسى كه به سمت جسم كرفته مى شود) بستكى دارد. به عبارت ديكر مىتوان كفت
توان جع آوری تور در تلسکوب با مسذور قطر عدسی شیتی متباسب است فطر مردمک جشم ما هنگام شب تقریبا ۶ میلی مت
است ولی تلسکوپی با قطر شیتی ۲۴ میلیمتر (۴ برابر قطر چشم)» ۴۲-۱۶ بار بيش از چشم انسان نور جمعآوری میکند. توان
جمعآوری نور در یک تلسکوپ از طریق رابطه زیر به دست میآید:
(توان جمعآوری نور < قطر عدسی شیئی تقسیم بر ۶ و کل عبارت به توان ۲)
در اين رابطه قطر عدسی شیثی بر حسب میلی متر است.
صفحه 9:
۲- افزايش قدرت تفکیک نقاط نورانی تشکیل دهنده جسم (توان تفکیک): ۰
توان تفکیک در تلسکوپ به این معنا است که تشکیل دهنده جسم واضحتر Ww
دیده شوند. هر چه توان تفکیک تلسکوپ بیشتر باشد جزییات جسم واضحتر دیده خواهد
شد. بنابراین هنگام مشاهده یک نقطهی نورانی در آسمان با چشم غیرمسلح. آن نقطه.
یک ستاره به نظر میآید. ولی هنگام مشاهده با تلسکوپی که توان تفکیک بالا دارد.
ممکن است آن نقطه نورانی به دو یا چند ستاره تفکیک شود.
A sus);
دو نقطهی نورانی؛ مثلا دو شمع را در نظر بگیرید. در فاصلهی چند متری این دو شمع به صورت چشمههای نور جدا از یکدیگر به نظر میرسند. با
بیشتر شدن فاصله. دو چشمه نورء یکی شده و به صورت نقطهی نورانی نسبتاً محو و غير واضح به نظر میآیند. توان تفکیک چشم معمولی انسان
۶ دقيقه قوس است. بنابراین هرگاه زوایهای که دو چشمه نور در چشم میسازند کمتر از ۶ دقيقه باشد نمی توان با چشم غیر مسلح آنها را از
Sas تفکیک داد. به شکل فوق دقت کنید. هرگاه زاویهی ۰۸۸ كمتر از ع دقيقه قوس باشد. چشم. آنها را چون دو نقطه متمایز از هم تشخیص
نمیدهد یک نقطه مشاهده میشود .
توان تفکیک یک تلسکوپ به قطر عدسی شیتی بستگی دارد که از فرمول زير به دست می آید:
(توان تفکیک - ۱۲.۵ تقسیم بر قطر عدسی شیتی) ۱
ee ادراين
نکته: دقیقهی قوس واحدی است در زاویه که معادل یک شستم یک درجه است. ثانیهی قوس نیز برابر با یک شصتم دقیقه قوس میباشد. مقادیر
کمتر مانند میلی ثانیه قوس نیز وجود دارد که کاربرد کمتری دارد. جدایی زاویه ای ستارههای دوتایی و قدرت تفکیک تلسکوپها بر اساس این
واعد بيان عي هوه
صفحه 10:
۳- بزرگ نمودن زاویه ظاهری دیده شدن جسم (توان بزرگ نمایی)
از دیگر ویژگی های اصلی تلسکوب بزرگ نمودن زوایا است, زوایایی که اشیاء مشاهده شده تحت آن روت میشوند که به آن
بزرگ تمایی زاوهای گفته yk گنای راوهای قنها بو رگساییای است که یک تلسكوب انجام مي دهد اد
ايش زاويدى
تصور سبب می شود جسم نزدیکتر به نظر آید. به شکل زیر توجه نمایید.
به تصویر دقت نمایید. اگر جسمی با چشم غیر مسلح تحت زاویهی ۲
درجه دیده شود و با تلسکوپ تصویر آن تحت زاویه ۴۵ درجه رویت شود.
بزرگنمایی ۱۵ مرتبه است. توان بزرگنمایی هر تلسکوپ به فاصله ی
تم سر دس سس در
فاصله ی کانونی عدسی چشمی (عدسی که نزدیک چشم قرار میگیرد)
بستگی دارد. که با فرمول زیر بیان می شود.
(بزرگنمایی تلسکوپ < نسبت فاصله کانونی عدسی شیئی به عدسی
چشمی)
صفحه 11:
انواع
صفحه 12:
* انواع تلسکوپ
- تلسکوب شکستی ( گالیله ای)
اين تلسکوپها از دو عدسی شیشه ای تشکیل می شوند. عدسى كه به سمت جسم است. عدسی شیئی و عدسی که
فزدیگ چشم قوار می ميزه تا ناظر از آن قصویر را مشاهده کنده عدسی چشمی نام دارد. به شکل زیر دفت نمایید.
عدسی شیئی نوری را که از جسم وارد می شود. می شکند و در صفحه کانونی جمع می کند. با این عمل تصویری از
جسم به وجود می آورد. عمل عدسی چشمی بزرگ نمودن تصوير به دست آمده است و تصویر نهایی از جسم را نشان
می دهد. به دلیل تلاش ها و اکتشافات گالیله در اين زمینه. اين نوع تلسکوپ ها به تلسکوپ گالیله ای معروف است.
تلسکوپ های شکستی نسبت به انواع دیگر تلسکوپ هاء قابلیت
دید وسیع تری دارند و وضوح تصویری که از عدسی ها به دست
پرتوهای تور
صفحه 13:
۳- تلسکوپ باز تابی ( نیوتونی)
اين نوع تلسکوپ ها همگی بر اساس انعکاس نور از یک آینه مقعر (آینه اولیه) طراحی می شوند. اولین نمونه از یک تلسکوپ
بازتابی را فردی بنام جیمز گریگوری اهل اسکاتلند طراحی کرد. در سال ۱۶۶۸ میلادی آیزاک نیوتن نخستین تلسکوپی را كه
خی ظرای کرد بو با استفاده از تک آینه مععر نک اه نت پا راوید ۲۵ درحه ویک cele ete ee و بان ید
ee ole TS oe ab a,
بزرگنمایی در اين تلسکوپها بر اساس آینه مقعر انجام میشود که روی آن پوششی از آلومینیوم یا نقره دارد. در اين نوع
الستاريب ee ار باز میگردند و از آنجا توسط یک
وابه سمت میشوند. تا کوپهای ies ول 1 ی "را همج شین بس از
© تلسكوب بازتابى
صفحه 14:
مزیت تلسکوپ های بازتابی حذف کامل خطای رنگی است. چرا
که هیچ نوری از درون عبور نمی کند و فقط از روی آینه
بازتابش می شود. همچنین شیوه تراش آینه و امکان نصب آن.
.ساده تر از سایر انواع تلسکوپ ها است
نکته: همانطور که می دانید نور سفید دارای طول موج های
مختلف می باشد که هنگام عبور از عدسى به دلیل ضریب
برای طول موج های مختلف ور با
کانون های مختلف می شود که به آن خطای رنگی گفته می
.شود. به تصوير زیر توجه نمایید
تلسکوپ ساخت نیوتون
صفحه 15:
۳- تلسکوپ شکستی - بازتابی (کاتادبوپتریک) 3
نخستین تلسکوپ شکستی- بازتایی را لورنت کاسگرین طراحی کرده سبستمی که برای — secondaire
تشکیل تصوير از یک عدسی و یک آینه به صورت همزمان استفاده شد. تلسکوپ های — lame
کاسگرین شامل یک آینه مقعر که مرکز آن سوراخ شدم, یک آینه محدب کوچکتر که قبل از تن
نقطه کانون آینه اولیه قرار می گیرد و یک عدسی چشمی می باشد. یکی از راه های تصحیح SY J
won | ee های آینه اولیه در تلسکوپ های بازتابی» شكستى و شكستى- با زتابى قرار دادن تیفه ای Cue
۳1 اسر cess sys) ery a axes وه ی از
آشمیت- نیوتونی یا
می گویند.
از مزاياى اين نوع تلسكوب مى توان به كوتاه بودن طول لوله آن اشا
كرد (كوتاه تر از لولدى تلسكوب بازتابى). از اين رو براى رصدهاى بيرون
از شهر و حمل و نقلء بسيار مناسب اند.
صفحه 16:
