مسجدسلیمان

صفحه 1:
سجدسلیمان یکی از شهرهای بختیاری نشین استان خوززستان ایران است و این شهر به شهر اولین ها معروف است. عملیات استخراج نفت؛ براى نخستين بار در خاور ممانه در سال ۱۹۰۸ ميلادى توسط كنسرسيوم دارسى از اين شهر و با جاه شماره نک» در مدان نفتى مسحدسلدمان آغاز كرديد. روستاهاى انديكاء لالىء عنيرء هفت شهيدان و الكيراز بخش ها تابعه اطراف ابن شهر بودند؛ كه در جند سال اخير بخشهاى انديكا و لالى به شهرستان تغيير يافتهاند. از تفرجكاه تمبى» كُلكير» معمد سرمسحد و معید درد نشانده كه بزركترين معبد روباز هخامنشى در ايران و جهان است اشاره كرد. يكى از عوامل كسترش شهر مسجدسلیمان؛ اکتشاف نثت در این منطته بود. 

صفحه 2:
موقعیت جغرافیایی شهر ستان مسحدسلمانن از دید جغرافیایی در درازای جغرافیایی ۴۸ درجه و ۲۴ دقیقه خاوری و پهنای جغرافیایی ۳۱,۹۳ درجه و ۴۹,۳۰ دقیقه شمالی گسترده شده‌است و بلندای آن از روی دریا ۳۷۲ متر می‌باشد. 

صفحه 3:
اقلیم شهرستان مسجدسلیمان مانند بیشتر شهرهای خوزستان دارای آب و هوای گرم و نسبتاً خشک می‌باشد و تابستانی گرم و زمستانی مدیترانه‌ای دارد. میانگین بارش سالانه باران بالای ۴۰۰ میلی‌متر و میانگین دما کمتر از -۴ درحه سانتی‌گراد در زمستان و بش از ۵۰ درجه سانتى كراد در تابستان مى باشد. 

صفحه 4:
رودخانه‌ها مهمترین رودخانه سجدسلیمان» رود کارون می‌باشد که از کوه‌های زاگرس سرچشمه مى كيرد و بس از عبور از سدهای شهید عباسپور و مسجدسلیمان از کنار شهر می‌گذرد. همجنين رودخانه تمبى در جنوب شهر وجود دارد که در ساحل رودخانه پارک‌ها و تفریحگاه‌هایی ساخته شده که از حاذبه‌های گر دشگری شهر به‌شمار می‌روند. کوه‌ها بلندترین ارتفاعات استان خوزستان در شهرستان مسجدسلیمان قرار دارد. اين ارتفاعات در مناطق شمال و شمال شرقی شهرستان و در منطقه توریستی اندیکا وآقع شده‌اند. مرتفع‌ترین قله در محدوده شهرستان مسجدسلیمان» کوه کینو با ارتفاع ۳۷۱۰ متر است.! "شتا دیگر کوه‌های بلند مسجدسلیمان عبارتند از لیلهء تاراز» منار دلاء آلاه ادیو شوه لندر؛ دلى و آسمارى. 

صفحه 5:
تاریخچه مسجدسلیمان را در دوره تمدن ابلام آساک می‌نامیدند که بخشی از منطقه سیماش عیلام تلقی می‌شد؛ ولی پس از حمله آریایی‌ها و شکست عبلامیان نام آن به «پارسوماش» تغیبر پیدا کرد.!" در قاصله اواسط سدة ‎٩‏ تا اوایل سدة ۷ پیش از میلاد قومی آریایی به نام «پارسوا» از دامنه‌های شمال غربی زاگرس و کوه‌های بختباری به جلگه خوزستان فرود آمدند و مسجدسلیمان کنونی از جمله مناطقی بود که در آن سکنی گزیدند. اين قوم نیمه بدوی که متکی بر معیشت شبانی و به ویژه تریبت اسب بودند, بعد از آشنایی با کشاورزی و ترک کوج‌نشینی, در توأحن کوهانه‌ای جلگه: شهر باره‌ای بتا بهادید و آن:را یه یاد سیرزمین گذشته-حود که «پارسوا» نام -داشت:: « پارسوماش» خواندند.#ندته‌ادر شمال شرقی مسجدسلیمان بر روی تپه‌ای باستانی بنام سرمسجد آتشکده‌ای مربوط به آن دوران وجود دارد که پروفسور گیرشمن باستان‌شناس فرانسوی این آتشکده را مربوط به دوران پارس‌ها می‌داند و آن را زادگاه يش اول هخا جد کوروش بزرگ می‌داند. مسجدسلیمان را در قد. سرمسجد می‌نامیدند و علت آن وجود اين آتشکدة باستانی بود. در زمان حمله اعراب تازی‌ها می‌خواستند که آن را از بين ببرند اما ایرانیان به دروغ به آن‌ها گفتند که اين معبد ساخت سلیمان نبم, می‌باشد و چون سلیمان بسیار مورد احترام اعراب بود آن‌ها از اين عمل سر باز زدند. در سال ۱۳۰۳ هجری شمسی هنگام بازدید رضاخان از سرمسجد وقتی که او اين ماجرا را شنید دستور به تغییر نام سرمسجد به مسجدسلیمان داد و بدین ترتیب در 

صفحه 6:
همیت مذهبی و اعتقادات مردم به پاک و مقدس بودن ابن شهر به حدى زياد گردید که حتی بعد از ورود اسلام» ایرانیان برای زیارت به اين شهر مراجعه مى نمودند؛ لذا هویت مذهبی آن مانند دیگر اماکن مقدس همچنان باقی‌مانده و نام «مسجدسلیمان» نیز در همین راستا بر آن اطلاق گردید. اما حتی این نا 

صفحه 7:
اقتصاد اگر بگویيم این شهر نخستین شهر صنعتی ایران می‌باشد گزاف نگفتیم. وجود اولین چاه نفت خاورمباند» اولین پالایشگاه نفت خاورمیانه» اولین کارخانه گو گردسازی, اولین کارخانه تولید برق و ... خود گهاه بر این مدعاست. هم‌اکنون مسجدسلیمان در بخش صنعت یکی از قطب‌های صنعت ایران است. این شهر دارای کار خانجات صنعتی عظیمی از جمله: کار خانه تولید سیمان کارون مسجدسلیمان» سد و ذبروكاه مسجدسلیمان که در سال ۱۳۹۳ برای سومین سال پیابی رتبه اول را در تولید برق کسب کرد» شرکت بهره‌برداری تفت و گاز مسجدسلیمان یکی از ۵ شرکت تابعه مناطق نفت خیز جنوب می‌باشد که کستردگی آن از ایذه تا ایلام و خرمآباد می‌رسد» کارخانجات تانک‌سازی شهید فرخ‌نیا؛ بالابشكاه گاز مسحدسلمان» بتر وشمی بزر گ مسحدسلمان» کارخانجات آلومینیوم‌سازی و ... به علاوه اینکه این شهر دارای یک شهرک صنعتی عظیم می‌باشد که در آن کار خانجات بزرگ و کوچکی از جمله تولید آرد» سوسيسء ماکارونی صنایع پلاستیک گونی بافی و ... می‌بان 

صفحه 8:
پیشینه نفت و حیات دوباره سجدسلیمان «منابع نفت از تجزیه تدریجی مواد «آلی» بر اثر حرارت» فشار و بعضی از کاتالیست‌های طبیعی طی میلیونها سال به وجود آمده؛ اين ماده مانند جریان آبهای زیرزمینی با منابع دریاچه مانندی در اعماق زمین وجود ندارد بلکه در خلل و فرح سنگهای آهکی و ماسه‌ای که به صورت رشته‌های چین خورده در عمق چندهزار متری از سطح زمین واقع هستند» ذخیره شده‌است. بدین‌جهت زمین‌شناسان در محل‌هایی که‌امکان وجوداین سنگها می‌رود به دنبال نفت می‌گردند. در واقع سنگهای آهکی که در کف دریاها از میلیون‌ها سال قبل رسوب کرده‌اند و اصطلاحاً مادر سنگ یا لایهنفت‌زا نامیده می‌شوند دارای مقدار زیادی از بقایای نباتات و حبوانات بیده‌اند که پس از گذشت زمان این بقایا به نفت تبدیل شدهاست» مخلوط آب شورء نفت و كاز طى ميليونها سال در: رسیبی در داخل لایه‌های مَتخلخل و تفوذتاپذیر زمین با به عبارت دیگر سنگهای تفت گیر به خرکت در آمده و هنکامی که با سنگهای غبرقابل جه حرکات پوسته زمین و تراکم و درهم فشرده شدن لایه‌های نفوذ (سنگهای آتشفشان متامورفیک و غیره) برخورد نمیده حرکت آن متوقف و در قسمت بالای لایه نفت گیر (طاقدیس‌های زیرزمینی) ذخيره شده و آب شور در زیر و کاز در روی نفت قرار مى كيرد. البته كاهى هم نفت در سرراه خود به لاي هاى غيرقابل نفوذ برخورد به سطح زمین نفوذ کرده و معادن سطحی قیر را ایجاد می‌کنند مانند دریاچه قیر تیری نیداد در آمریکای مرکزی 

صفحه 9:
el al sae Se ‏بوده راون درد‎ ‏ربا‎ lval asain dines Te oe 33 Sc dats had ‏کسروی با استناد به تذکره شوشتر چنین می‌نویسد:‎ ‏«در تذکره شوشتر می‌نگارد چون نادر:‎ ie ‏معدن‌های قبر در نزدیکی شوشتر قیر برای ساختن کشتی‌ها به‎ ‏شایان ذکر است که این طلای سیاه در جای جای ایران به گونه چشمگیری به ودیعه نهاده شده‌است» میزان نفت و گاز به حدی بود که‎ ‏پاره‌ای مواقع به سان چشمه‌ای در سطح زمین جاری می‌گشت و عذه‌ای به‌عنوان سادات قیری‌از چشمه‌های نفت بین مسجدسلیمان و نفت‎ ‏سفید سود می‌جستندء!"] بنابراین به دنبال آن بود که در سوم اسفند ماه۱۲۸۶ خورشیدی توسط استعمارگران آن سوی جهان به مدد‎ ‏فن‌شناسی» مته حفاری از ضخامت زمینی به قطر ۳۶۰ متر (۳۰۰۰ فوت) گذر کرد و آخرین ضربت خود را بر پهنه صخرهاى سخت كه‎ ‏منبع نفت در زیر آن قرار داشت فرود آورد و در سپیده دم پنجم خرداد ۱۳۸۷ خورشیدی نفت با فشارى زياد فوران نمود؛ و به دنبال‎ ‏ی‎ Ee ete بع آن: شهر نستان‌مسجدسلیمان با ویژگیهایی: حیات خود اولين دكل با عظمت فراوان قد برافراشته و ماشین بخاری که مته دوران را به حرکت درمی آورد هماكنون در گوشه‌ای آرام و بی‌حرکت آرمیده‌است و تنها یا آور تلاش و کوشش جویند گان ابن طلاى سياه و تصاحب ذخيره آن مى باشد را در جنوب‌غربی ایران و در یی غربی رشته کو‌های زاکرس) ادامه داد. © 

صفحه 10:
کشف و فوران نفت در روز ۱۶ ماه مه ۱۹۰۸ بوی تندگاز به مشام رسید درست ۱۰ روز بعد یعنی ۲۶ ماه مه ۱۹۰۸ برابر با ۱۲۸۷ خورشیدی حدود ۱۱۰ سال پیش درساعت چهار بامداد نفت درعمق ۱۱۸۰ فوتی!" ازچاه شماره یک مسجدسلیمان فوران کرد. رینولدز درمورد این روز تاریخی می‌نویسد : «همان گونه که مَته حفاری با قدرت و زورمندی به کندن و کاویدن در گرد بود» در یک طبقه سخت سنگی» طبقه و لایه‌ای آن چنان سخت که ما هرگز قبا بهمانند آن برخورد نکرده بودیم» طبقه‌ای که می‌توانست ویران کننده دستگاه باشد و مهار و دهنه زدن به آن کاری بس دشوار می‌نمود و کنترل چاه را بسیار مشکل و بل محال می کرد نفت فوران زده بلافاصله و با سرعت» گودالی عمیق و بزرگ کنده شده تا نفت چاه دیوانه در آن» جا داده شود». بوى بد گاز و فوران نفت منظره‌ای دیدنی و حادثه‌ای استثنایی بود آن هم در آن صبحدم که هوا هنوز تاریک بود و ستاررگان در آسمان می‌در خشيدند و به دنبال آن بود که سیل تبریک برای رینولدز که به چنان موقعیت بزرگی دست پیدا کرده بود سرازیر گشت. 

صفحه 11:
ريا اسفندیاری بختیاری در مورد مذاکره رینولدز با خانهای بختیاری و عقد قراداد در مورد اکتشاف نفت در سرزمین بختیاری‌ها می‌نویسد : «... درسال ۱۹۰۴ (۱۳۸۳ خورشیدی) در یک روز خوش هوا و پرغنیمت برای گل‌های سرخ اصفهان» جورج رینولدز انگلیسی نماینده سرمایه‌دار معروف لندنی ویلیام ناكس دارسىء به سراغ خانهای بختباری آمد و به آنها گفت: که از سه سال پیش» بیهوده به دنبال یافتن نفت در ایران بوده‌است. یک روز که پدربزوکم۰!به سخنان رینولدز گوش می‌دا از او چنین شنید: جناب خان؛ با اجازه پادشا» ما اقدام به حفر چاه‌هایی در مرزهای شمال غربی کشور نمودیم و تاکنون ۱۷۰۰۰۰ لیره را در اين عملیات سرازیر ساختیم بدون این که قطره‌ای نفت نمایان شود... خان؛ ما به کمک شما و خانهای دیگر بختیاری احتیاج داریم تا تحقیقات و کشفیاتی در نزدیکی «ماماتن» و سجدسلیمان انجام دهیم. همین روستای مقدسى كه مى كويند مسجدسلیمان در قدیم آنجا بوده‌است؛ شایدشانس بیشتری آنجا در انتظارمان باشد. مرد انگلیسی بس از لحظهاى با اين سخن نتيجهكيرى كرد : دوست داریم مردان شما میدان‌های نفتی را حفاظت کنند و البته آماده‌ايم حق‌الز حمه را به‌طهر مناسبی بپردازيم. پدر بز رگم پاسخ داد: اعتماد شما موجب خوشوقتی ماست؛ امّا چنین کوشش بزر گی باید همراه با یک روح برادری انجام گیرد. ما نمی‌خواهیم مزد بگیران شماء بلکه شریکتان باشیم. سپس او انگشت درازش را در رین سپیدش فرو برد و پس از مکث افزود: ما خواهان ده درصد از سود حاصله در شرکت هستیم. جرج رینولدز وحشت‌زده فریاد کشید: در این صورت پیش از این که بهره‌برداری‌مان شروع شود ورشکسته خواهیم بود. سردار استد با تعجّب نگاهی به او کرده سپس با لحن مودبانه گفت : ن صورتی بهتر است از نقشه‌تان منصرف شویده امّا قدمتان هميشه نزد ما مبارک خواهد بود آقای رینولدز» > 

صفحه 12:
همان نویسنده در همان اثر صفحه ۶ در ادامه چنین می‌نویسد : «... انگلیسیان از ادامه مذاکرات سرباز زدند تا این که عموزاده دیگری جای این عموی مرا گرفت... و ۸۳ مورد بحث همچنان باقی ماند و دگر گونی پیش نیامد تا در سال ۱۹۰۹ میلادی (۱۲۸۸ خورشیدی) که شرکت تازه‌ای بنام «آنکلوپرشیان اویل کمپانی» موّسسه اولیه را تحویل گرفت. به این سب بود که بسیاری از بختیاری‌ها آنسان خصم انگلستان شدند».۱۳ همان نویسنده در همان اثر صفحه ۷ و ۸ می‌افزاید : «... مذاکرات سالیان درازی ادامه یافت تا اين که در پایان ۱۹۲۰ (۱۲۹۹ خورشیدی) قراردادی تحمیل گردید که بنابر آآن» «کمپانی نفت ایران و انگلیس» به مشار کت بختیاری‌ها بایان داد و جز یک میلیون لیره برای سالهای جنگ منبع نشد.» پس از کشف روند اکتشافات و استخراج نفت بطور روزافزونی زیاد شد و پیوسته بر تعداد حفرجاه‌ها درپهنه مسجدسلیمان اضافه مى كشت كه ابن روند» جویندگان و تصاحب کنندگان این طلای سیاه را بر آن داشت تا به تدار کات وسیعی اقدام کنند از جمله شرکت شهری با ويژگي خاص شهرهای صنعتی به‌ساختن‌تاسیسات؛ کارگاه‌ها وخانه‌هائی جهت سکونت کار کنان خارجی و ایرانی پرداخت؛ با استقرار خارجیان در مسجدسلیمان و امکانات زندگی آنان نطفه تبعیض طبقاتي مدنیّت آغاز قرن بیستم در این شهر پا به عرصه حیات نهاد از تاريخ ۱۳۸۷ خورشیدی شهر مسجدسلیمان کنونی در ب: ری پرداخت جغرافیانی ایران بنیان نهاده شد. 

صفحه 13:
«کمال آطهاری»» میزان استخراج نفت و تحولات بعدی مسجدسلیمان را اینگونه نکاشته‌است : «تولید نفت برای صادرات با تمام خطوط لوله مسجدسلیمان به آبادان از ۱۹۱۲ آغاز شد. استخراج نفت که در این سال ۴۳ هزار تن بود تا آخر جنگ اول جهانى به سالینه | میلیون تن و تا ۱۹۲۵ میلادی به بیش از ۴ ميليون تن در سال رسيد. مسجدسليمان تا سال 1414 ميلادى تنها منبع استخراج نفت ايران بود تا در اين سال در ميدان نفتى عظيم هفتكل نيز فوران نفت آغاز و مسجدسليمان در توليد نفت از انحصار خارج شد. اما توليد در منطقه همجنان افزايش يافت بدطورىكه در سال 1115 ه .ش (1۹۳۵میلادی) اوج تولید در سراسر بهره‌برداری (۱۲۷ هزار بشكه در روز) رسيد. بعد از أفتى كوتاه در توليد نفت به علت ملى شدن اين صنعت در ايران (11"81- ۳۰ به دليل برنامه شركت نفت ايران و انكليس و دولت انكليس بار ديكر استخراج نفت افزون شد كه تا سال 118 كمابيش ثابت بود. اما از اين سال به بعد توليد نفت به سرعت كاهش يافت و بعد از بسته شدن چاه‌ها در سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ تولید سالیانه آن به حدود توليد روزانه در كذشته محدود كشت. دليل كم شدن توليد نفت این بود که بعد از حدود ۷۰ سال بهره‌برداری مداوم ۹۸/ از مقدار نفت قابل حصول به صورت طبيعى از منطقه استخراج شد و از آنجا كه بهرهبردارى از ساير ميدانهاى ففتی به لیما مشکلاتی را به دنبال دارد» متوقف شده بدین ترتیب دلیل اولیه ایجاد شهر مسجدسلیمان از میان رفت؛ ام از میان اين دلیل همان طور كه خواهيم ديد زندكى و بويائى شهر را از ميان برنداشت» هرچندیک دوره آن را «فسرده» (02۳855) کرد. شهرمسجدسلیمان ازاوایل قرن حاضر هجری نزدیک به ۴۰ هزار نفر بوده‌است که نسبت به آن زمان جمعیت بالائی است. 

صفحه 14:
سید محمدعلی امام در مورد بنای دوباره مسجدسلیمان چنین می‌نویسد : «... بنای شهر مسجدسلیمان در سال ۱۳۸۵ شمسی برابر با ۱۹۰۶ میلادی اتفاق شدء به اين ترتيب كه متصديان امور شرکت نفت در آن سال عمارتی در آن جا ساخته و شروع به حفر چاه شماره یک کردند. چون چاه به نفت رسیده پرمایگی آن توجه متصدیان شرکت را جلب نمود و آنان را به آینده امیدوار ساخت لذا بلافاصله شروع به ساختن راه‌ها و کندن چاه‌های دیگر نمودنه و ساختمانهای بسیاری برای کار کنان اروبایی» هندی و ایرانی برپا کردند و همین که کار در آنجا فراوان شد مردم بسیاری از اطراف در سجدسلیمان گرد آمده و به کار مشغول شدند و سرزمین ویران پر از سکنه و آبادی شد. 

صفحه 15:
دای خردد ۱۲۸۷ در مسجدسلیمان بهت رسي در سا 1141 در منطق بى بين اين شهر احداث شدو هماكتون به عنون موه نقت توسط شوكت هرهيرفار قت وكاز مسجدسايمان تكهدارى ‎sp‏ در سال 181 در متطقه قل يزان احدات شد كه آي شوب ‎KN GLE il Joye‏ و خانوادمنان رامين ‎he‏ ‎ee ee‏ چور دی ری بر ری رودخای ایا ادا ش و کار منیب سیسات تیانج یداد ‏به طول 03 كبلومر از مسير هرب خزيت در را لماز سجدسلييان جيت تسهيل تمودن امر جايجابى وسايل حفارى وديك بخاراحداث د ‎ ‏إبى از اتخار خبر كشف تقت هر اين د ‎SO rae ites‏ ‏أخود يه ويه هوابما عازم ا تقدمات اولين فرود هوابيما در اين شهر و ساخت اولي فرودكا غاز شود بن فرود كاد هماكون باقام فرودكاة شهيد آيابى در خدمت هوابمانى يروى زمينى ارت ‎he Gane)‏ ‎ ‎ ‏يفام باشاه مركزى كه در سال 144 در اين شير جا شد و ثامل امكاناتى از قيل: ينماء استفوهاق شن وليتكه زمينهاى أبس ميزهاى يلارد وبينك بتكو سان فوبال و مهمائرا مرياشد و هواكتون يس از كذشت زديك به يك قرن يه فعاليت خود انمه مودهد. ‎oe ‎ag ‏وی چات رن و‎ ‎wiley ob ot‏ در رن و خاران ‏وین تفه انآ شور ‏وی کارخا تويد يرق در رن خاران ‏او امه در يران ‎Salsas ‎eae alt ‏ولب و مجمزترين آزمايشكاء طبى هر كثور‎ ‏كارخانه شير باستوريزه هر كشور‎ نيلوا٠‎ ‏لین اد اهاز در كشور‎ ‏اولن لوب وی ‏مسجدسلیمان شهر اولین‌ها یکی از نام‌هایی که به اين شهر اطلاق می‌شوده شهر اولین هاست؛ که دلیل این نامگذاری هم ورود بسیاری از امکانات» دستگاه‌هاء کا رخانجات ایران برای اولین بار در این شهر بوده‌است. در جدول زیر لیست تعدادی از ده‌ها اولین‌های ‏مسجدسلیمان آمده‌است: + ‎ 

صفحه 16:
در كاين عاك كد وس يل فار اد ان زد خرن ای رن اند مج سار كلت ونلا سسيل بر جاتر بت ‎oe‏ ‎ale‏ رمك شرا وا اعرف رما ‏ره تا کب لو را ‏رک رخا ور باصن دس در ‏ف توف فیک کر رای رام ‏۳ ‏مار نات سا مد ‏لا سای رو دای اد ‎eae ‏لت ور وی او زا ‎۳ ‏وا ار ‏او وی ۳ اوه و ‏ال تدارا رد ‏ال راد مارد ال ره وب خر ‏زس و رسي در ران وخوريت ایو يوست تور وتیل زاو ره او رده مد انار ‎tt‏ کر واه ال خر تیدا یدزی ‏رن رز ار ار ردو مش ‎ ‎MT 2 ‏ا ‏زیچ زو لد سل جرک دس ‎ 

صفحه 17:
آثار باستانی "معبد سرهنچد: آتشکده‌ای قدیمی انست که مربوط به دوران پارس‌ها در شمال شرقی شهر مسجدسلیمان در یکی از قدیمی‌ترین محلات آن به همین نام (سرمسجد) قرار دارد. *معید بر دنشانده: تخته سنگ و پلکانی در ۱۰ کیلومتری شهر و درجاده سد مسجدسلیمان» مربوط به دوران هخامنشیان که دارای یک آتشکدة قدیمی می‌باشد. -تپه باستانی کلگه زرین: تپه‌ای باستانی در جنوب شهر و در قدیمی‌ترین محلات آن به همین نام (کلگه) که در آن آثار باستانی و مجسمات و سنک نبشته‌های زیادی کشف شده‌است. “تبه باستانی کلگیر: شهری باستانی در منطقه‌ای به همین نام که در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر قرار دارد. 

صفحه 18:
جاذبه‌های مذهبی خدمگاه رضاء زیارتگاهی در ميان کوه‌هایی در منطقه تمبی که گفتنی است آن هنگام ورود به ایران از آن مکان عبور کرده‌اند. جی‌بی زهرا: در ۲ کیلومتری جنوب شهر در بلوار محمدی در مسیر تمبی قرار دارد. هفت شهیدان: آرامگاهی که گفته می‌شود از خاندان پیامبر بوده‌اند. اين آرامگاه به سبک معماری دوران قاجار ساخته شده‌است. سقاخانه ابوالفضل: سقاخانه‌ای قدیمی مربوط به دوران تاحار می‌باشد كه در محله كلكه در كنار کاروانسرای قدیمی آن قرار دارد. مبی‌بی بطولی: در ابتدای ورودی شهر در سیر اهیاز قرار دارد. آرامگاه شهدای کمنام: مربوط به قبر شهید ۱۳ ساله دوران دفاع مقدس بهنام محمدی و ۶ شجىد گمنام دیگر درابتدای ورودی شهر واقع شده‌است. موزه‌ها "موزه نفت مسجدسلیمان: مربوط به آثار و وسایل قدیمی دوران کشف نفت در این شهر می‌باشد. همچنین انواع و اقسام نفت‌های کشف شده در آن با مشخصات کامل می‌باشد که در منطقه بی‌بیان در اولین پالانشگاه *موزه مردم‌شناسی مسجدسلیمان: در منطقه کلگه در کنار تیة باستانی کلگه زرین واقع شده‌است؛ که آثار مختلف در مورد قومیتهای مختلف کشورمان از جمله لباس» فرهنگ و صنایٍ دستی در آن وجود دارد. ایران و خاورمیانه واقع شده‌است. 

صفحه 19:
مناطق نمونه کردشگری و طبیعی *منطقه نمونه گر دشگری ناراز: دارای قلّهای برف‌گیر و جنگل‌های انبوه دلو ط می‌باشد و مرز در فصول سرد سآل و لا بارش أولين برفه اين از زيباترين روستاهاى خو خوزستان و چهارمحال بختیاری را تشکیل می‌دهد. ايواى مردم مشتاق به ورزش‌های زسستانی از غلب نقاط استان خوزسان است؛ ۲ ان و در ۱۰۰ کیلومتری شمال شهر مسجدسلیمان و در دل کوه‌ها و جنکل‌های زاکرس واقع دشت دارای یک تالاب زرگ و همچنین تاکستان‌های وحشی است و همه ساله خصوصاً در اواخر ز مستا و نوروز به دلیل آب و هوای مطبوعش و همچنین طبیعت دلنوازش پذیرای مهمانان زیادی می‌باشد. آبشار بلند و زیبایی به نام آب شلا در این منطقه وجود دارد که برای رسیدن به آن نیاز به اندکی کوه پیمایی است. *بارک جنگلی و سد تفریحی تمبی: پارک جنگلی در کنار رودخانه‌ای به همین نام قرار دارده بر روی این رودخانه سدی کوچک ساخته شده که محل احداث اولين كارخافة برق ايران و خاورميانه مىباثيد. پشت این سد دریاچه‌ای قرار دارد که امکان قایق‌سواری و شنا در آن وجود دارد. *جزیره کوشک: واقع در در داجة سد شمد عاسیور در بخش اندیکاه که بزرگترین دریاچه آب شیرین کشور می‌باشد و دارای حدود ۳۰۰ اتاق در ‎hia oar slaty‏ اجشمه‌های آب گرم کل گبر به دلیل وجود تو کرد در کوه‌های اين منطقه از دل آن‌ها چشمه‌هایی بیرون میآید که آب آن در زمستان نیز گرم بوده 3 خواص درمانی بسیاری دارد. *تنگه لیموها: تنگه یا شکافی بین کوه‌های پشت سد شهسد عباسیور که مملو از در ختان ‎goa‏ می‌باشد و همچنین یک غار زیبا در انتهای تنگه وجود دارد که چشمه‌ای جوشان در میان آن است. چم آساب: در ۵ کیلومتری مسجدسلیمان و ابتدای جاده اندیکا منطقه چم آسیاب قرار دارد. در انتهای جادة روستا چشمه‌ای زیبا و آبشاری کوچک قرار دارد که در فصول زسستان و اوایل بهار پذیرای گردشگران و مبهمانان نوروزی است. نهر به وجود آمده در زیر آبشار برای افراد آشنا با فنون شنا مکانی مناسب برای گذراندن اوقات فراغت است. 

صفحه 20:
سایر اماکن تفریحی و گردشگری «مدرسه انگلیسی‌ها: در منطقه هشت بنگله این شهر واقع شده‌است که محل تحصیل فرزندان کار کنان انگلیسی در دوران کشف نفت بود. کلیسای نمره چهل: در محله نمره چهل واقع شده‌است و محل عبادت ارامنة قدیمی که در مسجدسلیمان زندگی می‌کردند بود. چاه نفت شماره یک: تاه نفت ابران و خاورمیانه که در سال ۱۲۸۷ به نفت رسید. قبرستان خارجی‌ها: قبور خارجی‌های ساکن مسجدسلیمان مربوط به ۱۰۰ سال بيش تا قبل از انقلاب می‌باشد در ابتدای شهر قرار دارد. باشگاه مر کزی: اولین و مجهزترین باشگاه تفریحی کشور می‌باشد که در حدود ۱۰۰ سال بيش تأسيس شد و شامل سينماء ؛استخر شنا زمين تنيس» 

صفحه 21:
سینما اولين بار نمايش فيلم براى عموم مردم در کشور ایران در اين شهر اتفاق افتاد. این شهر هم‌اکنون دارای ۴ سینمای قدیمی می‌باشد که | سینما تمام فعال؛ ۲ سینما نیمه فعال و ۱ سینما تعطیل هستند. «سینما باشگاه مر کزی: در کلوب تفریحی به همین نام قرار دارد و قدیمی‌ترین سینمای کشور می‌باشد؛ که البته در حال حاضر جهت مناسبت‌های خاص ویژه خانواده شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان قابل استفاده می‌باشد. سینما فرهنگ: ویژه کارکنان آموزش و پرورش و خانواده‌شان در محل نمره چهل در کانون پرورشی شهید رجایی قرار دارد. سینما هلال: تنها سینمای شهر که استفاده از آن برای عموم آزاد است. این سینما قبل از انقلاب متعلق به پدر مدير و مجرى شبكه تلویزیونی ‎IPN‏ بود. «*سينما آلى بور: كه بعد از انقلاب تعطيل شد. مهران عبد: 

صفحه 22:
هتل‌ها و مراکز اقامتی مسجدسلیمان دارای دو هتل ۳ ستاره است. به علاوه آن؛ خود شرکت نفت دارای مهمانسراهای ویژه‌ای جهت مهمانان خود می‌باشد» همچنین در روبروی ترمینال مسافربری ولیعصر یک شرکت خصوصی در حال ساخت یک هتل ۴ستاره می‌باشد. *هتل جهانگردی: واقع در پنج بنگله روبروی پارک شکوفه‌هاء *هتل فرهیختگان: در ابتدای شهر قرار دارد و زیر نظر دانشگاه آزاد اسلامی فعالیت می‌کند. *مهمانسرای والفجر: متعلق به شرکت نفت که در گذشته محل استفاده خاندان پهلوی هنگام سفرهای زمستانی و نوروزی خود به مسجدسلیمان بوده و در حال حاضر مختص مهمانان درجه یک شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان می‌باشد. -مهمانسراهای نفت | و نفت ۲: متعلق به شرکت نفت که اولی در منطقه گلف و ویژه بازیکنان تسم فوتبال نفت مسحدسلسما و خانواده‌شان می‌باشد و دومی در چهارراه بمداری نبش کوچه نرس هاستل قرار دارد و ویژه مهمانان شرکت نفت خصوصاً کار کنان غیربومی و مأمور از نقاط دیگر شهر می‌باشد. این مهمانسراها دارای امکانات متنوعی از قبیل میز پینگ پنگ» بیلیارد» بویلینگ» کلوب تفریحی هستند. 

صفحه 23:
ساختار ثهری معماری برخی ساختمان‌های مسجدسلیمان که در دوره فعالیت شر کت نفت ابران و انگلس ساخته شده‌اند سبک معماری انگلیسی داشته که اغلب در اثر کسترش و نوسازی در شهر تخویب شده‌اند. بخش‌هایی از آن هنوز به نام‌های انگلیسی آن دوره مانند منطقه کمپ کرسنت و اسکاج کرسنت و کمیک لب کرسنت (۱۵0 0۳6۳۲)) معروف است 

صفحه 24:
محله‌های مسجدسلیمان محدودة مسجدسلیمان ناهموار و دارای پستی و بلندی‌های زیادی است. شرکت نفت منازل و ادارات خود را در نقاط مناسبتر احداث کرده و به همین دلیل محله‌های این شهر از هم فاصله داشتند. در سال‌های اخیر به دلیل رشد جمعیت شهر و عدم کنترل اولیه‌ای که بر ساخت و ساز وجود داشت» فاصلة بين محلات کم شده و در بسیاری جاهاء کاملا به هم چسبیده هستند. 

صفحه 25:
مانند نمره یک که از نام چاه شمارخ یک گرفته شده‌است. بسیار از محله‌ها به همین ترتیب به یک نمره خوانده می‌شوند که بیشترین آن نمره چهل است. اسم برخی محلات هم از نام طوایفی گرفته شده که برای اولین بار در آنجا سکنی گزیده‌اند؛ مانند مال‌جونکی.!*۱ برخی جاها هم افرادی که از شهرهای دیگر برای کار به مسجدسلیمان آمده بودند» در کنار هم اقامت کرده و خانه ساخته‌اند؛ مانند لین اصفمانی‌ها یا محل اقامت کار کنان خارجی شاغل در شرکت نفت مانند لین هندی‌ها 

صفحه 26:
نام محله‌ها باشگاه مرکزی:ورودی مسجدسلیمان +سرمسجد (به سکون ر): این محله به علت آثار باستانی!۴! که روی تپه‌ای بالای آن وجود دارد و منسوب به سلیمان است» سرمسجد نامیده شد. نام گذاری مسجدسلیمان در دیماه ۱۳۰۳ شمسی هم به علت همین آثار می‌باشد.!۱۷! -نمره‌یک: مرکز شهر مسجدسلیمان است و به علت وجود «چاه شماره یک» (اولین چاه نفت ایران-خاورمیانه) در اين محلهء به اين نام معروف ‎oh‏ کلگه: به علت وجوة تبه‌آی باستانی به نام «کلقه زرین» با کلقه زری» کلته نامیده ده و از آولین محله‌های است که قدمت باستانی دارة و در تشکیل شهر مسجد سلیمان سهم بسزایی داشه‌است. هو ‎Cooler Shop wi gles‏ نام خود را ازیکی از ادارات شرکت نفت گرفته‌است.۱۳ *ریل وی یا /۷/۵۱ |۵1: به خاطر وجود یکی از ایستگاه‌های قطار در اين محله به اين اسم ناميده شده‌است. ‏“بازار جشمهعلى (به سكون ه): در گذشته چشمه‌ای با همین نام در این محله وجود داشته‌است.*! همچنین بازار چه قدیمی در این محله احداث ‏شد که از رونق خوبی برخوردار بود و اکثر ساکنان محلات شمالی شهر برای تهیه مایحتاح خود به آنجا می‌ر ‏چندین مدرسه قدیمی» شعبه قدیمی بانک ملی» زبانکده؛ بهداری» کودکستان» بازارچه» باشگاه» پارک جنگلی و خانه‌های سازمانی نفت و ارتش» ‏از قدیم یکی از امن‌ترین و بهترین محلات شهر بوده‌است. ‏“لين اصفهانیها یه کسرل و سکون ی - ‎(ANE‏ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 27:
"ره گلگیری‌ها (به ضم گ اول) *مال جونكى (به سكون ل) *سركوردها (كوى شهيد موسوى) كه بعلت وجود معدن كج و كوردهاى كج بزى به ابن اسم نامكذارى شد. “مال شنبه (كوى شهيد لرستانى - به سكون ل) "پنج بنگله (به فتح ب» سكون ن وى و كسر ل) *هشت بنكله (بكله به خانههاى وبلايى لوكس كارمندان عمدتاً خارجى شركت نفت كه به همراه خانواده‌هایشان در آن‌ها زندگی می‌کردنده گفته می‌شود) *شاه‌نشین (به سکون ه) "مال کریم (به سکون ل) "نمره یازده 00° نمره‌دو محلى ها آن را دراشكفت (به فتح ده كسر رء سکون ش؛ و ضم ک) می‌خوانند. اثشكفت در كويش بختيارى به معنیغار است. 

صفحه 28:
پاسیون یام *سى برفج (1-<0.01) به معنى بخش © يا منطقة 0. *كمب كرسنت (1----0) 200)) كه كرسنت به معنى تبه يا قله مى باشد. (نام كمبى كه روى تبه ساخته شده) *اسکاچ کرسنت (سس0 ‎(Govick‏ “بش تبرج (به کسر ت) "باغ ملی (به سکون غ) *افرمبی (به فتح الف و ر): محله‌ای که بشت كاراز شركت نفتء بين باغ ملی و محلة پشت برج قرار دارد. در گذشته در این محله اداره‌ای با نام ادارة تعمیرات راه و ساختمان منطقه وجود داشته‌است. نام انگلیسی این اداره ,۸۸) ۰۷( سسمسست() ۷۷( ۱( بوده و حروف اول نام اين اداره ‎4٩. 0. )(‏ .) است. انگلیسی‌ها در آن زمان نام این اداره را به صورت خلاصه یعنی (اف» آرء ام بی) و با سرعت افزمبی تلفظ می‌کردند. اين نامه بعدها در گویش محلی به افرمبی تخیر کود.!۳! "مين آفیس (به کسر م» سکون ی و 10120 0 30 35 5 ‎(Deas OP Pree) Call OS i‏ محله در مرکز شهر مسجدسلیمان قرار دارد و قسمتی از محلة نمره چهل می‌باشد. یکی از محلات قدیمی می‌باشد که در حال حاضر ز انقلاب هم دبیرستانی مخصوص ادبیات بود و در گذشته ,ده و آ: .حال حاذ 

صفحه 29:
"نمره‌هشت اس ان (جمع بی‌بی): که در گذشته بسیاری از کارخانه‌ها و پالایشگاه‌ها در آن فعالیت می‌کردند تمبی (به کسرت و سکون م و ب): از مناطق قدیمی و در فاصله‌ای نسبتاً دور از شهر و در کنار رودخانة فصلی به همین نام قرار دارد. 

صفحه 30:


صفحه 31:
فرودگاه این شهر دارای یک فرودگاه در شمال شرقی خود است که در حال حاضر به نام فرودگاه شهبد آسیایی نامیده می‌شود این فرودگاه اولین فرودگاه کشور بوده و در دوران جنک انران و عراق در خدمت هواپیمایی نیروی زمینی ارتش (هوانیروز) بود و طی موشک باران‌های رژیم بعث عراق دچار خسارات و نواقصی شد تا از کاربری عمومی بیفتد اما در تال ۱۳۸۷ و هم‌زمان با یکصدسالگی کشف نفت در این شهر دولت و وزارت نفت با بودجه‌ای ۶ میلیاردی کار ترمیم و بازسازی آن را از سر كرفت و هماكنون آماده خدماترسانى به مردم اين شهر و شهرهاى اطراف مى باشد. راه آهن اولین راه آهن ایران در اين شهر قرار داشت و جهت حمل بار و باربری مورد استفاده قرار می‌گرفت که در دوران جنگ هشت ساله از بين رفت. مراکز آموزش عالی “مراكز عالی آموزشی این شهر به شرح زیر می‌باشد که عبارتند از *دانشگاه آزاد اسلامی واحد مسجدسلیمان مرکز آموزش علمی کاربردی صنعت نفت مسجدسلیمان دانشکده سما مسجدسلیمان يام نور مسجدسليمان كز آموزش فنى و حرفهاى خمينى هنرستان صنعتى نزاجا (تعطیل) “مركز آموزش برستار يا زهرا 

صفحه 32: