جغرافیا و نجومعلوم پایه

ژئومرفولوژی ایران

صفحه 1:
نام درس: ‎Lia‏ ‏خخه مضه دی دیا تعداد واحد: 2واحد نم منع: ژئومرفولوژی ایران موف: جمشید جداری عیوضی تهیه کننده: محمد مهدی تقی زاده (عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور آباده)

صفحه 2:
9 هدف کلی درس هدف اصلی درس ژئومورفولوژی ایران معرفی اشکال عمده ناهمواری در سرزمین ایران و چگونگی تحول آن وروندهای شکل زایی ,درونی و برونی زمین است

صفحه 3:
ژئومورفولوژی ایران هدفهای مرحله ای و آموزشی دانشجویان محترم در اين فصل ضمن آشنایی با پایگاه زمین ساختی و جغرافیایی ایران بستر های اولیه مورفوتکتونیکی ایران را مورد ارزیابی قرار خواهند داد.

صفحه 4:
پشته در حال کستوی بپسیله کسل شرا سقووم ‎TPH od pure,‏ ل الوسمه اقيانوسي رون ‎oa yaaa St test ante ge ee ttle‏ 7 ypc ‏دون‎ 7

صفحه 5:

صفحه 6:

صفحه 7:

صفحه 8:

صفحه 9:

صفحه 10:

صفحه 11:
Continental crust Lithosphere Continental-continental convergence Lithosphere

صفحه 12:
Oceanic-oceanic converg

صفحه 13:
* خاستكاه جغرافيايى ايران در رفتارهاى .و رشنه کوههای حاشبه‌ای رشنه كوهباى خاشيداق 5 شوب غرب فنالا ف ‎i 1 Islas ey gels‏ ‎aye ۱‏ اببران نب تركمدسناز بينالنبرين مص 4 ‎eae‏ رن

صفحه 14:

صفحه 15:
'» ساختار اصلی مور فولوژی زاگرس ‎pak‏ نوی باه ان مرگزي واع ری ‎ ‎es‏ سبرجمان. ‎fen ‎fer

صفحه 16:

صفحه 17:
> 2 4 7 = = 5 3 = = 3 1 }

صفحه 18:
6 از سرزمین ایران ارتفاعی بالاتر از 0 متر دارد. سطوح کوهستانی پر عارضه و وجود دشت های گسترده بین کوهی وجه مشخصه سطح توپوگرافی ایران است.

صفحه 19:
© ارزیابی سطوح ناهموار و شیب در از اراضی را سطوح صاف وهموار با شیب بین 0 تا 09 6تشکیل میدهند. عمده ترین نواحی کم شیب در داخل فلات ايران و در نوارهای ساخلی شمال و جنوب قرار دارند.

صفحه 20:
‎ima‏ عمده یز یی ی جریان ‏ز رود خانه ‎we,‏ و بى ‎lot‏ ارتفاع بين سرجشمه تا مصب بیشتری نسبت به جریانهای مرکزی برخوردارند. ‏[ حفر دره های عمیق در مناطق شمالی و جنوبی حاصل ارتفاع اخیر است.

صفحه 21:

صفحه 22:
نقش توپوگرافی در ساخنار اقليمى ايران اثرات زياد كو هها و جهت رشته كوههاى زاگرس و البرز باعث پیدایش تنوعات گسترده اقلیمی در ایران شده است.

صفحه 23:
: اثرات مورفولوژیکی تنوعات اقلیمی ایران چهره متنوع اقلیمی ایران عامل پیدایش مناطق كاملا متفاوت مورفیک از نظر شرایط تخریبی و سیستم های فرسایش و شکل یابی نهایی سطوح مورفیک است,

صفحه 24:
# تاثیر عرض جغرافیایی بر پیدایش عوارض مورفولوژی ‎a‏ ايران استقرار ایران بین عرضهای ۵ تا 60 درجه جغرافیایی باعث استیلای سیستم های پر فشار حاره ای و در نتیجه پیدایش و گسترش بیابانها در ایران شده است.

صفحه 25:
هدفهای مرحله ای و آموزشی در اين بخش دانشجویان محترم ساختمان زمین ایران وتحولات آنرا در تکوین مورفوتکتونیک ایران برسی کرده و ضمن ارزیابی مدارک و نظریات زمین شناسی ایران با آثار و عناصر مورفوتکتونیک ایران آشنا می شوند.

صفحه 26:
" بنیاد های اولیه مطالعات زمین * اولین مطالب ارائه شده در باریه زمین شناسی ایران مربوط به سال 96۶)میلادی است. تا سال ‎OPO‏ فقط کرههای زاگرس بطور منظم مطالعه شده بود. ** با ملی شدن صنعت نفت فعالیتهای زمین شناسی گسترده ای یافت و در سال 4900 اولین نقشه زمین شناسی با مقياس 6600000 : 4 منتشر شد.

صفحه 27:
6 تأسیس سازمان زمین شناسی و گسترش مطالعات در

صفحه 28:
‎judo ja’‏ اى ز عن شنا خن ند ‏بر ژئوفیزیک پژوهشهای ژئوفیزیک که توسط موسسه ‏ژئوفیزیک دانشگاه تهران انجام می گیرد دارای کاربردهای وسیعی از جمله تعیین ضخامت پوسته و تدارک اطلاعات اولیه برای تفسیرهای زمین ساخت ایران است.

صفحه 29:
پنیادهای نظری اولیه نکتونیک ایران تمامی قاره های فعلی زمین در ابتدا یک ابرقاره به نام پانگه آ را تشکیل می دادند. « پانگه آ سپس به بخش گندوانا و لوراسیا تقسیم شد. سرزمین فعلی ایران در زونهای همگرا بين آفريقا و اروپا قرار گرفته است.

صفحه 30:
6 تصور یک وده مرکزی برای ایران به استناد سنگهای دگرگونی ۶ تعلق سن رسوبات ایران مرکزی به پرکامبرین 6 محاط بودن ايران مركزى در بين دو رشته اصلى شمالى و جنوبى ۶( تحقيقات دبوخ و تعيين مسير روراندكى زاكرس نظريه اشتال را تأييد كرد 9۵

صفحه 31:
‎٠‏ مقايسه نظريات باير و اشتال در مورفوزنز ايران ‏مركرق ‏© باير بر خلاف اشتال سنكهاى دكّركونى ايران مركزى را متعلق به ژورا می داند. ‏بایر توده های ایران مرکزی را متعلق به سیستم ژورا و منشعب از حرکات آلپی دانست. ‏0 به نظر او بخش مركزى ايران كاملا به سيستم جين خورده در شمالی و جنوبی وابسته است. ‏0 ایران مرکزی بخش میانی اوژئوسنکلینال آلپ اروپایی است. ‎60

صفحه 32:

صفحه 33:
تا تأنیر گذاری خط اورال - عمان اين خط مسير تکتونیکی مهمی است که از کوههای اورال روسیه شروع شده و از شرق ایران عبور می کند روند شمال - جنوب بلوک لوت و ارتفاعات شرق ايران را متعلق به اين خط تكتونيكى مى دانند.

صفحه 34:
بدنبال چاپ اولین ۳ ۵ با قبول فرضیه اوژئوسنکلینال وجود یک توده میانی برای ایران مورد تأیید قرار گرفت. ایران مرکزی بخش بسیارعمیق اوژئوسنکلینال است که در طرفین آن دو میوژئوسنکلینال البرز و زاگرس قرار دارد. or

صفحه 35:
اشتال در تکوین ی زمین شناسي ‎sl 5‏ مدا سم اير ينال است, © هیچ پدیده کوهزایی در دوران اول درایران صورت فته است. 8 بخش عمده ای از ایران وحتی ایران مرکزی از حرکات آلپی متأثر شده است, 8 امتدادهای سیستم های آلپی در ایران متأثر از حرکات پر کامبرین است. توده ميانى واقعى در شرق لوت کمتر از حد تصورات اشتال است. ae

صفحه 36:

صفحه 37:
۸ تا ین ,وا گنه ی +جنو تیا و اور لست. مانوزحای. ‎SE oe CEA, OMSL Ay‏

صفحه 38:
3 مشخصات آمیزه های رنگیو ‎th‏ آمیزه های رنگین مخلوطی از افیولیتها و سنگهای رسوبی هستند. یک رخساره تکتونیکی است. ۶ حضور آنها نشان دهنده جوش خوردن صفحاتی است که بین آنها یک دره عمیق يا یک اقیانوس باریک وجود داشته است.

صفحه 39:
های رنگین در ایران کالردملانژها در امتداد راندگی اصلی زاگرس و اطراف خرده قاره ایران مرکزی مشاهده می شوند.

صفحه 40:
اسابين براكيش 1 هبز ‎sl‏ ‏رفكي ‏كشف كالردملانزهاى ايران نشان داد كه بر خلاف نظريات بيشين (اشتال » اشتوكلين »فورون) سرزمين ايران از بهم جوش خوردن جندين قطعه مجزا شكل يافته Cul eo

صفحه 41:
تکتونیکی ایران سن جوانترین مجموعه افیولیت ملانژهای ایران به کرتاسه پایانی - پالئوسن می رسد بنابر اين در شروع دوران سوم اين قطعات بهم جوش خورده و یکپارچه شده اند.

صفحه 42:
تاأثیر حرکات کوهزایی در اثر کوهزایی کاتانگایی و تحولات بعدی پی سنگ ايران همراه با پاکستان » عربستان و بخشی از افغانستان به صورت پلاتفرم در آمده است.

صفحه 43:
عن حرکات کوهزایی کاتانگایی باعث پیدایش کمپلکس از هورست و گرابن شده است. © پیدایش گنبد های نمکی ایران تا حد زیادی به این حوضه ها وابسته است. © مورفولوژی واحد های ساختمانی فعلی وابسته به گسلهای کاتانگایی است. eo

صفحه 44:
. حرکات کالدونین در رفتار های این دوران ویژگی خشکی زایی داشته وسبب فرونشینی و بالا آمدن حوضه های رسوبی قبلی شده است, © به اعتقاد پاره ای محققین این حرکات با رفتار هاى ماكماتيزم همراه بوده است. ae

صفحه 45:
(ادیدگاه نبوی در مورد حرکات لدونین 7 تاثیر پذیری مستقیم روند شمال شرق - جنوب غرب در شمال شرق ايران 7 شکل گیری یک حوضه کم عمق در بخش شمالى زون اسفندقه مریوان رفتار های ماگماتیزم و دگرشیبی های محلی

صفحه 46:
- حركات كوه زایی هرسی فين شدت ونوع جنبشهای کوه زايى مورت اتفاق همه زمین شناسان نیست. 1“ بيشتر زمين شناسان عملکردهای هرسی نين را شامل حرکات خشکی زایی می دانند ولی شواهدی از حرکات اوروژنز نیز در این دوران وجود دارد. eo

صفحه 47:
De sian Ne otal, —*. ve ‎ste Sins,‏ اليس ‏> کالدو تین ‏عاتانگاقی «استیک» + کار لین

صفحه 48:
سرنوشت سرزمين ايران در “ا بيدايش حوضه هاى رسوب كذارى كيه داغ در شمال شرق شروع زیر راندگی پوسته اقیانوسی نئوتتیس به زير نوار اسفندقه مریوان و ايران مرکزی )2 تثبیت حوضه رسویگذاری زاگرس eo

صفحه 49:
۳ حرکات کوهزایی سیمرین پسین 1 تطایق زمانی آن با اواخر ژوراسیک | دگرشیبی در قاعده سنگهای کرتاسه دلیل چنین چین خوردگی زمین در ایران مرکزی و شرقی است !© گسترش فعالیتهای آتشفشانی در نوار اسفندقه مریوان - ایران مرکزی و البرز

صفحه 50:
نتایچ کوهزایی ~ باز شدن ریفتهایی در حواشی خرده قاره های ایران و پیدایش پوسته اقیانوسی " بسته شدن مجدد ریفتها و بالا آمدن افیولیتها ملانژ‌ها هه

صفحه 51:
بالا آمدن تدریجی کوههای ایران مرکزی وشرقی .البرز و شکل حوضچه های مرکزی ايران > بالا آمدن حوضه کپه داغ > پس روی در ناحیه زاگرس 2 حوضه های داخلی ایران پس از حرکات پیرنه ای به صورت پلایا در آمده اند. < شکل گیری لایه های قرمز بالایی در اواخر میوسن

صفحه 52:
© کوهزایی استیرین ‎ZS‏ دریای الیگومیوسن در ایران مرکزی از بين رفته و لایه های قرمز فوقانی به طور دگرشیب و یا هم شیب روی آن را پوشانده اند. ‎S‏ پس روی دریا در زاگرس وتشکیل رسوبات کولابی. ‏> تشكيل كنكلومراى بليوسن بدنبال افزايش ‏ارتفاع ايران.

صفحه 53:
© کوه زایی پاسادنین ۸)تمامی رسوبات پلیوسن بر اثر فاز فشردگی جين خورده اند 2تشکیل مخروطهای آتشفشانی دماوند و تفتان 9)فرونشينى حال حاضر حوضه های کواترتر 2)ادامه فعالیت های خفیف آتشفشانی و حرکات گسلی

صفحه 54:
() مورفوتکتونیک 7 اصطلاح مورفوتکتونیک برای اولین بار توسط کوبر برای توضیح اشکال بزرگ ناهمواری بکار رفت. 7-مورفوتکتونیک در مفهوم تخصصی خود زمینه های ساختمانی ژئومورفولوژی را توضیح می دهد.

صفحه 55:
نکات مر جیسمنه مورفوتکتونیک ایران واحد های بزرگ زمین ساختی ایران در حوضه های جداگانه ای شکل گرفته اند. © موقعیت هرکدام از حوضه های رسویی به حرکات تکتونیکی متفاوت است. در ایران مورفولوژی تمامی کوه ها به حرکات زمین ساختی و بویژه آخرین فازهای آلپی وابسته است.

صفحه 56:
HOC nee oe 1? Sine: BEIT + ‏هن‎ Gee Sh EE LOT GA alt ate A ett oF ‏عشق ماع دعن‎ كلق مان امعد دعن يس كز هد SOD te ee ‏دم‎ St SAD ORB SUED eR OOD os SAD ‏دعت كتسق كار ون زح سل تيعد حت شور حم مود‎ Ve AD رکش حرويهة رصع كشن حشرم رم شق يعت ‎eee ge‏ ‎BOD)‏ «محیی - یافت. دشن یعاگژه «عجی کسق عم - زهره (2) تسق زاكر سن

صفحه 57:
@ تمامی گسلها قدیمی بوده و عمدتا در کوه زایی کاتانگایی بوجود آمده اند. ۵ گسلها منفرد نبوده و از یک سیستم تبعبیت می کند. اقلا پاره ای از گسلها قطعاتی از یک خط شکستگی بزرگ هستند. ال گسلها دارای حرکات افقی و عمودی هستند. خطوط اصلی شکستگی در کواترنر فعال هستند.

صفحه 58:
* تقسیم بندی اولیه واحد *« رشته کوه های چین خورده شمالی ( البرز) *» رشته کوه های چین خورده جنوبی (زاگرس) رشته کوه های میانی اله حاشیه پست جنوبی +« حاشیه پست شمالی

صفحه 59:
ساختمانی ایران از نظر ناحیه چین خورده زاگرس البرز دشت خوزستان ايران مركزى جبال مکران و شرق ايران سنندج سیرجان بلوک لوت زون رورانده ژاگرس کپه داغ

صفحه 60:
نقسیم بندی واحد های ساختمانی ایران از نظر عاق رست os (FARE ‏ىب هبيجت‎ we eH 3 ‏عت میتالر و 01111 رداك‎ Eee eee SS eee ee wot eR ee Pee ‏پوت فرت.‎ ea ees ‏حاف‎ tae WEES gost et a Big oe ee, i ‏ود ای ری تا این‎ ose os at

صفحه 61:
تقسیمات تفا تهای عمده ‎Ri‏ 1 ‎A ~ od‏ : سای ‎so‏ با | کلین : . رمين سحو زه هاى ‎jal‏ ‏ان 5 ‎(odie he Ws‏ ا 2 ۱ ‎oo‏ زمین ع هاى جديد ‎yn‏ ‏ساختى

صفحه 62:
بنياد هاى تقسيم بندى زمين ايران افتخار نزاد * افتخار نزاد ساختمان ايران را به 02 واحد اساس تقسيم كرد. ۱ ملاک تقسیم بندی بر زمان و تاريخ كوه زايى منطبق است.

صفحه 63:
زونهای اصلی زمین ساخت ایران از افتخار نژاد 3« زونهای پوسته قاره ای شامل کمربندهای چین خورده زاكرس سلطا يدر »همدان- اروميه »كيه داغ برورانده» زاكرس »البرز غربى » ايرآن مركزى 3 زون ریفتینگ : شامل زون فلیش و فرورفتگی جنوب خزر. 3 زونهای افیولیتی : شمال غرب و جنوب شرق تر است افيوليتى حلقه آميزه و زون اسفندقه - حاجی آباد. 6

صفحه 64:
مناطق ساختمانی مشترک در تقسیم بندی های زمین ساخت + زاگرس وتقسیمات آن إبرايد خوزستان_زاگرس چین خورده ومرتفع 3 كيه ‎els‏ ‏* فلیشهای شرق ایران (نهبندان - خاش) * مکران :4 سنندج -سيرجان & بلوک لوت or

صفحه 65:
۰" البرز در زونینگ ساختمانی # تمامی ارتفاعات حاشیه خزر به عنوان یک واحد مورفوتکتونیکی در نظر گرفته می شود. ‎SF‏ واحد ‎Gla‏ خرد زون ن البرز شامل سه واحد جزء مورفوتکتونیک البرز تالش و بینالود است.

صفحه 66:
واحد های کلان مورفوتکتونیک الف : زاگرس 6 زاگرس بزرگ ترین واحد ساختمانی ایران است © گسل زاگرس حد فاصل بین این زون و اسفندقه مریوان است 6 تا دوره تریاس بخشی از پلاتفرم ایران - عربستان بوده است

صفحه 67:
3 تقسيم بندی ‎ay‏ های ‎ee‏ از دیدگاه #۶ رسوبات انفراکامبرین تا ترباس با رخساره های خشکی و دریایی © رسویات تریاس تا میوسن ( رخساره عمیق) #۶ رسویات کنگلومرایی همزمان وبعد از کوهزایی (رخساره خشکی)

صفحه 68:
‎a5‏ نقسیمات سا ختمانی زاگرس اد زاگرس چین خورده ‏اد زاگرس مرتفع که آن را زاگرس رورانده یا زاگرس شکسته می نامند. ‏© زاكرس جين نخورده یا دشت خوزستان

صفحه 69:
- ویزئی های ‎Uw? WP‏ خورده ‎pean!‏ چین های نامتقارن («جهت چین خوردگی عموماً جنوب غربی » شمال شرقی

صفحه 70:
"عوامل اختلاف شکل و مورفولوژی ظاهری در مسير جين خورده ‎oP‏ اختلاف در جنس سنگها كه مربوط به حركات خشكى زائى در فاز هاى خشكى زايى است. ‎٩‏ رفتار شکل ساز لبه پلاتفرم عربى.

صفحه 71:
زاخرس مرتفع [زانرس ‎x‏ 4 5 ( ‎S‏ نوار باریکی با پهنای 40 تا 00 کیلومتر مرتفعترين بخش زاگرس را تشکیل میدهد. # گسل زاگرس به عنوان مهمترین گسل ایران

صفحه 72:
" ویژگی های گسل زاخرس :“اين گسل به صورت خط مستقیمی از بندرحباس تا مریوان کشیده شده است. :"براساس تحقیقات جدید این گسل از دو شکستگی قدیم و جدید تشکیل شده است. گسل قدیمی حاصل عملکرد کاتانگایی و گسل مربوط به فاز پاسادنین است.

صفحه 73:
پران ب : کمربند اسفندقه مریوان اد استقرار اين زون در مجاورت زاگرس » 5 .4 د به علت چسبندگی آن به زاگرس در پاره ای از بحثهای جغرافیایی آن را جزء زاگرس بر می شمارند.

صفحه 74:
تفاوت های بارز زون اسفندقه مریوان با ترس ۱ دگر شیبی های ناشی از کوهزایی هایی آلپی در اين زون برابر با ايران مرکزی است. () سیستم کلی گسلهای ایران مرکزی در اين زون وجود دارد در حالی که شواهدی از آن در زاگرس مشاهده نشده است. () گستردگی فعالیت ماگماتیزم. or

صفحه 75:
مقایسه اسفندقه مریوان و ایران مرکزی )© گستردگی فعالیت های آتشفشانی دوران سوم در اسفندقه مریوان و فقدان اين رفتارها در ایران مرکزی )0 تا شروع دوران سوم این زون بر خلاف سایر نواحی ايران و از جمله ایران مرکزی جولانگاه رفتارهای ماگماتیزمی بوده است.

صفحه 76:
جمشید افتخار نژاد بخش شمالی این زون را تحت عنوان همدان -ارومیه و بخش جنوبی آن به نام زون ایران مرکزی و شمال شرق بر می شمارد.

صفحه 77:
ج : زون مهاباد - ماكو * گسل زرینه رود مرز بین ارتفاعات مرزی ايران و تركيه را تشکیل می دهد. * به اعتقاد حسن نبوی ارتفاعات بین گسل زرینه رود و مرز ایران و ترکیه زون مهاباد ماکو است.

صفحه 78:
ملاکهای تفکیک زون مهاباد - ماكو با سایر واحد های مورفوتکتونیک ایران 2©» امتداد ساختمانی شمال و جنوب 9© گسترش زیاد آمیزه های رنگین 9© عدم فعالیت آتشفشانی بعد از پرکامبرین

صفحه 79:
2 واحد ‎sla‏ کلان مورفوتکتونیک ایران د: بخشهای عمده مورفوتکتونیک ایران مرکزی 3 کمربند آتشفشانی -رسوبی حاشیه جنوبی 3 کمربند آتشفشانی -رسوبی حاشیه شمالی © ارتفاعات پراکندگی داخلی 3 حوضه های نئوژن کواترنر

صفحه 80:

صفحه 81:
تاريخ تکوین زون ایران مرکزی #در دوران اول این منطقه حالت پلاتفرمی داشته است. #در دوران دوم و سوم یک منطقه دینامیک از لحاظ کوهزایی است. #در اواخر فاز کوهزایی آلپ بشدت فشرده شده »عوارض اين فشردكى شامل جين خوركى هاء كسلها و روراندكى هاى بيجيده مى باشد.

صفحه 82:
| ۰ ۰ ۰ 5 ز زون ایران مرکزی 3 ساختار کمربند آتشفشانی - رسوبی حاشیه جنوبی 8 از این واحد تحت عنوان رشته کوه های ایران مرکزی نیز ياد شده است. © شرودر اين باند را اروميه دختر مى نامد. 8 منظر ژئومورفولوژیکی آن وابسته به سری های آتشفشانی سنوزوئیک است. © لوت و جازموریان در انتهای جنوبی و سهند در شمال غرب آن قرار دارند. هه

صفحه 83:
موقعیت جغرافیایی کمریند ‎al‏ تشفشانی-رسوبی حاشیه شمالی این نوارها در شمالغرب با کوه های قره داغ و ارسباران شروع شده و به صورت قوسی در جنوب زون تالش البرز و به موازات آن تا سمنان کشیده است.

صفحه 84:
تشفشانی- رسوبی شمالی :-- در امتداد مسير اين واحد قطع شدگی گسترده ای در توده نفوذی مشاهده شده است. )2 سازند کرج مشخص ترین واحد ساختمانی این بخش است که یک سری های آذرآواری زیر دریایی بنام توف مشخص می شود. or

صفحه 85:
~ توفیتهای کرج ضخامت مقطع آن (2©000متر بوده و از مواد بيروكلاستيك توام با كدازه و سنك هاى نفوذى به همراه مواد رسوبى شيل و آهك تشكيل شده است. از اين سازند به نامهاى سرى سبز و توفهاى سبز البرز نيز ياد شده است.

صفحه 86:
* مشخصات ارتفاعات پراکنده داخلی “ بخشی از اين واحد سنگهای آتشفشانی و رسویی دوران سوم وبخشی دیگر. مشخصات سری رسوبی دوران دوم را دارند. » تمامى فازهاى آلبى بر اين سيستم تأثير كذاشته ساختمان اين واحد مختلط »جين خورده » شكسته وبعضى جاها دكركون شده است. کوه های کرمان - شتری - شمال يزد مهمترين برجستكى های آن به شمار میروند. هه

صفحه 87:
ویژگیهای حوضه های 059 _ کواترنر ایران :. تمام حوضه های بزرگ داخل فلات ایران در اواخر میوسن شکل گرفته اند. إن بستر حوضه ها در کواترتر و در حال حاضر دارای فرونشینی است. © بعضی از حوضه ها مانند هامون و ارومیه ویژگی دریاچه ای خود را حفظ کرده و وسیعترین آنها مانند دشت کویر شرایط بیابانی حاکم است.

صفحه 88:
* واحد های کلان مورفوتکتونیک ایران ه : رشته کوه های البرز - بینالود | این کمربند سه رشته کوه تالش-البرز,بینالود را پوشش میدهد. ا در اغلب تقسیمات زمین شناسی هر سه رشته کوه به عنوان یک واحد در نظر گرفته شده اند. ‎Dc‏ چاله مشهد زیون حد واسط بین البریز و ايران مرکزی است. >[ ارتفاعات البرز, در فاصله قزوین تا سمنان البرز مرکزی نامیده می شود. هه

صفحه 89:
(: اختلاف عمده البرز و زاگرس از لحاظ مورفولوژی ۴ در البرز شکل نا همواری ها با ساختمان زمین مطابقت ندارد. ‎S‏ در زاگرس شکل ناهمواریها مطابق با ساختمان جين خوردگی است ( تیپ زاگرس)

صفحه 90:
+ زون بندى البرز مركزى بر ساس () بخشهای شمالی شامل سازند هاى مزوزوئيك () بخشهاى ميانى متشكل از سازند هاى مزوزووئیک و پالئوزوئیک () سازند کرج () فرورفتگی جنوبی شامل مارنهای ژیپس دار فرورفته در رسوبات کنگلومرایی پلیوسن © آنتى البرز هه

صفحه 91:
* تفاوتها وتشابهات البرز مرکزی با ايران مرکزی از نظر گانسر در البرز دگرشیبهای مهم مربوط به فازهای اصلی كوه زایی آلپی مشاهده می شود و بطور ‎AS‏ از نظر خصوصیات زمین شناسی با ایران مرکزی در ارتباط نزدیک دارد ولی بخش شمالی آن از نظر ساختمانی و جينه بندى با ايران مرکزی متفاوت است.

صفحه 92:
و : زون هزار مسجد - کپه داغ 8 این زون تقریبا قرینه زاگرس است. # با شروع حرکات آلپی این منطقه حالت ژثوسنکلینال گرفته و در فازهای پایانی آلپی چین خورده بالا آمده است, 0 هزار مسجد — کپه داغ دارای یک مختصات ژورایی 05 است. هه

صفحه 93:
Lag ‏کرد‎ ‎ition she) pte 5 ‏ره‎ i 4 eat Spy Dp gape if زلا | یی ود ا ظ

صفحه 94:
‎)١‏ واحدهای کلان ‏" این واحد ها عمدتا از فلیشهای پالتوژن تشکیل شده است, ‏"" اين ارتفاعات در نیمه جنوب شرقی ایران بین چاله لوت و مرز ایران پاکستان قرار گرفته است. ‏7 گسل نهبندان در غرب - گسل هریررود و گسل بشاگرد در جنوب مرزهای آنرا شامل می شوند. ‎or

صفحه 95:
مکران و نهبندان-خاش ۰3 تفاوت اصلی این دو واحد از نظر روندهای جينه شناسى و ارتفاعات است, ۰3 رشته کوه های نهبندان خاش عمود بر رشته كوه های مکران است. 3 وجود توده های نفوذی و هاله های دگرگونی همراه با حضور تفتان در نهبندان - خاش اختلاف عمده ساختاری آن با مکران است.

صفحه 96:
مورفوتکتونیک ایران ط : زمین های چین نخورده یا پلاتفرمها دشت خوزستان 7 دشت سرخس 7« دشت لوت

صفحه 97:

صفحه 98:
* خوزستان بخشی ‎eS aa‏ وتان است. * رسوبات نئوژن در واحد عربستان و خوزستان یکسال است. * سازند های دوران اول تا اواخر دوران سوم در زير دشت خوزستان دارای چینهای ملایمی

صفحه 99:
‎cud ©‏ سیستان ‏ت‌سیستان در حاشیه بلوک سخت شده افغانستان قرار گرفته است. ‏تَيى سنك اين بلوك نتيجه سخث شدگی و بلاتفرمى شدن در هرسى نين مى باشد. ‏تَبلوك هلمند در تعيين فرم كلى تومورفولوزى ايران اثر عميقى داشته است.

صفحه 100:
3 دشت سرخس 2 واحد سرخس گوشه ای از پلاتفرم توران است که مسئولیت پیدایش آن با حرکات هرسی نين است. . 2 گسل عشق آباد این دشت را از کوه پایه ای ارتفاعات هزار مسجد جدا می کند. «oo

صفحه 101:
wel Sol © © مستطيل كشيده أى است كه بين دو كسل نهبندان | در شرق و نای بند در غرب قرار گرفته است. © مورفوتکتونیک اين واحد ساختمانی شامل لوت | جنوبى دشتى و لوت شمالى عارضه دار است. ‎oe ee‏ يون سك ای شتری از واحد اصلی جدا شده. ‎aoa

صفحه 102:

صفحه 103:
4 الر 7 7 3 1 0 4 3 9 2

صفحه 104:
" واحد های کلان ک :توده های نفوذی بزرگ 3 واقع همان باتولیتها هستند که به سبب اين توده ها در : سیب ویژگی های سنک شناسی و هاله دگرگونی اطرافشان در اثر فرسایش تیپ خاصی از ناهمواریها را ایجاد می کنند. woe

صفحه 105:
+-پراکنش جغرافیایی و وابستگی هاى كوه زا ‎a‏ ‏|2 پراکنش جغرافیایی 1 حسن رباط - گرانیت دوران |" نریگان - زنجان - ساغند 1 توده های نفوذی اطراف مشهد 8۱ حاشیه شمالی و ایران مرکزی 8 جنوب بزمان - جبال بارز كركين د ‎ese‏ يزد يى توده هاى آل .- 8 حركات كوه زايى ۱ كاتانكايى هرسى نين لاراميه - بيرنه - ميوسن پایانی | اتوسن پایانی و الیگوسن آغازی

صفحه 106:
+ واحد های کلان مورفوتکتونیک ل : توده های آتشفشانی جدید ت آتشفشانی پلیو-کواترنر در. بسیاری از نقاط ایران be bel ae s o ‏كات‎ 5-7 پیدایش مجموعه اى ان مخروط های آتشفشانی شده كه مهمترين آنها عبارتند از: | دماوند Plus 0۱ 0۱ سهند ۵۱ تفتان wa

صفحه 107:
‎ial le ۳ 3‏ هرن انی ‎

صفحه 108:
+ سبلان مخروط اصلی سبلان بر روی تشکیلات ائوسن قرار دارد شکل یابی پلیوسن و خروجی های آندزیتی و فعالیتهای آتشفشانی پس از پیدايش کالدرا صورت گرفته است.

صفحه 109:
‎ae‏ الممهفد 7 سهند در شرق دریاچه ارومیه و جنوب تبریز قرار دارد. © این آتشفشان از نوع استراتوولکان بوده و از گدازه های آندزیتی و مواد آذرآواری تشکیل شده است. 7 قدیمی ترین گدازه های سهند 6) میلیون سال و جديد ترين آنها ‎PO‏ هزار سال سن دارند.

صفحه 110:

صفحه 111:
‎BS‏ فصل سوم حيتت رتست ‏اهداف مورفولوزی ‎ed‏ ‏دانشجویان محترم در اين بخش ضمن آشنایی با تحولات اقلیمی و شواهد مورفیک آن در ايران با نظرات اساسی در اين مورد آشنا شده و به برسی یخچال»دریاچه »ءکویر ها و.. در سطوح مورفیک ایران می پردازد

صفحه 112:
شرایط اقلیمی نئوژن 2 فاز اول »ءشرایط اقلیمی گرم در دوره میوسن به لحاظ شواهد مورفیک لایه های قرمز بالایی. ‎eB‏ فاز سردءاز اواسط پلیوسن » در ایران فاز سرد یا شرایط مرطوب همراه بوده است.

صفحه 113:
ز ویژگی های کواترنر کواترنر جدید ترین و کوتاه ترین دوره زمین شناسی است دو پدیده مهم شامل نحولات شدید و متناوب ویژگی اصلی کواترنر است

صفحه 114:
700,000 800,000 900,000 1,000,000 4.100,000 1.100,000 1,200,000 1,200,000 1,300,000 1,300,000 1,400,000 1,400,000 1,500,000 1,500,000 1,600,000 1,600,000 1,700,000 1,700,000 1,800,000 1,800,000 1,900,000 1,900,000 2,000,000 2,000,000

صفحه 115:
‎DRS 0‏ ات حرارتی در دوره ‎2 sla ‏" تحقیقات نشان میدهد که کاهش دما در مناطق مختلف یکسان نبوده و از 9 تا 69 درجه در عرضهای بالا تا 9 درجه در مناطق مداری متغییر است. ‏5 میانگین سالانه برای سطح زمین در آخرین ‏ره یخچالی 646 درجه کمتر از آمروز بوده و در ‎ooo‏ دوره یخچالی ‎QUO‏ درجه بیشتر از حال حاضر بوده است. ‎16

صفحه 116:
* ارزیابی اولیه تحولات اقلیمی a دوران چهارم تحولات اقلیمی دوران چهارم برای اواين بار از روی آثار مورفولوژیکی یخچالها در اروپا شناخته شده و بعد ها شواهد مربوط به اين پدیده و نتایج آن در نقاط مختلف زمین مورد برسی قرار گرفت. ae

صفحه 117:
= خطوط کلی تحولات کواترنر از دیدگاه ژئومورفولوژی شامل : تغییرات اقلیمی - تغبیرات استاتیک 3 تغییرات ایزواستاتیک است.

صفحه 118:
[closed Forest (»70% canopy cover) * [i] Extreme Desert (<2% vegetation cover) [iciosea Forest) Glacial ice [taal ce ‏ساق زر‎ desert

صفحه 119:
- تغییرات استاتیک در کواترنر 2 متأثر از دورانهای یخچالی و بين 5 ل ‎al‏ * ” ‎Iu Med,‏ شاحلى ‎ite‏ جابجا شنم است 2 اشکال پولی سیکلیک بخصوص در مورد 1 يادكانه هاى رودخانه اى الزاما متأثر از تغييرات سطح اساس درياها و انتقال آن به مختصات رودخانه اى است. 16

صفحه 120:
" تغییرات ایزواستاتیک ز. پیشروی و پسروی یخچالها باعث تغییر رفتار تعادلی پوسته و بر هم خوردن بالانس صفحات لیتوسفر شده است. بالا و پایین رفتنهای متوالی صفحات به واسطه فشارهای وزنی یخ تحت تاثیر عنوان گلاسیواستاتیزم قابل برسی است. deo

صفحه 121:
““نوسانات درياجه ها در خلال دوره هاى بارانى ‎oI‏ به موازات دوره هاى يخجالى در عرضهاى بالا در عرضهاى بايينتر سطح درياجه ها دجار نوسانات زيادى شده است. ‏37 رودخانه ها در خلال اين دوره بر آب ترو مداومت بيشترى داشته اند.

صفحه 122:
‎sl lh‏ تثوریک دوره های بارانی و دوره ‎sl‏ سرد ‏4 در دیدگاه حاکمیت دوران سرد فرض بر. این است که باریندگی در سطح فعلی ولی بعلت حاکمیت برودتی تبخیر کمتر از حد فعلی و در نتیجه انباشنگی آب بیشتری وجود داشته . ‏در قلمرو نظری دوره های بارانی اعنقاد بر افزایش بارش با تکیه بر تغییرات ناچیز. دما و تبخیر. نسبت به شرایط فعلی

صفحه 123:
روابط دما و بارش بین استوا و در کواترنر 7 در دوره یخبندان اختلاف دما بین قطب و استوا شدت یافته است. 7بدنبال اختلاف دماءتقویت گردش عمومی اتمسفرءتشدید فعالیتهای سیکلونی وپیشروی جبهه قطبی بارش در مناطق خشک ونیمه خشک افزایش يافته. در عرضهای متوسط پاره ای نقاط دارای شرایط سرد و مرطوب وبعضی تحت استیلای شرایط سرد و خشک بوده اند. dea

صفحه 124:
فرضیه های متحمل در اقلیم کواترنر ایران ‎٠‏ آيا ایران همزمان با دوره های یخچالی دارای اقلیم سرد تر و مرطوب تر از حال حاظر بوده ‏< آیا بارش در دوره های یخچالی کمتر و شرایط سرد تر وجود داشته ‏: حد برفهای دائمی در کوه های مرتفی ایران در دوره های یخچالی تا چه حد پایین آمده

صفحه 125:
< پیشینه مطالعات یخچال 9 ژاگ دومرگان در سال (0©©)0»توضيح سيرك ها اشتران کوه در ارتفاع ‎OOOO‏ قلیان کوه 7 مطالعات جدی هانس بوبک در کردستان و دزی 996در زرد كوه © مطالعات پدرامی در سال 4965

صفحه 126:
: یخچال های فعال فعلی ایران © علم کوه - سیرک های یخچالی در ارتفاعات ۳/000 متری قرار گرفته و یک زبانه 2" کیلومتری را تغذیه می کنند. اقلا در زرد کوه بختیاری - دماوند و سبلان آثار یخچالی مشاهده شده است.

صفحه 127:
+ تغييرات برف مرز ايران در به نظر بوبك و شوايتزر بايين آمدن ارتفاع خط برف حدود 000016000متر بايين تر از حد امروزى بوده . رايت بايين آمدن برف مرز را در كوه هاى کردستان تا حد 19600 متر می داند.

صفحه 128:

صفحه 129:
"پالئومورفهای یخچالی در غرب و شمال غرب ایران : سبلان - کوه های بزغوش در جنوب شهر سراب — توده سهند : جنوب غرب ارومیه یخچالهای راژان»درازگیرو زیوه < یخرفتهای تیپیک وورم در بانه > دامنه شمالی الوند < مناطق یخچالی اطراف تهران و دره کرج

صفحه 130:
* شواهد یخچالی مناطق خشک ایران یخرفتهای یخچالی شیر کوه در ارتفاع 1900 و۵000 متری آثار پخچالی جنوب کرمان به استناد مطالعات کوهله شناسايى دره یخچالی جنوب کاشان توسط پدرامی doo

صفحه 131:
*#*دریاچه های واقع در چاله های بسته دوره های سرد یا بارانی کواترنر را دریاچه های پلویال میگویند . بعضی از این دریاچه ها بطور کلی خشک شده و از بین رفته و پاره ای در حال حاضر دریاچه های موقتی هستند .

صفحه 132:

صفحه 133:
7 شواهد مورفیک نوسانات سطح آب خزر پادگانه های ساحلی خزر که توسط اونق »اهلرز ودیگران مطالعه شده نوسانات آب این دریاچه ها در محدوده 09 تا 600 متر از سطح آبهای آزاد ثابت می کند.

صفحه 134:
- دریاچه ارومیه ##ژان دومرگان نوسانات سطح آب دریاچه را محدوده بين 0200 60000 کیلومتر میداند ‎Se‏ هله سه پادگانه در ارتفاعات»(2۰90 و07۳0 متری نسبت به تراز فعلی تشخیص داده ‎doe

صفحه 135:
سنجی پادگانه های ارومیه = = لاس سطح امروزی متر دوره سرد میندل 0 - 00 متر دوره سرد ریس ‎l= lke.)‏ ۱۵ ۳9۲۲۴۷۳۷۵۸۸ ‎Ju 90‏ دوره سرد وورم 1

صفحه 136:
\ Ss 1 ۳ شعل ۳-۸ موعمیت و شکل کتوتی درپاية حاموت سرستات «از کر ینسلی)

صفحه 137:
* دریاچه نمک ۱ این دریاچه به نام های مختلفی شامل کویر قم »دریاچه نمک کاشان »دریاچه قم و مسیله خوانده می شود. ۱ این دریاچه از نظر توپوگرافی جزء سیستم کویر بزرگ می باشد.

صفحه 138:
۰ 5 نوسانات مورفولوژیکی دریاچه 3 ‎١‏ شواهد مورفیک حکایت از وسعت زياد آن در كذشته دارد احتمالا كوديهاى حوالى اشتهارد ءساوه »ایوانکی )قم و كاشان را احاطه مى كرده است. كرينسلى آثار سطوح قديمى درياجه را تا ارتفاع 20مترى از سطح كنونى مى داند.

صفحه 139:
لایه بندی — کواترنر دریاچه نمک هویر از سونداژهای ژئوفیزیکی شرکت نفت به اين نتيجه رسيد كه رسوبات کواترنر | دو بخش اصلى شامل لايه زيرين به ضخامت (6)0همتر در زير آب يىك درياجه دائمى و رسوبات روئين به ضخامت متر متشکل از رس ومارن تشكيل شده است, aoe

صفحه 140:
* تأثیر نوسانات اقلیمی کواترنر ‎eC :‏ رودخانه ای نوسانات اقلیمی کواترنر سبب تغییر شرایط فرسایش رودخانه ای شده و از اثر آن به صورت ‎ie‏ ‏مواد با ویژگی های متفاوت و شکل گیری پادگانه های رودخانه ای شده است. ۵

صفحه 141:
ارزیابی تاد ارزیابی تاثیر متقابل روند ها ا و اقلیمی در ‎os‏ ساره پادگا نه هاى رودخانه اى ايران ‎a‏ سرزمین ایران هم در معرض تحولات —— همزمان بودن این فرایندها هرپادگانه به تنهایی نمی تواند معرف يك نوسان اقليمى باشد. 7 ‏اس

صفحه 142:
دلنباخ پادگانه های جاجرود را به این شکل معرفی می کند نام محل 0 ارتفاع رأس پادگ از سطح در ‎Yh as‏ متر. 90000 پل جاجرود. متر 4665 شرق بارجين متر 4960

صفحه 143:
= پادگانه قره سو (البرز شرقی) 7 . در ناحیه گرگان اونق در سراسر شاخه جنوبی قره سو دو یا سه پادگانه آبرفتی را گذارش نموده که تمامی آنها ترازهای قدیمی خزر ارتباط دارند.

صفحه 144:
در دره ارس افتخار نژاد به پادگانه های جلفا در ارتفاع بين ‎GOO‏ الی 02020 متر اشاره میکند‌به نظر او پادگانه های ارس در دشت مغان 6000 متر بالاتر از سطح فعلی روا دخانه است.

صفحه 145:
۰ پادگانه قزل اوزن در شاخه های مهم قزل اوزن در بخش علیای آن در همه جا سه پادگانه آبرفتی به طور واصح دیده میشود که مرتفعترین آنها از سطح بستر رودخانه 60 متر بالا تر است.

صفحه 146:
© مبانی تغییرات اقلیمی کواترنر در ایران شواهد مربوط به حضور پادگانه های آبرفتی- گرده شناسی- فسیل شناسی و رسوب شناسی ثابت میکند که اقلیم ایران در کواترنر چندین بار تغییر .كرده است

صفحه 147:
© رفتار های یخچالی ایران و مطابقت آن با نوسانات یخبندان جهانی پیدایش یخچالهای سيركى » دره ای » پایکوهی و آثار کاوشی و تراکمی یخ در ایران ثابت می کند که تغییرات برودتی و حرارتی در ایران همزمان با پیشروی و پسروی یخچالها بوده است. ۰

صفحه 148:
© همزمانی نوسانات اساس سیکلهای یخچالی ۰ در دوره های یخچالی رژیم های برودتی با سیستم های رطوبتی همراه بوده بنابر این سطح دریاچه های پلویال گسترش يافته و بر عکس در دوره هاى بين یخچالی سطح دریاچه ها فروکش کرده است. aro

صفحه 149:
نظریات ریبن و شوایتزر در مورد تطبیق نراسهای ارومیه با نوسانات بخچا ریبن سطوح فرسایشی ارومیه را متعلق به سه دوره یخچالی و شوایتزر نیز با تشخیص چهار پادگانه همزمانی تشکیل این عوارض را با وورم-ریس ومیندل اعلام می کند. aro

صفحه 150:
7 مراحل دوره های سرد و بارانی کواترنر حد اقل چهار مرحله سرد يا بارانی برای ایران قابل قبول است جدید ترین تحولات مربوط به یخبندانهای وورم است. aso

صفحه 151:
۰ اختلاف نظر بلانفورد و ریشنهوفن درخصوص افلیم گذشته ایران ‎B‏ بلانفورد معتقد است که تشکیل حوضه های مدرن رسوبی ایران متعلق به یک آب وهوای به مراتب مرطوب تر از شرایط فعلي و ریشتهوفن با تکیه بررسوبات آهکی آب وهوای ایران را خشک تر ازحال حاضر می داند. ‎aca

صفحه 152:
« دیدگاه هانس بوبک وبالئوکلیمای ی ایران = با تاکید بر مطالعات یخچال شناسی او نظریه دوره های سرد راارائه داد. 7 - دردوره یخبندان وورم یک اقلیم سرد وخشک بر ایران حاکم بوده است. - ميانكين دما “©-©درجه كمتر از حال حاضر بوده ual

صفحه 153:
مطالعات گرده شناسی تاکیدی بر نظریات ‎Seg‏ ‎SB‏ - تفسیر پالئوکلیمای ایران توسط مطالعات گرده شناسی دراطراف دریاچه زریبار است. ‏#- شواهد درمنه زاری اقلیم سرد و خشک60000 سال پیش ايران را ثابت می کند. ‏#-0060(0 سال پیش حضوریک جنگل بلوط شرایط اقلیمی مرطوب تر رانشان می دهد.

صفحه 154:
15 شماى تكامل | بم و اکولوزی ایران از دیدگاه Sag -00 ‏0-<26()00صال قبل | استپهای آرتمیزیا با بارش‎ 600 : ‏از ميلاد‎ ‏ميلى متر‎ -© 0000 ‏سال قبل استيهاى درختى با بارش‎ ©6000 000 #00 : ‏از ميلاد‎ ‏ميلى متر‎ ae

صفحه 155:
شواهد نظریه دوره مرطوب پلیستوسن در ایران تصویر (۱-6): قراس ها دریاچه ای گاو جونی

صفحه 156:
دیدگاه اهلرز درمورد شرایط اقلیمی کواترنر در ايران “”مداوم ترين نامساعد شدن اقليم در اوايل دوره وورم با كاهش شديد دما وحتى الامكان افزايش ناجيز بارش در كوهستان هاى مرتفع ايران همراه بوده است.

صفحه 157:
3 شارلاو با دفاع از دوره های بارانی تباینات اصلى را بين سطوح اقلیمی کوهستانی (یخچالی)وچاله های داخلی (مجاور)یخچالی مى داند به نظر وی افزایش بارش در نواحی کوهستانی باعث افزایش دبی رودخانه ها ودر نتيجه بيدايش سطوح آبی شده است.

صفحه 158:
گرینسلی-تثوری دورانهای سرد و مرطوب ع اختلاف ناحیه ای سیستم های بارشی .دمایی حال حاضر در بليستوسن هم وجود داشته است. ‎SE‏ شدت اختلافات بمراتب بيش از حال حاضر بوده است. ‎S‏ شرایط آب و هوایی سرد تر و مرطوب تر از حال حاضر دبی رودخانه ها را افزایش داده و سطوح ‏داخلی دریاچه ای را بوجود آورده است. ‎ase

صفحه 159:
تغییرات درجه حرارت در آخرین دوره + بوبک کاهش حرارتی را 9-۴ درجه را برای داخل فلات ايران و برای ارومیه 6 درجه می داند. کرینسلی کاهش دما را تا حد 4 تا 6 درجه برای جبهه های داخلی 6 ات 0 درجه در نظر گرفته پدرامی کاهش حرارت را برای تهران ت66 درجه می داند.

صفحه 160:
مقایسه وضعت فعلی دریاچه ارومیه و کویر قم از دیدگاه پدرامی 7 حفاری های اخیر وجود یک دوره یخبدان را در. کویر نمک ثابت می کند. < پادگانه های با ارتفاع 000 متر حضور یک دریاچه دائمی را در کویر نمک ثابت می کند. 7 میانگین دمای ارومیه 00 و در کویر نمک 00 است > نهايتا بازسازى كوير قم برابر درياجه اروميه ميانكين دما می بایستی 00 وبارش 6006 میلی متربوده باشد. do

صفحه 161:
تحلیل نهایی اقلیم ایران در كواترنر [. با توجه به شواهد موجود اقلیم ارران در آخرین دوره سرد به مراتب سرد تر و مرطوب تر از حال حاضر بوده. ‎J‏ تغییرات حربارتی و رطوبتی برای مناطق مختلفه متفاوت است . ‏(: تغییرات برودتی و رطوبتی از مدل حال حاضر پیروی كم ‏7 تراسهای دریاچه ای » رودخانه ای » سطوح بلويال و شواهد اکولوژیک شواهد تغییر به شمار می روند. ‎060

صفحه 162:
مناطق مورفوکلیماتیک ایران از دیدگاه 192 ۶« منطقه مورفودینامیک یخچالی و نیواسیون ۶ منطقه سولی فلوکسیون ‎he . 5 1‏ > منطقه پدیمانتاسیون < نیمه خی * منطقه قلمروفرسایش بادی < خشک

صفحه 163:
تغييرات برف مرز ایران در دوره ‎sl‏ سرد د بوبک و شوایتزر برف مرز را در البرز 0 متر و در شیری کوه 960000 متر می دانند, ت پدرامی برف مرز دامنه های داخل را در 0 متر و در البرز 06000 - 0 متر می داند.

صفحه 164:
مناطق فعلی مورفوکلیمایی ایران 60 منطقه یخچالی و مجاور یخچالی © اين مناطق بالا تر از برف مرز دائمى ايران قرار دارند. © يهنه كوجكى از علم كوه - دماوند سبلان - زردكوه در اين قلمرو قرار دارند. | © در ايران جنوبى و مركزى ارتفاع كوه ها به برفهاى دائمى نمى رسد. we

صفحه 165:
ز مناطق فعلی © © منطقه پدیمانتاسیون © اين منطقه در حاشیه چاله های مرکزی و اطراف ارتفاعاتی که در این قسمت از داخله فلات ایران قرار دارند به صورت نواری کشیده شده و به کویر ها ختم می شود. وه

صفحه 166:
© مناطق فعلى نله : رصووفوكليمايى ايران غلبه فرسایش آبهای جاری * مرز فلویال در سطح مختلف ایران متفاوت و اختلاف نظر های در مورد آن وجود دارد. * خیام اين مرز را در حاشیه سهند 00:06 متر می داند. ۶ کوهله مرز اخیر را برای شمال ایران ‎Gx‏ 0000© - 0 مر می داند. »مز هاگه درن 0۵06000 متر را برای ایران مرکزی در نظر گرفته است. wa

صفحه 167:
م ..هورفوكليمايي ‎lel‏ ‏© دشت لوت - مناطق شرقى وجاله هاى مركزى واحد اخير را تشكيل مى دهند.

صفحه 168:
فلمروهای نسبی مرزهای مورفوکلیماتیک ایران (6 زونهای مورفوکلیماتیک منحصر نبوده و شواهد عملکردی سایر فاکتورها را میتوان در آنها مشاهده کرد به عنوان مثال در منطقه پدیمانتاسیون حاکمیت با دشت سرهاست ولی آثار حرکات فرسایش بادی نیز در آن قابل مشاهده است.

نام درس: تعداد واحد2 :واحد نام منبع :ژئومرفولوژی ایران مولف :جمشید جداری عیوضی تهیه کننده :محمد مهدی تقی زاده (عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور 1آباده) هدف کلی درس هدف اصلی درس ژئومورفولوژی ایران معرفی اشکال عمده ناهمواری در سرزمین ایران و چگونگی تحول آن وروندهای شکل زایی .درونی و برونی زمین است 2 فصل اول کلیات ژئومورفولوژی ایران هدفهای مرحله ای وآموزشی دانشجویان محترم در این فصل ضمن آشنایی با پایگاه زمین ساختی و جغرافیایی ایران بستر های اولیه مورفوتکتونیکی ایران را مورد ارزیابی قرار خواهند داد. 3 موقعیت فالت ایران در کمربند کوه زایی آلپ-اروپا فالت ایران بر روی یک منطقه همگرا در یک صفحه تکتونیکی بین صفحه آفریقا وصفحه اروپا قرار گرفته است. 4 بنیادهای نظریه تکتونیک صفحه ای هشت صفحه اصلی (ماکروپلیت) و تعدادی صفحات کوچک به ضخامت 100تا 200کیلومتر که در بخش باالیی گوشته و پوسته را در بر میگیرند .حرکات همگرا ،واگرا و افقی را نسبت به هم انجام می دهند جابجایی در این صفحات مسئولیت تمام فرایند های .مورفوتکتونیک را بر عهده دارد 5 حرکات افقی در تکتونیک صفحه ای در این حرکت دو صفحه به صورت افقی در کنار هم می لغزند.لرزه های زیادی حاصل این حرکات است هر چند در مسیر آنها فعالیت آتشفشان عمده ای .مالحظه نمی شود 6 حرکات افقی در تکتونیک صفحه ای 7 حرکات کششی زمانی که دو صفحه از همدیگر دور می شوند حرکات واگرا شکل میگیرد .رشته های اقیانوسی بر مرز های واگرا منطبق شده و تشکیل ریفتهای اقیانوسی و فعالیتهای آتشفشانی حاصل این فرایند است. 8 حرکات همگرا پوسته نازک اقیانوسی در این رفتارهای تکتونیکی به زیر پوسته ضخیم قاره ای رانده می شود .پیدایش قوسهای جزیره ای ،لرزه های شدید و فعالیتهای آتشفشانی حاصل این فرایند است. 9 حرکات همگرا 10 حرکات همگرا 11 حرکات همگرا 12 خاستگاه جغرافیایی ایران در رفتارهای تکتونیکی ایران در بخش میانی کمربند آلپ هیمالیا واقع شده ،در شمال ایرات پالتفرم تورانی و در جنوب غرب آن پالتفرم عربی قرار گرفته .حرکات همگرائی صفحات تورانی و عربی و مقاومت توده اصلی ایران مرکزی ناهمواری های اصلی زاگرس و البرز ایران را .تشکیل داده اند 13 خطوط اصلی توپوگرافی ایران مورفولوژی فعلی ایران مجموعه ای از حوضه های داخلی است که توسط ارتفاعات از هم جدا شده اند. قوسهای اصلی نا همواری های ایران در سه جهت اصلی شمال غرب -جنوب شرقی،غربی – شرقی ،شمالی جنوبی سامان یافته اند. 14 ساختار اصلی مورفولوژی زاگرس زاگرس به صورت یک قوس کوهستانی بزرگ از شمال غرب تا جنوب شرق از کردستان تا بندرعباس کشیده شده اند.شکل یافتگی اصلی آن عمدتا متأثر از حرکات فشاری صفحه عربستان .و مقاومت پلیت ایرات مرکزی است 15 ساختار ارتفاعات شمالی حرکات فشاری توده سخت شده توران و مقاومت ایران مرکزی رشته کوه های آذربایجان – البرز – خراسان را پدید آورده است این رشته کوه ها تا هندوکش ادامه دارند. 16 خطوط اصلی دگرسانی های اقلیمی در تعیین رفتارهای مورفودینامیک ایران وسعت – ارتفاع ،جهت نا همواری و موقعیتهای ریاضی و نسبی قلمروهای ایران را تعیین می کند . بارندگی ایران از غرب به شرق کاهش و دما از شمال به جنوب افزایش دارد. سیستم های فرسایشی فعلی ایران تابعی از تغییرات رفتاری کلیمایی است. 17 سطوح ارتفاعی ایران 70%از سرزمین ایران ارتفاعی باالتر از 1000متر دارد. سطوح کوهستانی پر عارضه و وجود دشت های گسترده بین کوهی وجه مشخصه سطح توپوگرافی ایران است. 18 ارزیابی سطوح ناهموار و شیب در ایران % 75از اراضی را سطوح صاف وهموار با شیب بین 0تا % 15تشکیل میدهند. عمده ترین نواحی کم شیب در داخل فالت ایران و در نوارهای ساخلی شمال و جنوب قرار دارند. 19 تفاوتهای عمده توپوهیدرولوژی جریان های آبی ایران رود خانه های شمال و جنوب از اختالف ارتفاع بین سرچشمه تا مصب بیشتری نسبت به جریانهای مرکزی برخوردارند. حفر دره های عمیق در مناطق شمالی و جنوبی حاصل ارتفاع اخیر است. 20 چشم انداز مورفولوژیکی سطح داخلی ایران در داخل فالت ایران وسیعترین دشتها در مرکز و شرق آن قرار دارد. شرایط خشک و بیابانی ویژگی بارز سطوح داخل ایران شامل کویر ها،ماسه زارها،کلوتها و...می باشد. 21 نقش توپوگرافی در ساختار اقلیمی ایران اثرات زیاد کو هها و جهت رشته کوههای زاگرس و البرز باعث پیدایش تنوعات گسترده اقلیمی در ایران شده است. 22 اثرات مورفولوژیکی تنوعات اقلیمی ایران چهره متنوع اقلیمی ایران عامل پیدایش مناطق کامأل متفاوت مورفیک از نظر شرایط تخریبی و سیستم های فرسایش و شکل یابی نهایی سطوح مورفیک است. 23 تاثیر عرض جغرافیایی بر پیدایش عوارض مورفولوژی خشک ایران استقرار ایران بین عرضهای 25تا 40درجه جغرافیایی باعث استیالی سیستم های پر فشار حاره ای و در نتیجه پیدایش و گسترش بیابانها در ایران شده است. 24 مبانی زمین ساخت و تاریخ تکامل تکتونیکی ایران هدفهای مرحله ای و آموزشی در این بخش دانشجویان محترم ساختمان زمین ایران وتحوالت آنرا در تکوین مورفوتکتونیک ایران برسی کرده و ضمن ارزیابی مدارک و نظریات زمین شناسی ایران با آثار و عناصر مورفوتکتونیک ایران آشنا می شوند. 25 بنیاد های اولیه مطالعات زمین ساختی ایران اولین مطالب ارائه شده در باره زمین شناسی ایران مربوط به سال 1824میالدی است. ‏تا سال 1945فقط کوههای زاگرس بطور منظم مطالعه شده بود. با ملی شدن صنعت نفت فعالیتهای زمین شناسی گسترده ای یافت و در سال 1338اولین نقشه زمین شناسی با مقیاس 1 : 2500000منتشر شد. 26 تأسیس سازمان زمین شناسی و گسترش مطالعات در ایران انتشار نقشه های زمین شناسی 1:250000و1:100000 تهیه نقشه تکتونیک عمومی ایران تهیه نقشه زمین شناسی 1:1000000 نقشه سایزموتکتونیک ایران 27 پژوهشهای زمین شناختی مبتنی بر ژئوفیزیک پژوهشهای ژئوفیزیک که توسط موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران انجام می گیرد دارای کاربردهای وسیعی از جمله تعیین ضخامت پوسته و تدارک اطالعات اولیه برای تفسیرهای زمین ساخت ایران است. 28 بنیادهای نظری اولیه تکتونیک ایران تمامی قاره های فعلی زمین در ابتدا یک ابرقاره به نام پانگه آ را تشکیل می دادند. پانگه آ سپس به بخش گندوانا و لوراسیا تقسیم شد. سرزمین فعلی ایران در زونهای همگرا بین آفریقا و اروپا قرار گرفته است. 29 برجسته ترین نکات نظریه اشتال تصور یک توده مرکزی برای ایران به استناد سنگهای دگرگونی تعلق سن رسوبات ایران مرکزی به پرکامبرین محاط بودن ایران مرکزی در بین دو رشته اصلی شمالی و جنوبی تحقیقات دبوخ و تعیین مسیر روراندگی زاگرس نظریه اشتال را تأیید کرد 30 مقایسه نظریات بایر و اشتال در مورفوژنز ایران مرکزی بایر بر خالف اشتال سنگهای دگرگونی ایران مرکزی را متعلق به ژورا می داند. بایر توده های ایران مرکزی را متعلق به سیستم ژورا و منشعب از حرکات آلپی دانست. به نظر او بخش مرکزی ایران کامال به سیستم چین خورده در شمالی و جنوبی وابسته است. ایران مرکزی بخش میانی اوژئوسنکلینال آلپ اروپایی است. 31 کمربند آتشفشانی شرودر و فرضیه اوژئوسنکلینال • شرودر در سال 1944کمربند آتشفشانی ارومیه دختر را توضیح داد .این خط آتشفشانی نظریه اوژئوسنکلینال بایر را تأیید می کند. 32 تأثیر گذاری خط اورال – عمان این خط مسیر تکتونیکی مهمی است که از کوههای اورال روسیه شروع شده و از شرق ایران عبور می کند روند شمال – جنوب بلوک لوت و ارتفاعات شرق ایران را متعلق به این خط تکتونیکی می دانند. 33 ارائه نظرات جدید بدنبال چاپ اولین نقشه زمین شناسی ایران با قبول فرضیه اوژئوسنکلینال وجود یک توده میانی برای ایران مورد تأیید قرار گرفت. ایران مرکزی بخش بسیارعمیق اوژئوسنکلینال است که در طرفین آن دو میوژئوسنکلینال البرز و زاگرس قرار دارد. 34 برجسته ترین نکات نظریه اشتال در تکوین ساختار زمین شناسی ایران البرز مرکزی بخش عمیق یک ژئوسنکلینال است. هیچ پدیده کوهزایی در دوران اول درایران صورت نگرفته است. بخش عمده ای از ایران وحتی ایران مرکزی از حرکات آلپی متأثر شده است. امتدادهای سیستم های آلپی در ایران متأثر از حرکات پرکامبرین است. توده میانی واقعی در شرق لوت کمتر از حد تصورات اشتال است. 35 بلوک لوت ،دیدگاه بربریان امانوئل بربریان بلوک لوت را به عنوان یک قطعه سخت شده قدیمی یا توده میانی قبول ندارند به نظر او در تفسیر تکامل تکتونیکی ایران به جای بلوک گسترده لوت می بایستی ناحیه محدود تر را قرار داد. 36 افیولیتها و تکامل تکتونیکی ایران بدنبال انتشار یافته های جدید زمین شناسی و بخصوص ساختار توده ای ایران مرکزی کشف مجموعه افیولیتی و کالردمالنژهای ایران نیز به عنوان یک کلید مطمئن جهت رهیافت تکامل تکتوتیکی ایران معرفی شد. 37 مشخصات آمیزه های رنگین آمیزه های رنگین مخلوطی از افیولیتها و سنگهای رسوبی هستند. یک رخساره تکتونیکی است. حضور آنها نشان دهنده جوش خوردن صفحاتی است که بین آنها یک دره عمیق یا یک اقیانوس باریک وجود داشته است. 38 پراکندگی جغرافیایی آمیزه های رنگین در ایران کالردمالنژها در امتداد راندگی اصلی زاگرس و اطراف خرده قاره ایران مرکزی مشاهده می شوند. 39 تفسیر تکامل تکوینی ایران بر اساس پراکنش آمیزه های رنگین کشف کالردمالنژهای ایران نشان داد که بر خالف نظریات پیشین (اشتال ، اشتوکلین ،فورون) سرزمین ایران از بهم جوش خوردن چندین قطعه مجزا شکل یافته است. 40 تاریخ تکوین صفحات تکتونیکی ایران سن جوانترین مجموعه افیولیت مالنژهای ایران به کرتاسه پایانی – پالئوسن می رسد بنابر این در شروع دوران سوم این قطعات بهم جوش خورده و یکپارچه شده اند. 41 تأثیر حرکات کوهزایی کاتانگایی بر ساختار پالتفرمی ایران در اثر کوهزایی کاتانگایی و تحوالت بعدی پی سنگ ایران همراه با پاکستان ،عربستان و بخشی از افغانستان به صورت پالتفرم در آمده است. 42 زیر ساخت های تکتونیکی حوضه های رسوبی ایران حرکات کوهزایی کاتانگایی باعث پیدایش کمپلکس از هورست و گرابن شده است. پیدایش گنبد های نمکی ایران تا حد زیادی به این حوضه ها وابسته است. مورفولوژی واحد های ساختمانی فعلی وابسته به گسلهای کاتانگایی است. 43 حرکات کالدونین در ایران رفتار های این دوران ویژگی خشکی زایی داشته وسبب فرونشینی و باال آمدن حوضه های رسوبی قبلی شده است. به اعتقاد پاره ای محققین این حرکات با رفتار های ماگماتیزم همراه بوده است. 44 دیدگاه نبوی در مورد حرکات کالدونین تاثیر پذیری مستقیم روند شمال شرق – جنوب غرب در شمال شرق ایران شکل گیری یک حوضه کم عمق در بخش شمالی زون اسفندقه مریوان رفتار های ماگماتیزم و دگرشیبی های محلی 45 حرکات کوه زایی هرسی نین شدت ونوع جنبشهای کوه زایی مورت اتفاق همه زمین شناسان نیست. بیشتر زمین شناسان عملکردهای هرسی نین را شامل حرکات خشکی زایی می دانند ولی شواهدی از حرکات اوروژنز نیز در این دوران وجود دارد. 46 فازهای حرکات کوهزایی آلپی در ایران سیمرین پیشین سیمرین پسین کوهزائی الرمی کوهزائی پیرنه ای کوهزائی استیرین 47 سرنوشت سرزمین ایران در سیمرین پیشین پیدایش حوضه های رسوب گذاری کپه داغ در شمال شرق شروع زیر راندگی پوسته اقیانوسی نئوتتیس به زیر نوار اسفندقه مریوان و ایران مرکزی تثبیت حوضه رسوبگذاری زاگرس 48 حرکات کوهزایی سیمرین پسین تطابق زمانی آن با اواخر ژوراسیک دگرشیبی در قاعده سنگهای کرتاسه دلیل چنین چین خوردگی زمین در ایران مرکزی و شرقی است گسترش فعالیتهای آتشفشانی در نوار اسفندقه مریوان – ایران مرکزی و البرز 49 نتایج کوهزایی الرمی باز شدن ریفتهایی در حواشی خرده قاره های ایران و پیدایش پوسته اقیانوسی بسته شدن مجدد ریفتها و باال آمدن افیولیتها مالنژها 50 کوهزایی پیرنه ای باال آمدن تدریجی کوههای ایران مرکزی وشرقی ،البرز و شکل حوضچه های مرکزی ایران باال آمدن حوضه کپه داغ پس روی در ناحیه زاگرس حوضه های داخلی ایران پس از حرکات پیرنه ای به صورت پالیا در آمده اند. شکل گیری الیه های قرمز باالیی در اواخر میوسن 51 کوهزایی استیرین دریای الیگومیوسن در ایران مرکزی از بین رفته و الیه های قرمز فوقانی به طور دگرشیب و یا هم شیب روی آن را پوشانده اند. پس روی دریا در زاگرس وتشکیل رسوبات کوالبی. تشکیل کنگلومرای پلیوسن بدنبال افزایش ارتفاع ایران. 52 کوه زایی پاسادنین تمامی رسوبات پلیوسن بر اثر فاز فشردگی چین خورده اند تشکیل مخروطهای آتشفشانی دماوند و تفتان فرونشینی حال حاضر حوضه های کواترنر ادامه فعالیت های خفیف آتشفشانی و حرکات گسلی 53 مورفوتکتونیک اصطالح مورفوتکتونیک برای اولین بار توسط کوبر برای توضیح اشکال بزرگ ناهمواری بکار رفت. مورفوتکتونیک در مفهوم تخصصی خود زمینه های ساختمانی ژئومورفولوژی را توضیح می دهد. 54 نکات برجسته مورفوتکتونیک ایران واحد های بزرگ زمین ساختی ایران در حوضه های جداگانه ای شکل گرفته اند. موقعیت هرکدام از حوضه های رسوبی به حرکات تکتونیکی متفاوت است. در ایران مورفولوژی تمامی کوه ها به حرکات زمین ساختی و بویژه آخرین فازهای آلپی وابسته است. 55 امتداد های اصلی گسلهای ایران روند شمال غربی – جنوب شرقی (تیپ زاگرس) امتداد شمالی – جنوبی در شرق ایران روند شمال شرق – جنوب غربی در مرکز ایران و بخش شرقی البرز 56 ویژگی عمومی گسلهای ایران 57 تمامی گسلها قدیمی بوده و عمدتا در کوه زایی کاتانگایی بوجود آمده اند. گسلها منفرد نبوده و از یک سیستم تبعییت می کند. پاره ای از گسلها قطعاتی از یک خط شکستگی بزرگ هستند. گسلها دارای حرکات افقی و عمودی هستند. خطوط اصلی شکستگی در کواترنر فعال هستند. تقسیم بندی اولیه واحد های زمین ساختی ایران 58 رشته کوه های چین خورده شمالی ( البرز) رشته کوه های چین خورده جنوبی (زاگرس) رشته کوه های میانی حاشیه پست جنوبی حاشیه پست شمالی تقسیم بندی واحد های ساختمانی ایران از نظر اشتوکلین و روتنر ناحیه چین خورده زاگرس البرز دشت خوزستان ایران مرکزی جبال مکران و شرق ایران سنندج سیرجان بلوک لوت زون رورانده زاگرس 59 کپه داغ تقسیم بندی واحد های ساختمانی ایران از نظر اشتوکلین و روتنر 60 تفاوتهای عمده تقسیمات زمین ساختی نبوی با اشتوکلین معرفی واحد های جدید ( مکران – آمیزه های رنگین – گودالها – نهبندان خاش و).. معرفی مرز های جدید ساختمانهای زمین ساختی 61 بنیاد های تقسیم بندی زمین ایران افتخار نژاد افتخار نژاد ساختمان ایران را به 13واحد اساس تقسیم کرد. مالک تقسیم بندی بر زمان و تاریخ کوه زایی منطبق است. 62 زونهای اصلی زمین ساخت ایران از افتخار نژاد زونهای پوسته قاره ای شامل کمربندهای چین خورده زاگرس سلطانیه-میشو ،همدان -ارومیه ،کپه داغ ،رورانده ،زاگرس ،البرز غربی ،ایران مرکزی زون ریفتینگ :شامل زون فلیش و فرورفتگی جنوب خزر. زونهای افیولیتی :شمال غرب و جنوب شرق تر است افیولیتی حلقه آمیزه و زون اسفندقه – حاجی آباد. 63 مناطق ساختمانی مشترک در تقسیم بندی های زمین ساخت ایران زاگرس وتقسیمات آن شامل دشت خوزستان-زاگرس چین خورده ومرتفع کپه داغ فلیشهای شرق ایران (نهبندان – خاش) مکران سنندج –سیرجان بلوک لوت 64 البرز در زونینگ ساختمانی ایران تمامی ارتفاعات حاشیه خزر به عنوان یک واحد مورفوتکتونیکی در نظر گرفته می شود. واحد های خرد زون البرز شامل سه واحد جزء مورفوتکتونیک البرز تالش و بینالود است. 65 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران الف :زاگرس زاگرس بزرگ ترین واحد ساختمانی ایران است گسل زاگرس حد فاصل بین این زون و اسفندقه مریوان است تا دوره تریاس بخشی از پالتفرم ایران – عربستان بوده است 66 تقسیم بندی الیه های رسوبی زاگرس از دیدگاه اشتوکلین رسوبات انفراکامبرین تا تریاس با رخساره های خشکی و دریایی رسوبات تریاس تا میوسن ( رخساره عمیق) رسوبات کنگلومرایی همزمان وبعد از کوهزایی (رخساره خشکی) 67 تقسیمات ساختمانی زاگرس زاگرس چین خورده زاگرس مرتفع که آن را زاگرس رورانده یا زاگرس شکسته می نامند. زاگرس چین نخورده یا دشت خوزستان 68 ویژگی های زاگرس چین خورده حضور چین های نامتقارن جهت چین خوردگی عمومأ جنوب غربی ، شمال شرقی 69 عوامل اختالف شکل و مورفولوژی ظاهری در مسیر چین خورده اختالف در جنس سنگها که مربوط به حرکات خشکی زائی در فاز های خشکی زایی است. رفتار شکل ساز لبه پالتفرم عربی. 70 زاگرس مرتفع (زاگرس شکسته) نوار باریکی با پهنای 10تا 60کیلومتر مرتفعترین بخش زاگرس را تشکیل میدهد. گسل زاگرس به عنوان مهمترین گسل ایران مرز شمالی این بخش است. 71 ویژگی های گسل زاگرس این گسل به صورت خط مستقیمی از بندرعباس تا مریوان کشیده شده است. براساس تحقیقات جدید این گسل از دو شکستگی قدیم و جدید تشکیل شده است. گسل قدیمی حاصل عملکرد کاتانگایی و گسل مربوط به فاز پاسادنین است. 72 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران ب :کمربند اسفندقه مریوان استقرار این زون در مجاورت زاگرس شکسته به علت چسبندگی آن به زاگرس در پاره ای از بحثهای جغرافیایی آن را جزء زاگرس بر می شمارند. 73 تفاوت های بارز زون اسفندقه مریوان با زاگرس دگر شیبی های ناشی از کوهزایی هایی آلپی در این زون برابر با ایران مرکزی است. سیستم کلی گسلهای ایران مرکزی در این زون وجود دارد در حالی که شواهدی از آن در زاگرس مشاهده نشده است. گستردگی فعالیت ماگماتیزم. 74 مقایسه اسفندقه مریوان و ایران مرکزی گستردگی فعالیت های آتشفشانی دوران سوم در اسفندقه مریوان و فقدان این رفتارها در ایران مرکزی تا شروع دوران سوم این زون بر خالف سایر نواحی ایران و از جمله ایران مرکزی جوالنگاه رفتارهای ماگماتیزمی بوده است. 75 تقسیمات زون اسفندقه مریوان از نظر افتخار نژاد جمشید افتخار نژاد بخش شمالی این زون را تحت عنوان همدان –ارومیه و بخش جنوبی آن به نام زون ایران مرکزی و شمال شرق بر می شمارد. 76 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران ج :زون مهاباد – ماکو گسل زرینه رود مرز بین ارتفاعات مرزی ایران و ترکیه را تشکیل می دهد. به اعتقاد حسن نبوی ارتفاعات بین گسل زرینه رود و مرز ایران و ترکیه زون مهاباد ماکو است. 77 مالکهای تفکیک زون مهاباد – ماکو با سایر واحد های مورفوتکتونیک ایران امتداد ساختمانی شمال و جنوب گسترش زیاد آمیزه های رنگین عدم فعالیت آتشفشانی بعد از پرکامبرین 78 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران د :بخشهای عمده مورفوتکتونیک ایران مرکزی کمربند آتشفشانی –رسوبی حاشیه جنوبی کمربند آتشفشانی –رسوبی حاشیه شمالی ارتفاعات پراکندگی داخلی حوضه های نئوژن کواترنر 79 موقعیت زون ایران مرکزی ایران مرکزی منطقه مثلثی شکل بین البرز در شمال – اسفندقه – مریوان در جنوب ایران و بلوک لوت در شرق است. 80 تاریخ تکوین زون ایران مرکزی در دوران اول این منطقه حالت پالتفرمی داشته است. در دوران دوم و سوم یک منطقه دینامیک از لحاظ کوهزایی است. در اواخر فاز کوهزایی آلپ بشدت فشرده شده ،عوارض این فشردگی شامل چین خورگی ها ،گسلها و روراندگی های پیچیده می باشد. 81 زون ایران مرکزی ساختار کمربند آتشفشانی – رسوبی حاشیه جنوبی از این واحد تحت عنوان رشته کوه های ایران مرکزی نیز یاد شده است. شرودر این باند را ارومیه دختر می نامد. منظر ژئومورفولوژیکی آن وابسته به سری های آتشفشانی سنوزوئیک است. لوت و جازموریان در انتهای جنوبی و سهند در شمال غرب آن قرار دارند. 82 موقعیت جغرافیایی کمربند آتشفشانی-رسوبی حاشیه شمالی این نوارها در شمالغرب با کوه های قره داغ و ارسباران شروع شده و به صورت قوسی در جنوب زون تالش البرز و به موازات آن تا سمنان کشیده است. 83 ویژگی های زمین ساختی کمربند آتشفشانی -رسوبی شمالی در امتداد مسیر این واحد قطع شدگی گسترده ای در توده نفوذی مشاهده شده است. سازند کرج مشخص ترین واحد ساختمانی این بخش است که یک سری های آذرآواری زیر دریایی بنام توف مشخص می شود. 84 توفیتهای کرج ضخامت مقطع آن 3300متر بوده و از مواد پیروکالستیک توام با گدازه و سنگ های نفوذی به همراه مواد رسوبی شیل و آهک تشکیل شده است. از این سازند به نامهای سری سبز و توفهای سبز البرز نیز یاد شده است. 85 مشخصات ارتفاعات پراکنده داخلی بخشی از این واحد سنگهای آتشفشانی و رسوبی دوران سوم وبخشی دیگر مشخصات سری رسوبی دوران دوم را دارند. تمامی فازهای آلپی بر این سیستم تأثیر گذاشته ساختمان این واحد مختلط ،چین خورده ،شکسته وبعضی جاها دگرگون شده است. کوه های کرمان – شتری – شمال یزد مهمترین برجستگی های آن به شمار میروند. 86 ویژگیهای حوضه های نئوژن _ کواترنر ایران تمام حوضه های بزرگ داخل فالت ایران در اواخر میوسن شکل گرفته اند. بستر حوضه ها در کواترنر و در حال حاضر دارای فرونشینی است. بعضی از حوضه ها مانند هامون و ارومیه ویژگی دریاچه ای خود را حفظ کرده و وسیعترین آنها مانند دشت کویر شرایط بیابانی حاکم است. 87 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران ه :رشته کوه های البرز – بینالود این کمربند سه رشته کوه تالش-البرز-بینالود را پوشش میدهد. در اغلب تقسیمات زمین شناسی هر سه رشته کوه به عنوان یک واحد در نظر گرفته شده اند. چاله مشهد زون حد واسط بین البرز و ایران مرکزی است. ارتفاعات البرز در فاصله قزوین تا سمنان البرز مرکزی نامیده می شود. 88 اختالف عمده البرز و زاگرس از لحاظ مورفولوژی در البرز شکل نا همواری ها با ساختمان زمین مطابقت ندارد. در زاگرس شکل ناهمواریها مطابق با ساختمان چین خوردگی است ( تیپ زاگرس) 89 زون بندی البرز مرکزی بر ساس نظریه گانسر بخشهای شمالی شامل سازند های مزوزوئیک بخشهای میانی متشکل از سازند های مزوزووئیک و پالئوزوئیک سازند کرج فرورفتگی جنوبی شامل مارنهای ژیپس دار فرورفته در رسوبات کنگلومرایی پلیوسن آنتی البرز 90 تفاوتها وتشابهات البرز مرکزی با ایران مرکزی از نظر گانسر در البرز دگرشیبهای مهم مربوط به فازهای اصلی کوه زایی آلپی مشاهده می شود و بطور کلی از نظر خصوصیات زمین شناسی با ایران مرکزی در ارتباط نزدیک دارد ولی بخش شمالی آن از نظر ساختمانی و چینه بندی با ایران مرکزی متفاوت است. 91 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران و :زون هزار مسجد – کپه داغ این زون تقریبا قرینه زاگرس است. با شروع حرکات آلپی این منطقه حالت ژئوسنکلینال گرفته و در فازهای پایانی آلپی چین خورده باال آمده است. هزار مسجد – کپه داغ دارای یک مختصات ژورایی است. 92 ساختار رسوبی ارتفاعات مکران این واحد ها عمدتا از الیه های فلیشوئید ائوسن – الیگوسن متشمل از شیل ،مارن و ماسه سنگ تشکیل شده است. 93 واحدهای کالن مورفوتکتونیک ایران این واحد ها عمدتا از فلیشهای پالئوژن تشکیل شده است. این ارتفاعات در نیمه جنوب شرقی ایران بین چاله لوت و مرز ایران پاکستان قرار گرفته است. گسل نهبندان در غرب – گسل هریررود و گسل بشاگرد در جنوب مرزهای آنرا شامل می شوند. 94 وجوه اصلی تمایز زونینگ مکران و نهبندان-خاش تفاوت اصلی این دو واحد از نظر روندهای چینه شناسی و ارتفاعات است. رشته کوه های نهبندان خاش عمود بر رشته کوه های مکران است. وجود توده های نفوذی و هاله های دگرگونی همراه با حضور تفتان در نهبندان – خاش اختالف عمده ساختاری آن با مکران است. 95 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران ط :زمین های چین نخورده یا پالتفرمها دشت خوزستان دشت سیستان دشت سرخس دشت لوت 96 دشت خوزستان دشت خوزستان بخشی از یک فرورفتگی ساختمانی است که با آبرفتهای کواترنر و هولوسن پر شده است ،نیمه جنوب شرقی آن هنوز زیر آبهای اقیانوسی است که از تنگه .هرمز به این فرورفتگی راه دارد 97 تشابهات چینه ورسوب شناسی خوزستان- عربستان خوزستان بخشی از پالتفرم عربستان است. رسوبات نئوژن در واحد عربستان و خوزستان یکسال است. سازند های دوران اول تا اواخر دوران سوم در زیر دشت خوزستان دارای چینهای مالیمی میباشد. 98 دشت سیستان سیستان در حاشیه بلوک سخت شده افغانستان قرار گرفته است. پی سنگ این بلوک نتیجه سخت شدگی و پالتفرمی شدن در هرسی نین می باشد. بلوک هلمند در تعیین فرم کلی ژئومورفولوژی ایران اثر عمیقی داشته است. 99 دشت سرخس واحد سرخس گوشه ای از پالتفرم توران است که مسئولیت پیدایش آن با حرکات هرسی نین است. گسل عشق آباد این دشت را از کوه پایه های ارتفاعات هزار مسجد جدا می کند. 100 بلوک لوت مستطیل کشیده ای است که بین دو گسل نهبندان در شرق و نای بند در غرب قرار گرفته است. مورفوتکتونیک این واحد ساختمانی شامل لوت جنوبی دشتی و لوت شمالی عارضه دار است. بلوک طبس در شمالغرب آن توسط رشته کوه های شتری از واحد اصلی جدا شده. 101 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران ی :گنبد های نمکی تجمع گنبد ها در دو ناحیه جنوب شرقی زاگرس و شمالغرب و مرکز ایران است. ژنز حوضه جنوب شرقی مربوط به رفتارهای تبخیری حوضه هرمز در پرکامبرین و در شمالغرب و مرکز عمدتا به حرکات تبخیری حوضه های نئوژن وابسته اند. 102 عوامل موثر در تشکیل گنبد های نمکی باال آمدن نمک در اثر نیروهای تکتونیکی. خروج نمک در اثر اختالف چگالی بین نمک و سنگهای مجاور. باال آمدن ترکیبی نمک متأثر از عملکرد هر دو فرایند. 103 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران ک :توده های نفوذی بزرگ این توده ها در واقع همان باتولیتها هستند که به سبب ویژگی های سنک شناسی و هاله دگرگونی اطرافشان در اثر فرسایش تیپ خاصی از ناهمواریها را ایجاد می کنند. 104 پراکنش جغرافیایی و وابستگی های کوه زایی توده های باتولیتی ایران حرکات کوه زایی پراکنش جغرافیایی کاتانگایی حسن رباط -گرانیت دوران نریگان -زنجان -ساغند هرسی نین توده های نفوذی اطراف مشهد الرامیه – پیرنه – میوسن حاشیه شمالی و ایران پایانی مرکزی ائوسن پایانی و الیگوسن جنوب بزمان – جبال بارز آغازی – کرکس – شیر کوه یزد 105 واحد های کالن مورفوتکتونیک ایران ل :توده های آتشفشانی جدید حرکات آتشفشانی پلیو-کواترنر در بسیاری از نقاط ایران باعث پیدایش مجموعه ای از مخروط های آتشفشانی شده که مهمترین آنها عبارتند از: دماوند سبالن سهند تفتان 106 مخروط آتشفشانی دماوند شروع فعالیتهای آتشفشانی دماوند در عهد وورم وتشکیل مخروط آن در هولوسن صورت گرفته است. مخروط از نوع استراتوولکان و بلندترین قله در آسیای غربی و اروپاست. تظاهرات گوگردی و حضور چشمه های آب گرم نشان دهنده ادامه فعالیتهای دماوند است. 107 سبالن مخروط اصلی سبالن بر روی تشکیالت ائوسن قرار دارد شکل یابی پلیوسن و خروجی های آندزیتی و فعالیتهای آتشفشانی پس از پیدایش کالدرا صورت گرفته است. 108 سهند سهند در شرق دریاچه ارومیه و جنوب تبریز قرار دارد. این آتشفشان از نوع استراتوولکان بوده و از گدازه های آندزیتی و مواد آذرآواری تشکیل شده است. قدیمی ترین گدازه های سهند 12میلیون سال و جدید ترین آنها 140هزار سال سن دارند. 109 تفتان استراتوولکان تفتان از مواد آندزیتی و پیروکالستیک تشکیل شده است. تفتان جدید ترین آتشفشان ایران است و از دو مخروط تشکیل شده که با یک فرو رفتگی زین مانند از هم جدا شده اند. خروج بخار آب و گازهای گوگردی از دهانه آن هنوز هم ادامه دارد. 110 فصل سوم ماهیت و کیفیت تحوالت اقلیمی کواترنر و شواهد مورفولوژی آن اهداف مرحله ای و آموزشی دانشجویان محترم در این بخش ضمن آشنایی با تحوالت اقلیمی و شواهد مورفیک آن در ایران با نظرات اساسی در این مورد آشنا شده و به برسی یخچال،دریاچه ،کویر ها و ..در سطوح مورفیک ایران می پردازد 111 شرایط اقلیمی نئوژن فاز اول ،شرایط اقلیمی گرم در دوره میوسن به لحاظ شواهد مورفیک الیه های قرمز باالیی. فاز سرد،از اواسط پلیوسن ،در ایران فاز سرد یا شرایط مرطوب همراه بوده است. 112 ویژگی های کواترنر کواترنر جدید ترین و کوتاه ترین دوره زمین شناسی است دو پدیده مهم شامل تحوالت شدید و متناوب اقلیمی و ظهور انسان ویژگی اصلی کواترنر است 113 دوره های یخچالی آلپ و آمریکای شمالی دوره های آلپ :بیبر -دونااو -گونز – میندل – ریس – و وورم دوره های آمریکای شمالی :نبرسکا – کانزاس ایلی نویز – و ویسکونسین 114 تغییرات حرارتی در دوره های یخچالی تحقیقات نشان میدهد که کاهش دما در مناطق مختلف یکسان نبوده و از 8تا 12درجه در عرضهای باال تا 6درجه در مناطق مداری متغییر است. دمای میانگین ساالنه برای سطح زمین در آخرین دوره یخچالی 4-5درجه کمتر از امروز بوده و در آخرین دوره یخچالی 2تا 3درجه بیشتر از حال حاضر بوده است. 115 ارزیابی اولیه تحوالت اقلیمی دوران چهارم تحوالت اقلیمی دوران چهارم برای اواین بار از روی آثار مورفولوژیکی یخچالها در اروپا شناخته شده و بعد ها شواهد مربوط به این پدیده و نتایج آن در نقاط مختلف زمین مورد برسی قرار گرفت. 116 خطوط کلی تحوالت کواترنر از دیدگاه ژئومورفولوژی شامل :تغییرات اقلیمی – تغییرات استاتیک و تغییرات ایزواستاتیک است. 117 اثرات تغییرات اقلیمی کواترنر اقلیم زمین در18000سال اقلیم در حال حاضر پیش با کاهش و افزایش تدریجی دما مناطق بزرگ اقلیمی از قطب به سمت استوا و برعکس تغییر مسیر داده اند. جانوران وگیاهان نیز به متابعت از نوسانات اقلیمی به مهاجرتهای تناوبی پرداختند. شرایط شکل زایی متناوب باعث استقرار ناهمواریهای پولی ژنیک در کنار یا روی هم شد. 118 تغییرات استاتیک در کواترنر متأثر از دورانهای یخچالی و بین یخچالی ،نوار ساحلی متناوبأ جابجا شده است. اشکال پولی سیکلیک بخصوص در مورد پادگانه های رودخانه ای الزاما متأثر از تغییرات سطح اساس دریاها و انتقال آن به مختصات رودخانه ای است. 119 تغییرات ایزواستاتیک پیشروی و پسروی یخچالها باعث تغییر رفتار تعادلی پوسته و بر هم خوردن باالنس صفحات لیتوسفر شده است .باال و پایین رفتنهای متوالی صفحات به واسطه فشارهای وزنی یخ تحت تاثیر عنوان گالسیواستاتیزم قابل برسی است. 120 نوسانات دریاچه ها در خالل دوره های بارانی به موازات دوره های یخچالی در عرضهای باال در عرضهای پایینتر سطح دریاچه ها دچار نوسانات زیادی شده است. رودخانه ها در خالل این دوره پر آب تر و مداومت بیشتری داشته اند. 121 پایگاه های تئوریک دوره های بارانی و دوره های سرد در دیدگاه حاکمیت دوران سرد فرض بر این است که بارندگی در سطح فعلی ولی بعلت حاکمیت برودتی تبخیر کمتر از حد فعلی و در نتیجه انباشنگی آب بیشتری وجود داشته . در قلمرو نظری دوره های بارانی اعنقاد بر افزایش بارش با تکیه بر تغییرات ناچیز دما و تبخیر نسبت به شرایط فعلی است. 122 روابط دما و بارش بین استوا و قطب در کواترنر در دوره یخبندان اختالف دما بین قطب و استوا شدت یافته است. بدنبال اختالف دما،تقویت گردش عمومی اتمسفر،تشدید فعالیتهای سیکلونی وپیشروی جبهه قطبی بارش در مناطق خشک ونیمه خشک افزایش یافته. در عرضهای متوسط ،پاره ای نقاط دارای شرایط سرد و مرطوب وبعضی تحت استیالی شرایط سرد و خشک بوده اند. 123 فرضیه های متحمل در اقلیم کواترنر ایران آیا ایران همزمان با دوره های یخچالی دارای اقلیم سرد تر و مرطوب تر از حال حاظر بوده آیا بارش در دوره های یخچالی کمتر و شرایط سرد تر وجود داشته حد برفهای دائمی در کوه های مرتفی ایران در دوره های یخچالی تا چه حد پایین آمده 124 پیشینه مطالعات یخچال شناسی ایران ژاگ دومرگان در سال ،1890توضیح سیرک ها اشتران کوه در ارتفاع 3800و قلیان کوه مطالعات جدی هانس بوبک در کردستان و دزیو1934در زرد کوه مطالعات پدرامی در سال 1982 125 یخچال های فعال فعلی ایران علم کوه – سیرک های یخچالی در ارتفاعات 4820و 4700متری قرار گرفته و یک زبانه 7کیلومتری را تغذیه می کنند. در زرد کوه بختیاری – دماوند و سبالن آثار یخچالی مشاهده شده است. 126 تغییرات برف مرز ایران در پلئوستوسن به نظر بوبک و شوایتزر پایین آمدن ارتفاع خط برف حدود 800تا1000متر پایین تر از حد امروزی بوده . رایت پایین آمدن برف مرز را در کوه های کردستان تا حد 1800متر می داند. 127 شواهد یخچالی فسیل در شمال ایران برف مرکز کوترنر دره یخچالی ماسوله در جنوب غرب رشت در غرب چالوس یخچالهای علم کوه و تخت سلیمان حوضه رود گرگان 128 پالئومورفهای یخچالی در غرب و شمال غرب ایران سبالن – کوه های بزغوش در جنوب شهر سراب – توده سهند جنوب غرب ارومیه یخچالهای راژان،درازگیرو زیوه یخرفتهای تیپیک وورم در بانه دامنه شمالی الوند مناطق یخچالی اطراف تهران و دره کرج 129 شواهد یخچالی مناطق خشک ایران یخرفتهای یخچالی شیر کوه در ارتفاع 1800 و 2800متری آثار یخچالی جنوب کرمان به استناد مطالعات کوهله شناسایی دره یخچالی جنوب کاشان توسط پدرامی 130 دریاچه های پلویال ‏دریاچه های واقع در چاله های بسته دوره های سرد یا بارانی کواترنر را دریاچه های پلویال میگویند .بعضی از این دریاچه ها بطور کلی خشک شده و از بین رفته و پاره ای در حال حاضر دریاچه های موقتی هستند . 131 کویر های ایران –مواریث-دریاچه ای پلویال تردیدی در خصوص سوابق دریاچه ای کویرهای ایران وجود ندارد. بوتزر عمق دریاچه های پلویال دشت کویر را بیش از 75متر می داند. کرینسلی حداکثر عمق دریاچه ها را 15متر ذکر کرده است. 132 شواهد مورفیک نوسانات سطح آب خزر پادگانه های ساحلی خزر که توسط اونق ،اهلرز ودیگران مطالعه شده نوسانات آب این دریاچه ها در محدوده 16تا 210 متر از سطح آبهای آزاد ثابت می کند. 133 دریاچه ارومیه ژان دومرگان نوسانات سطح آب دریاچه را محدوده بین 4000تا 6000کیلومتر میداند کوهله سه پادگانه در ارتفاعات 75،160،و 270متری نسبت به تراز فعلی تشخیص داده 134 سن سنجی و ارتفاع سنجی پادگانه های ارومیه توسط شوایتزر ارتفاع پادگانه از سطح امروزی 115متر دوره سرد میندل 80 – 58متر دوره سرد ریس 60 – 65متر دوره سرد وورم I 135 30متر زمان تشکیل دوره سرد وورم III دریاچه هامون هامون وسیع ترین سطح آب شیرین در فالت داخلی ایران است که از سه حوضچه اصلی بنام های هامون هیرمند ،پوزک در خاک افغانستان و هامون صابری تشکیل شده است. 136 دریاچه نمک این دریاچه به نام های مختلفی شامل کویر قم ،دریاچه نمک کاشان ،دریاچه قم و مسیله خوانده می شود. این دریاچه از نظر توپوگرافی جزء سیستم کویر بزرگ می باشد. 137 نوسانات مورفولوژیکی دریاچه نمک شواهد مورفیک حکایت از وسعت زیاد آن در گذشته دارد احتماال گودیهای حوالی اشتهارد ،ساوه ،ایوانکی ،قم و کاشان را احاطه می کرده است. کرینسلی آثار سطوح قدیمی دریاچه را تا ارتفاع 20متری از سطح کنونی می داند. 138 الیه بندی سطوح کواترنر دریاچه نمک هوبر از سونداژهای ژئوفیزیکی شرکت نفت به این نتیجه رسید که رسوبات کواترنر از دو بخش اصلی شامل الیه زیرین به ضخامت 350متر در زیر آب یک دریاچه دائمی و رسوبات روئین به ضخامت 46متر متشکل از رس ومارن تشکیل شده است. 139 تأثیر نوسانات اقلیمی کواترنر بر پادگانه رودخانه ای نوسانات اقلیمی کواترنر سبب تغییر شرایط فرسایش رودخانه ای شده و از اثر آن به صورت رسوب مواد با ویژگی های متفاوت و شکل گیری پادگانه های رودخانه ای شده است. 140 ارزیابی تاثیر متقابل روند های تکتونیکی و اقلیمی در فرم سازی پادگانه های رودخانه ای ایران در پلئستوسن سرزمین ایران هم در معرض تحوالت اقلیمی و هم حرکات تکتونیکی بوده است .با مالحظه همزمان بودن این فرایندها هرپادگانه به تنهایی نمی تواند معرف یک نوسان اقلیمی باشد. 141 پادگانه های آبرفتی جاجرود دلنباخ پادگانه های جاجرود را به این شکل معرفی می کند نام محل ارتفاع رأس پادگانه از سطح دریا متر 2150 ارتفاع پادگانه از بستر رودخانه متر 200 لشکرک متر 1750 متر 100 پل جاجرود متر 1669 متر 219 شرق پارچین متر 1350 متر 40 کند باال 142 پادگانه قره سو (البرز شرقی) در ناحیه گرگان اونق در سراسر شاخه جنوبی قره سو دو یا سه پادگانه آبرفتی را گذارش نموده که تمامی آنها ترازهای قدیمی خزر ارتباط دارند. 143 پادگانه ارس در دره ارس افتخار نژاد به پادگانه های جلفا در ارتفاع بین 600الی 1000متر اشاره میکند،به نظر او پادگانه های ارس در دشت مغان 200متر باالتر از سطح فعلی رودخانه است. 144 پادگانه قزل اوزن در شاخه های مهم قزل اوزن در بخش علیای آن در همه جا سه پادگانه آبرفتی به طور واصح دیده میشود که مرتفعترین آنها از سطح بستر رودخانه 50متر باال تر است. 145 مبانی تغییرات اقلیمی کواترنر در ایران شواهد مربوط به حضور پادگانه های آبرفتی -گرده شناسی -فسیل شناسی و رسوب شناسی ثابت میکند که اقلیم ایران در کواترنر چندین بار تغییر .کرده است 146 رفتار های یخچالی ایران و مطابقت آن با نوسانات یخبندان جهانی پیدایش یخچالهای سیرکی ،دره ای ،پایکوهی و آثار کاوشی و تراکمی یخ در ایران ثابت می کند که تغییرات برودتی و حرارتی در ایران همزمان با پیشروی و پسروی یخچالها بوده است. 147 همزمانی نوسانات اساس دریاچه های داخلی ایران با سیکلهای یخچالی • در دوره های یخچالی رژیم های برودتی با سیستم های رطوبتی همراه بوده بنابر این سطح دریاچه های پلویال گسترش یافته و بر عکس در دوره های بین یخچالی سطح دریاچه ها فروکش کرده است. 148 نظریات ریبن و شوایتزر در مورد تطبیق نراسهای ارومیه با نوسانات یخچالی ریبن سطوح فرسایشی ارومیه را متعلق به سه دوره یخچالی و شوایتزر نیز با تشخیص چهار پادگانه همزمانی تشکیل این عوارض را با وورم-ریس ومیندل اعالم می کند. 149 مراحل دوره های سرد و بارانی کواترنر حد اقل چهار مرحله سرد یا بارانی برای ایران قابل قبول است جدید ترین تحوالت مربوط به یخبندانهای وورم است. 150 اختالف نظر بالنفورد و ریشتهوفن درخصوص اقلیم گذشته ایران بالنفورد معتقد است که تشکیل حوضه های مدرن رسوبی ایران متعلق به یک آب وهوای به مراتب مرطوب تر از شرایط فعلی و ریشتهوفن با تکیه بررسوبات آهکی آب وهوای ایران را خشک تر ازحال حاضر می داند. 151 دیدگاه هانس بوبک وپالئوکلیمای ایران با تاکید بر مطالعات یخچال شناسی او نظریه دورههای سرد راارائه داد. دردوره یخبندان وورم یک اقلیم سرد وخشک برایران حاکم بوده است. میانگین دما 3-4درجه کمتر از حال حاضر بودهاست. 152 مطالعات گرده شناسی تاکیدی بر نظریات بوبک تفسیر پالئوکلیمای ایران توسط مطالعات گردهشناسی دراطراف دریاچه زریبار است. شواهد درمنه زاری اقلیم سرد و خشک11000سال پیش ایران را ثابت می کند. 5500سال پیش حضوریک جنگل بلوطشرایط اقلیمی مرطوب تر رانشان می دهد. 153 شمای تکامل اقلیم و اکولوژی ایران از دیدگاه بوبک 27000-11000سال قبل از میالد : استپهای آرتمیزیا با بارش -200 300 میلی متر 3500 -11000سال قبل از میالد : استپهای درختی با بارش-500 400 میلی متر 154 شواهد نظریه دوره مرطوب پلیستوسن در ایران وجود سیستم های تراسی درکناره دریاهایداخلی وکویرها سیستم های تراسی رودخانه ای پر شدن حوضه ها در پلیستوسن یخبندان های کوههای فالت مرکزی شواهد فسیل باتالق های نیزاری155 دیدگاه اهلرز درمورد شرایط اقلیمی کواترنر در ایران ‏مداوم ترین نامساعد شدن اقلیم در اوایل دوره وورم با کاهش شدید دما وحتی االمکان افزایش ناچیز بارش در کوهستان های مرتفع ایران همراه بوده است. 156 شارالو با دفاع از دوره های بارانی تبایناتاصلی را بین سطوح اقلیمی کوهستانی (یخچالی)وچاله های داخلی (مجاور)یخچالی می داند به نظر وی افزایش بارش در نواحی کوهستانی باعث افزایش دبی رودخانه ها ودر نتیجه پیدایش سطوح آبی شده است. 157 کرینسلی-تئوری دورانهای سرد و مرطوب اختالف ناحیه ای سیستم های بارشی ،دمایی حال حاضر در پلیستوسن هم وجود داشته است. شدت اختالفات بمراتب بیش از حال حاضر بوده است. شرایط آب و هوایی سرد تر و مرطوب تر از حال حاضر دبی رودخانه ها را افزایش داده و سطوح داخلی دریاچه ای را بوجود آورده است. 158 تغییرات درجه حرارت در آخرین دوره سرد نسبت به حال حاضر بوبک کاهش حرارتی را 3-4درجه را برای داخل فالت ایران و برای ارومیه 5درجه می داند. کرینسلی کاهش دما را تا حد 5تا 8درجه برای جبهه های داخلی 5ات 8درجه در نظر گرفته پدرامی کاهش حرارت را برای تهران تا 18درجه می داند. 159 مقایسه وضعت فعلی دریاچه ارومیه و کویر قم از دیدگاه پدرامی حفاری های اخیر وجود یک دوره یخبدان را در کویر نمک ثابت می کند. پادگانه های با ارتفاع 20متر حضور یک دریاچه دائمی را در کویر نمک ثابت می کند. میانگین دمای ارومیه 23و در کویر نمک 35است نهایتا بازسازی کویر قم برابر دریاچه ارومیه میانگین دما می بایستی 25وبارش 500میلی متربوده باشد. 160 تحلیل نهایی اقلیم ایران در کواترنر با توجه به شواهد موجود اقلیم ایران در آخرین دوره سرد به مراتب سرد تر و مرطوب تر از حال حاضر بوده. تغییرات حرارتی و رطوبتی برای مناطق مختلف ،متفاوت است . تغییرات برودتی و رطوبتی از مدل حال حاضر پیروی می کنند. تراسهای دریاچه ای ،رودخانه ای ،سطوح پلویال و شواهد اکولوژیک شواهد تغییر به شمار می روند. 161 مناطق مورفوکلیماتیک ایران از دیدگاه بوبک منطقه مورفودینامیک یخچالی و نیواسیون منطقه سولی فلوکسیون منطقه فلویال منطقه پدیمانتاسیون = نیمه خشک منطقه قلمروفرسایش بادی = خشک 162 تغییرات برف مرز ایران در دوره های سرد بوبک و شوایتزر برف مرز را در البرز 3400متر و در شیری کوه 3600 متر می دانند. پدرامی برف مرز دامنه های داخل را در 2200متر و در البرز – 1800 1500متر می داند. 163 مناطق فعلی مورفوکلیمایی ایران -1منطقه یخچالی و مجاور یخچالی این مناطق باال تر از برف مرز دائمی ایران قرار دارند. پهنه کوچکی از علم کوه – دماوند –سبالن – زردکوه در این قلمرو قرار دارند. در ایران جنوبی و مرکزی ارتفاع کوه ها به برفهای دائمی نمی رسد. 164 مناطق فعلی مورفوکلیمایی ایران -2منطقه پدیمانتاسیون این منطقه در حاشیه چاله های مرکزی و اطراف ارتفاعاتی که در این قسمت از داخله فالت ایران قرار دارند به صورت نواری کشیده شده و به کویر ها ختم می شود. 165 مناطق فعلی مورفوکلیمایی ایران منطقه فلویال • 3- غلبه فرسایش آبهای جاری مرز فلویال در سطح مختلف ایران متفاوت و اختالف نظر های در مورد آن وجود دارد. خیام این مرز را در حاشیه سهند 2200متر می داند. کوهله مرز اخیر را برای شمال ایران بین – 2100 1900متر می داند. هاگه درن 2500متر را برای ایران مرکزی در نظر گرفته است. 166 مناطق فعلی مورفوکلیمایی ایران -4منطقه مورفودینامیک بادی دشت لوت – مناطق شرقی وچاله های مرکزی واحد اخیر را تشکیل می دهند. 167 قلمروهای نسبی مرزهای مورفوکلیماتیک ایران زونهای مورفوکلیماتیک منحصر نبوده و شواهد عملکردی سایر فاکتورها را میتوان در آنها مشاهده کرد به عنوان مثال در منطقه پدیمانتاسیون حاکمیت با دشت سرهاست ولی آثار حرکات فرسایش بادی نیز در آن قابل مشاهده است. 168

62,000 تومان