صفحه 1:
کلیسای سنت استپانوس
ص
صفحه 2:
ایران زمین مهد آزادگان استدر اين سرزمین
+
خدایی ؛مسیحیان کلیساهای بسیاری ساخته
اند.در هیچ یک از کشورهای مسلمان این I
تعداد کلیسا وجود ندارد. |
1
تاکنون 2 کلیسای فرقه های
كاتوليك,بروتستان»ارتودوكس و
نستوری »و 060 كليساى ارمنيان فرقه
كريكورى»در فهرست آثار ملى به ثبت
رسیده است.
آندرانیک هویانرص 6
از اوایل سده اول میلادی مسیحیت در ایران زمین
انتشار یافت»مبلغان مسیحی در شمال غرب و غرب
ایران زمین به تبلیغ پرداختند.پادشاهان آزادمنش
اشکانی با دین و اعتقادات رعایای خود GIS
نداشتند.مسیحیان در آغاز ت در سزمین روم
تحت تعقیب»آزار.شکنجه و اعدام قرار داشتند.از
اين رو به ايران مى كريختندءو در اين سرزمين در
آسايش كامل به سر مى بردند و مراسم مذهبى خود
ارا به راحتى و بدون دغدغه خاطر انجام مى دادند.
آندرانیک هویان.ص 49
صفحه 3:
یکی از زیباترین و مشهورترین کلیساهای ارمنیان در جهان کلیسای استپانوس مقدس با ویژگی های
معماری و تزئینی بسیار با ارزش لست.
صفحه 4:
مساحت وانک استپائوس مقدس 06500 متر مربع است.پیرامون وانک بارویی عریض و مرتفع با سنك
لاشه و ملاط گل کشیده شده است.باروی دژ دارای هفت برج است چهار برچ در جهار كوشه باروءيك برج
در وسط باروشرقى و دو برج در اواسط باروی غربی و در رو سوی در ورودی به فاصله 0 متر عقب تر
ساخته شده است.در ورودی کلیسا در این قسمت قرار دارد.دو برجی كه در دو سوى اين محوطه ساخته اند
می تواند به خوبی از در ورودی و محوطه جلوی آن محافظت نماید.
صفحه 5:
موقعیت اجتماعی
een
ن کلیسا در ۱۵ کیلومتری غرب جلفا در نزدیکی روستای دره شام از دهستان ارسکنار بخش پلدشت شهرستان ماکو و ۶ کیلومتری روز
ارس در دره ای سرسبز و زیبا در محلی به تام قزل وانک واقع شده است .
آنچه ابهتی خاص به این مجتمع بی تظیر می دهید گذشته از ویژگیهای معماری و تزئینات پرداژش,دورافتادگی و عزلت شکوهمند و
طبیعت بسیارگیرای آن است.
صفحه 6:
وانک استینوس مقدن چون در دامنه كوه هاى ماقارت قرار كرفته استء در دوره تصرف اعراببه وک مافارت»شهرت یافت.
استپاتوس مقدس یکی از هنت تن نیک نامنی است كه مراسم تحليف او به وسيله حواريون حضرت مسيح انجام كرفت و از مبلغان دين مسيح شد و
به تبلیغ پرداخت او واعظی پرشور و خطیبی توانا بودوتعالیم استبانوس بهودیان اورشلیم را به خشم آورده و به او تهمتهای ناورازدند و متیم.
كردند كه سخنائى بر خلاف شريعت يهود كفته است او را دستگیرکرده و در روز ۲۶ ماه دستابر سال ۳۷ میلادی سنگسارنمودند وه شهادت.
رساندند.از آن پس مسیحیان جهان همه ساله در روز مزبور مراسمی به نام استیانوس مقدس برپا می دارند.ارمنیان «ستیانوس مقدس؛را
«ناخاوكا» بعنى «نخستين كواه “مى نامند به اس احترامی كه براى «استيانوس مقدس» قائل اند نام او را بر این مجمتع فرهنگی مذهبی گذاشته
آندرانيى هويان.ص 84
صفحه 7:
کلیسا استیانوس مقدس در دی اسنور که دیوارهلیی عرش و مرتفع دارند
واقع شده استارمنیان به مجموعه بناهايى كه در لين كونه دزها با
گردیده اد وک می گوندونک استبویس مقدس یکی از مشهورترين
مراکز فرهنگی ارمنستان بودچرااچون تعدد بسیاری خوشنویس
وخطاط در اين وانك كرد آمده بودند و به استساغ کتیای
برداختندهم اكنون در كنجينه شهر ابروان بايتخت جمهورى ارمنستان
و مرك فرهتكى مخيتاريان در شهر ونيز تعداد بسيرى كتاب هل
تفیس که در این وانک استتساخ شده است. نگهداری می شود.
آندرانیک هوین.س ۶۰-۵۹
صفحه 8:
صفحه 9:
سه طرف چهارچوب در ورودی
دارای سه ردیف ستون نما است
که که ستون نمای آن برجسته نتر
از دو ستون نمای دیگر است اين
ستون نماهای زیبا و دیوارهای
پیرامون در ورودی با ستاره های
هشت پر و طراحیهای اسلیمی و
خطوط هندسی با رنگهای
آبی.سبز و قرمز تزئین شده است
صفحه 10:
در ورودی
در ورودی کلیسا از چوب ساخته شده و
یک لنگه است به پهنای 6 متر و
ارتفاع ©. ©متر.يكى از شاهكار
هاى هنرى منبت كارى اركنيان در
سده هفتم میلادی محسوب مى شود
که با دها گل و ستاره هشت پر که
درون خانه های هشت ضلعی
متقارن قرار دارد.
صفحه 11:
قسمت فوقانی سر در ورودی طاقی است مرتفع که با مقرنسکاری تزئین گردیده است.محوطه ای
که مقرنس های زیبای سردر ورودی در آن قرار گرفته 0 متر ارتفاع و 0.00 متر يهنا دارد و
کلافی زنجیر مانند از سنگ اطراف مقرنس را احاطه کرده است.
صفحه 12:
Yi
fone
صفحه 13:
در دو سوى ديوار غربى كليسا استبانوس مقدس تاقجه اى مرتفع و كم عمق كه مشابه و فرینه یکدیگرندساخته
اند.در قسمت كف در محل اتصال ديوار تاقجه و ضلع جانبى أن دو كلدان تعبيه شده كه ته ستون است.از دهانه
كلدان نماستون نمابى شياردار به سوى بالا ادامه مى يابد و به سوى بالا ادامه مى يابد و .به بسر ستونى كه أن
هم با مقرنس تزئين شده ختم مى كردد.كلاف زنجير مانند كه بناى كليسا را از سو در بر گرفته
قوس جناغى لبه خارجى را زينت مى دهد.
صفحه 14:
دیوار جنوبی
دیوار جنوبی کلیسا از سه
بخش تشکیل شده
است.بخش میانی که پایه
در آن واقع گردیده و دو
بخشی که در دوسوی آن
قرار گرفته است .
صفحه 15:
ستون كه ته ستون های آن به گلدان است
حجاری شده اين نیم ستون ها در ارتفاع 6
متر و 000 سانتی متر به کلافی زنجير
سنگی ختم می شود.ای کلاف سراسر ضلع
بی را کلیسا را در بر گرفته است
در قسمت فوقانی اين بخش:
ردیف نیم ستون زوج حجاری شده
است که به وسیله قوس های
صفحه 16:
در قسمت فوقانی بخش میانی دیوار جنوبی که در زیر قوس جناغی برج ناقوس
قرار گرفه نیم دایره ای است از سنگ مرمر سفید که نقش برجسته حضرت مریم
بر آن حجاری ده است حضرت مریم بر تخت مرتفعی
و کودکی حضرت مسیح ب
نشسته و حضرت مسیح را در آغوش دارد.دونفر در دو سوی تخت زانو زده و دو
كف دست هايشان را به حالت نيايش بر روى هم نهاده اند.مردى كه در سمت جب
حجارى شده شنلى يرجين در بر دارد.در سمت راست تصوير مردى است تنومند
كه بالا تنه اش برهنه است و بره اى در جلوى ياى او قرار دارد.
صفحه 17:
نقش برجسته قابی است به
9 سانتی متردر ميان
نقش و نگار حجاری
شده و اطراف آن با خطوط هندسی
تزئین گردیده است.
در زیر سنگ صلیب کتیبه ای است که
تهیه کننده سنگ صلیب از زایران
کلیسای استپانوس مقد.طلب دعای خیر
برای ار و خانواده. اش را گرده است.
کلاف زنجیر مانندی سنگ اطراف قابی)
که برجسته صلیب در آن واقع شده
احاطه نموده است.
صفحه 18:
ضلع شرقی
اين دو نیم ستون به وسیله قوسی جناغی به
یکدیگر وصل شده اند ,در سمت راست بالای
سرستون نقش برجسته ای در سنگ حجاری
گردیده است. ابتدای ضلع شرقی از جوار
باروی شمالی وانک اغاز می گردد که پشت
محراب کلیسا بوغوس و پطروس يا اجاق دانیال ,۳
است.در ابتدای دیوار نیم ستونی است که در 1
ارتفاع 0/6 متری به سرستونی منتهی می 1
شود. قرینه اين نیم ستون در سمت چپ دیوار
يشت محراب کلیسای بوغوی و پطروس تعبیه / ۲
شده است اين دو نیم ستون به وسیله قوسی
جناغى به يكديكر وصل شده اند . در سمت
راست بالاى سرستون نقش برجسته اى در
سنك حجارى كرديده است.
صفحه 19:
صفحه 20:
از ابتدای دیوار کلیسا بوغوس و پطروس دیوار ضلع شرقی کلیسا استپانوس مقدس
که دیوار پشت کلیسا می باشد اغاز میگردد.در کف حیاط چهار ردیف پله کوتاه
كه لبه يله چهارم گرد است ساخته اند دیوار شرقی روی پله احداث شده است .
صفحه 21:
متری دیوار شرقی کلافی زنجیر مانند متشکل از
مربع هاو 3 که در قطعات کوچک از سنگ تراشیده و بر
روى ديوار نصب كرده اند سراسر ضلع شرقى را مثل كمربند فرا كرفته است
در قسمت فوقانى اين كلاف تعدادى صليب و سنك نوشته نصب گردیده .
صفحه 22:
در قسمت فوقانی عقابی بال گوشوده که گوسفندی در چنگال دارد و در سنگ یک
پارچه که دارای حاشیه ای قاب مانند است تراشیده شده نصب گردیده است. اسث
در دو سوی نقش برجسته عقاب دو نقش بر جستهه مانند گلی هشت پر منقش که
دارای تزییناتی با طرح دوایر تو در تو است.
صفحه 23:
تراشان ماهر به خوبی آن را مجسمم کرده
برجسته استپانوس مقدس
در وسط قرار گرفته در حالی که سه نفر
از سنگسار کنندگان که هر یک سنگ
بزرگ در دست دارند در دو سوی
استپانوس مقدس دیده می شوند و و تعدادی
است .در سمت راست بالای نفش برجسته ,
فرشته بال گوشوده که تاجی در دست دارد .
و در چپ یک مرد روحانی و یک مرد
دیگر که صلیب در دست دارد قرار دارد.
صفحه 24:
در وسط دیوار شرق کلیسا در سنگی یک پارچه به ابعاد یک متر و هشتاد سانتی
متر در 0/0 متر صلیبی پر نقش و نگار که میان ان خالی است حجاری شده است
,نواری زیبا که دارای نقش کلاف زنجیر مانند است صلیب را احاطه کرده و در
سمت راست بالای صلیب نقش برجسته عقابی حجاری شده که گوسفندی زیر
چنگال اوست در سمت جب صليب نقش يك كاو و يايين تر از ان تصوير دو
ماهى و در دو سوى انتهاى صليب دو شير حجارى كرديده است .خطوط هندسى و
دواير متحد المركز كه مانند زنجيرى بهم بيوسته اندو جهار ضلع اين نقش برجسته
| احاطه كرده اند وبه ه
رت قابی زیبا در اورده اند.
صفحه 25:
سه ضلع بالا و جانبى قاب مزبور با سه
كلاف زنجيره مانند يهن كه در قطعات
كوجك سنكى تراشده شده ودر كنار هم
قرار داده اند بصورت زيبايى تزيين شده
است. از ضلع زيرين قاب نقش برجسته
دو ستون نماى باريك و ظريف به سوى
يايين كشيده شده است ستون نما به مربعى
منتهی گردیده که گویی با طرحهای
هندسی تزیین شده در میان آن قرار دارد.
از قسمت پایین مربع دو ستون نما
امتدادی می یابند و به ته ستون گلدان
مانند ختم می شوند و در زیر ته ستون ها
دو مستطیل تعبیه شده که دارای تزییناتی
با خطوط هندسی است.
صفحه 26:
در دو طرف دیوار دو نورگیر ساخته شده اين نورگیرها در قابی سنگی که
خارجی ان با ستون نمایی با تزبینات مارپیچ احاطه شده است حجاری گردیده است
نور كيرها با مقرنس کاری های بسیار زیبایی احاطه و تزیی
صفحه 27:
دیوار شمالی
۰ در جوار دیوار شمالی کلیسا ی استپانوس کلیسای بوغوس و بدروس ally شده
است وفقط قسمت بالای دیوار شمالی دیده می شود که زیر بام شیروانی مانند
تفن برجسقه عقابی یال گشوده فان دارد که در دو سوی آن دو فرفته تفن
شده و زیر تصویر عقاب سه نقش برجسته ستاره مانند كه با خطوط هندسی
تزیین شده اند واقع گردیده.
٠ در ميان ديوار در وسط قابی سنگی نقش برجسته ای است از صعود حضرت
مسیح در حالی که صلیبی در دست دارد.
٠ دو مرد در دو سوی حضرت مسیح بر روی زمین افتاده اند یکی از انها لباس
نظامیان را بر تن دارد و هر دو انها در حال فرار میباشند . که بیشتر اين اثار
بر اثر عوامل جوی و باران تخریب شده اند.
صفحه 28:
داخل کلیسا
صحن داخلی کلیسا طرح صلیب مانند دارد.محراب در شرق کلیسا واقع شده است و به وسیله نرده چوبی از محل
اجتماع مردم جدا گردیده است.در دو وسی نرده دو چهار طاق سنگی مرتفع قرار دارد که با ستون های سنگی
صورتی ساخته شده اندیه این صورت که هر ستون به سر ستون منتهی می شود از فراز سر ستونها هر ستون به
وسیله یک قوس به ستون پهلویی متصل مى گردد.میان قوسها را یا سنگهای تراشیده شده پوشانده اند در نتیجه
در انتهای قوس ها مربعى به وجود آمده است بر روى اين كنبد جهار ظلعى هرمى شكلى قرار دادهاند.اين جهار
طاق محل نشستن مقامات بلند بايه روحانى در هنكام اجرايى مراسم مذهبى است. طول صحن داخلى كليسا
۰ متر و عرض پام ۱۲۸۸۰متر است
صفحه 29:
روبروی محرا در ضلع غربى كليسا بالای در ورودی بالکنی احداث شده که دارای نرده چوبی است و با يله های سنگی که
در دو سوی کلیسا ساخته اند به بالکن راه می یابند.
کلیسا از سطخ داخلی کلیسا 100).)متر مرتفع تر است,در دو سول محراب دو ردیف پله سنگی تعبیه شده روی پله ها
یک در میان سنگ های مرمر سفید و سیاه نصب گرا
صفحه 30:
در وسط محراب کلیسا 6۴ ستون سیاه رنگ قرار گرفته هر ستون در ارتفاع چهار متریبه سر ستونی منتهی شده هر دو
ستون به وسیله قوسی جناغی به یکدیگر متصل گردیدهاند.در انتهای قوسها مریعی پدیدار گشته که بر روی آن گنبد هشت
ضلعى زيبا نهاده شده. هر يكى از اظلاع كنبد كه جوبى اسث با منبت كارى هاى بسيار زيبا و آلتهاى چوبی پوشانده شده
بود.اکنون فقط تعدادی از منبت کاری ها باقی مانده است.
صفحه 31:
کلیه بخشهای داخلی کلیسا اطراف پنجره ها دیواره ها و ستونها با گل و بوته و نقاشی شده ان.در برخی نقاط این تزنینات و
نقاشی ها محو و خراب شده اند.در داخل کلیسا سه نوع فرشته نقاشی شده است.در اطراف ساق گنبد فرشته هایی با موهای
مجعد و با شش بال و در بعضی نقاط با چهار بل و دو بال با رنكهاى تند نقاشى كرده اند.
نی دیوار شرقی کلیسا در پشت محراب صلیبی پر نقش و نگار در سنك حك شده اتى و هر بامداد تابش نور
خورشید نقش صلیب را بر روى برده كليسا منعكس مى ساذد محل قراركرفتن اين صلیب طوری است که تمامی روزهای
سال در انعکاس نقش صلیب تغییر حاصل نما ی
صفحه 32:
اجاق دانیال
+ در حد فاصل دیوار شمالی کلیسای استپانوس مقدس و ضلع شمالی باروی
وانک کلیسای یک طبقه ای وجود دارد به نام کلیسای بوغوس و پطروسو در
منابع ارمنی هميشه از اين کلیسا با نام کلیسای بوغوس وپطروس ياد شده ولى
از روزگار قاجار به دلیلی نامعلوم نویسندگان فارسی زبان اين کلیسا را اجاقق
دانیال مینامند در سنگ نوشته عباس میرزانایب السلطنه که در سردر کلیسای
استپانوس مقدس نصب شده است ,از کلیسای استپانوس نامی نمی برد بلکه می
نویسد روستای دره شام را وقف اجاق دانیال کرده است. این مکانبه نام دانیال
نبی از پیامبران بنی اسراییل که در شوش دفن شده است نمی باشد بلکه به نام
دانیال قدیسی است که سال(66<میلادی در سوریه به دنیا امد و پس از هشتاد
سال ریاضت و عبادت در یکی از روستاهای فرات به نام سمباط در گذشت.
صفحه 33:
اجاق دانیال تالاری است باریک وبلند که (06متر طول و متر عرض ان استت
و از سه قسمت تشکیل شده است که عبارتست از : محراب کلیسا که در شرق
تالار واقع شده و به ان اجاق می گویند تالار اجتماعات که در بخش میانی فرار
دارد. و محل غسل تعميد که در قسمت غربی تالار اجتماعات واقع شده است ,در
ورودی کلیسا در ضلع غربی آن قرار دارد در دی سوی ورودی به فاصله
متری آن دو ستون سنگی مربع شکل تعبیه شده است که در ارتفاع 6 متری
به سرستونی مسطح منتهی می شود<سرستون به وسیله وسی هلالی به یکدیگر
تصل گردیده اند. هر ستون به وسیله چند ردیف ستون نما که پایه های ان گلدان
مانند است تزيين شده ستون نما ها به كلاف زنجير مانند منتهى مى شوند و سيس
از قسمت بالاى كلاف زتجيرى مانند تا ابتداى قوس جلويى اجاق دانيال امتداد مى
يابد در محل اتصال كلاف زنجيرمانند و ستون نماها قدرت خلاقيت و زيبايى هنر
سنكتراش و مهارت معمار نمايان مى كردد.سراسر يايه هاى ستون قوس
صفحه 34:
۰ ها با تزیینات مارپیچ زینت داده اند در روی دیوار نزدیک اجاق دانیال نقش
برجسته ای از یک فرشته دازای دو بال است .در زیر نقش برجسته دو پرنده
وجود دارد که روبروی یکدیگر قرار گرفته اند و درختى در ميان ان قرار
گرفته است.