ارزیابیهای کبدی

ارزیابیهای کبدی تست های کارکرد کبدی ،آزمایش های خون هستند که برای کمک به تشخیص و ارزیابی بر بیماری یا آسیب کبدی بکار می رود .تست اندازه گیری سطح آنزیم ها و پروتئین های مخصوص در خون شمایک دسته از آزمایش خون هستند که التهاب و آسیب به کبد را تشخیص می دهد .همچنین با این تست ها می توان عملکرد کبد را بررسی کرد تست های آنزیمی کبد شامل ،ALT، ASTآلکالن فسفاتاز و تست های عملکرد واقعی کبدی (شامل ،PT، INRآلبومین ،بیلی روبین است. اعمال کبد چیست؟ اعمال کبد عبارتند: سم زدایی خون تولید فاکتورهای مهم لخته شدن ،آلبومین و بسیاری از پروتئین های مهم دیگر سوخت و ساز ( پردازش ) داروها و مواد مغذی پردازش محصوالت زائد هموگلوبین و سلول های دیگر ذخیره ویتامین ها ،چربی ،کلسترول و صفرا تولید گلوکز ( گلوکونئوژنز یا سنتز گلوکز و انتشار آن در طول گرسنگی ) سلول ها در کبد پروتئین هایی تولید میکنندبه نام آنزیم که سبب انجام واکنش های شیمیایی می شود. تست آنزیم های کبدی ALTو AST هنگامی که سلول های کبدی آسیب دیده یا نابود شوند آنزیم های موجود در سلول ها به داخل خون نشت می کند که آنها با آزمایش خون سنجیده می شود ALT .و ASTدو آنزیم کبدی اصلی هستند. آسپارتات آمینوترانسفراز ( ،)ASTکه قبال به نام SGOTنامیده می شد آنزیم ASTعالوه بر کبد در عضالت قلب ،ماهیچه ،کلیه و مغز قرار دارد برای مثال ،سطح ASTسرم در حمالت قلبی و یا آسیب عضالنی افزایش می یابد لذا یک شاخص بسیار خاص آسیب کبدی نیست .آالنین آمینوترانسفراز ( ،)ALTکه قبال به نام SGPTنامیده می شد ALTتقریبا به طور انحصاری در کبد یافت می شود. اگر ALTو ASTدر خون با هم در مقادیر باال باشد آسیب کبدی به احتمال زیاد موجود است. تست های آنزیمی کبد مانند ( فسفاتاز، Nucleotidase 5و ( GGTاست یکی دیگر از وظایف کلیدی کبد تولید صفرا است که به هضم چربی کمک می کند صفرا از طریق کبد در یک سیستم لوله های کوچک (مجاری) جریان می یابد و در نهایت در کیسه صفرا در زیر کبد ذخیره می شود. هنگامی که جریان صفراوی کاهش و یا مسدود شود سطح خونی آنزیم های خاص کبدی افزایش می یابد: Gamma-glutamyl transpeptidase :(GGT )GGTاین آنزیم آسیب دیدگی احتمالی کبد را نشان می دهد اگر سطح غیر طبیعی بیشتر باشد بیشتر احتمال آسیب کبدی وجود دارد .سطوح طبیعی GGTدر حدود 48 – 9واحد در لیتر می باشد. تست های کبدی ممکن است برای یک یا همه این آنزیم ها در خون چک شود .آلکالن فسفاتاز اغلب انجام می شود.  ALPآلکالن فسفاتاز :کبد باالترین مقدار این آنزیم را سنتز می کند همچنین سطح باالی آن در خون ممکن است به علت آسیب کبدی یا دالیل دیگر باشد .سطوح طبیعی ALPدر حدود 115 – 45واحد در لیتر می باشد. اگر آلکالن فسفاتاز 5 ،نوکلئوتیداز و یا GGTباال باشند یک مشکل در جریان صفرا به احتمال زیاد وجود دارد .مشکالت جریان صفرا می تواند به علت مشکل در کبد ،کیسه صفرا ،یا لوله های اتصال به آنها باشد.  - ۵نوکلئوتيداز NT-5 الگوى افزايش آن در بيمارى هپاتوبيليرى شبيه الکالن فسفاتاز است .براى اختالالت کبدى داراى حساسيت بيشترى است .اين تست براى تعيين اين موضوع به‌کار مى‌رود که آيا کبد در کودکان ،زنان حامله ،بيماران دچار بيمارى استخوانى احتمالى همراه با بيمارى کبدي ،منبع افزايش الکالن فسفاتاز سرم است يا خير. تست های واقعی عملکرد کبد تست های عملکرد کبد PTو INR کبد پروتئین ضروری برای لخته شدن طبیعی خون را می سازد تست های عملکرد کبدی واقعی توانایی کبد را برای ساخت این پروتئین ها چک می کنند و آنها عبارتند از: زمان پروترومبین ( :) PTیک تست برای تعیین زمان لخته شدن نمونه خون است اگر سطوح فاکتورهای انعقادی پایین باشد زمان پروترومبین طوالنی تر است مقادیر نرمال در حدود 13.8 -9.5ثانیه است. نسبت بین المللی( :) INRیک آزمون واقعی نیست یک راه استاندارد برای همه آزمایشگاه به گزارش PTاست بنابراین نتایج آنها با دقت با یکدیگر مقایسه می شود. در افراد مبتال به بیماری شدید کبدی PTو ‏INRافزایش می یابد زیرا کبد نمی تواند به میزان طبیعی فاکتورهای انعقادی بسازد یک سطح باالی PTمی تواند در بسیاری از علل دیگر عالوه بر بیماری کبدی وجود داشته باشد. PTاغلب همراه با ( PTTزمان نسبی ترومبوپالستین ) چک می شود که یک تست عملکرد کبد نیست اگر PTو یا PTTباال باشند ممکن است مشکل خونریزی یا لخته شدن خون وجود داشته باشد. تست آلبومین :کبد همچنین آلبومین را می سازد آلبومین یک پروتئین ضروری است که در خون در گردش است آلبومین در افراد مبتال به بیماری شدید مزمن کبدی پایین است .توجه داشته باشید که بسیاری از شرایط دیگر بیماری کبدی ممکن است سبب کاهش سطح آلبومین شود مقادیر نرمال در حدود 3.5تا 5گرم /دسی لیتر است. تست بیلی روبین – بیلی روبین یک محصول زائد در اثر تجزیه گلبولهای قرمز خون است کبد بیلی روبین را پردازش می کند بنابر این می تواند در مدفوع دفع شود بیلی روبین در مجاری صفراوی کبد جریان یافته و در صفرا محلول است. سطح خونی بیلی روبین در افراد ممکن است در اثر اختالل جریان صفرا افزایش یابد این می تواند در اثر بیماری شدید کبدی ،بیماریهای کیسه صفرا، یا سایر شرایط سیستم صفراوی رخ دهد سطح بیلی روبین بسیار باال باعث زردی ،که در آن پوست و سفیدی چشم زرد می شود بیلی روبین یک آزمون عملکرد مفید کبد در افراد با مشکل جریان صفراوی است .سطح بیلی روبین ممکن است در افراد مبتال به یک نوع کم خونی به نام کم خونی همولیتیک باال رود .مقادیر نرمال در حدود – 0.1 1.0میلی گرم /دسی لیتر بود. میزان طبیعی ASTو ALTچه هستند؟ مقادیر میزان طبیعی ) AST ( SGOTدر حدود 5تا 40واحد در هر لیتر سرم ( بخش مایع خون ) است. مقادیر میزان طبیعی ) ALT (SGPTدر حدود 7تا 56واحد در هر لیتر سرم است. با این حال ،دامنه عدد ASTو ALTممکن است کمی بسته به روش و پروتکل های استفاده شده توسط آزمایشگاه های مختلف در سراسر جهان ،متفاوت باشد با این حال، محدوده مرجع نرمال به طور معمول توسط هر آزمایشگاه ارائه در چاپ گزارش های فردی هر بیمار آورده می شود. ) AST ( SGOTو ) ALT (SGPTشاخص های منطقی حساس از آسیب کبدی یا آسیب ناشی از انواع مختلف بیماری ها است با این حال ،باید تاکید کرد که سطح باالتر از حد معمول آنزیم های کبدی نباید به طور خودکار با آسیب کبدی برابر دانسته شود آنها ممکن است نشانه مشکالت کبدی باشند یا نباشند به عنوان مثال ،افزایش این آنزیم ها می تواند با آسیب های عضالنی رخ دهد تفسیر ASTو ALTباال بستگی به نتایج کل ارزیابی بالینی یک فرد دارد لذا بهتر است ارزیابی بیماری های کبدی و بیماری های عضالنی توسط پزشکان انجام شود. عالوه بر این ،سطح دقیق آنزیم های کبدی به خوبی با میزان مشکالت کبدی و تشخیص بیماری بستگی ندارد بنابر این سطح دقیق ) AST ( SGOTو ) ALT (SGPTنمی تواند برای تعیین درجه بیماری کبدی یا پیشگویی آن در آینده و پیش آگهی برای کارکرد کبد استفاده می شود به عنوان مثال، افراد با هپاتیت Aویروسی حاد ممکن است سطحAST و ALTبسیار باال باشد ( گاهی هزاران واحد /لیتر ) اما اغلب افراد مبتال به هپاتیت Aویروسی حاد کامال بهبود می یابند بدون اینکه بیماری باقی بماند در مقابل ،افراد با عفونت مزمن هپاتیت Cبه طور معمول تنها مقدار کمی سطح ASTو ALTباال دارند در حالی که داشتن آسیب کبدی قابل توجه و حتی زخم های پیشرفته کبدی ( سیروز ) وجود دارد. تعداد پالکت ها :پالکت کم ( ترومبوسیتوپنی ) علل زیادی دارد و یکی از آنها پیشرفت بیماری کبدی است. شمارش پالکت حدود 150000تا 400000میکرولیتر است. قند :میزان گلوکز در بدن به انواع مکانیزم ها بستگی دارد .کبد می تواند گلوکز را در خون برای تغذیه سلول ها در موارد گرسنگی با مصرف خوراکی گلوکز ناکافی آزاد کند .این فرایند ،به نام گلوکونئوژنز ،یکی از تابع های اصلی کبد است .در بیماری پیشرفته کبدی ،این تابع از کبد برای سطوح پایین غیرعادی گلوکز ( ،در غیاب مصرف خوراکی مناسب ) به خطر می افتد .در مقابل، تعداد زیادی از افراد مبتال به سیروز کبدی عدم تحمل گلوکز و دیابت پیدا می کنند.  ( GGTگاما :) glutamyl transpeptidase-این آنزیم آسیب دیدگی احتمالی کبد را نشان می دهد سطوح طبیعی GGTدر حدود 48 -9واحد در لیتر می باشد. ( ALPآلکالن فسفاتاز ) :کبد سنتز باالترین مقدار این آنزیم را دارد سطح باالی آن در خون ممکن است به دالیل آسیب کبدی باشد سطوح طبیعی ALPدر حدود 115 – 45واحد در لیتر می باشد. LDیا ( LDHالکتات دهیدروژناز ) :این آنزیم ممکن است در بسیاری از انواع بیماری ها مانند بیماری های کبدی باال رود .سطح عادی حدود 122تا 222 واحد در لیتر است داروهایی که باعث افزایش در تست آنزیم های کبدی می شوند انواع داروها می توانند سبب سطح غیر طبیعی آنزیم های کبدی در بعضی از افراد شود. نمونه هایی از داروهای رایج با مسمومیت کبد عبارتند از: داروهای کاهش دهنده درد مانند: آسپرین، استامینوفن ( تیلنول )، ایبوپروفن ( ، Advilو موترین )، ناپروکسن ( ،Naprosyn، Naprelan، Anaproxناپروکسن )، دیکلوفناک ( ،Voltaren ، Cataflamولتارن ،) XR-و )phenylbutazone (Butazolidine داروهای ضد تشنج مانند: فنی توئین (دیالنتین)، والپروئیک اسید ( والپوریک ،والپوریک ،ERوالپرات،) Depacon ، کاربامازپین ( ،)Tegretol، Tegretol XR، Equertroو فنوباربیتال آنتی بیوتیک هایی مانند: تتراسایکلین ها( ،به عنوان مثال ،تتراسایکلین [)]Achromycin سولفونامیدها، ایزونیازید ()Nydrazid، Laniazid( )INH سولفامتوکسازول (،)Gantanol تری متوپریم ()Trimpex. Proloprim، Primsol نیتروفورانتوئین (،)Macrodantin. Furadantin. Macrobid فلوکونازول (دردسترس) و برخی دیگر از ضد ،fungalsو غیره داروهای پایین آورنده کلسترول مثل استاتین ها: لووستاتین (،)Mevacor، Altocor )،pravastatin (Pravachol آتورواستاتین (،)Lipitor فلووستاتین (،)Lescol سیموستاتین (،)Zocor روزوواستاتین ( Crestorموجب) ،و نیاسین داروهای قلبی عروقی از قبیل: آمیودارون (،)Cordarone هیدراالزین ()Apresoline کویندین ( )Quinaglute، Quinidexو غیره داروهای دیگر مانند: داروهای ضد افسردگی شامل سه حلقه ای تست های آنزیمی کبدی غیرطبیعی ناشی از دارو ،معموال هفته ها تا ماهها پس از قطع دارو به حالت طبیعی بر میگردد. شرایطی که می تواند سطوح آمینوترانسفرازها را بسیار باال ببرد سطح ASTو ALTسرم در برخی شرایط کبد در هر نقطه می تواند تا ده برابر از سقف حالت عادی تا هزاران واحد /لیتر برساند باالترین میزان ALTو ASTبه علت مرگ سریع سلول های کبدی ( نکروز گسترده کبد ) اگر چه این درجه از افزایش سطح آنزیم های کبدی رایج نیست ولی می تواند در شرایطی رخ دهد مانند: هپاتیت حاد ویروسی Aیا B آسیب عمیق کبدی تحمیل شده توسط سموم ،مانند مصرف بیش از حد استامینوفن ) تیلنول( یا مسمومیت با قارچ. سقوط طوالنی مدت سیستم گردش خون ( شوک ) ،زمانی که کبد از خون تازه دارای اکسیژن و مواد مغذی محروم باشد. همچنین ،سطح ASTو ALTمی تواند در نتیجه بیماری های شدید عضالنی بسیار باال رود. برخی از علل کمتر شایع باال برنده آزمایش خون کبد عبارتند از: نادرترین دالیل ایجاد غیر طبیعی آنزیم های کبدی در ایاالت متحده آمریکا شامل هماکروماتوزیس ( اضافه بار آهن ) ،بیماری ویلسون، کمبود ، Alpha- 1-antitrypsinبیماری سلیاک ،بیماری کرون، کولیت اولسراتیو و التهاب هپاتیت اتوایمون می باشد. هماکروماتوزیس – یک اختالل ژنتیکی به ارث رسیده است که در آن جذب بیش از حد آهن در رژیم غذایی منجر به تجمع آهن در کبد در اثر التهاب ،زخم و اسکار کبد می باشد اگر بیماری تشخیص یا درمان نشود ،می تواند به سیروز هماکروماتوزیس و نارسایی کبدی پیشرفت کند. بیماری ویلسون – بیماری ارثی بوده که سبب تجمع بیش از حد مس در بافت های مختلف از قبیل کبد و مغز می شود مس اضافی در کبد می تواند منجر به التهاب مزمن کبد شود در حالی که مس در مغز منجر به مشکالت روانی و حرکتی می شود. کمبود – Alpha-1-antitrypsinاختاللی ارثی است که در آن کمبود گلیکوپروتئین ( ) carbohydrate-protein complexکه alpha-1- antitrypsinنامیده می شود منجر به بیماری ریوی مزمن ( آمفیزم ) و بیماری کبدی مزمن می شود. هپاتیت اتوایمون – هپاتیت اتوایمون ،نتایجی از آسیب کبدی در اثر آنتی بادی های خود بدن و حمله آن به کبد صورت می پذیرد. بیماری سلیاک – بیماری سلیاک یک بیماری روده کوچک که در آن یک فرد دارای آلرژی به گلوتن و توسعه گاز ،نفخ ،اسهال و در موارد پیشرفته باعث سوء تغذیه می شود بیماری سلیاک همچنین می توانند سطح غیرطبیعی آنزیم های ALTو ASTرا افزایش دهند. بیماری کرون و کولیت اولسراتیو – این بیماریها در نتیجه التهاب مزمن روده می باشد که بیماری التهابی روده نامیده می شوند در این افراد التهاب کبد ( هپاتیت ) یا کالنژیت اسکلروزان اولیه مجاری صفراوی نیز می تواند رخ دهد که باعث تست های غیر طبیعی کبدی می شود. عفونت های ویروسی دیگر از ویروس های هپاتیت مشترک A، B، Cگاهی اوقات می تواند باعث افزایش آنزیم های کبدی در بدن و به عفونت و التهاب کبد منجر شود. عفونت غیر ویروسی کبد بسیار نادر است اما آنها نیز می توانند سبب آسیب کبدی شوند هپاتیت باکتریایی و آمیبی کبد سبب آبسه ای که به طور معمول به عنوان کانون عفونت که در آن التهاب کبد به کلی رخ می دهد. به ندرت ،آنزیم های غیر طبیعی می تواند نشانه ای از سرطان کبد باشد گسترش سرطان به کبد از سایر ارگان ها همانند ( کولون ،پانکراس ،معده و غیره است که ( بدخیمی متاستاتیک ) کبد نامیده می شود. همانژیوم کبد ( توده های غیر طبیعی عروق خونی و غیر معمول در کبد ) شایع ترین تومورها در کبد می باشد همانژیوم کبدی خوش خیم است و به طور کلی تست های کبدی را باال نمی برد. کلستاز حاملگی یک بیماری نسبتًا نادر در دوران بارداری است که به علت نقص کار کبد به وجود می آید .این اختالل هنگامی بوجود می آید که صفرا بطور عادی در داخل مجاری صفرا به جریان در نمی آید و در نتیجه امالح صفراوی در پوست تجمع می یابند و به خارش کلی بدن می انجامد.در واقع اختالل های عملکردی کبد عامل زردی است که ساده ترین شکل آن کلستاز بارداری است .در این بیماری به دلیل وجود هورمون های بارداری ،متابولیسم کبد کم می شود .شروع عالیم معموال در ۳ماهه سوم است، هر چند در ماه دوم و سوم نیز گزارش شده است. در پزشکی کلستاز Cholestasisبه شرایطی گفته می شود که جریان صفرا از کبد به دئودنوم قطع شود .دو علت پایه‌ی قطع شدن جریان صفرا شامل است بر: -۱انسداد در مسیر صفراوی مثًال در اثر سنگ‌های صفراوی با بدخیمی‌ها (نوع انسدادی). -۲اختالل در تشکیل صفرا در بیماری‌های ژنتیکی یا اکتسابی و در اثر بعضی از داروها (نوع متابولیک). عالئم و نشانه ها نخستین عالمت آن معموًال خارش تمام بدن است و شدت خارش در دست ها ،پاها ،شکم و پشت بیشتر است .معموًال دانه های پوستی (جوش) دیده نمی شود .اگر بیماری وخیم‌تر شود شما ممکن است احساس بی حالی ،مدفوع بی رنگ و ادرار تیره داشته باشید ؛این حالت بخودی خود بثوراتی ندارد ولی ممکن است بعلت خاراندن، پوست قرمز و ملتهب شود و خراشیدگی هایی در آن دیده شود. عالیم به وضوح شب ها بدتر می شود و بیشترین خارش در ناحیه تنه و کف دست ها و پاهاست .عالیم تا پایان بارداری پایدار می‌مانند .در ۶۰درصد بیماران ،عالمت دیگری دیده نمی شود ولی در ۴۰درصد بقیه ادرار تیره ،روشن شدن رنگ مدفوع یا زردی پوست بدن طی ۴ ۲هفته بعد از شروع خارش خود را نشان می دهد .طی بارداری، عالیم می توانند کم و زیاد شوند ولی معموال ۲۴ ۴۸ساعت بعد از ختم بارداری ،بهبود می‌یابند و فقط در عده کمی تا ۱ ۲هفته بعد از زایمان پایدار می مانند. علل و عوامل خطرساز بارداری عامل خطر است زیرا به دلیل وجود هورمون های بارداری ،متابولیسم کبد کم می شود .شروع عالیم معموال در ۳ ماهه سوم است ،هر چند در ماه دوم و سوم نیز گزارش شده است. درمان بیماری ممکن است برای کاهش میزان خارش بدن برای شما قرص اسید اورسودی اکسی کولیک و ویتامین کا به مدت دو تا چهار هفته قبل از تاریخ زایمان تجویز گردد تا اطمینان حاصل شود که بیماری کبد بر روی توانایی خون شما برای لخته شدن تأثیر نگذارد .اگر تصور می کنید که کلستاز دارید ،باید خیلی سریع به پزشک یا ماما خبر دهید و تحت آزمایشات کبدی برای بررسی کار کبد و سونوگرافی برای کنترل وضعیت جنین قرار گیرید .درمان بستگی به جواب آزمایش و وضعیت جنین دارد و ممکن است الزم باشد که زایمان زودتر از موقع انجام گیرد .بعد از زایمان مشکل از بین می رود و البته ممکن است در بارداری های بعدی مجددًا این مشکل بوجود آید. کبد چرب كبد چرب غیرالكلی بیماری دیگر كبدی است كه به خصوص در زنان چاق و دیابتی و با چربی خون باال دیده می‌شود .در این افراد، آزمایشات كبدی نشان‌دهنده بیماری است كه می‌تواند در درازمدت منجر به تخریب كبد شود. راه درمان ،كاهش وزن و كاهش چربی خون و كنترل دیابت است و در این زنان ،بارداری با عواقب بدی برای جنین همراه نیست. کبد چرب بیشتر در زایمان اول که جنین آن پسر است شایع است و در هفته 28با زردی مادر تظاهر می‌کند كه علت این امر هنوز نامشخص است .در این بیماری تمام سطح کبد پوشیده از چربی می‌شود ،به طوری که قطرات چربی در نمونه برداری کامًال مشخص است. زایمان طبیعی مناسب‌ترین نوع زایمان برای زنان مبتال به این بیماری است. بیماری کبد چرب بیشتر در زایمان اول که جنین آن پسر است شایع است Thank you for your attention