تاریخ اسپانیا

به نام خدا تاریخ اسپانیا تهیه :حسین بخارائی فهرست • اسپانیا معرفی کشور • یونانیان دوران پیشاتاریخ تا ورود فنیقی ها و • روم فتح اسپانیا توسط تا دوره کارتاژ • اندلس توسط تا فتح حکومت ویزیگوت‌ها مسلمانان • موحدون تا عصر اکتشافات مرابطون و • عصر طالیی اسپانیا تا حمله ناپلئون • بیستم اسپانیا در قرن نوزدهم و • تحول اسپانیا معرفی اسپانیا • • • • • • • • • • اسBپانیا یکی از مهم‌تBرین کشBورهای جنBوب غBربی اروپBا اسBت کBه در بخش اعظم ت جغرBافیBاBیی ممتBاز خBود ،ازB شبه‌جزیره ایبری BقBرار دBاBرBدB .ایBن کBشBو Bر بBه BدلیBل مBوقBعیB B ‏Bن، م گBونBاBگو B ه اسBتB .حBضBوBر BاقBوا B ‏Bالقی BتمBدن‌هBای مBختلBفB BبBود B دBورBان BباBسBتانB BمحBل BتB کیBل Bیکی Bاز بزBرگ‌تBرینB ومBت مBسBلمBاBناBن BاBنBدBلس و BسBپس BتشB B امBپBراBتوB Bری BروBم B،حکB B لگBیری هBوBیت تBاBریBخی اسBپاBنیا نقش BاساسBیB ‏BامBپBراتBوری‌BهBای جهBاBن B،همگBی در BشBک‌ B هاBندB B.اسBپاBنیاBامBروBزه BکشBوری پBادشBاBهی مشBروطه BبBا نظBام دموکرBاتیBک اسBت و یکی از دBBاشBت ‌ اعضای مهم اتحادیه اروپا به شمار می‌رود. اطالعات کلی نام رسمی :پادشاهی اسپانیا پایتخت :مادرید مساحت :حدود ۵۰۵هزار کیلومتر مربع جمعیت :حدود ۴۹میلیون نفر زبان رسمی :اسپانیایی (کاستیایی) واحد پول :یورو نوع حکومت :پادشاهی مشروطه بازگشت قاره :اروپا اهمیت تاریخی اسپانیا • اسپانیا در طول تاریخ: .1محBل برخBورد تمBدن‌های اروپBایی ،آفریقBایی و اسBالمی بوده است. .2بیش از هفت قBرن تحت حکBومت مسBلمانان قBرار داشت. .3نخسBتین قBدرت اسBتعماری جهBان در عصBر اکتشBافات شد. .4نقش مهمی در گسBترش زبBان و فرهنBگ اسBپانیایی در قاره آمریکا ایفا کرد. .5امBروزه یکی از مهم‌تBرین کشBورهای فBرهنگی ،اقتصBادی و گردشگری اروپا است. موقعیت جغرافیایی اسپانیا • اسBپانیا در جنBوب غBربی قBاره اروپBا و در بخش عمBده شBبه‌جزیره ایBبری قBرار گرفتBه اسBت .این مBوقعیت بBاعث شBده کBه ه تاکنBونBپلی مBیانBاروپBا ،آفریقا وBدریای مBدیترانهBباشد. اBیBن کشBو Bر از گBذشت B • همسایگان: .1 شمال :فرانسه و آندورا .2 غرب :پرتغال .3 جنوب :مراکش (از طریق تنگه جبل‌الطارق) .4 شرق و جنوب شرقی :دریای مدیترانه .5 شمال :اقیانوس اطلس و خلیج بیسکای • ویژگی‌های طبیعی: .1 رشته‌کوه پیرنه در شمال .2 رودهBای مهم ماننBد ِابBرو ،تBاخو ،دوئBرو و گوادالکیبیر .3 آب‌وهBوای متنBوع مBدیترانه‌ای ،اقیانوسBی و کوهستانی • اهمیت جغرافیایی: .1 کنBترل مسBیر ارتبBاطی میBان مدیترانBه و اقیانوس اطلس .2 دسترسBی بBه آفریقBا از طریBق تنگBه جبل‌الطBارق .3 قرار گBرفتن در مسBیر تجBارت دریBایی از دوران باستان دوران پیش از تاریخ و نخستین ساکنان شبه‌جزیره ایبری • • • • • • .1 .2 .3 .4 .5 آغاز سکونت انسان در اسپانیا: شواهد باستان‌شناسBی نشBان می‌دهBد کBه انسBان‌ها صBدها هBزار سBال پیش در شBبه‌جزیره ایBبری زنBدگی ی اولیBه Bدر مBنطقBه آتاپBوBئرکBا اسBت کBه می‌BکرBدنBدB .یBکی BاBز مهBم‌BتBرBین کشBفBیاBت مBرBبBوط بBه BبقایBای انسBان‌ها B اطالعات ارزشمندی درباره تکامل انسان در اروپا ارائه کرده است. در دوران پارینه‌سBنگی ،انسBان‌ها بBه شBکار حیوانBات و گBردآوری گیاهBان می‌پرداختنBد و در غارهBا یBا ی طBبیعی زنBدگBی می‌کردنBد .بBا آغBاز عصBر نوسBنگی ،کشBاورزی ،دامBداری و سBاخت روسBتاهای پناهگBاه‌هBا B دائمی رواج یافت. غار آلتامیرا: غار آلتBامیرا در شBمال اسBپانیا یکی از مشBهورترین محوطه‌هBای باسBتانی جهBان اسBت .نقاشBی‌های این ت BداBرنBد B،تBصBاBویBرBی از گBاوBمیBش ،BاBسBب ،گBوBزن Bو BحیواBنBاBت دBیBگBر BرBا بBا غBاBر کBه بیBش Bا Bز B ۱۵هBزاBر BسBال قBدBم B مهارتی چشمگیر نشان می‌دهند و از شاهکارهای هنر پیشاتاریخ محسوب می‌شوند. مهم‌ترین ویژگی‌های این دوره: سکونت انسان‌های اولیه در شبه‌جزیره ایبری استفاده از ابزارهای سنگی پیدایش هنر غارنشینی آغاز کشاورزی و دامداری نهBا) بBرای آیین‌های مذهبی و تدفین ساخت بناهBای سBنگی (دولم ‌ بازگشت غار آلتامیرا اقوام ایبری و سلت‌ها • نخستین اقوام سازمان‌یافته • پیش از ورود رومیBان ،اقBوام متعBددی در ه‌جزیره BاBیBبری زنBدگی Bمی‌کردنBد کBه شBبB B مB Bهم‌تBرین آن‌هBا ایبری‌ه ا و س لت‌ها بودند. • ایبری‌ها • ایبری‌هBا بیشBتر در سBواحل شBرقی و جنBوبی BزنBدBگی مBی‌کردنBد و تمBدنی نسBبتًBا ‏B پیشرفته BداشتنBد. • ویژگی‌های آن‌ها: .1شهرهای مستحکم .2کشاورزی و دامداری یهBا و یونانیان .3تجBارت بBا فنیق ‌ .4فلزکاری پیشرفته .5هنر و مجسمه‌سازی • سلت‌ها • سلت‌ها از اروپBای مرکBزی بBه ایBبری مهBاBجرت BکBردنBد و بیBشBتر در BشBمال و غرب ساکن شدند. • ویژگی‌های آنان: .1جنگجویان ماهر .2ساخت دژهBای کوهستانی .3اقتصBاد مبتBنی بBر دامداری .4اسBتفاده گسBترده از آهن • سلت‌ایبری‌ها • در بBرخی منBاطق ،فرهنBگ ایBبری و سBلتی بBBا BیBکBدیگBر آمBیختB Bو قBوBم BجدیBدBی بBه نBام س لت‌ایبری‌ها شBکل BگBرفت کBه بعBدها دBر BبرBابBر رBومیBاBن مقBاومت زیBادی نشBان دادند. به ترتیب از راست به چپ :اقوام سلت ،نقشه قلمرو اقوام ایبری و سلت ورود فنیقی‌ها و یونانیان • • • • • .1 .2 .3 .4 آغاز ارتباط با تمدن‌های مدیترانه در حBBدود سBBده هشBBتم پیش از میالد، ل مدیترانBه ن فBنیقی ا Bز سBوBاح B دBریBانوردا B ف زیBره ایBبBری شBدBند .هBد B ه‌ج B شBرقBی وBارد شBبB B ت BفلBزاتB B،به‌ویBژه نBقBره، اBصBلیB Bآن‌هBا تBجBاBر B مس و قلع بود. فنیقی‌ها یهBا شBهرهای تجBاری متعBددی تأسBیس فنیق ‌ ن آBن‌BهBا گ ادیر (BکBاBدیز ه مBهم‌تBریB B کBردBنBد کB B اBمBروزBی) BبBودB .Bاین BشBهBر ا Bز قBدیمی‌تریBن شBهBرهای پیBوسBتBه مسBکوBن ارBوپBا بBه شBمار می‌رود. دستاوردهای فنیقی‌ها: گسBترش تجBارت دریBایی انتقال الفبا پیشرفت کشتی‌سازی توسعه صنایع فلزی • یونانیان • پس از فنیقی‌هBBا ،بازرگانBBان یBونBانی BنBیز درB BسBواحBل شBرقی مBسBتعBمره‌Bهایی BاBیجBاد BکرBدنBد و ‏BکاBالهBBایی مBاننBBد BرBوغن زیتBBونB، سBفال ،پارچBه و شBراب را مبادلBه می‌کردند. • پیامدهای حضور آنان .1رونق تجارت دریایی .2آشBنایی اقBوام بBومی بBا فرهنBگ مدیترانه .3انتقBال فناوری‌هBای نBوین .4افBBBزایش اهمیت اقتصBBBادی شبه‌جزیره ایبری حکومت کارتاژ در شبه‌جزیره ایبری • • • • • ظهور کارتاژ در اسپانیا پس از کBاهش نفBوذ فنیقی‌هBا ،قBدرت دBریBاBیی Bکارتاژ BکBه BدBر BشBماBل آBفریقBا قBرار دBاBشBت ،BکنBترBل BبBسBیاری BاBز مسBBتعBمرات رفBتB .کارBتاژی‌BهBا در ی رBا در BاختBیBار گB B فBنBیقB B ‏Bمیالد Bبخش BبBزرBگی از سBدBه سBومB Bپیش Bاز B جBنBوب Bو شBرق BشBبه‌جزیره ایBبری را تصرف کردند. هدف اصBلی آن‌هBا بهره‌بBرداری از معBادن طال ،نقBBره و مBس و BهمچBBنیBن غ BنBی B ‏BاسBتBفاده اBز BنBیروی اBنسBانی بBرای تشBکیل ارتش بود. شهر مهم کارتاژی‌ها کارتاخن ا ( )CartagenaبBBه یکی از ‏BجBاری ‏B مBهم‌تBرین BپایگBاه‌BهBای BنBظBامی Bو ت رکBز فرمBاBندBهی آن‌هBا دومB کاBرتBاژBتBبBدBیل BشB B در ایبری بود. • هانیب ال؛ مش فرمانده کارتاژ • هانیبBBال ،بزرگ‌تBBرین فرمانBBده نظBامBی BکارBتBاژB ،بخش BمهمBی ازB نBکBرد. سBپBاه BخBوBد رBا اBز اBیBبری تBأمBی B اBو دBر سBال B ۲۱۸BپیشB BاBز مBیالد BبBا عبBور Bاز BرBشBتBه‌BکوBه BآلBپ و BهمBرBاهB ‏B گی BبBه اBیتBاBلیBا ل‌هBاBی Bجن B دBاشBتن Bفی B حملBه کBرد و ضBربات سBنگینی بBه روم وارد ساخت. • اهمیت این دوره: .1افBزایش اهمیت اقتصادی اسپانیا .2گسترش شهرسازی .3اسBتخراج گسBترده فلزات .4آغBاز رقBابت شBدید میBان روم و بازگشت کارتاژ هورترین اقوام کارتاژ فتح اسپانیا توسط روم • • • • • • • جنگ‌ه ای پونی ک و آغ از س لطه روم: رقBابت میBان روم و کارتBاژ سBرانجام بBه جنگ‌های پونیک انBجامیدB. در جریBان جنBگ دوم پونیBک ،رومیBان حملBه بBه BاBیBبری BراB BآغBاز BکBر BدنBد تBBا BمنBابع اBقتصBادی کاBرتBاژBرا اBز بین بBبBرنBد. پس از ده‌هBا سBال نBبرد ،روم موفBق شBد ه BایBبری را بBه تصBرف سرBاسBر BشBبه‌جزBیر B خود درآورد. مقاومت مردم بومی: برخی قبایBBل ماننBBد س لت‌ایبری‌ها ر رومیBان نشBان مBقBاومت شBدیدی در BبرابB B دادند. شهر نومانتیا سBال‌ها در برابBر محاصBره ارتش BروBم ایسBتBادگی کBرد و بBه نمBاد مBقاومت BتبدیBل شدB. • استان‌های رومی: • رومیBان سBرزمین اسBپانیا را بBه چنBدB BاسBتBانB BتقBسBیم BکردBنBد کBه مهم‌ترین آن‌ها عبارت بودند از: .1هیسBپانیا سBیتریور (Hispania )Citerior .2هیسBپانیا اولBتریور (Hispania )Ulterior • بعBدها این تقسBیمات تغیBیر یBافت و اBستان‌Bهای جدیBدی ایجاد شد. • نتایج فتح روم: .1پایان حکومت کارتاژ .2گسBترش فرهنBگ و زبان التین .3ایجBاد جاده‌هBا و شهرهای جدید .4ورود قBوانین و نظBام اداری روم به ترتیب از راست به چپ :هجوم رومیان ،بقایای شهر نومانتیا اسپانیای رومی (هیسپانیا) • • • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 دوران شکوفایی تحت حکومت روم: حکBومت روم نزدیBک بBه شBش قBرن بBر اBسBپاBنBیBا BاBدامBه یBافت Bو یBکی Bاز مهم‌تBریBن دوره‌BهBاBی تBارBیخ این کشBوBر BرBا رقBم زد. م هیس پانیا رومی BاBن BاسBBپانیا BBرا بBBا نBBا B ( )Hispaniaمی‌شناختند. در این دوران ،شBBهرهای بBBزرگ توسBBعه ی گسBترده BاBز جاده‌BهBا ،پل‌هBBا یBافBتنBد Bو شBبBکه‌ا B ‏Bو قنات‌هBاBساختهBشد. مهم‌ترین دستاوردها: ساخت هBزاران کیلومBتر جاده احBداث پل‌هBا و قنات‌هBای عظیم گسترش شهرنشینی توسعه کشاورزی استخراج معادن رونق تجارت دریایی • زبان التین: • رومیBان زبBان التین را در سراسBر منBطقBه گسBتBرBش دBادBنBد .زBبBانB اسBBپBانBیایی BاBمBBرBوBزی ،BهBماBننBBد پرBتغBBالBی ،فرانBسBوی Bو ایتالیBاBیی ،Bاز زبان التین منشأ گرفته است. • شخصیت‌های مشهور رومی اهل اسپانیا: • چنBد تن از امBپراتوران روم ،از جمله: .1تراژان .2هادریان • در هیسBBپانیا متولBBد شBBدند کBBه ن‌دهنده جایگBBاBه BBمهم این نBشBBا B سBBرزمین در امBBپراتوری روم است. به ترتیب از راست به چپ :آمفی تئاتر و پل ساخته شده توسط امپراتوری روم گسترش مسیحیت در اسپانیا • ورود دین مسیحیت: • در سBده‌های نخسBت میالدی ،دین مسBیBحیت از طرBیBق BبازرگBانBانB، میB BواBرد مBبلBغBان و سBربBازان روB B هیBسBپانBBیا BشBد .Bدر BابتBداB ،پBیرواBنB ن دین BBتحBت BفشBاBر حBکBBومت ‏BایB B م قBراBر دBاشBBتنBدB ،امBا بBا BرسBمیت ‏BروB B یBاBفتن مسBیحیت BدBر اBمBپراتوBری روم ،این دین بBBه سBBرعت گسترش یافت. • عوامل گسترش مسیحیت: .1امBنیت راه‌هBای ارتبBاطی رومی .2توسعه شهرها .3حمBایت امBپراتوران مسیحی .4فعBBالیت اسBBقف‌ها و مراکBBز مذهبی • تأثیرات مسیحیت: .1ساخت کلیسBاهای بزرگ .2شکل‌گیری مراکBز مذهبی .3افBزایش نفBوذ کلیسBا در سیاسBت و جامعه .4تغیBیر تBدریجی فرهنBگ و آیین‌هBای مردم • پایان حکومت روم: • در سBده پنجم میالدی ،امBپراتوری ت Bو ‏BروBم BغBربی Bرو BبBه BضBعBف رف B قBباBیBل BژBرمBنBی BبBه سBرBزمیBن‌های Bآن ه Bرا ن رBویBدا Bد زBمBینB B حمBلBه BکرBدنBد B.BایB B بBرBایBپBایBان حBکBومBت روم در اBسBپانیا و آغBاز دوره حکBومت ویزیگوت‌ه ا فراهم کرد. حکومت ویزیگوت‌ها در اسپانیا • پای ان حک ومت روم و آغ از عص ر ویزیگوت‌ها • در سBال ۴۷۶میالدی ،بBا سBقوط امBپراتوری ‏BروBم غBBربBیBB ،قبای Bل BژرمBBنی ق BدBرت را Bدر ه BدBسBت گرBفتنBد .در ف اB Bر BوپBا بB B شهBای BمخBتلB B بBخ ‌B ‏BاسBپاBنBیاB ،قBوم Bویزیگوت‌ها BحBکBومت BمسBتقBلیB م آورد. ل دادBنBد کBه حدBو BدBسهBقرBن BدBوا B تشBکیB B • مرکBز حکBومت آنBان شBهر تول دو بBود کBه بBه پBایBتBخBتBسBیاسBی و BمBذBهبBیBاسBپانBیا تبBدیل شد. • ویژگی‌های حکومت ویزیگوت‌ها: ایجBاد نخسBتین حکBومت نسBبتًا یکپارچBه در .1 اسBپانیا .2 پذیرش دین مسBیحیت کاتولیک .3 تدوین قوانین مدون .4 تقویت قدرت کلیسا .5 گسBترش کشBاورزی و مBالکیت زمین • مشکالت حکومت: • با وجBBود موفقیت‌هBBای اولیBBه، حکBBBومBت ویزBیگوت‌هBBBا بBBBا مشBکالت متعBددی روبه‌رو شد: .1اختالف میان اشراف .2رقBBابت بBBر سBBر جانشBBینی پادشاه .3ضعف ارتش .4شورش‌های داخلی • همین ضBعف‌ها زمینBه را بBرای فBتح اسBپانیا BتوسBط مسBلBمانان فراهم کرد .بازگشت به ترتیب از راست به چپ :سرباز ویزیگوت و قلمرو ویزیگوت ها فتح اندلس توسط مسلمانان • آغاز حکومت مسلمانان در اسپانیا: • در سBال ۷۱۱میالدی ،سBپاهی از مسBلمانان بBه فرمانBدهی طارق بن زیاد از تنگه‌ای عبBور کردنBد کBه بعBدها بBه نBام جبل‌الطارق شناخته شد. • تهBا را شکسBت داد و آخBرین پادشBاه آنBان ،رودریک، سپاه مسBلمانان در نBبرد وادی لکه ( )Guadaleteارتش ویزیگو ‌ کشته شد. • دالیل پیروزی مسلمانان: .1 اختالفات داخلی ویزیگوت‌ها .2 ضعف حکومت مرکزی .3 تاکتیک‌های نظامی مناسب .4 حمایت برخی گروه‌های محلی • گسترش فتوحات • در کمBتر از ده سBال ،مسBلمانان تقریبًBا سراسBر شBبه‌جزیره ایBبری را تصBرف کردنBد و این سBرزمین را اندلس نامیدند. • اهمیت تاریخی: .1 آغBاز بیش از هفت قBرن حضBور مسBلمانان در اسپانیا .2 ورود تمدن اسالمی به اروپای غربی .3 آغBاز یکی از درخشBان‌ترین دوره‌هBای علمی و فرهنگی اروپا امارت و خالفت قرطبه • شکل‌گیری اندلس • پس از سBقوط خالفت امBوی در دمشBق، عبدالرحمن اول در سBال ۷۵۶میالدی ‏BواBرد انBدلس شBد Bو حکBوBمت BمسBتBقلی BبBه نBام امارت قرطبه تأسBیسBکرد. • در سBBال ۹۲۹میالدی ،عب دالرحمن اعالم کBBرد وB ‏B س وم BBخBBود را BBخلBیفBBه خالفت قرطبه رBا بBنیان نهاد. • ویژگی‌های خالفت قرطبه: تهBای اروپا .1یکی از قدرتمنBدترین دول ‌ .2رونق اقتصادی .3امنیت داخلی .4توسBعه کشBاورزی و آبیاری .5پیشBرفت صBنعت و تجارت حک ومت مس تقل • شهر قرطبه: • شهر قرطب ه بBBه یکی از بزرگ‌تBBرین و پیشBBرفته‌ترین شهرهای جهان تبدیل شد. • ویژگی‌های شهر: .1صدها مسجد .2کتابخانه‌های بزرگ .3بیمارستان‌ها .4مدارس و دانشگاه‌ها .5خیابان‌هBBای سBBنگ‌فرش و روشنایی شبانه به ترتیب از راست به چپ :مسجد جامع کوردوبا یا ُقرَطبه ،قلمرو خالفت قرطبه شکوفایی علمی و فرهنگی اندلس • • • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 عص ر طالیی تم دن اس المی در اسپانیا دوران خالفت قرطبBه یکی از درخشBان‌ترین دوره‌BهBای علBمی تBاریBخ جهBان بBوBد .انBدلس بBه مرBکBزی BبBرBای تBولیBد Bو BانتBقBال Bدانش میBاBن ‏B ج BهاBن اBسBالم Bو ارB BوپBا تبBدیBل شBد. علوم مختلف دانشBBمندان انBBدلس در زمینه‌هBBای زیBBر پیBشرفت‌های چBشمگیرBی داشتند: پزشکی ریاضیات نجوم شیمی فلسفه معماری کشاورزی • • .1 .2 .3 • • • .1 .2 .3 • • دانشمندان مشهور از برجسBBته‌ترین اندیشBBمندان انBBدلس می‌توان به: ابن رشBد (فیلسBوف و پزشک) عبBاس بن فرنBاس (دانشBمند و مخترع) ابوالقاسBم زهBراوی (پBدر علم جBراحی نوین) اشاره کرد. معماری اسالمی متBرین آثBار این دوره: از مه ‌ مسجد جامع قرطبه شهر مدینه‌الزهرا کاخ‌هBBا ،باغ‌هBBا و شBBبکه‌های آبرسBBانی پیشرفته تأثیر بر اروپا انBدلس نقش مهمی در انتقBال آثBار علمی ونBاBن Bو دBانش BاسBالمیB BبBه اBروپBا ایفBا کBرد وB یB رفBت علBمیB Bو رنسBانBس اروپBا زمBینه‌سBاB Bز پیشB B شد. حکومت‌های طوایف و آغاز رکونکیستا • • • • • .1 .2 .3 .4 • • • فروپاشی خالفت قرطبه در سBال ۱۰۳۱میالدی ،خالفت قرطبBه بBه دلیBل اختالفBات داخلی از هم فروپاشBید .پس از آن ،انBدلس به دولت‌های کوچک و مستقلی به نام طوایف تقسیم شد. این حکومت‌هBای کوچBک اغلب بBا یکBدیگر درگBیر بودنBد و همین موضBوع مBوجب تضBعیف قBدرت مسلمانان شد. آغاز رکونکیستا (بازپس‌گیری) پادشاهی‌های مسیحی شمال اسپانیا مانند: پادشاهی کاستیل پادشاهی آراگون پادشاهی لئون پادشاهی ناوار به تBدریج سBرزمین‌های مسلمان‌نشBین را بBازپس گرفتنBد .این رونBد کBه رکونکیستا نBام دارد ،حBدود هشت قرن ادامه یافت. ال‌سید یکی از مشBهورترین فرمانBدهان این دوره ،رودریگو دیاث ِد بیوار (ال‌سید) بBود کBه در نبردهBای میانBمBسلماBنان و BمسBیحیان شهBرBت فراBوBانBیاBفت و بعBدها به قBهرمان Bملی اBسپانیا تبBدیل شد. ال سید مرابطون و موحدون • تالش برای حفظ حکومت مسلمانان • با ضBعیف شBدن حکومت‌هBای طوایBف ،فرمانروایBان انBدلس بBرای مقابلBه بBا پیشBروی مسBیحیان از دولت‌هBای مسلمان شمال آفریقا کمک خواستند. • حکومت مرابطون • تهBای کوچBک مسBلمان را متحد کرد. دولت مرابطBون در اواخBر قBرن یBازدهم میالدی وارد انBدلس شBد و حکوم ‌ • دستاوردهای مرابطون: .1 جلوگیری موقت از پیشروی مسیحیان .2 ایجاد وحدت سیاسی .3 تقویت ارتش .4 رونق تجارت میان اندلس و شمال آفریقا • حکومت موحدون • پس از مرابطBون ،دولت موحBدون قBدرت را در دست گرفت. • در آغBاز ،موحBدون موفBق شBدند چنBدین پBیروزی نظBامی کسBب کننBد ،امBا در سBال ۱۲۱۲میالدی در نBبرد سرنوشت‌ساز الس ناواس ِد تولوسا از نیروهای مسیحی شکست خوردند. • این شکسBت نقطBه عطفی در تBاریخ انBدلس بBود و راه را بBرای پیشBروی سBریع پادشBاهی‌های مسBیحی همBوار کرد. بازگشت سقوط غرناطه و پایان حکومت مسلمانان • پایان حکومت اسالمی • پس از قرن‌هBا نBبرد ،تنهBا حکBومت مسBلمان باقی‌مانBده در انBدلس ،امارت غرناطه بود. • در سBال ۱۴۹۲میالدی ،سBپاه مشBترک پادشBاهی‌های کاسBتیل و آراگBون ،شBهر غرناطBه را محاصBره کرد. • آخBرین فرمBانروای مسBلمان ،محم د دوازدهم (ابوعبدالله کوچک) ،شBهر را تسBلیم کرد. • پیامدهای سقوط غرناطه: .1 پایان حکومت مسلمانان در اسپانیا .2 تکمیل رکونکیستا .3 مهBاجرت یBا اخBراج بسBیاری از مسBلمانان و یهودیان .4 تقویت قدرت حکومت مرکزی • اهمیت تاریخی: • متBرین سBال‌های تBاریخ جهBان اسBت؛ زیBرا عالوه بBر سBقوط غرناطBه، سال ۱۴۹۲یکی از مه ‌ ی کBریستف کBلمبBBنیBز د Bر همین BساBل انجام شBد. سفBر دریBای B اتحاد اسپانیا و تشکیل دولت ملی • اتحاد کاستیل و آراگون: • در سBال ،۱۴۶۹ازدواج فردینان د ب اتحBاBد دBو دوم B Bو ایزابال یکم مBوBج B پاBدشBاهی BبBزرگB BکاسBتیل Bو آراگBون شد. • این اتحBBاد پایه‌هBBای شBBکل‌گیری اBسپانیای امBروزی را بنا نهاد. • اقدامات مهم: .1ایجBاد حکBومت مرکBزی قدرتمند .2پایBان دادن بBه اسBتقالل بسBیاری از اشراف .3تقویت ارتش .4اصالح نظام مالیاتی .5حمBایت از سBفرهای اکتشافی • تفتیش عقاید: • برای حفBBBظ وحBBBدت مBBBذهبی، ی تفتیش عقاید اسپانیا ‏BداBدگاه‌هBا B تشکیل شدند. • هدف اصBلی این دادگاه‌هBا بررسBی ت دBیBنBی BمBردBم BبBوBد B،امBا در اBعتقBادBا B ن عمBل BBبسBیBاری BاBز BمBسBلمBاناBن ،یBهو BدیBا B ‏B ‏BتهBام ‏B ن BبBه Bا ‏Bو BحBتی بBرخی مسBBیحBیا B بBدBعت یBا اBرتBداد BمحاBکمBه و BمجBازات شدند. • نتایج اتحاد: .1تشBکیل دولت ملی اسپانیا .2افBزایش اقتBدار سBلطنت .3تبBدیل اسBپانیا بBه یکی از قBدرت‌های بزرگ اروپا کشف آمریکا و آغاز عصر اکتشافات • سفر تاریخی کریستف کلمب • در سBال ۱۴۹۲میالدی ،دریBانورد ایتالیBایی کریستف کلمب بBا حمBایت مBالی پادشBاهان اسBپانیا ،سBفری را بBرای یBافتن مسیر دریایی به آسیا آغاز کرد. • یکBرد بBه شBرق آسBیا رسیده است. او پس از عبBور از اقیBانوس اطلس بBه قBاره آمریکBا رسBید ،هرچنBد تصBور م ‌ • اهمیت این سفر: .1 آغاز عصر اکتشافات جغرافیایی .2 کشف دنیای جدید برای اروپاییان .3 گسترش استعمار اروپا .4 افزایش ثروت اسپانیا از طریق مستعمرات • مستعمرات اسپانیا • اسپانیا به‌تدریج بخش‌های وسیعی از: .1 آمریکای مرکزی .2 آمریکای جنوبی .3 دریای کارائیب .4 بخش‌هایی از آمریکای شمالی .5 را به مستعمرات خود تبدیل کرد. امپراتوری اسپانیا؛ نخستین امپراتوری جهانی • • • • • .1 .2 • .1 .2 .3 .4 .5 شکل‌گیری بزرگ‌ت رین ام پراتوری ق رن شانزدهم در قBرن شBانزدهم میالدی ،اسBپانیا بBه یکی از قدBرتمنBBدتریBن کشBوBرهBای BBجهBBان تBبBBدیل شBBد و امپراتوری آن در چهار قاره گسترش یافت. به دلیBل پراکنBدگی مستعمرات ،گفته می‌شد: «خورش ید هرگ ز در ام پراتوری اس پانیا غروب نمی‌کند». مهم‌ترین پادشاهان: شارل پنجم فیلیپ دوم ویژگی‌های امپراتوری: بزرگ‌تBرین ناوگBان دریایی اروپا ورود مقBادیر عظیم طال و نقره از آمریکا گسBترش زبBان اسپانیایی انتشBBار فرهنBBگ و مBBذهب کاتولیBBک در مستعمرات نفBوذ سیاسBی در اروپBا ،آمریکا ،آفریقا و آسیا • پیام دهای امپراتوری • مزایا: .1افزایش ثروت .2قدرت نظامی باال .3شکوفایی هBنر و معماری • چالش‌ها: ههBای سBنگین جنگ‌ها .1هزین ‌ .2وابسBتگی اقتصBاد بBه طال و نقره .3افBزایش رقBابت بBا کشBورهای ارBوپBBایی ماننBBد انگلسBBتBان، فرانسه و هلند گس ترش نقشه امپراتوری اسپانیا عصر طالیی اسپانیا ()Siglo de Oro • اوج شکوفایی فرهنگی و هنری • قرن‌هBای شBانزدهم و هفBدهم میالدی بBه عنBوان عص ر طالیی اس پانیا ()Siglo de Oro ه می‌BشBوBندB .در Bاین دوره ،اسBپانیا عالوه شBنBاخت B ت BنظBاBمی وB BاقBتصBاBدی ،BBبBه یکBی ا Bز بBر BقBدر B متBرین مBرBاکBز BهBنر ،BادBبیBات Bو معمBارBی اروپBا مه‌ B ‏B تبدیل شد. • ادبیات: • بزرگ‌تBBرین نویسBBنده این دوره میگ ل د سروانتس BبBود کBه شBاهکاBر مشBهور خBود ،دن کیش وت Bرا BمنBتشBر BکBرد B.اBین BاثBر یBکی از ن Bرمان‌BهBاBی BتBاریBخ ادBبیBاتB BجهBان BبBه م‌تBری B مهB B ‏B شمار می‌رود. • هنر: • نقاشان بزرگی مانند: دیه‌گو والسکس .1 ال گرکو .2 • آثBBار مانBBدگاری خلBBق کردنBBد کBBه هنBBوز از شاBهکBارهBای BهBنر جهBانBمحسBوب Bمی‌شوند. ‏B • معماری • در این دوره بناهBای باشBکوهی ن آن‌BهBا سBاخBته BشBد BکBه مBهم‌BتBرBی B مجموعBBBBه سBBBBلطنتی Bال اسکوریال است.B • ویژگی‌های عصر طالیی: .1پیشرفت هنر .2شکوفایی ادبیات .3توسعه موسیقی .4رونق معماری .5گسBترش فرهنBگ اسBپانیایی در جهان بازگشت میگل د سروانتس آغاز افول امپراتوری اسپانیا • • چرا اسپانیا ضعیف شد؟ از اواخBر قBرن شBانزدهم ،قBدرت اسBپانیا بBه تدریBج کاهشBیافBت. مهم‌ترین دالیل • • • • .۱شکست ناوگان آرمادا در سBال ۱۵۸۸میالدی ،ناوگBان عظیم آرم ادای اس پانیا دBر نBبرد بBا نBیرBوی ‏BدرBیBاBیی Bانگلستان شBکBسBت BخBوBرد .BاBین رBویBدا Bد ضBرBبه بBزرگی BبBه قBدBرت دریBایی اBسپانیا BواBرد کردB. .۲جنگ‌های طوالنی اسBBپانیا در جنگ‌هBBای متعBBدد اروپBBا شBرکBت BکBرد کBه هBزBینه‌هBای مBاBلی بسBیار سنگینی داشت. • • • • • • • • • .۳بحران اقتصادی تورم شدید کاهش تولید داخلی وابسBBتگی بBBه طال و نقBBره مستعمرات افزایش بدهی دولت .۴شورش مستعمرات برخی منBBاطق تحت سBBلطه اBسBپانBیا ،Bبه‌ویBژBه در BاBروپBا ،BعلیBهB حکومت مرکزی شورش کردند. نتیجه در پایBان قBرن هفBدهم ،اسBپانیا دیBگر قدرت نBخست Bاروپا نبود. جنگ جانشینی اسپانیا • بحران جانشینی سلطنت • دوBن وارث درگذشت. در سBال ،۱۷۰۰آخBرین پادشBاه خانBدان هابسبورگ ،کارلوس دوم ،ب B • این موضBوع بBاعث آغBاز جنگ جانشینی اسپانیا شBد کBه بسBیاری از قBدرت‌های اروپBایی در آن شBرکت کردند. • کشورهای درگیر: .1 فرانسه .2 انگلستان .3 اتریش .4 هلند .5 پرتغال .6 اسپانیا • پایان جنگ: • جنBگ بBا پیمان اوترخت در سBال ۱۷۱۳پایBان یافت. • طبق این پیمان: .1 فیلیپ پنجم از خانBدان بوربBون پادشBاه اسپانیا شد. .2 اسBپانیا بسBیاری از سBرزمین‌های اروپBایی خBود را از دست داد. .3 قدرت سیاسی اسپانیا در اروپا کاهش یافت. اصالحات بوربون‌ها • تالش برای نوسازی کشور • پادشBBاهان خانBBدان بوربBBون در قBBBرن BBBهجBBBدهBم بBرنBامه‌BهBBBای گسBترده‌اBی بBراBی اصBالح کشBور اجرا کردند. • مهم‌ترین اصالحات: .1اصالح نظام مالیاتی .2توسعه ارتش .3تقویت نیروی دریایی .4گسترش آموزش ههBا و زیرساخت‌ها .5بهبBود را ‌ .6حمBایت از صBنعت و تجارت • پادشاه برجسته • کارلوس س وم یکی از ق‌تریBن پادشBاهان BبوربBون مBوف B حاBت ه دلیBBل BBاBصBBال B بBBوB Bد BBو بB BB گسBترBدهB ،ا Bز او بBه عنBواBن یکی خ از بهBترین BفرمBانروایBاBن تBاری B اسپانیا یاد می‌شود. • نتایج اصالحات: .1افزایش ثبات سیاسی .2رشد اقتصادی .3توسعه شهرها .4افBزایش قBدرت دولت مرکزی حمله ناپلئون و جنگ استقالل اسپانیا • اشغال اسپانیا توسط فرانسه • در سBال ۱۸۰۸میالدی ،ناپلئون بناپارت اسBپانیا را اشBغال کBرد و بBرادر خBود ،ژوزف بناپارت ،را بBه عنوBان پادBشاBه منBصوب کBرد. • واکنش مردم • مردم اسBپانیا بBا اشBغال کشBور مخBالفت کردنBد و جنگی گسBترده بBا اسBتفاده از تاکتیک‌هBای ردBهاBبه جنگ شبه‌جزیره ( )Peninsular Warمعروف است. چBریکی BآBغBاز شBد .BایBنBنب B • نقش بریتانیا • نیروهBای بریتانیا بBه فرمانBدهی آرتور ولزلی ،دوک ولینگتون بBه اسBپانیا کمBک کردنBد و سرانBجامBارتش BفراBنسهBشکست BخBوردB. • پیامدهای جنگ: .1 خروج نیروهای فرانسه .2 بازگشت خاندان بوربون .3 خسارات گسترده اقتصادی .4 گسBترش اندیشBه‌های آزادی‌خواهانBه و قانون‌گرایی اسپانیا در قرن نوزدهم • دوران بی‌ثباتی و اصالحات • گهBای داخلی بBود .پس از بهBا و جن ‌ قرن نBوزدهم بBرای اسBپانیا دوره‌ای از تحBوالت سیاسBی ،انقال ‌ ت BاقBتصBادBیBوBBاخBتالفاتBسBیاBسی فرBاوBانBروBبه‌رو شد. ‏Bمشکال B ‏B ه B،کBشوB Bر BباB گ با فBرBانBس B جBن B پBایاBن B • مهم‌ترین رویدادها: .1 تصBویب قBانون اساسBی ( ۱۸۱۲یکی از نخسBتین قBوانین اساسBی لیBبرال اروپا) .2 بازگشت حکومت سلطنتی .3 وقوع چندین انقالب و کودتا .4 درگBیری میBان طرفBداران سBلطنت مطلقBه و مشروطه .5 وقBوع جنگ‌های کارلیستی بBر سBر جانشBینی تاج‌وتخت • پیامدها: .1 بی‌ثباتی سیاسی .2 کاهش قدرت اقتصادی .3 افزایش نفوذ اندیشه‌های آزادی‌خواهانه .4 آغاز روند نوسازی کشور بازگشت جنگ اسپانیا و آمریکا ()۱۸۹۸ • پایان امپراتوری استعماری • در سBال ،۱۸۹۸میBان اسBپانیا و ای االت متح ده آمریک ا جنBگی Bد BرگBرفت BکBه نقBطBه ی اسBتعمارBی اسپانیا Bبود. ن امBپراتوBر B پایBا B • علت جنگ: .1 قیBام اسBتقالل‌طلبان در کوبا .2 دخBالت آمریکBا پس از انفجBار ناو USS ‏Maine .3 رقBابت بBر سBر مسBتعمرات اسپانیا • پیامدها: .1 پایBان دوران اسBتعمار اسپانیا .2 بحران اقتصادی .3 آغاز اصالحات سیاسی .4 افBزایش انتقBاد از حکومت • نتیجه جنگ • بر اسBاس پیمان پاریس :۱۸۹۸ • اسBپانیا مسBBتعمرات مهم خBود را از دسBت داد ،از جمله: .1کوبا .2پورتوریکو .3گوام .4فیلیپین جمهوری دوم اسپانیا • پایان سلطنت و تشکیل جمهوری • در سBال ،۱۹۳۱پس از انتخابBات محلی و افBزایش مخالفت‌هBا بBا سBلطنت ،آلفونسو سیزدهم کشBور را ترک کرد و جمهوری دوم اسپانیا تشکیل شد. • اصالحات جمهوری: .1 گسترش آموزش عمومی .2 اصالحات ارضی .3 کاهش نفوذ ارتش در سیاست .4 محدود کردن قدرت کلیسا .5 افزایش حقوق زنان • مشکالت جمهوری: • با وجBود اصBالحات ،جامعBه اسBپانیا بBه شBدت دچBار اختالفات سیاسی شد. • دو گروه اصلی عبارت بودند از: .1 نیروهBای جمهوری‌خBواه ،سوسیالیسBت و چپ‌گرا .2 سلطنت‌طلبان ،محافظه‌کاران و ملی‌گرایان • این اختالفات سرانجام به جنگ داخلی انجامید. جنگ داخلی اسپانیا ()۱۹۳۹–۱۹۳۶ • یکی از خونین‌ترین جنگ‌های اروپا • در سBال ،۱۹۳۶گBروهی از فرمانBدهان ارتش م کوBدتBا BکBر BدنBد Bو جBنBگ داخBلی علیBه BجمهBوری دBو B آغاBز شدB. دو طرف جنگ • جمهوری‌خواهان: • دولت قانونی • سوسیالیست‌ها • کمونیست‌ها • بسیاری از روشنفکران • ملی‌گرایان: • ارتش • سلطنت‌طلبان • محافظه‌کاران • نیروهBای تحت فرمBان فرانسیسکو فرانکو • رویداد مهم: • بمبBاران شBهر گرنیک ا در سBBال ۱۹۳۷الهBBام‌بخشB نقاشBی مشBهور گرنیک ا اثر پابلو پیکاسو شد. • پیامدهای جنگ: .1کشBته شBدن صBدها هBزار نفر .2ویرانی گسترده .3پیروزی نیروهBای فرانکBو .4پایان جمهوری دوم حکومت فرانکو ()۱۹۷۵–۱۹۳۹ • حکومت دیکتاتوری • پس از پایBان جنBگ داخلی ،فرانسیسکو فرانکو قBدرت را در دسBت گBرفت و تBا زمBان مBرگ خBود در سال ۱۹۷۵بر اسپانیا حکومت کرد. • ویژگی‌های حکومت فرانکو: .1 حکومت تک‌حزبی .2 محدودیت آزادی بیان .3 سانسور رسانه‌ها .4 سرکوب مخالفان .5 تقویت کلیسای کاتولیک • سیاست خارجی • در آغBاز ،اسBپانیا بBه دلیBل مBاهیت حکBومت فرانکBو در انBزوای بین‌المللی قBرار داشBت ،امBا در دوران جنگ سرد روابط آن با کشورهای غربی بهبود یافت. • رشد اقتصادی • از دهBه ،۱۹۶۰اسBپانیا شBاهد رشBد سBریع اقتصBادی ،توسBعه صBنعت ،افBزایش گردشBگری و بهبBود زیرساخت‌ها بود؛ دوره‌ای که از آن با عنوان «معجزه اقتصادی اسپانیا» یاد می‌شود. فرانک و گذار به دموکراسی • پایان دیکتاتوری و آغاز دموکراسی • پس از مBرگ فرانکBو در سBال ،۱۹۷۵خ وان ک ارلوس اول بBه پادشBاهی بBرخالف BانBتظBاBر بسBیاBرBیB ،او Bاز گBذار مسBالBمت‌آمیز بBه دموکراسBی ‏B رBسBید.B حمایت کرد. • مهم‌ترین اقدامات: .1برگزاری انتخابات آزاد .2قانونی شدن احزاب سیاسی .3تصویب قانون اساسی ۱۹۷۸ .4ایجاد نظام پادشاهی مشروطه .5تضمین حقوق و آزادی‌های شهروندان • اهمیت قانون اساسی :۱۹۷۸ .1تفکیک قوا .2استقالل قوه قضائیه .3آزادی احزاب و رسانه‌ها بازگشت .4اعطBای خودمختBاری بBه بسBیاری از منBاطق ماننBد کاتالونیBا و باسک اسپانیا و اتحادیه اروپا • ورود به اروپاى نوین • پس از اسBتقرار دموکراسBی ،اسBپانیا سیاسBت نBزدیکی بBه اروپBا را در پیش گBرفت. ن گاBم دBر Bاین مBسیرB،عBضBویت د Bر اتحادیه اروپا در سBال ۱۹۸۶بود. مBهم‌تری B • نتایج عضویت: .1 رشد سرمایه‌گذاری خارجی .2 توسعه صنایع و فناوری .3 بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل .4 افزایش صادرات .5 رونق گردشگری .6 ارتقای سطح زندگی مردم • نقش اسپانیا در اتحادیه اروپا • امBروزه اسBپانیا یکی از بزرگ‌تBرین اقتصBادهای اتحادیBه اروپBا و از اعضBای تأثیرگBذار در یهBای این سازBمان است. تصمیم‌گیر ‌ اسپانیای معاصر • اسپانیا در قرن بیست و یکم • اسBپانیا امBروزه کشBوری توسBعه‌یافته بBا اقتصBادی متنBوع اسBت کBه در زمینه‌هBای صBنعت ،کشBاورزی ،گردشBگری، انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری پیشرفت قابل توجهی داشته است. • مهم‌ترین صنایع: .1 گردشگری .2 خودروسازی .3 صنایع غذایی .4 کشاورزی .5 انرژی خورشیدی و بادی .6 خدمات مالی • ویژگی‌های امروز اسپانیا: .1 نظام پادشاهی مشروطه .2 دموکراسی پارلمانی .3 آموزش و بهداشت پیشرفته .4 شبکه گسترده راه‌آهن سریع‌السیر ()AVE .5 یکی از محبوب‌ترین مقاصد گردشگری جهان فرهنگ و تمدن اسپانیا • میراث فرهنگی اسپانیا • فرهنBگ اسBپانیا نتیجBه هBزاران سBال تعامBل ی رومBیBB ،اسBBالمی ،مسBBیحی و تBمBBدن‌ها B ارBوپایی اسBت. • زبان • زبBان رسBمی :اسBپانیایی (کاستیایی) • زبان‌های محلی: – کاتاالنی – باسکی – گالیسیایی • هنر • اسBپانیا زادگBاه هنرمنBدان بBزرگی مانند: • پابلو پیکاسو • سالوادور دالی • فرانسیسکو گویا • موسیقی و رقص • فالمنکو کالسBBBBBیک • موسBBBBBیقی اسپانیایی • گیتار اسپانیایی • غذاهای مشهور • پائیا • تاپاس • گازپاچو • تورتیا اسپانیایی میراث تاریخی و جاذبه‌های گردشگری • آثار تاریخی مشهور • اسBپانیا یکی از غBنی‌ترین کشBورهای جهBان از نظBر مBیراث فBرهنگی اسBت و ده‌هBا اثBر تشBده دBرBفهرستBمیBراBث جهانBی BیوBنسکو داBردB. ‏Bثب‌ B • مهم‌ترین جاذبه‌ها: .1 کاخ الحمرا .2 کلیسای ساگرادا فامیلیا .3 کاخ سلطنتی مادرید .4 قنات سگوویا .5 مسجد جامع قرطبه .6 شهر تاریخی تولدو • اهمیت گردشگری • ساالنه میلیون‌هBا گردشBگر بBرای بازدیBد از آثBار تBاریخی ،سBواحل ،جشBنواره‌ها و فرهنBگ غBنی اسپانBیا به ایBن کشور سفر می‌کBنند.B نتیجه‌گیری • تاریخ اسBپانیا ،داسBتان تحBول یBک سBرزمین از تمBدن‌های هاBی اBروپاسBت .Bاین ‏BباBسBتانBی تBا یBکی Bاز Bمهم‌BتBرین کشBور B ه‌هBای ول BبیBش Bاز دو هBزا Bر سBاBلB ،BدBور B کشBور در طB B ت روم ی رBا BپشBت سBر BگذاBشBته اBسBتB؛ ا Bز حکBوم B گوBنBاگBونB B ی BتمBدBن BاسBالمی دBر BانBدلسB، تهBBا ،BتBا BشBکBوفای B و Bویزیگو ‌B ‏BتشBکیل BیBک امBپراتBوری جهBانی ،دوBران افBول ،Bجنگ‌هBای داخلی و سرانجام استقرار دموکراسی. • امBروزه اسBپانیا بBا حفBظ مBیراث تBاریخی و فBرهنگی خBود ،Bیکی BاBز پیشBرفته‌ترBین BکشBورهای BاBروپBا Bو یکی از محبBBوب‌ترین مقاصBBد گردشBگری جهBBان بBBه شBمار می‌رود. منابع • منابع فارسی: .1 زرین‌کوب ،عبدالحسین .تاریخ اندلس .2 زرین‌کوب ،عبدالحسین .کارنامه اسالم .3 پیرنیBا ،حسBن .تاریخ ایران باستان (بخش روابBط ایBران و روم) .4 • منابع انگلیسی: کتاب‌های تاریخ جهان (دانشگاهی) .1 ‏A History of Spain .2 ‏The Oxford Illustrated History of Spain .3 ‏Encyclopaedia Britannica .4 ‏UNESCO .5 ‏Library of Congress