تاریخ برده داری

به نام خدا تاریخ برده داری تهیه :حسین بخارائی برده‌داری چیست؟ • تعریف برده‌داری: • برده‌داری نظامی اجتماعی ،اقتصادی و حقوقی است که در آن یک انسان مالک انسان دیگری محسوب می‌شود .در این نظام ،برده آزادی شخصی ندارد و مجبور است مطابق خواست مالک زندگی و کار کند. • ویژگی‌های اصلی برده‌داری: .1خرید و فروش انسان .2اجبار به کار .3نداشتن آزادی .4نداشتن حق مالکیت .5انتقال برده از طریق ارث یا معامله • نکته: • برده‌داری در بیشتر تمدن‌های باستانی جهان ،از مصر و بین‌النهرین گرفته تا یونان ،روم ،آفریقا ،آسیا و آمریکا وجود داشته است. منشأ برده‌داری • آغاز برده‌داری در تاریخ • قدیمی‌ترین ش واهد ب رده‌داری ب ه ح دود ۵ت ا ۶ه زار س ال پیش و هم‌زم ان ب ا شکل‌گیری نخستین دولت‌ها در بین‌النهرین بازمی‌گردد. • در ابت دا بیش تر بردگ ان از می ان اس یران جنگی انتخ اب می‌ش دند ،ام ا بع دها اف راد بدهکار ،مجرمان ،قربانیان آدم‌ربایی و حتی فرزندان بردگان نیز به بردگی گرفته می‌شدند. • مهم‌ترین منابع تأمین برده: .1 اسیران جنگی .2 بدهکاران .3 مجرمان .4 آدم‌ربایی .5 دزدی دریایی .6 تولد از والدین برده چرا برده‌داری به وجود آمد؟ • دالیل شکل‌گیری برده‌داری • با گسترش کش اورزی ،شهرنشینی و تشکیل حکومت‌ها ،نیاز به نیروی کار ارزان اف زایش ی افت .حکومت‌ه ا و ثروتمن دان ب رای انج ام کاره ای س نگین از بردگ ان استفاده می‌کردند. • مهم‌ترین دالیل: .1کمبود نیروی کار .2توسعه کشاورزی .3ساخت کاخ‌ها و معابد .4استخراج معادن .5افزایش ثروت فرمانروایان .6استفاده از اسیران جنگی • نتیجه • بردگ ان ب ه یکی از مهم‌ت رین پایه‌ه ای اقتص اد بس یاری از تم دن‌های باس تانی تب دیل شدند. برده‌داری در بین‌النهرین • برده‌داری در نخس تین تمدن‌های جهان • تم دن‌های س ومر ،اک د ،باب ل و آشور از نخستین جوامعی بودن د ک ه ب رده‌داری را ب ه ص ورت س ازمان‌یافته ب ه ک ار گرفتن د .بردگ ان بخش ی از نیروی کار جامعه محسوب می‌شدند و در فعالیت‌ه ای اقتص ادی و عم رانی نقش مهمی داشتند. • منابع تأمین بردگان: .1 .2 .3 .4 اسیران جنگی افراد بدهکار مجرمان فرزندان بردگان • وظایف بردگان: .1 .2ساخت معابد و کاخ‌ها .3حفاری کانال‌های آبیاری .4خدمت در خانه‌های اشراف .5کار در کارگاه‌ها • قوانین حمورابی: • در قانون‌نام ه حم ورابی ،مق رراتی درب اره خری د و ف روش بردگ ان ،ف رار بردگان و مجازات افرادی که بردگان ف راری را پنه ان می‌کردن د ،وج ود داش ت .این نش ان می‌ده د ک ه ب رده‌داری بخش مهمی از س اختار اقتصادی بابل بوده است. کشاورزی و دامداری برده‌داری در مصر باستان • برده‌داری در سرزمین فراعنه • در مصر باستان ،بردگان بیشتر از میان اسیران جنگی ،به‌ویژه از سرزمین‌های نوبه ،لیبی و شام ،انتخاب می‌شدند. • بردگان در کارهای مختلفی مانند: .1 کشاورزی .2 نگهداری دام .3 خدمت در کاخ‌ها .4 ساخت معابد .5 استخراج سنگ از معادن • به کار گرفته می‌شدند. • آیا اهرام را بردگان ساختند؟ • برخالف یک باور رایج ،بسیاری از پژوهشگران امروزی معتقدند که بخش عمده سازندگان اهرام مصر ،کارگران مزدبگیر و کشاورزان فصلی بودند ،نه بردگان .با این حال ،بردگان نیز در بخش‌هایی از اقتصاد و پروژه‌های عمرانی مصر نقش داشتند. • وضعیت بردگان • برخی بردگان امکان ازدواج ،تشکیل خانواده و حتی خرید آزادی خود را داشتند ،اما همچنان از آزادی کامل برخوردار نبودند. برده‌داری در یونان باستان • برده‌داری؛ پای ه اقتص اد یونان • در شهرهای مهمی مانند آتن و اسپارت ،بردگان بخش بزرگی از جمعیت را تش کیل می‌دادن د و اقتص اد ب دون آن ان تقریب ًا امکان‌پذیر نبود. • راه‌های برده شدن: .1اسارت در جنگ .2خرید از بازارهای برده .3دزدی دریایی .4تولد از والدین برده • مشاغل بردگان .1خدمت در خانه‌ها .2آم وزش کودک ان (ب رخی بردگ ان باسواد بودند) .3کار در معادن نقره .4کشاورزی .5پاروزنی در کشتی‌ها • نکته • فیلس وفانی مانن د ارس طو ب رده‌داری را بخش ی ط بیعی از جامع ه می‌دانس تند؛ دی دگاهی ک ه ام روزه از نظ ر حق وق بش ر م ردود شناخته می‌شود. برده‌داری در روم باستان • • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 • • • • بزرگ‌ترین جامعه برده‌دار دوران باستان ام پراتوری روم میلیون‌ه ا برده را در اختیار داش ت و از ن یروی کار آن ان در سراس ر قلمرو خود استفاده می‌کرد. محل فعالیت بردگان: مزارع بزرگ معادن خانه‌های اشراف ارتش کشتی‌ها ساخت جاده‌ها و بناها وضعیت بردگان: بردگ ان از حق وق ق انونی بس یار مح دودی برخ وردار بودند و مالک می‌توانست آن ان را خری د و ف روش یا مجازات کند. قیام اسپارتاکوس: مشهورترین شورش بردگان روم بین سال‌های ۷۳تا ۷۱پیش از میالد به رهبری اسپارتاکوس رخ داد. این قیام هزاران برده را گرد هم آورد ،اما سرانجام توسط ارتش روم سرکوب شد .با وجود شکست ،این قیام به نمادی از مبارزه برای آزادی تبدیل شد. برده‌داری در ایران باستان • برده‌داری در ایران باستان • بررسی منابع تاریخی نشان می‌دهد که وضعیت نیروی کار در ایران باستان ،به‌ویژه در دوره هخامنشی ،با برده‌داری گسترده‌ای که در یونان و روم وجود داشت تفاوت‌هایی داشت. • کتیبه‌ها و الواح ِگلی کشف‌شده در تخت جمشید نشان می‌دهند که بسیاری از کارگران دس تمزد ،ج یره غ ذایی و مزای ایی مانن د مرخص ی و کمک‌هزین ه خ انوادگی دری افت می‌کردند .با این حال ،اسیران جنگی نیز وجود داشتند و برخی از آنان به کار گرفته می‌شدند. • ویژگی‌های نظام کار در هخامنشیان: .1استفاده از کارگران مزدبگیر .2حضور اسیران جنگی در برخی پروژه‌ها .3پرداخت جیره غذایی و دستمزد به بسیاری از کارگران .4به‌کارگیری نیروی کار در ساخت کاخ‌ها ،جاده‌ها و کانال‌ها • نتیجه: • بیشتر پژوهشگران معتقدند نظام اقتصادی هخامنشی بیش از آنکه بر برده‌داری متکی باشد ،بر کارگران مزدبگیر و نیروی کار وابسته استوار بود. برده‌داری در هند و چین باستان • برده‌داری در شرق آسیا • برده‌داری در هند و چین نیز وجود داشت ،اما شکل و گستردگی آن با روم و یونان تفاوت داشت. • هند باستان: .1 اسیران جنگی گاهی به بردگی گرفته می‌شدند. .2 افراد بدهکار ممکن بود مدتی به خدمت اجباری وادار شوند. .3 برخی متون باستانی هند مقرراتی درباره رفتار با بردگان بیان کرده‌اند. • چین باستان: بردگان معموًال اسیران جنگی یا مجرمان بودند. .1 .2 در دربار امپراتور ،خانه‌های اشراف و برخی پروژه‌های عمرانی کار می‌کردند. .3 در بیشتر دوره‌ها ،کشاورزان آزاد بخش اصلی نیروی کار را تشکیل می‌دادند. • جمع‌بندی: • در ش رق آس یا ،ب رده‌داری وج ود داش ت ام ا معم وًال نس بت ب ه روم باس تان نقش کم تری در اقتصاد ایفا می‌کرد. آغاز تجارت برده در آفریقا • تجارت برده در آفریقا • پیش از ورود اروپاییان ،در بخش‌هایی از آفریقا نیز برده‌داری وجود داشت ،اما معموًال در مقیاسی محدودتر انجام می‌شد. • بردگان از طریق: .1 جنگ‌های قبیله‌ای .2 مجازات مجرمان .3 بدهکاری • به دست می‌آمدند. • با گسترش تجارت بازرگانان عرب و سپس اروپایی ،تقاضا برای بردگان به‌شدت افزایش یافت و تجارت انسان به یکی از سودآورترین فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شد. • مسیرهای اصلی تجارت: .1 صحرای بزرگ آفریقا .2 دریای سرخ .3 اقیانوس هند .4 اقیانوس اطلس تجارت برده در جهان اسالم • تجارت برده در سرزمین‌های اسالمی • از سده هفتم میالدی ،تجارت برده در بخش‌هایی از جهان اسالم گسترش یافت .بردگان از آفریقا، آسیای مرکزی ،قفقاز ،اروپا و هند به مناطق مختلف منتقل می‌شدند. • کاربرد بردگان: .1 خدمت در خانه‌ها .2 کشاورزی .3 ارتش .4 نگهبانی .5 کارهای اداری .6 برخی مناصب حکومتی • در برخی دوره‌ها ،بردگان می‌توانستند با آزادی یا ارتقای مقام به جایگاه‌های مهمی نیز برسند؛ برای نمونه ،برخی حکومت‌های اسالمی توسط فرماندهان یا حاکمان پیشیِن برده‌تبار اداره شدند. قیام زنگیان: • یکی از بزرگ‌ترین شورش‌های بردگان ،قیام زنگیان در قرن سوم هجری (نهم میالدی) در جنوب عراق بود که چندین سال ادامه یافت و حکومت عباسی را با چالش جدی روبه‌رو کرد. • آغاز تجارت برده در اقیانوس اطلس • تجارت برده در اقیانوس اطلس • در اواسط قرن پانزدهم میالدی ،دریانوردان پرتغالی با رسیدن به سواحل غربی آفریقا، تجارت گسترده بردگان را آغاز کردند .پس از آن ،کشورهای اسپانیا ،انگلستان ،فرانسه و هلند نیز وارد این تجارت شدند. • هدف اصلی ،تأمین نیروی کار ارزان برای مزارع و معادن مستعمرات قاره آمریکا بود. • تجارت سه‌گانه (:)Triangular Trade • تجارت برده در اقیانوس اطلس به صورت یک چرخه سه‌گانه انجام می‌شد: • اروپا آفریقا :انتقال اسلحه ،پارچه ،فلزات و کاالهای تجاری. • آفریقا آمریکا :انتقال میلیون‌ها برده آفریقایی. • آمریکا اروپا :انتقال شکر ،پنبه ،تنباکو ،قهوه و سایر محصوالت. • آمار تقریبی: • حدود ۱۲تا ۱۳میلیون نفر از آفریقا به آمریکا منتقل شدند. • میلیون‌ها نفر نیز پیش از رسیدن به مقصد ،در جنگ‌ها ،اسارت یا مسیر انتقال جان خود را از دست دادند. کشتی‌های حمل برده • سفر مرگبار «گذرگاه میانی» • مسیر انتقال بردگان از آفریقا به آمریکا که به گذرگاه میانی (Middle )Passageمع روف اس ت ،یکی از تلخ‌ت رین فص ل‌های ت اریخ بش ر ب ه ش مار می‌رود. • بردگان با زنجیر به هم بسته می‌شدند و در فضای بسیار کوچک و بدون امکانات بهداشتی نگهداری می‌شدند. • شرایط سفر: .1کمبود غذا و آب .2بیماری‌های واگیردار .3شکنجه و تنبیه .4گرمای شدید و تهویه نامناسب .5مرگ بسیاری از افراد در طول سفر • برآورد می‌شود که صدها هزار تا بیش از یک میلیون نفر تنها در مسیر دریایی جان خود را از دست داده باشند. برده‌داری در قاره آمریکا • زندگی بردگان در آمریکا • بردگان پس از رسیدن به آمریکا در بازاره ا خری د و ف روش می‌شدند و به مزارع ،معادن یا خانه‌ه ای ثروتمن دان فرس تاده می‌شدند. • مهم‌ترین محل‌های کار: .1مزارع پنبه .2مزارع نیشکر .3مزارع تنباکو .4مزارع برنج .5معادن .6خدمت در خانه‌ها • شرایط زندگی: .1کار روزانه گاهی تا ۱۶ساعت .2تنبیه‌های سخت بدنی .3جدایی اعضای خانواده .4ممن وعیت س وادآموزی در بسیاری از مناطق .5نداش تن ح ق رأی ،م الکیت ی ا آزادی رفت‌وآمد • با وج ود این ش رایط ،بردگ ان فرهن گ ،موس یقی ،زب ان و س نت‌های خ ود را ت ا ح د زی ادی حفظ کردند و این میراث بعدها ت أثیر عمیقی ب ر فرهن گ ق اره آمریکا گذاشت. مقاومت و مبارزه برای آزادی • مبارزه بردگان برای آزادی • بردگان در طول تاریخ تنها قربانی نبودند؛ بسیاری از آنان برای آزادی خود مبارزه کردند. • شیوه‌های مقاومت: .1 فرار از مزارع .2 خرابکاری در ابزار و تجهیزات .3 شورش‌های محلی .4 حفظ فرهنگ و هویت خود .5 تشکیل گروه‌های مقاومت • نمونه‌های مشهور: .1 قیام اسپارتاکوس در روم باستان .2 انقالب هائیتی ( )۱۸۰۴–۱۷۹۱که به تشکیل نخستین جمهوری مستقل سیاه‌پوستان انجامید. .3 هریت تابمن که با شبکه «راه‌آهن زیرزمینی» به فرار صدها برده از جنوب آمریکا کمک کرد. • اهمیت تاریخی: • این مقاومت‌ها نقش مهمی در تغییر نگرش عمومی و گسترش جنبش‌های لغو برده‌داری در اروپا و آمریکا داشت. آغاز جنبش‌های لغو برده‌داری • جنبش‌های لغو برده‌داری • از اواخر قرن هجدهم ،اندیشه‌های آزادی ،برابری و حقوق بشر به تدریج باعث شکل‌گیری جنبش‌های مخالفت با برده‌داری شد .روشنفکران ،رهبران مذهبی و فعاالن اجتماعی استدالل می‌کردند که هیچ انسانی نباید مالک انسان دیگری باشد. • عوامل مؤثر در گسترش جنبش لغو برده‌داری: .1 گسترش اندیشه‌های عصر روشنگری .2 انقالب آمریکا ()۱۷۷۶ .3 انقالب فرانسه ()۱۷۸۹ .4 انتشار کتاب‌ها و گزارش‌هایی درباره وضعیت بردگان .5 فعالیت انجمن‌های ضد برده‌داری .6 مقاومت و شورش خود بردگان ویلیام ویلبرفورس • ویلیام ویلبرفورس: • یکی از مشهورترین رهبران مبارزه با برده‌داری در بریتانیا ،ویلیام ویلبرفورس بود که سال‌ها برای ممنوع شدن تجارت برده تالش کرد. • نتیجه: • در سال ،۱۸۰۷پارلمان بریتانیا قانون ممنوعیت تجارت برده را تصویب کرد و نیروی دریایی این کشور به مقابله با کشتی‌های حمل برده پرداخت. لغو برده‌داری در آمریکا • پایان برده‌داری در ایاالت متحده • در قرن نوزدهم ،اختالف میان ایالت‌های شمالی و جنوبی آمریکا بر سر موض وع ب رده‌داری ب ه یکی از مهم‌ت رین عوام ل جن گ داخلی آمریک ا ( )۱۸۶۵–۱۸۶۱تبدیل شد. • آبراهام لینکلن: • رئیس‌جمهور آبراهام لینکلن در سال « ۱۸۶۳اعالمیه آزادی بردگان» را صادر کرد که آزادی بسیاری از بردگان را اعالم می‌کرد. • پس از پایان جنگ داخلی ،متمم سیزدهم قانون اساسی آمریکا در س ال ۱۸۶۵تص ویب ش د و ب رده‌داری ب ه ط ور رس می در سراس ر ای االت متحده لغو گردید. • پیامدها: .1پایان قانونی برده‌داری .2آغاز دوران بازسازی .3ادامه تبعیض نژادی برای دهه‌های طوالنی .4شکل‌گیری جنبش‌های حقوق مدنی در قرن بیستم لغو برده‌داری در جهان • پایان رسمی برده‌داری: • در طول قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم ،بیشتر کشورهای جهان به تدریج برده‌داری را لغو کردند. • نمونه‌هایی از لغو برده‌داری: .1 بریتانیا۱۸۳۳ : .2 فرانسه۱۸۴۸ : .3 ایاالت متحده۱۸۶۵ : .4 برزیل( ۱۸۸۸ :آخرین کشور بزرگ قاره آمریکا) .5 امپراتوری عثمانی :به‌تدریج در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم .6 عربستان سعودی۱۹۶۲ : .7 موریتانی( ۱۹۸۱ :و جرم‌انگاری کامل در سال )۲۰۰۷ • نقش سازمان ملل: • پس از جنگ جهانی دوم ،اسناد بین‌المللی مانند اعالمیه جهانی حقوق بشر ( )۱۹۴۸و کنوانسیون‌های بعدی ،برده‌داری را ممنوع اعالم کردند. نقشه تاریخی لغو برده داری در جهان برده‌داری نوین • برده‌داری در دنیای امروز اگرچه برده‌داری سنتی تقریبًا در همه کشورها غیرقانونی است ،اما شکل‌های جدیدی از آن همچنان وجود دارد که به آن برده‌داری نوین گفته می‌شود. • مهم‌ترین انواع برده‌داری نوین: • .1 قاچاق انسان .2 کار اجباری .3 بردگی جنسی .4 ازدواج اجباری .5 به‌کارگیری کودکان در کارهای سخت یا جنگ .6 استثمار کارگران مهاجر • پیامدها: .1 نقض حقوق بشر .2 فقر و نابرابری .3 آسیب‌های جسمی و روانی .4 محرومیت از آموزش و زندگی عادی • مبارزه با این پدیده همچنان یکی از مهم‌ترین وظایف دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی است. نتیجه‌گیری • برده‌داری یکی از ت اریک‌ترین فص ل‌های ت اریخ بش ر اس ت ک ه هزاران سال در بسیاری از تمدن‌ها و کشورها وجود داشت و زندگی میلیون‌ها انسان را تحت تأثیر قرار داد. • با تالش آزادی‌خواه ان ،مب ارزات بردگ ان و تص ویب ق وانین بین‌المللی ،ب رده‌داری ق انونی در بیش تر کش ورهای جه ان از میان رفت؛ اما شکل‌های نوین آن همچنان چالشی جدی برای جامعه جهانی است. • پیام اصلی: .1همه انسان‌ها آزاد و برابر آفریده شده‌اند. .2هیچ انسانی نباید مالک انسان دیگری باشد. .3دف اع از ک رامت انس انی و حق وق بش ر ،مس ئولیتی همگ انی است. منابع • کتاب‌ها: .1تاریخ برده‌داری ،جیمز والوین .2تجارت برده در اقیانوس اطلس ،هیو توماس .3تاریخ جهان ،فیلیپ فرناندز-آرمستو • منابع بین‌المللی: .1 .2 .3 .4 سازمان ملل متحد ()UN یونسکو ()UNESCO موزه بین‌المللی برده‌داری )Museum دایرةالمعارف بریتانیکا (Slavery ‏International