خانواده درنگرش اسلام و روانشناسی محمدرضا سالاری فر

سئواالت مهم کتاب خانواده در نگرش اسالم و روانشناسی محمدرضا ساالری فر • آغاز کار با یاد خدا • حمد باد خداوندى را كه سخنوران در ثنايش فرو مانند و شمارندگان از شمارش نعمتهايش عاجز آیند و كوشندگان هر چه كوشند ،حق نعمتش را آنسان كه شايسته اوست ،ادا كردن نتوانند. • خداوندى ،كه انديشه هاى دور پرواز او را درك نكنند و زيركان تيزهوش، به عمق جالل و • جبروت او نرسند .خداوندى كه فراخناى صفاتش را نه حّدى است و نه نهايتى و وصف جالل و • جمال او را سخنى درخور نتوان يافت ،كه در زمان نگنجد و مدت نپذيرد. • آفريدگان را به قدرت خويش بيافريد و بادهاى باران زاى را بپراكند تا • /1ویژگیهای زن از نظر ابن سینا کدامند ؟ • عقل وزیرکی –حیا و دینداری ،مهربانی و فرزند آوری –فرمانبرداری وامین شوهربودن وقار –هیبت و تسلی بخش همسر • /2سه اصلی که مرد دررابطه با همسر باید مورد توجه قرار دهد از نظر ابن سینا وخواجه نصیر طوسی کدامند؟ • -1هیبت :مرد احترام خودرا درخانه حفظ کند –به وعده هایش پایبند باشد • اگرهیبت نداشته باشد زن اورا کوچک شمرده وفرمانبرداری نمیکند وزن مدیرخانواده میشود وزن نمیتواند رئیس خانواده باشد • -2تکریم زن :بزرگداشت زن که راه اداره زن است واجبار وتهدید جواب نمیدهد • -3اشتغال زن :خانه داری –تربیت فرزندان درغیراینصورت ممکن است زن به آرایش برای مردان بیگانه بپردازد • /3وظایف مرد نسبت به زن از نظر غزالی کدامند ؟ • -1مهمانی ازدواج -2اخالق نیکو -3مزاح وروی خوش نه به حدی که هیبت ازدست برود • -4اعتدال درغیرت -5عدم سخت گیری در مخارج زندگی • -6رعایت لذت متقابل در مسائل جنسی -7عدالت بین همسران • /4وظایف زن نسبت به مرد از نظر غزالی کدامند ؟ • -1همیشه پاکیزه -2به زیبایی خود فخر نکند -3بی دلیل دچار خشم وعیب جویی نشود • -4قناعت -5اختالف با شوهر را به دیگران نگوید • /5وظایف مرد نسبت به زن از نظر خواجه نصیرالدین طوسی کدامند؟ • -1توجه به وضعیت اقتصادی و ظاهری زن -2مشورت با زن • -3درتصرف امورمنزل دست زن را بازبگذاردفقط مراقب باشد که زن براوغالب نشود • -4رابطه خوبی با خویشان زن -5درصورت شایستگی زن ،زن دیگری نگیرد زیرا غیرت زن باعث اخالل و همکاری نکردن اومیشود ،مرد مانند دل دربدن است ونمیتواند دومنزل و دوبدن را حیات بدهد -5درمحبت به زن افراط نکند • /6وظایف زن نسبت به مرد از نظر طوسی کدامند ؟ • -1رعایت عفت -2رعایت احترام -3اخالق خوب -4 همکاری درروابط جنسی • -5خودداری از سرزنش شوهر -6زن خوب شبیه مادرزیرا نبود زن برای مرد مشکل آفرین است • وزن خوب شبیه دوست است بخاطر قناعت وزیاده طلب نبودن • /7دیدگاه فیض کاشانی درباره خانواده چیست ؟ • -1توجه به آثار روانشناختی ازدواج :آرامش /روابط مناسب موجب مقابله با دشواریها ی روزانه میشود • -2فردی که در وظایف خانوادگی کوتاهی کند مانند بنده فراری است که نمازوروزه اش قبول نمیشود • -3وظیفه والدین آموزش نحوه برخورد با همسر است • توصیه پدری فیض به دخترش :دخترم از آشیانه ای که درآن بزرگ شدی بسوی جایگاهی می روی که شناخت کافی نداری • درمقابل او متواضع باش تا او مایه سربلندی ات باشد • بمنزله گهواره ای برای اوباش تا اوتکیه گاهت باشد • ازاو اطاعت کن تا اومطیعت باشد /اورا بخشم نیاور وازاو دوری نکن • اگر بتو نزدیک شد به او نزدیک شو واگردوری کرد توهم ازاو دورشو • /8نظریات عالمه طباطبایی درباره خانواده چیست ؟ • -1زن ومرد ازنظر ساختمان طبیعی بدن مکمل همند ومحتاج هم • این احتیاج موجب حرکت آنها بسوی هم میشود وازاین طریق به آرامش میرسند • -2زن و شوهر در محبت و رحمت مالزم یکدیگرند • مودت =محبتی که اثرش دررفتار ظاهر میشود • رحمت=نوعی تاثیر روانی که با دیدن نقص و محرومیت کسی پدید آمده وشخص را وامیدارد تا به او کمک کند • -3الرجال قوامون علی النساء =مدیریت مرد در خانواده به 2دلیل :طاقت مرد در اعمال سخت ودرمقابل زن احساسی و عاطفی است • -اداره اموراقتصادی برعهده مرد است • /9نظر شهید مطهری درباره ازدواج چیست ؟ • ازدواج =اولین گام حرکت از خودپرستی و خوددوستی بسوی دگردوستی است • قبل ازدواج فقط یک من وجودداشت بعد ازدواج من شکسته میشود وموجوددیگری درکنارمن قرار میگیرد کارمیکند نه برای من بلکه برای او • با تولد فرزند او اوها میشود وگاهی من هم فراموش میشود • عواطف اجتماعی وانسانی درمحیط خانواده رشد میکند • /10براساس تعالیم اسالم خانواده را تعریف کنید ؟ • مجموعه ایست از افراد با رابطه های سببی(عقد ازدواج)ونسبی (والدینی فرزندی /خواهروبرادری) • این افراد نسبت بهم متناسب با نوع نسبت و ارتباط ،مسئولیتهای اجتماعی حقوقی تربیتی رفتاری اقتصادی دینی دارند • /11سه مرتبه خانواده در اسالم کدامند ؟ • -1خانواده مرتبه یک(خانواده هسته ای) =زن و شوهر وفرزندان -2 خانواده مرتبه دو(خانواده گسترده)= زن و شوهر وفرزندان +والدین زن یا شوهر(اجدادفرزندان) • -3زن و شوهر وفرزندان /والدین زن یا شوهر+دایی خاله وعمووعمه فرزندان • /12ویژگی های خانواده پدرساالر کدامند؟ • -1پدرمکانی:زن پس از ازدواج به محل اقامت شوهر(مسکن والدین شوهر )عزیمت می کند • -2پدرنسبی :محورنسب پدراست /وافراد خودرا فرزند پدر می دانند • -3پدرنامی :فرزندان نام خانوادگی خودرا از پدر می گیرند پسران درارث -4تقدم • /14اقسام الگوهای جایگزین خانواده که به دلیل گسترش آزادی های جنسی تشکیل شده اند کدامند؟ • -1هم خانگی :زندگی مشترک یک زن با یک مرد بدون ازدواج • -2کمونها (اجتماعات اشتراکی):تعدادی از مردان وزنانی که باهم ارتباط جنسی مشترک دارند -3 زوجهای همجنس گرا • /15تعریف ازدواج از نظر اسالم را بنویسید ؟ • -محکمترین قرارداد فطری اجتماعی (میثاق غلیظ) ناشی از دوستی شدید و رحمت متقابل بین زن و شوهر است که ورای ارضای جنسی است • جذبه روانشناختی زن و مرد بهم باعث اعتماد و اطمینان زن و مرد بهم میشود که آن بیش از اطمینان افراد بهم درهررابطه دیگر انسانی است • -قراردادی مشروع است که دوفرد ناهمجنس ومعموال بالغ را بهم پیوند می دهد • /18نظریه های محرمیت را بنویسید ونقد کنید ؟(علت خودداری ازازدواج با خویشاوندان نزدیک دراغلب جوامع چیست؟) • -1علت حرمت زناشویی با نزدیکان تنفرطبیعی وغریزی است که این تنفر یا بخاطر زیان های ازدواج افراد همخون با یکدیگر بوده ویا اینکه زندگی افراد از دوران طفولیت درکنار هم با ایجاد عشق متقابل ناسازگارست • مواردی که این نظریه را مورد تردید قرار می دهد -1:رواج ازدواج خواهر و برادر درمیان زرتشتیان -2درایران باستان ازدواج با نزدیکان حتی بین افراد خانواده شاه بدلیل جلوگیری از اختالط خون این خانواده با خون طبقات دیگر انجام می گرفت • -3آمارهای گستردگی پدیده زنا با محارم به ویژه درکشورهای صنعتی -4 فروید حرمت زناشویی با نزدیکان را غریزی نمی داند • وی نخستین جلوه های امیال جنسی نوجوان را به لحاظ ماهیت زناکارانه می داند • -2حاکمیت قواعد مبادالت پایاپای درمبادالت انسانی اجتماعات ابتدایی :مبادله زن میان خانواده ها وقبایل به منظور گسترش روابط خویشاوندی • -3ممنوعیت ازدواج با نزدیکان قانون طبیعی است زیرا این ازدواج ها سبب آشفتگی روابط اعضای خانواده میشودونظم طبیعی را بهم میزند مثال درازدواج پسر ومادر،پسرباید مادررا محترم شمرده ازاو اطاعت کند وازطری زن بایداز شوهر اطاعت کند پس این ازدواج باعث واژگون شدن مبنای اطاعت میشود • نقدکلی:مجموعه پیچیده ای ازعوامل زیستی،روانی،اجتماعی ،دینی درممنوعیت ازدواج با نزدیکان دخالت دارند • /19منشا اولیه ازدواج برون همسری(ازدواج از قبایل دیگر)/یا علت توسعه قاعده محرمیت به کل خویشاوندان را بررسی و نقد کنید ؟ • -1فروید:ازدواج با بیگانه توتمی،مناسبترین وسیله برای جلوگیری از زنای با محارم بودویک احتیاط وسواس آمیزاست • -2کارکرد اجتماعی ازدواج :همبستگی درموقع جنگ ،شکار و... • /20عوامل درون همسری (ازدواج تنها ازداخل گروه)کدامند؟ • -1وقتی یک گروه به جهتی ،خودرا بیش از حد با دیگر گروهها متفاوت می بیند مثال درنظام کاستی هندوستان اعضای دوکاست فراتر وفروتر حق نداشتند باهم ازدواج کنند وکاست نجسها حتی اجازه معاشرت با کاستهای دیگر را نداشتند • -2دین :ممنوعیت ازدواج مسلمان با مشرک /دلیل ممنوعیت ازدواج مسلمان با غیرمسلمان ،نگرانی از آتیه دینی فرزندان است • /21مالک های گزینش همسر را بنویسید ؟ • 4مالک مطلق:ایمان /حسن خلق/تقوا/سالمت جسم و روان درصورت تامین ازدواج با او مناسب است • -1ایمان وباورهای دینی درحد مناسب (مالک مطلق) • درصورت ازدواج براساس دینداری زیبایی و ثروت هم از جانب خدا تامین میشود • درروایتی:مردمومن ،کفوزن مومن ومرد مسلمان ،کفوزن مسلمان است • پیامبر(ص):مومنان کفو وهمسان یکدیگرند • -2حسن خلق : • رفتار مناسب –سازگاری تفاهم وهمکاری /حسن خلق از ارکان مهم ایمان است • اخالق نامناسب موجب میشود فرد در ویژگی ایمان هم ناقص باشد • -3تقوا (مالک مطلق):دوری از گناهان وآشکارا گناه نکند • -4سالمت جسم و روان(دچار بیماری جسمانی العالج یا بیماری روانی شدید نباشد) • مالکهای نسبی : • -1زیبایی و جذابیت ظاهری(زیبایی چهره و اندام /رنگ پوست ونژاد) که باعث میل و عالقه میشود • -2گرایش عاطفی (میل و عالقه ) • -3فرزند آوری :نقص در جذابیت ظاهری را جبران می کند • -4کفو بودن وهمانندی زن و شوهر (همسان همسری) • -5اقتصادی :توانایی اداره خانواده /نوع شغل /ثروت ودرآمد/خانه داری زن • -6خانوادگی:ازدواج با خویشاوند یا بیگانه /وضعیت خانوادگی /نظر مثبت یا منفی والدین • /22قاعده همسان همسری را شرح دهید ؟ تشابه و همسانی همسران: • همسان همسری جغرافیایی :مکان زندگی و تولد • اجتماعی :فرهنگ/طبقه اجتماعی /قومیت و ملیت /دین و مذهب / • ویژگیهای روانشناختی :هوش/تحصیالت /نگرشها /عواطف وشخصیت /صفات اخالقی /رفتار /سن /فرهنگ ونژاد • همسانی درویژگیهای شخصیتی :گرم مزاجی سردمزاجی/درونگرایی برونگرایی/تیپ های شخصیتی(سمعی-لمسی-بصری) • • بروز اختالف ناشی از تفاوتهاست که در این هنگام طرفین می کوشند با تغییر وضعیت تشابه موجب جذب افراد بهم –توافق وعالقمندی وسازگاری بیشترمیشود روانی خود ،به تشابه دست یابند • /23ویژگیهای افراد بصری (دیداری)کدامند؟ • -1استفاده از جمالت بصری :مثل من می بینم که ...به نظر می رسد/دیدن /نگاه کردن /واضح • -2ازآنچه دیده اند بیشتر صحبت می کنند -3دست خط تمیز • • -4عاشق رنگ ونقاشی وعکس هستند و رنگارنگ می‌پوشند.1 -5 دست‌شان را هنگام صحبت کردن تکان می‌دهند -6در هنگام فکر کردن به باال نگاه می کنند -7سرعت در کالم • -8جلوی صندلی می نشینند (معموال تکیه نمی دهند) • /24نکاتی که درتعامل با یک فرد دیداری باید رعایت نمود کدامند؟ • -1به ظاهر ورفتار ما بیشتر توجه می کنند • -2عاشق هدیه و گل اند صحبت کنید -3مختصر وخالصه • -4حرکات دست وچهره مهمتر از کالم است -5 بایدپرشورترین وپرهیجان ترین /آرامش افراطی و شل بودن آنان را کالفه می کند • /25خصوصیات کالن یک فرد شنیداری(سمعی)کدامند؟ • -1در هنگام فکر کردن به سمت چپ و راست چشم را می گردانند • -2صدا زود حواس آنها را پرت می کند -3 .حرف های دیگران را به راحتی تکرار می کنند. • -4از طریق تکرار حرف یا شنیدن مطلب می آموزند و از شنیدن حرف ها لذت می برند. • -5دوستدارموسیقی -6 .از جمالت شنیداری مثل :من شنیدم که /...گوش بده /استفاده می کنند. • -7آهسته وآهنگین صحبت می کنند /با آب و تاب وشیواحرف می زنند • -8ازنظر هیجان کمتر از بصری هاو بیشتر از لمسی ها هستند . • /26نکاتی که درتعامل با یک فرد شنیداری باید رعایت نمود کدامند؟ • -1به گفتار ما توجه دارند -2 مودبانه ،شمرده ،آرامتراز دیداری ها صحبت کنید • -3تشویق وتحسین کالمی (یک جمله دوستت دارم بهتراز یک شاخه گل است ) • /27خصوصیات یک فرد لمسی کدامند؟ • -1چشم ها در هنگام فکر کردن به پایین و سمت راست گردش دارد. • -2آهسته و سنگین حرف می زنند و با مکث و حوصله صحبت می کنند. • -3به پاداش های فیزیکی بسیار عالقه مندند -4 .در جریان مکالمه دوست دارند نزدیک فرد مقابل باشند. • -5بیشتر با عمل کردن لذت می برند ،نه با حرف زدن درباره آن • -6از جمالت حسی مثل :احساس می کنم تو،تماس می گیرم ،استفاده می کنند. • -7عضالت شل وراحت /وقتی روی مبل می نشینند درآن فرو می روند • -8هیجان آنها خیلی کم است /خیلی آرام هستند -9عمیقترین احساس رادارند • /28نکاتی که درتعامل با یک فرد لمسی باید رعایت نمود کدامند؟ • -1درآغوش کشیدن-نوازش –بوسیدن – هدیه فیزیکی بهترین هدیه است • -2نزدیک شدن به فرد هنگام مکالمه • /29ویژگی افراد برونگرا ودرونگرا چیست؟ • فرد درونگرا ،انرژی خودرا ازدرون وخلوت خود می گیرد- دیر با آدمها جوش می خورد-درجمع ساکت است–درحل مسائل نیاز به آرامش دارد ودرگیر نمیشود • فرد برونگرا ،انرژی خودرا از دیگران و ارتباطاتشان می گیرد –با صدای بلند فکر می کند -درحل مشکل بسرعت وارد عمل شده با بحث گروهی • به نظر روانشناس یونگ :هیچ آدمی نیست که کامال درونگرا یا کامال برونگرا باشد اگر چنین فردی پیدا شد از لحاظ روانی دیوانه خواهد بود • /30آیا درازدواج انتخاب است یا براساس نیازصورت می گیرد؟ • ما آدمها معموًال همسری را که می خواهیم انتخاب نمی کنیم ،بلکه همسری را که نیاز داریم بدست می آوریم • ما مجذوب کسی می شویم که روءیای عشق نامشروط دوران کودکی را بازآفرینی کنیم. • ما همسری را انتخاب می کنیم که امیدواریم در چهارچوب یک رابطه دو نفره بتواند چیزی را که بطور درونی نتوانسته ایم مستقر کنیم ،خنثی یا تکرار و یا کنترل کند،تحت سلطه خود بگیرد ،پشت سر بگذارد یا شفا دهد. • در نتیجه افراد صمیمی زندگی ما ،یعنی همسر و فرزندان مان ،تا حدی جایگزین تصورات قدیمی و مظهر درونیاتی هستند که خیلی قبل دفن شده اند. • «جیمز فریمو،کتاب خانواده درمانی گلدنبرگ،گلدنبرگ» • /31آیا اسالم حداقلی را برای سن ازدواج تعیین کرده است؟خیر • ازدواج قبل از بلوغ جنسی (دختر قبل /13پسر قبل 15سال • شمسی)با اجازه ولی وبشرط مصلحت با تشخیص دادگاه مجازست • /32آیا تجویز ازدواج کودکان دراسالم به معنی تجویز ارضای نیاز جنسی بوده ؟خیر • برای تامین کارکردهای دیگر ازدواج بوده است (حمایت و مراقبت/انتقال ارث/همبستگی بین قبایل ) • دراسالم به دلیل کم بودن احتمال الفت گیری آنان با یکدیگر،نگرش مثبتی نسبت به ازدواج خردساالن دیده نمیشود • روایت از امامان (ع)":اگر درخردسالی به ازدواج درآورده شوند بعیدست که با یکدیگر الفت گیرند " • /33عوامل افزایش سن ازدواج دردهه های اخیر کدامند؟ • مشکالت اقتصادی /ادامه تحصیل /آزادی روابط جنسی /ارزشها و آداب و رسوم (مانند مهریه سنگین –مراسم عروسی پرهزینه-توقعات زیاد از داماد درمورد مسکن ،شغل،اتومبیل )... • /34هنجارتفاوت سنی میان زن و شوهر از کجا نشات گرفته است ؟ • -1دختران زودتر از پسران به بلوغ جنسی می رسند /وزودترقابلیت باروری را از دست می دهند • -2مسئولیت اقتصادی مردان باعث میشود که آنان تا زمانی که از جهت اقتصادی آمادگی تامین واداره خانواده را نداشته باشند نمی توانند ازدواج کنند امادرمورد دختران این الزام اقتصادی وجود ندارد • /35مثلث عشق دکتر اشتنبرگ • را شرح دهید؟ • ازبعد روانشناسی،عشق واقعی واالترین و عمیق ترین شکل ارتباطی بین یک زن ومرد است که می توان برای آن سه جزء اصلی :هوس-صمیمیت وتعهد قایل شد • انواع عشق عبارتند از: • -1عالقمندی :زن وشوهر بهم عالقه دارند اما ازتعهد وهوس خبری نیست • -2عشق پوچ:فقط تعهد وجوددارد بدون صمیمیت وهوس(مانندزن وشوهری که هریک درکشوری هستند) • -3شیدایی :فقط هوس وجودداردبدون صمیمیت و تعهد (مانند عشق یکطرفه به هنرپیشه ها) • -4عشق رمانتیک :صمیمیت +هوس • -5عشق ناپایدار وسطحی(ابلهانه):هوس+تعهد • -6قراردادی (رفاقتی):تعهد+صمیمیت -7عشق • /36کارکردهای مثبت ومنفی ازدواج برمبنای عشق رمانتیک را شرح دهید؟ • کارکرد مثبت عشق:ایجاد کشش متقابل نیرومند بین زن ومرد وانگیزه برای ازدواج • کارکرد منفی:عشق رمانتیک به هیچ وجه نمی تواند تداوم زندگی مشترک را تضمین کند زیرا عمر چندانی ندارد وزمانی شورآغازین آن ازبین می رود ورابطه زناشویی براساس این عشق متزلزل میشود • /37ازدواج دختر باکره مشروط به رضایت پدریا جدپدری است ، • آیا این به معنی اینست که دختر ازنظر رشد اجتماعی کمتراز مرد است نظر شهید مطهری دراین خصوص چیست ؟ • خیر-زیرا بیوه 16ساله نیازی به موافقت پدرندارد اما دوشیزه 18ساله باید موفقت پدررا بگیرد • این مربوط است به روانشناسی مرد و زن ،حس شکارگری مرد وخوش باوری زن نسبت به وفا و صداقت مرد • /38چرا پیشنهاد ازدواج معموال ازسوی مردان صورت می گیرد،نظر استاد مطهری دراین باره چیست؟ • به دلیل حفظ حیثیت و احترام زن –زیرا طبیعت مرد را مظهر طلب عشق وتقاضا /زن را مظهر مطلوب ومعشوق بودن • زن را گل ومرد را بلبل قرارداده /درغریزه مرد:نیاز وطلب ودرغریزه زن :نازوجلوه قرارداده • خالف حیثیت زن است که به دنبال مرد بدود /برای مرد قابل تحمل است که اززنی خواستگاری کند و جواب ردبشنود امابرای زن جواب رد مرد قابل تحمل نیست • /39آیا درمتون دینی اسالم ،زنان پیشنهاددهنده ازدواج نکوهش شده اند؟ • خیر –ازدواج پیامبر (ص)وخدیجه (س)با پیشنهاد خدیجه صورت گرفت (برخی پیشنهاد را بیواسطه وبرخی با واسطه زن دیگردانسته اند)پس زن می تواند پیشنها ازدواج را بوسیله نزدیکان خود به اطالع مرد مورد نظر برساند • /40آثار روان شناختی ازدواج را بنویسید؟ • -1ارضای نیازهای جنسی-2آرامش روانی • -3رشد وتکامل شخصیت • -4زمینه سازی برای تربیت فرزند • -5گسترش روابط اجتماعی از طریق خویشاوندی • /41راه تغییر این نگرش که :مسائل جنسی شرم آوروزشت است(تحریم احساس صحیح جنسی )چیست؟ • -1تعریف واضح مرز بین فضای خصوصی خانواده و فضاهای عمومی • درفضاهای عمومی صحبت از روابط جنسی باید در پوشش و درحدالزم باشد • درمتون اسالمی برای روابط جنسی از استعارات استفاده شده : • مباشرت=تماس بدنی وپوستی دونفر /لباس بودن برای همَ/ر َفث=انواع لذت جنسی زن و مرد • -2ایجاد نگرش مثبت از روابط جنسی • دراثر این تلقی ،فرد ازاحساس جنسی خود و همسرلذت می برد • /42این روایت را شرح دهید:حیا 10جزءدارد که 9جزء آن به زنان تعلق دارد و یک جزءآن در مردان است ؟ • رعایت حیا در زنان بیش از مردان ضرورت دارد مردان در روابط جنسی فعالتر از زنان اند • زنان درروابط هرگونه حیا را کنار گذارد وهمه نیازهای جنسی مرد را درچارچوب • /43دالیل کشش زن و شوهر وبرقراری رابطه میان آنها چیست ؟ • -1تشابه و هم شکلی در جنبه های جسمانی و روانی -2تفاوتهای جسمانی و روانی (مکمل بودن ) • -3نیاز پیوندجویی درانسان :با پیوند بهم به آرامش می رسند • /44مفهوم این آیه شریفه :هّن لباس لکم وانتم لباس لهّن =آنان (زنان)برای شما لباسی هستند و شما برای آنان لباسی هستید ،چیست ؟ نقشهای لباس: • -1شب هم به لباس تشبیه شده ،همانطور که شب آرامش بخش است روابط جنسی هم آرامش بخش است پس لباس مایع آرامش است • -2پوشاننده نقاط حساس بدن که مایل نیست دیگران ببینند -3 محافظت از سرما و گرما وخطرات • -4مهمترین زینت فرد /نشانه هویت ملی شغلی وشخصیتی • /45چگونه ازدواج باعث رشد و تکامل شخصیت میشود ؟ • -1تکامل معنوی :با ازدواج نیمی از دین کامل میشود /لباس بودن زن و شوهر برای هم (حفظ از مفاسد اخالقی) • -2عزت نفس باال(علت :دوست داشتن وستودن یکدیگر/ارضای نیازهای روانی و جنسی ) • -3تجربه همسرشدن /پدرومادرشدن نوعی کمال شخصیت است • -4فداکاری برای همسر و فرزند حرکت از خودمیان بینی بسوی میان واگرایی است • /46نتایج برگزاری مراسم ازدواج را بنویسید؟ • -1آماده سازی روانی زوجین برای شروع زندگی مشترک • حضور دیگران درمراسم باعث میشود :ازدواج را امر مهمی تلقی کنند که افراد زیادی در فراهم کردن شرایط آن یاری کرده اند /رضایت زوجین وافزایش ارزش مثبت خود • -2اعالن عمومی ازدواج که موجب تشویق دیگران به ازدواج می شود وهرگونه شائبه عدم مشروعیت برطرف میگردد • -3تقویت پیوندهای دوستی وخویشاوندی • /47سه امر اقتصادی مهم درخانواده ازدیدگاه اسالم کدامند؟ • /1مهریه (َصُدقه=نشانه راستین بودن عالقه مرد/صداقت درباور)(نحله=هدیه وپیش کشی) /2نفقه /3ارث • /48مهریه باید مالیت داشته باشد یعنی چه؟ • یعنی قابلیت اندازه گیری به مال را داشته باشد مثال نمی توان بال مگس یا اکسیژن هوارا مهریه قرارداد زیرا قابل ارزیابی به مال نیست • /49مهریه باید دارای ابهام نباشد یعنی چه؟ • یعنی مشخص بودن تعداد مقدار و وصف آن مثال نمیتوان یک دانگ از خانه ای نامعلوم را مهریه زن قرارداد • /50حکم حقوقی مهریه غیر منقول چیست ؟ • اگر مهریه مال غیر منقول (خانه/زمین)باشد عالوه بر ثبت دردفتر ازدواج باید دردفتر معامالت ثبت شود • واگرخانه دراجاره باشد زن میتواند اجاره آنرا دریافت کند • /51مهریه عنداالستطاعه چگونه است ؟ • اگر زن بپذیرد که مرد مهریه را عنداالستطاعه بپردازد پرداخت مهریه زمانی برمرد الزم میشود که مرد توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد • /52تاثیرهای روانشناختی مهریه را بنویسید؟ • مهریه موجب تقویت محبت بین زن و مردمیشود نه ایجاد آن • آثار روانشناختی مهریه برزن :زن احساس میکند مرد به او عالقمندست وعالقه اش را عمال نشان داده وحاضرست هزینه اش را بپردازد • آثار روانشناختی مهریه درمرد: • -1از همان ابتدا باید برای ازدواج سرمایه گذاری کند که این موجب رسیدن به بینش عمیق درازدواج میشود • -2هرچه سرمایه گذاری(عاطفی/مادی) بیشتر باشد چشم پوشی ازآن دشوارترست • با توجه به بعد روانشناختی ،توصیه شده مهریه مقداری باشد که فرد نتواندبه آسانی ازآن بگذرد • /53خاستگاه رسم مهریه بنویسید؟ • عوامل فطری وروان شناختی :ازنظراستاد مطهری،مرد درمقابل غریزه جنسی از زن ناتوان ترست این خصوصیت مردرا وادارکرده به زن اظهار نیازکند وبرای جلب رضایتش وبه احترام موافقتش ،هدیه ای نثارش کند • زن فطرتا دریافته که عزت و احترام او به اینست که خودرا رایگان دراختیار مرد قرار ندهد ووقتی تن به ازدواج با مرد میدهد پیشکشی از مرد بعنوان نشانه صداقت دریافت می کند • /54چرا مرد باید مهریه بپردازد؟ • -1به علت تفاوت روانشناختی زن و مرد در عشق ورزی /چون جذابیت ظاهری و روانی زن ازمرد بیشترست مرد بسوی زن کشیده میشود وزن با حیا و خودداری این جاذبه را بیشتر می کند دراین حالت مرد با هدیه ای ،موجبات رضایت زن به پیوند ازدواج را فراهم میکند • -2مهریه پشتوانه اقتصادی مطمئنی برای زنان است تا به ایفای مسئولیتهای خانوادگی بپردازد • /55کارکردهای اجتماعی مهریه کدامند؟تضمین امنیت اقتصادی زن پس از طالق یامرگ شوهر -2افزایش امنیت ازدواج زیرا درمواقع ضروری میتوان بعنوان اهرم فشار علیه شوهر استفاده کرد • /56نفقه را تعریف کنید؟ درچه صورت زن مستحق نفقه نیست؟ • همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن ازقبیل مسکن،پوشاک ،غذا ،اثاث منزل وهزینه بهداشت و درمان ویاخادم درصورت عادت یا احتیاج (بدلیل نقص یا بیماری) • اگرزن بدون مانع مشروع،ازادای وظایف زوجیت امتناع کند و نیازهای مشروع جنسی شوهر را برآورده نسازد مستحق نفقه نیست / 57سلسله مراتب در خانواده را شرح دهید ؟سرپرستی خانواده برعهده کیست -1زن و شوهر درباالترین مراتب خانواده قرار دارند مدیریت والدین درخانواده واقتدار والدین :والدین بیشترین و مهمترین وظایف را برعهده دارند وپیروی از آنها الزم است و نافرمانی فقط درصورت اصرار آنها برگناه و شرک به خدا مجاز می باشدحتی دراینصورت هم برخورد مناسب و مودبانه ضروری است اگر والدین از اقتدار کافی برخوردار نباشند ودر تصمیم گیری ها به خواسته های فرزندان تن دهند خانواده انسجام الزم را از دست می دهد - 2مرد اقتدار بیشتری دارد (الرجال قّو امون علی النساء ) ،مرد نیازهای جسمانی وروانی زن را تامین کند از وی حمایت کند /مرد مقتدر یعنی مرد محکم و امن انسان به جایی تکیه می کند که محکم بوده وسست نباشد پس مرد مقتدر باید محکم باشد اگر مرد تکیه گاه امنی باشد ،زن که ذاتا تکیه خواه است از این تکیه گاه لذت می برد -3فرزندان (چه دختر چه پسر)دریک مرتبه قراردارند سرپرستی خانواده با مرد است واعطای آن به زن مشکل آفرین است زیرا : - 1زن بیشتر از طریق احساسات با مسائل زندگی روبرو میشود ولی در رویارویی با مشکالت عقل و منطق دور از احساس بیشتر بکار می آید -2زن درانجام مسئولیتهای مادری و همسری دچار مشکل میشود - 3تامین مخارج اقتصادی برعهده مرد است وبسیاری از تصمیمات درحوزه سرپرستی بار مالی دارد • /58اجزاء هفتگانه اقتدار مرد کدامند؟ • -۱پوست ضخیم • -2عضالت حجیم • -۳استخوان بندی در مرد محکم • -۴صدای مرد بلند(بم و پرطنین)نشانه تاکید • -۵جرأت و جسارت مرد • -6سرعت • -7شدت • /59مرزها درخانواده را شرح دهید ؟ • مرزها امری روانشناختی است وبه روابط کالمی و غیرکالمی میان افراد و موضوعهای عاطفی مربوط میشود • -1دربرخی خانواده ها مرزها بسیاربسته و خشک وانعطاف ناپذیر است طوری که ارتباط بین زیرمنظومه ها دشوارست • اینان از کمبود حس وفاداری و حمایت رنج می کشند • -2دربرخی مرزهابازو وانعطاف پذیراست ازعوارض آن عدم استقالل فرزندان /60اقسام مرزها درخانواده کدامند؟ -1مرزهای درون خانواده : -1بین والدین و فرزندان (زیرمنظومه زن و شوهری) :مرزانعطاف پذیر(باز) داشتن اتاق مستقل /عدم ورود اعضای دیگر خانواده بدون اجازه به حریم آنان -2مرزبین فرزندان دختر و پسر (زیرمنظومه های فرزندان دختر و پسر) :ضرورت فضای خصوصی برای دختر بیشترست زیرا شرایط آن دربیرون خانواده کمترست /دختران و پسران اتاق جدا داشته باشند -3مرز بین دوپسر یا دودختر :محدودیتهای کمتر از مرز بین دختر و پسر است رازداری درخانواده بخش دیگری از مرزهای درون خانواده است که دو دسته اند: -1مسائل مربوط به روابط خصوصی زن و شوهر باید در محدوده منظومه زن و شوهری باقی بماند -2اسرار مربوط به عیوب زن و شوهر و فرزندان نباید به خارج خانواده منتقل شود که این غیبت است و ممنوع خود خانواده هم باید عاری از بیان و شنیدن عیوب و اسرار دیگران باشد -3عدم افشای ویژگی های مثبت افراد به بیرون خانواده که موجب بروز حسادت شود • -2مرز خانواده و اجتماع(مرزبین کل خانواده و بیرون آن):کامال باز یا کامال بسته نیست • خروج زن از خانه با هماهنگی شوهر /کنترل رفت وآمد فرزندان توسط پدر تا سن بلوغ • مراقبت پدر از عدم ورود افراد غیرقابل اعتماد به خانواده • به منظور آمادگی روانی اهل خانه ،نباید سرزده وارد خانه شد حتی ورود به خانه فرزند یا پدرو مادر با اجازه باشد • -3مرزها درروابط جنسی : • حدود لذتهای جنسی استفاده از همسر قانونی است و خروج ازاین محدوده تعدی بشمار میرود • آثار زنا :ازبین رفتن نورچهره /کوتاهی عمر/بروزفقر/خشم خدا • /61راهکارهای اسالم برای کارآیی ورشد مطلوب خانواده کدامند؟ • -1همانندی نگرشهای دینی زن و شوهر • -1آثاراعتقاد به خدا :آرامش /دربرخورد با اعضای خانواده بدنبال رضایت خداست اعتقاد به عدالت خدامهار رفتاری اعضای خانواده است زیرا نیاز به داور بیرونی ندارند عطوفت و رحمت اعضای خانواده شعبه ای از تجلی رحمت خداست • توکل برخدا شرایط مادی خارجی وشرایط روانی درونی (تقویت اراده وتاثیر کمتر عوامل مخل روانی مانند ترس غم اضطراب ) • را فراهم میکند واین موجب رویارویی بهتر با مسائل زندگی میشود • تسلیم و رضا به مقدرات الهی باعث میشود که مشکالت را مثبت و تکامل بخش تلقی کنندزیرا خدا به مصالح انسان آگاهترست • -2اعتقاد به رسالت و امامت :الگوگیری از اولیای دین درزندگی خانوادگی • -3آثاراعتقاد به معاد : • -معنابخشی به زندگی زیرا بی هدفی باعث نگرانی و اضطراب میشود وخانواده ها دراثر بی هدفی براحتی ازهم جدا میشوند • -پاداش اخروی انگیزه بخش است • -مقابله با مشکالت /نقش مهارکننده و بازدارندگی از بدرفتاری • -2توصیه های اخالقی : • -صداقت :یعنی انگیزه فرد مغایر با گفتار و رفتارش نباشد/با صراحت و روراستی صحبت کند/ • هماهنگی کالم با زبان بدن (آهنگ صدا/وضعیت بدنی نسبت بهم/تماسهای چشمی/حرکت بدن)وانگیزه وحاالت ناهشیار • اگر درارتباط(کالمی یا بدنی)صداقت نباشد ارتباط متعارض و دوسطحی برقرار میشود • دراین حالت مخاطب گاهی به کالم و رفتار او توجه میکند واز انگیزه غفلت میکند ولی وقتی انگیزه اورا فهمید در واکنش به رفتار و گفتار های بعدی او سردرگم میشود • گاهی به انگیزه های احتمالی او توجه میکند و به واکنش نامناسب دست میزند • عدم صداقت درزن و شوهر باعث بی اعتمادی و بدبینی میشود • -خوش بینی وگمان نیکو نسبت بهم-/قناعت /صبر/سخاوت وگشاده دستی • -3آموزه های رفتاری اسالم برای کارآیی مطلوب خانواده: • روابط کالمی /روابط غیرکالمی /آراستگی محیط خانه /همکاری درامورخانه/عبادت در خانواده • /62سازگاری وتطابق اولیه زن و شوهر چگونه ممکن است ؟ • -1توجه به تفاوت روانی زن و مرد :مرد زن را باهمه ویژگیهای مخصوص او بپذیرد ودربرخی ابعاد خودرا با او هماهنگ کند • توجه به ویژگیهای طرف مقابل ،به سازگاری آنها بسیار کمک می کند • پذیرش همسر بهمان صورتی که هست /فعال کردن وجوه مثبت دیگری واصالح تدریجی جنبه های منفی شخصیت همسر • -2زن ،ریحانه است وقهرمان نیست (فان المراة ریحانة ولیست بقهرمانه ) • ریحانة =به معنی لطافت ،آسیب پذیری ،عاطفی واحساسی بودن زن /نفی قهرمان =سرخدمتگذارخانه،مدیریت ،دلیری،پهلوانی ،استواری • /63استمرار روابط مطلوب زن و شوهر را شرح دهید ؟ • -1مالک مطلوبیت روابط زن و شوهر ،معاشرت به معروف است (وعاشروهن بالمعروف) • معروف=رفتاری که درهرجامعه پذیرفته شده و با شریعت سازگار باشد • -2مسئولیتهای مرد :تامین شرایط اقتصادی ،نیازهای عاطفی،احترام و بزرگداشت زن ،مصاحبت نیکو،مدارا و مسامحه در اختالفات ،عفوو گذشت نسبت به رفتار نامناسب زن ، • -3روشهای اولیای دین برای تشویق مردها به رفتار مناسب با همسر: • امانت بودن زن نزد مرد /قدرت بدنی کمتر زن /رفتار مناسب باعث خوشی زندگی وطوالنی شدن عمر میشود/ • نشانگر درجه ایمان (هرکس با همسرش خوشرفتارتر باشد ،درجه ایمان باالتری دارد) • -4اساسی ترین وظیفه زن :تامین نیازهای عاطفی و جنسی همسر که معادل دشوارترین تکلیف دینی مرد (جهاد)است • وظایف زن:ابراز عشق و محبت به همسر/پیرو و همراه همسر درچارچوب شرع و امور پسندیده جامعه /جلب رضایت همسر در همه جوانب درحد توان /صبر در مشکالت /تحمیل نکردن رفتارهایی به شوهر/همراهی با شوهر در مشکالت / • /64عوامل موثر برتعارضها و اختالفهای خانوادگی را نام ببرید؟ • /1عوامل شناختی وهوش زوجین:عدم پختگی وکم سن وسالی زن ومرد –تفاوت زیاد بهره هوشی- • در روابط کالمی(:با کنایه سخن گفتن –واژه مبهم این آن چیز-)- ارتباط دوسطحی –استفاده کمتراز الفاظ قدرشناسی • درروابط غیرکالمی:خودبرتربینی وتکبر وخودمحوری • عدم ارضای نیازهای جنسی به علت :ناتوانی بی میلی یا سردمزاجی • عوارض برآورده نشده نیازهای جنسی :ایرادگیری –قهرطوالنی- پرخاشگری-کوبیدن یکدیگر-تهدید به جدایی-ابراز خستگی و تمارض • /2عوامل اجتماعی فرهنگی :تفاوتهای فرهنگی زوجین /دخالتهای دیگران / • آثارجامعه صنعتی وشهری- :دورشدن از خانواده های اصلی و حمایت آنها/اختالف بسیار درتحصیالت / • -تاثیر بسیار شدید محیط اجتماعی برخانواده =افراد درمعاشرت با دیگران هشیارانه یا بطور ناهشیار ،ویژگیهای شناختی و عاطفی و رفتاری دیگران را درخود جای داده و با آنها همانندسازی می کنند مثال از معاشرت با نادان و کم خرد بزهکار نهی شده است • -آثار منفی تلویزیون :خانواده های کم درآمد وکم سواد بیشتر استفاده می کنند /باعث کاهش ارتباطات و تعامالت میشود • تفاوت زندگی خانوادگی نمایش داده شده با سنتهای خانوادگی،که این باعث بروز اختالفات میشود /3عوامل اقتصادی : -1فقر بیکاری -2/بی نیازی مستانه وغوطه ور شدن درمادیات باعث رفتاربرتری طلبانه میشود / /4عوامل جسمانی و بدنی :نازایی /ویژگی های ظاهری وزیبا شناختی /اعتیاد /5عوامل دینی :آزار والدین /نسبت ناروای بی عفتی به زن/شراب خواری/ترک وظایف دینی /غیبت /جادوگری /فالگیری • /65راههای پیشگیری از اختالفهای خانوادگی چیست؟ • -1توجه به گزینش همسر • -2آموزش زوجین :راهبرد حل مسائل خانوادگی شامل مراحل زیر : • بیان اهداف وارزشها وانتظارات زوجین برای یکدیگروتعدیل آنها/آموزش ارتباط ومهارت گوش دان /آموزش مهارتهای مذاکره • فنون تنظیم وقت بویژه برای زوجین هردو شاغل /فنون کنترل فشار روانی • -3آموزش رفتارهای دینی -4رعایت حدود ومرزها در خانواده -5 اصل مشورت • /66راهکارهای حل اختالفات خانوادگی کدامند؟ • -1پذیرش سلسله مراتب خانواده: • -اگرمورد اختالف :خروج زن از خانه بی اجازه شوهرباشددراینصورت مناسبتریت راه=پیروی از شوهر • درانتخاب محل سکونت درمشورت با کودکان توافق حاصل نشود=نظر شوهر مقدم است زیرا هزینه برست و مرد متکفل هزینه های اقتصادی خانه است • -درالگویی از روابط والدین و فرزندان :فرزندان ،والدین را بیشتر خدمتکار می پندارند نه دارای اقتدار • وازروی توقع و طلبکارانه با آنان برخورد می کنند درصورتی که فرزندان درهر سن وجایگاه اجتماعی که باشند باید برای دیدگاههای والدین ارزش قائل شوند واز آنان پیروی کنند مگر مخالف شرع یا عرف باشد • -2حل مشکالت عاطفی وجنسی : • -رفتارهای نامناسب (پرخاشگری کالمی وغیرکالمی )باعث سردی عاطفی میگردد راه حل این مشکل: • -مرد :با همسرش مدارا کند /توجه به این نکته که زن دردست مرد امانت است وبدرفتاری موجب خشم خداست مانع بدرفتاری مرد میشود/درمسائل جنسی فقط به فکر ارضای نیازهای خود نباشد • زن :مسائل اختالفی تا کش ندهند وحتی به روز بعد کشیده نشود /مهار خود دربرابر رفتار بد شوهر /پذیرش عذرخواهی همسر /همراهی با شوهر در مسائل جنسی • -3مشاوره وحکمیت (دوداور از بستگان زوجین زیرااز وضعیت روانی وشرایط زندگی آنها آگاهترند ومایه دلگرمی آنان میشوند) -4جدایی وطالق • /67نشوز وشقاق را تعریف کنید ؟ • نشوز –شقاق(قهر-دشمنی زوجین) =خودداری از ایفای وظایف همسری • نشوز زن:ترک وظایف همسرداری =خودداری از برآوردن نیازهای عاطفی و جنسی مرد • آماده نکردن زمینه مناسب برای روابط عاطفی وجنسی (رهاکردن آرایش/خروج بی اجازه از منزل/تغییر در گفتار و رفتار مانند تندی وبدزبانی وچهره درهم کشیدن ) • /68شیوه سه مرحله ای قرآن برای حل مشکل نشوززن را بنویسید؟ • به ترتیب :نصیحت زن/دوری از بسترحداکثرسه روز/ • تنبیه به قصد اصالح رفتار زن -خفیف و بازدارنده درواقع تنبه و یادآوری نه آزاررسانی مانند شوکی زن را به مشکل خانوادگی آگاه می کند -واکنش عاطفی منفی وشدید مرد به رفتارزن- پیامبر(ص):چگونه شما مردان همسرانتان را می زنید و سپس اورا درآغوش می گیرید و شرم نمی کنید • تنبیه فقط مرد میتواند بکار گیردواین به علت لزوم اقتدارمثبت مرد در خانواده است زنان باید از شیوه های عاطفی برای اصالح رفتار مرد استفاده کنند • /69شیوه حل مشکل نشوز مرد چیست؟ نصیحت /مشاور خانواده /مراجع قانونی • توصیه قرآن:مصالحه زن ومرد –بیان توقعات از هم وتعدیل آن • /70مهمترین راهبردهای سالمتی و کارکرد مناسب خانواده از دیدگاه اسالم کدامند؟-1باورهای دینی پایدار • -2عدالت محوری(در همه امور مادی و عاطفی )=رعایت حقوق اعضای خانواده ودوری از کوتاهی نسبت به آنها • -3مدارا =فرد درشرایطی که حق با اوست با نرمی و مالیمت برخورد می کند (نوعی گذشت) • نمونه های مدارا:تحمل کژخلقی همسر/چشم پوشی از رفتار نامعقول/دوری از آزار زن /کمک به همسر در خانه • /71پدیده خشونت خانگی رابراساس نظریه یادگیری اجتماعی تبیین نمایید ؟ • کودکان الگوهای رفتاری وشیوه های اعمال خشونت خانگی را از والدین می آموزند ودرآینده ازاین الگوها پیروی می کنند • زنانی که از والدین خودبدرفتاری دیده اند وقتی با خشونت شوهران خودمواجه میشوند نقش قربانی رابازی می کنند وبه زندگی با آنان ادامه می دهند • /72پدیده خشونت خانگی رابراساس نظریه کنترل اجتماعی تبیین نمایید ؟ • فقدان یا ضعف کنترل فرد به وسیله نیروهای درونی وبیرونی (باورهای دینی/وجدان اخالقی/تعهددربرابر دیگران) • باعث خشونت خنگی میشود • /73آیا خشونت شوهربرضد همسر پدیده ای خاص طبقه پایین جامعه است یا فراطبقه ای ؟ • فراطبقه ای –مردان طبقات پایین جامعه معموال با ضربه زدن به صورت اعمال خشونت می کنند که آثارش قابل رویت است • اما مردان طبقات متوسط وباالی جامعه به دیگر اجزای بدن ضربه می زنند • -زنان طبقات متوسط یا باالی جامعه جریان خشونت را کمتر به پلیس گزارش می دهند • /74مهمترین دالیل زنان برای ادامه زندگی با شوهران بدرفتار کدامند؟ • -1فقدان پناهگاه -2فقدان امکانات مراقبت از فرزندان -3ترس از رویارویی با مشکالت اجتماعی • -4مصون ماندن از سرزنش اجتماعی