دانلود پاورپوینت آراء و فلسفه ی تربیتی امام محمد غزالی

آراء و فلسفه ی تربیتی امام محمد غزالی اندیشه های فلسفی غزالی غزالی با اعتقاد به وجود خدا به عنوان غایت نهایی عالم و عدم اهمیت به دنیای ظاهر در مسلک نوافالطونیان قرار میگیرد .در نظر پیروان این مکتب و از جمله غزالی از دنیای واقعی هیچ امری بر نمی خیزد و فقط ((دنیای دیگر)) است که ارزش دلبستن .دارد مابعدالطبیعه نوافالطونیان با نوعی ((تثلیث مقدس)) آغاز میشود که عبارتست از واحد ،روح و نفس .این سه مرتبه با هم برابر نیست ،بلکه مقام واحد از همه باالتر است ،پس از آن روح و سپس نفس قرار دارد . غزالی معتقد است که حس و عقل توانایی تبیین حقیقت نهایی را ندارند و عقل قادر مطلق در حل مسائل مابعدالطبیعی نیست .وی با اصالت دادن به اراده ایمانی باالتر از حس و عقل ،شناخت حقیقت را از این طریق مردود دانست و مدعی شد از آنجا که حقیقت نهایی ،ملکوتی است و نه زمینی بنابراین تنها از طریق اصالت اراده ایمانی و جان سپردن به قرآن و سنت پیامبر است که میتوان به زیبایی و خیراخالقی_معنوی از طریق طی مراتب از محسوسات به .معقوالت و از معقوالت به سوی ربوبیت دست یافت الف .متافیزیک (هستی شناسی) – 1برترین دانش ،شناخت خداوند است و هستی شناسی متکی بر اصول دین اسالم است . .غزالی رویکرد جبرگرایانه داشته است – 2 رویکرد وی تاکید بر تجربه و آگاهی ناشی از آن را دارد (.مراد از – 3 تجربه :تجربه درونی و شخصی) ذات باری تعالی قدیم است و جهان حادث ( .دور تسلسل ممنوع ) – 4 .جهان از سه عالم ملک و جبروت و ملکوت تشکیل شده است – 5 ملک = عالم خلقت و شهادت (محسوسات) ملکوت = عالم قدس (جایگاه فرشتگان ) جبروت = میان عالم ملک و ملکوت است .که نه مادی محض است و نه معنوی صرف – 6غزالی جهان را برترین جهان ممکن میداند و برای اثبات آن از برهان انی و لمی استفاده میکند . برهان انی = تکیه بر شگفتیهای آفرینش و گوشزد بر انسان از آن جهت که .تمام مخلوقات فناپذیرند .برهان لمی = نشان دادن برتر بودن و احسن بودن خدا از راه احسن انسان شناسی .1انسان از تن و نفس (جسم و روح)تشکیل شده و تن تابع نفس است . انسان دارای دو نوع حواس است ؛حواس ظاهری و حواس 2 . .باطنی .تاکید بر خودشناسی 3 . اصل است .دو روش رسیدن به میانه ))میانه روی(( 4 . .روی ،کمال فطری (مختص انبیاء) و ریاضت و مجاهدت است .انسان دارای استعدادهای ذاتی متفاوت است 5 . ب .مبانی معرفت شناسی – 1غزالی از ابزار معرفت ،منطق منشا دانش و ماهیت معرفت و انواع آن سخن میگوید . .علم به دوقسمت ((تصور)) و ((تصدیق)) تقسیم میشود – 2 .تصور = علمی که با الفاظ مفرده قابل تفهیم باشد .مانند درخت تصدیق = علمی که تنها به وسیله ی جمله قابل بیان باشد .مانند خورشید زرد رنگ است . :اعتقادات فالسفه به قانون علیت – 3 اوال :رابطه ی علت و معلول رابطه ای ضوری و واجب است ،یعنی هرجا علتی هست .لزوما معلولی نیز وجود دارد و بالعکس غزالی این دو نظریه را رد میکند ؛ در مورد اولی ،معتقد است که هیچگونه الزامی بین علت و معلول .وجود ندارد .مثال:ممکن است آتش باشد اما نسوزاند در مورد دومی ،رابطه ی علت و معلول یک به یک نیست :یک پدیده .ممکن است چند علت مثبت و منفی داشته باشد راه کسب معرفت = یک :آموزش به کمک معلم و بوسیله ی – 4 عقل .دو :حواس .سه :آموزش ربانی و شهودی (بی واسطه و .مستقیم)  – 5انواع معرفت :حسی ،عقلی و ذوقی . معرفت حسی و عقلی = بوسیله حواس ظاهری و باطنی صورت میگیرد .بر اثر آن ،مشهودات (عادات و رسوم) و مقبوالت (خبر از بزرگان و دانشمندان) و معقوالت و .محسوسات کسب میشوند معرفت ذوقی و کشفی = توسط علم حصولی به دست می آید . ج .ارزش شناسی ارزش شناسی در نظر غزالی مانند افالطون و ارسطو عبارتست از اعتدال و میانه روی قوایی که در وجود آدمی میباشد و این قوا باید در خدمت عقل و شرع آدمی باشد تا .او را به کمال حکمت برساند آرای تربیتی غزالی – 1پیروی از پیامبر و اندوختن علم و دانش فریضه و واجب است . .پرورش امری تدریجی ،پیوسته و مستمر است – 2 تعلیم و تربیت جنبه سلبی و ایجابی دارد و آن عبارتست از تهذیب – 3 .دل از اخالق مذموم و ارشاد به اخالق نیکو و سعادت آفرین تربیت امری ضروری و شدنی است و آدمی تا تربیت نشود ،انسان – 4 .نشده است .تربیت واکنش متقابل بین مربی و متربی است – 5  – 6آموختنی ها به دو دسته تقسیم میشوند : یک :آموختنی هایی که با دل صورت میگیرد (علم به احوال و اعتقادات) دو :علم جوارح (عمل کردنی و عمل نکردنی) تاکید بر ایجاد عادات نیکو در کودکان (با استفاده از – 7 ریاضت و تکلف ورسوخ پیدا کردن آن به تدریج در ذات و اصول تربیتی از دیدگاه غزالی – 1اصل کرامت ذاتی انسان = زیر ساختی ترین اصل آموزش و پرورش اسالمی است .شامل جهان بینی و رویکرد عرفانی غزالی در انسان شناسی میشود . اصل فعالیت = فراگیر باید در فرایند یادگیری شرکت فعال داشته – 2 .باشد و از حالت انفعال در آید اصل مالزمت = همیشه به یاد خداوند باشد و خدا را هیچگاه فراموش – 3 .نکند .بنابراین متربی پیوسته خود را در معرض آموزش قرار میدهد  – 4اصل مخالفت = آدمی باید به آنچه او را از یاد خدا دور میکند و همچنین به هوا و هوس پشت کند . اصل موافقت = خلق به چهار نوع تقسیم میشوند ؛ – 5 .درجه ی اول = فردی که هنوز به بد و نیک عادت نکرده است (ساده دل) درجه ی دوم = کسی که هنوز به چیزی بد عادت نکرده ولی تابع شهوت .و غضب است و میداند که آنها نیز ناشایست هستند درجه ی سوم = کسی که به خوی بد عادت کرده ولی نمیداند ناشایست .است .کار وی بسیار دشوار است درجه ی چهارم = فردی که فساد انجام میدهد و میپندارد که آن کاری عالج .ناپذیر باشد مگر آنکه سعادتی آسمانی در رسد اصل تفرد = تفاوتهای فردی ،امری تکوینی و الزمه ی زندگی اجتماعی – 6 .است – 7اصل تدریج = تکوین هستی و آفرینش انسان و تشریع شرایع ،همگی براین اصل است .همه سعادت ها اعمال خیر است به تکلف و ثمره ی آن صفت خیر در دل است . اصل پیرایش محیط = غزالی کودک را پاک فطرت میداند و قرار – 8 گرفتن وی در محیط آلوده باعث اثر بخشی بر او میشود و کودک را باید از .این محیط دور کرد مهمترین اصل = تقدم تزکیه بر تعلیم و – 9 اصل تاثیر متقابل اندیشه و رفتار (باطن و ظاهر) بر یکدیگر میباشد رسالت مدرسه :عبادات و طاعات بر سه دسته تقسیم میشوند طاعات و عباراتی که به انسان تعلق ندارند و تنها در عامل آن عبادات اثر میگذارد1... . .کارهایی که متعلق به مردم باشد و نتایج آنها بر مردم هموار گردد2... عباداتی که متعلق به انسانهاست و باعث کمال او میشود مانند معلمی و تدریس3... . هدف مدرسه = معتدل ساختن تمایالت نفسانی و به کنترل در آوردن آنها .توسط عقل برای انسان و قرب الهی پرورش از دیدگاه غزالی ذکر کردیم که پرورش از دیدگاه غزالی دارای دو عامل سلب و ایجاب است .یعنی ؛پاک کردن دل از اخالق ناپسند و ارشاد به اخالق نیکو .و .اینکه پرورش به معنای اصالح است نه تغییر .محور اصلی پرورش = سیر روح و باطن انسان به سوی حق .هدف نهایی = وصول به انس وقرب الهی .سالمت جسم و تن مقدمه ایست بر پرورش نفس و روان وظایف معلم و متعلم از دیدگاه غزالی :وظایف معلم ) 1مهر ورزیدن به فراگیران . .اقتدا کردن به پیامبر و عدم دریافت مزدی در قبال آموزش ) 2 .عدم کاستن از ارشاد و پند فراگیران ) 3 .دور کردن فراگیران از خوی ناپسند ) 4 .عدم جلوه گری نادرست علوم مختلف در نگاه فراگیران ) 5  .آموزش دادن به فراگیر در صورت فهم او ) 6 ) 7آموزش مطالب آشکار و مناسب به فراگیران ضعیف . .عمل معلم به علم خود ) 8  :وظایف متعلم ) 1جان را از اخالق زشت و ویژگیهای ناپسند پاکیزه دارد. .کم کردن پرداختن به امور دنیایی ) 2 .بر معلم بزرگی نفروشد و زمام امر را یکجا بدو واگذارد ) 3 .پرهیز از پرداختن به اختالفات مردم ) 4 یادگرفتن تمام علوم محمود و پسندیده جهت شناسایی ) 5 .غایت  ) 6عدم یادگیری علوم به یکباره (رعایت ترتیب) علم را نصفه و ناتمام رها نشود .زیرا برخی دانشها مقدمه و ) 7 .راه وصول به برخی دیگرند .شناسایی مالک اشرف بودن علوم (مهم بودن) ) 8 .هدف از آموزش = تحلیه باطن و آراستن آن به فضایل ) 9 آشنا بودن به علوم جهت رسیدن به مقصد و الویت بندی کردن ) 10 .آن روش تربیتی آموزش = این روش راهی برای افزایش بضاعت علمی و بالندگی1... در فرد بوده و ارزش آموزشی آن در سطوح باالتر وعالی بیشتر .است ...2عمل به ضد یا تحمیل نفس = معرفت و عاطفه و رفتار مطلوب ،بر نفس متربی تحمیل میشود و وضعیت مطلوب جانشین وضعیت موجود میشود . ...3دفع افسد به فاسد = مبتنی بر اصال تدریج است .طی چندین مرحله رفتار و اعمال متربی اصالح میشود . ...4امر به معروف و نهی از منکر . مشاهده و تفکر = یکی از روشهای رشد شناختی5... .انسان تفکر است نقد و ارزیابی آرای تربیتی غزالی فالسفه ی قبل خود را سخت مورد انتقاد قرار داده است و ادعا1... میکند که برهان فلسفی ،هیچ چیز را اثبات نمیکند ،اما اشکال او در اینجاست .که وی مجبور شده است این مطلب را با برهان فلسفی اثبات کند ...2غزالی در بسیاری از موارد آرای فیلسوفان مسلمان را مورد انتقاد قرار داده است . در جای دیگر آرای فیلسوفان دیگر را به معنی مصطلح خود اسالمی نیستند را مورد پذیزپرش قرار میدهد .مثال نظریه اعتدال قوای افالطون را میپذیرد و .از آن در نظریاتش استفاده میکند ...3اشکال دیگر او ،دارا بودن تعصب دینی است ،او اعتقاد داشت که حقیقت فقط وجود باری تعالی است و عالم از ازل تا ابد در فناست . درست است که خداوند عالم را آفریده اما غایت خداوند از خلق آن ، توجه انسان به عالم در جهت شناسایی قدرت و عظمت اوست .در .واقع تا عالم نباشد ،درک خداوند مشکل است نظریات غزالی در خصوص اثبات نفس ،تزلزل پذیر است .زیرا4... اثبات نفس را بی نیاز میداند اما برای اثبات آن از برهانهای بوعلی .سینا (دالیل عقلی و شرعی) استفاده میکند ...5غزالی طریقه حدوث عالم را به نقشه ی یک مهندس تشبیه کرده است و این درست نیست .مهندس با استفاده از دیدن نمونه و با نقص نقشه میکشد و نیازمند یادگیری علم مخصوص است و مهندس ناقص است .درصورتیکه خداوند کامل است و بدون طرح قبلی ،جهان را خلق کرده است . مهمترین اشکالی که میتوان بر فلسفه غزالی وارد کرد ،نفی6... .رابطه ی بین علت و معلول بین پدیده هاست در مورد اولی ،معتقد است که هیچگونه الزامی بین علت و معلول وجود ندارد .مثال:ممکن است آتش باشد اما .نسوزاند در مورد دومی ،رابطه ی علت و معلول یک به یک نیست :یک .پدیده ممکن است چند علت مثبت و منفی داشته باشد تک بعدی بودن او در حوزه ی تعلیم و تربیت است :اوال به7... .عادت دادن و تلقین تاکید زیادی دارد ثانیا بر تسلط و اقتدار معلم در قالب سندیت معتقد است یعنی به عالیق و نیازهای متربی توجه نمیشود