دانلود پاورپوینت اصول شش گانه زندگی سالم در طب سنتی ایران

اصول شش گانه زندگی سالم در طب سنتی ایران سته ضروريه سید اسماعیل جرجانی(خفي عاليي): ببايد دانستن كه اسباب تندرستي وببماري شش نوع است وطبيب « اسباب السته» گويند و آن عبارت است از: آب و هوا 2 خوردني ها آشاميدنيها اعراض نفساني حركت و سكون استفراغ و احتباس خواب و بيداري هوا مزاج ان گرم و تر 3 ‏dr hajiheydari اهمیت وویژگیهای هوا یکی از ارکان تشکیل دهنده بدن ازسایر اسباب به بدن نزدیکتر و تن به او محتاجتر مرکب روح ترویح واعتدال روح نفوذ سریع به ودفع سریع از بدن درمقایسه با مزاج روح وحرارت غریزی سخت سرد است 4 ‏dr hajiheydari از این سببها هیج به مردم نزدیک تر وبا او مالزم تر وتن بدان محتاج تر از هوا نیست. سید اسماعیل جرجانی 5 ‏dr hajiheydari هوای سرد با تندرستی موافق تر است 6 ‏dr hajiheydari االهویه نواحي :هفت اقلیم از استوا تا عرض 53درجه کدام اقلیم معتدل تر؟ بادها: خشك، جنوب گرم و تر ،شمال سرد و صبا (مشرق) و دبور (مغرب)معتدل 7 ‏dr hajiheydari فصل بهار: • اکثراطباء فصل ربیع را معتدلترین فصلهامی دانند هم اندر سرما و گرما و هم اندر خشکی وتری .در این فصل ،آدمی از جو سرمای زمستان به هوای معتدل بهار منتقل می شود و لذا باید متوجه این تغییرات جوی باشد بویژه اینکه بعداز بهار ،فصل تابستان در راه است. 8 ‏dr hajiheydari جناب شیخ الرئیس در قانون : • « هنگامی که (ربیع ) بر مزاج جبلی خود باشد افضل فصول است به این علت که مناسب مزاج دم و روح است .طبیعت فصل ربیع معتدل اما میل به حرارت لطیفیه و رطوبت طبیعیه دارد .این فصل، محّم ر لون است به جهت آنکه خون را به اعتدال بسوی پوست جذب می کند اما مانند هوای تابستان محلل نیست .بهار امراض مزمنه را به تهییج وا می دارد به این بیان که اخالط راکد را جاری کرده و سیالن می دهد ...و چیزی جز همانند فصد و استفراغ و تقلیل از طعام و تکثیر شراب ،موجب خالصی از امراض این فصل نیست » . 9 ‏dr hajiheydari تدابیر این فصل از دیدگاه شیخ الرئیس در قانون : • • • • • • • « در اوایل فصل بهار به فصد واسهال و بویژه قی کردن مبادرت نماید. باید از انواع گوشت و نوشیدنی هایی که گرمی بخش و بسیار مرطب هستند ،دوری جست . غذا باید لطیف باشد ورزش باید بطور معتدل و بیشتر از ورزش در ایام تابستان انجام گیرد بدن را نباید با طعام انباشت ،بلکه غذا را کم و سبک تناول کرد نوشیدنی ها و ربهای فرونشاننده گرما ،خوب و پسندیده است باید از غذاهای گرم و تلخ و تند و شور پرهیز بعمل آید ». 10 ‏dr hajiheydari جناب سید اسماعیل جرجانی : • « اما اندر فصل بهار مادتها که اندر زمستان اندر تن گرد آمده باشد و فسرده ،پیش از آنکه حرارت بهار آنرا بجنباندو حرارت تابستان آنرا متخلخل کند و بگدازد و همه رگها و اندامها از آن پر کند ،کم باید کرد از دو وجه : یکی آنکه طعام ،کمتر و لطیفتر و سبکتر خورند معده را از طعام لطیف نیز پر نکنند . • هر بامداد پیش از طعام اندکی ریاضت باید کرد . • طعام گرم وتر چون رشته و تتماج و گوشت بسیار و از شراب و از طعامهای تلخ و شور و تیز ،پرهیز کنند. • [بالجمله] گرمی ها کمتر باید خورد و شربتهای خنک چون شراب غوره و شراب انار و سکنجبین بکار باید داشت . و دوم آنکه استفراغ کنند تا ماده کمتر شود و اولی تر استفراغ اندر فصل بهار ،استفراغ خون باشد » . 11 ‏dr hajiheydari فصل تابستان : • • • • • در واقع تدبیر فصل تابستان را باید از فصل بهار آغاز کرد. طبیعت این فصل ،گرم و خشک است چون آفتاب به سمت الرأس به غایت نزدیک است . بخاطر طبیعتش ،تحلیل برنده اخالط و تضعیف کننده قوا و افعال طبیعیه به سبب افراط تحلیل است دم وبلغم را تقلیل داده و صفرا را تکثیر نماید ولذا اختیار اغذیه بارده معتدله در آن ،واجب است . فصل تابستان ،مالیم مزاج پیران ،بلغمی مزاجان و مرطوبان است زیرا هوای تابستان ، رطوبات را تحلیل می دهد و تعدیل برودت می نماید. 12 ‏dr hajiheydari dr hajiheydari 13 جناب شیخ الرئیس : • « بهتر است که در فصل تابستان خوراک و نوشیدنی ها کمتر باشد و ورزش نیز کاهش یابد ،آرامش و استراحت و فرونشاننده های گرما الزم است و اگر میسر بود قی کردن نیز مناسب می باشد و قرار گرفتن در خانه و در سایه بسیار شایسته است » 14 ‏dr hajiheydari فصل خریف : • بعضی از اطبا را اعتقاد بر این است که پاییز دومین فصل معتدل سال است اما بعضی دیگر مزاج این فصل را سرد و خشک می دانند .اما قول به صواب گویا اینگونه باشد که چون در این فصل نزدیکی و دوری آفتاب از سمت الرأس همانند فصل بهار است ،طبع فصل خزان اندر سرما و گرما معتدل ولی در تری و خشکی همانند بهار به اعتدال نیست چون آفتاب تابستان هوا را کامال خشک نموده و اسباب تری در این فصل چندان هویدا نباشد . 15 ‏dr hajiheydari جناب شیخ الرئیس : • • • • • • • • • در موسم پاییز ،بویژه در پاییزی که هوا متغیر است ،باید بهداشت را بسیار مراعات نمود . خنک کننده ها را بطور کلی کنار گذاشت از جماع کردن پرهیز کرد آب سرد زیاد نخورد و بر سر نریخت . در این فصل نباید در جایی خوابید که بدن در اثر سرما به لرزش درآید نباید با شکم سیر و ماالمال خوابید از گرمای نیمروزی و سرمای بامدادان باید پرهیز کرد و شبها و بامدادان سر را از سرما پوشاند در این فصل باید از میوه های موسمی تا حد امکان دوری جست و زیاد نخورد وقتی شب وروز برابر می شوند ،باید به بیرون راندن مواد زایدتن پرداخت تا در زمستان گرد هم نیایند ،قی کردن را در پاییز مطلوب نداسته اند زیرا این عمل تب را بدنبال خواهد داشت » 16 ‏dr hajiheydari dr hajiheydari 17 فصل زمستان : • در این فصل آفتاب از سمت الرأس به غایت دور شده است ولذا هوا سرد است و به سبب بسیاری باران هوا تر است . • با توجه به اینکه فصل زمستان تقریبا عکس تابستان است تغذیه در آنهم عکس تغذیه در تابستان است یعنی در زمستان غذایی باید تناول شود که گرمی می بخشند و نباید از غذاهایی مانند دانه ها و بقوالت که به لحاظ مواد غذایی ضعیف هستند ، خورد بلکه غذای زمستانی باید تغذیه دهنده تر از حبوبات و واجد ارزش غذایی بیشتری باشد 18 ‏dr hajiheydari شیخ الرئیس : • این فصل ،بعلت هوای سرد در زمستان بدن باید فعالیت زیاد داشته باشد و غذای زیادی به آن برسد ، اگر زمستان جنوبی باشد ،باید ورزش زیاد و غذا کمتر باشد. • نان گندم زمستانی باید قوی تر و پرمغزتر از نان گندم تابستانی باشد و همچنین لحوم و اطعمه بریان و امثال آنها. • سبزیهایی مانند سلمه و خرفه و بقله یمانی و کاسنی برای زمستان نباید مصرف شود و بجای آن سبزیهایی مانند کلم و گل کلم و سلق و کرفس الزم است . 19 ‏dr hajiheydari خوردنی ها و آشامید نی ها 20 ‏dr hajiheydari فلینظر االنسان الی طعامه(عبس)24 :هضم پذیری لطيف ،كثيف ،معتدل :مقدار اخالط حاصله(غذائیت) كثير الغذاء ،قليل الغذاء ،متوسط الغذا :کیفیت(نسبت) اخالط حاصله صالح الكيموس ،فاسد(ردي) الكيموس 21 ‏dr hajiheydari dr hajiheydari 23 طف ل ي طف ل ي طف ل ي وس صا لحالكي م وس صا لحالكي م وس صا لحالكي م كثي رالغذاء قلي لالغ ذاء ط غذاء متوسال ت ممرغن ي مبرش زر دهت خ و ا ن ار سيبكاه ن انگن دمجيد ك ثيف ك ثيف ك ثيف وس صا لحالكي م وس صا لحالكي م وس صا لحالكي م كثي رالغذاء قلي لالغ ذاء ط غذاء متوسال رغ نيمرو تخمم پنيرتازه تگوسا ل ه ش گو م عتدل م عتدل م عتدل وس صا لحالكي م وس صا لحالكي م وس صا لحالكي م كثي رالغذاء قلي لالغ ذاء ط غذاء متوسال ت ره 24گوشب ‏dr hajiheydari شلغم شر ه ت تچ گوش ب لطيف لطيف لطيف د الكيموس فس ا د الكيموس فس ا د الكيموس فس ا كثيرالغذاء قليلالغذاء طالغذاء متوس شحيوان ش تربپياز نانفطيرردي الطبخ كثيف كثيف كثيف د الكيموس فس ا د الكيموس فس ا د الكيموس فس ا كثيرالغذاء قليلالغذاء طالغذاء متوس ت گاو گوش ت قديد گوش كلم معتدل معتدل معتدل د الكيموس فس ا د الكيموس فس ا د الكيموس فس ا كثيرالغذاء قليلالغذاء طالغذاء متوس 25كلمرومي ‏dr hajiheydari زردك ك كرده ماهيخش اجتناب از کم خوری ← • ضعف و الغری اجتناب از پرخوری • ←تخمه 26 ‏dr hajiheydari > آب بدلیل خاصیتش مسکن حرارت و یبوست است و بدلیل برودت • و رطوبت ذاتی اش اعضا را تر می کند 27 ‏dr hajiheydari فواید آب • رقیق ساختن غذا مهیا ساختن غذا جهت نفوذ به مجاری تنگ و باریک و رسیدن به نقاط دور بدن مثل دستها و پاها جلوگیری از احتراق و سوختن غذا در معده بدلیل روی کردن حرارت غریزی به باطن بدن رقیق کردن فضول برای خروج از طریق عرق و ادرار • 28 ‏dr hajiheydari • • • عالمت آب خوب اینست که باعث بروز نفخ و غرغر شکم و ثقل • و بدی اشتها و منع هضم غذا نشود و آن آبی که زودتر از حرارت و یا برودت تاثر • پذیرد یعنی که لطیف است و هر چه دیرتر اثر .پذیرد یعنی سنگین تر و غلیظ تر است 29 ‏dr hajiheydari اعراض نفساني 30 اعراض نفساني شادي است وغم و خشم « و لذت و ايمني و ترس و خجلي و انديشهاي كارهاي مهم و عملهاي باريك و هر يك را اندر تن مردم اثري ظاهر است فزون از اثر طعام و شراب و غير آن از بهر آنكه طعام و شراب و ديگر اسباب بدان زودي اثر نكند كه اعراض نفساني كند ،نبيني كه اثر سخني يا چيزي خوش و يا نا خوش كه مردم بشنود يا انديشه كه بر خاطر او بگذرد چگونه زود بي هيچ مهلت بر رنگ روي او پديد آيد و حركت و آواز مردم اندر حال بگردد» اغراض ‏hajiheydari الطبيه drو المباحث العالييه حركت و سكون نفساني oاعراض نفساني نقش مهمي در حفظ سالمتي و درمان بيماري بر عهده دارند oزيرا به سرعت هرچه تمام قوا و افعال و جسم راتحت تاثير قرار مي دهند oدر حالي كه موارد ديگر از سته ضروريه براي اثر بخشي نياز به زمان 31 دارند. ‏dr hajiheydari حرکت روح و قوا • روح ،منظور روح قلبی حيوانی که منشا ساير ارواح است. • احداث نفسانی >-حرکت روح قلبی حيوانی >- حرکت روح و قوه نفسانی 32 ‏dr hajiheydari غضب و خشم حرکت دفعی و ناگهاني روح به خارج. لذت و فرح  حرکت تدریجی روح به خارج. ترس و فزع حرکت دفعی و ناگهاني روح به داخل. غم واندوه  33 حرکت تدریجی روح به داخل. ‏dr hajiheydari غضب و خشم گرم و خشک لذت و فرح  گرم و تر ترس و فزع سرد و خشک غم واندوه  سرد و خشک هّم (خوف و رجا) :بر حسب غلبه هر کدام 34 ‏dr hajiheydari .حرارت را ناگهاني به بيرون مي راند غضب .حرارت را كم كم به بيرون مي راند لذت .حرارت را ناگهاني به داخل مي راند ترس .حرارت را كم كم به داخل مي راند اندوه 35 ‏dr hajiheydari افراط حرکات نفسانی :هالکت و موت موت و هالکت در فرح مفرط موت و هالکت در غضب مفرط افراط سکون نفسانی :مبرد بدن ،مبلد ذهن 36 ‏dr hajiheydari گرم کننده ها :خشم – شادی – لذت – امید – • اندیشه کارهای مهم - ...سرد کننده ها :اندوه – ترس • گرمی خشم از شادی بیشتر • سردی ترس از غم بیشتر • سودمند :خشم معتدل – شادی معتدل • 37 ‏dr hajiheydari شادی معتدل -لذت معتدل -امید حرارت غریزی را بر افروزد و در همه تن پخش • کند تن را فربه کند • قوتها را قوی تر کند • طعام بهتر کند • رنگ روی تازه شود • اثر پیری را از بین می برد • فضله ها را از تن دور کند • 38 ‏dr hajiheydari اندوه و ترس و یاس خون و حرارت غریزی را به قعر تن باز گرداند • مزاج را سرد و خشک کند • قوت ها را ضعیف کند • رنگ روی را زرد کند • 39 ‏dr hajiheydari خجالت کمی حرارت مزاج را سرد میکند • کمی ضعف می آورد • 40 ‏dr hajiheydari اندیشه کارهای مهم مردم را از درد غافل کند • بیماری زایل کند • سفر کردن و شهرها و چیزهای عجیب دیدن در • بیماریهای کهن و عسر سودمند است 41 ‏dr hajiheydari عالج خشم شنوانیدن عذرها • سخن های خوب و حکایات خنده دار • حاضر کردن دوستان و کسانی که با ایشان • انس باشد 42 ‏dr hajiheydari عالج ترس و اندوه امید • موسیقی و آوازهای بلند • مجلسهای دلگشا • خوراندن و بوییدن مفرح ها • برای کودکان و زنان :شعبده و بازیهای عجیب و • موسیقی سرگرم کننده و لذتبخش هرچه به طبع وی خوش آید • شناخت درمانی (قدر خویشتن بدانند) • 43 ‏dr hajiheydari تعريف خواب خواب عملکرد طبیعی بدن برای احیای • روح و قوای تحلیل رفته ناشی از بیداری .است 44 ‏dr hajiheydari بهترين خواب بعد از انحدار غذا از فم معده به قعر آن • غرق (به آساني بيدار نگردد ) • معتدل المقدار در طول و قصر • متصل غير متخلخل • 45 ‏dr hajiheydari خواب و بیداری خواب تری ،حرکت گرما از سطح به درون (ظاهر سرد ،باطن گرم) بیداریخشکی ،حرکت گرما از درون به سطح (ظاهر گرم ،باطن سرد) محل خواب به حسب مزاج هر شخص باشد (منظور دماى متعادل) 47 ‏dr hajiheydari فضاي مخوف و ترسناك نباشد 48 ‏dr hajiheydari زير نور ستارگان و مهتاب نباشد رعاف • 49 ‏dr hajiheydari قانون : خواب تندرستان تندرستان براي خواب شان بايد برنامه داشته • باشند .خواب بايد به اعتدال باشد و وقت معين داشته باشد .در خواب نبايد زياده روي كنند .و از شب بيداري هم پرهيز كنند زيرا بيخوابي زياد براي مغز زيان آور است و بر اثر آن تمام نيروها ناتوان مي گردند 50 ‏dr hajiheydari زمان خواب در شبانه روز به قدر معتاد (تسهیل العالج) • ساعت • 6-8 و كمتر از شش ساعت :كسالت و سوؤ هضم • • 51 ‏dr hajiheydari خواب و بیداری :بیداری بسیار • ضعف دماغ ،سوء هضم ،تحلیل مواد و قوا، تحلیل حرارت غریزی ،خشکی دماغ ،ضعف هضم :ضرورت خواب • تجدید همگی قوا -مدد روح از تحلیل• - تقویت هاضمه -نضج اخالط و ماده امراض -تغذیه و تنمیه بدن-رفع اعیاء و ماندگی 52 ‏dr hajiheydari خواب و بیداری :خواب های مضر خواب بر گرسنگی ← سقوط قوه و الغری خواب روز ← خصوصًا در زمستان ← امراض رطوبیه ،کثرت نوازل ← کبر طحال ،بالدت ذهن ،اسقاط شهوت طعام 53 ‏dr hajiheydari حركت و سكون خشکیگرمیحركت تری سردیسكون 54 ‏dr hajiheydari نظر شیخ الرئیس در مورد ورزش: لما کان معظم تدبیر حفظ الصحه هو ان یرتاض ,ثم تدبیر الغذا ,تم تدبیر النوم وجب ان نبدا بالکالم فی الریاضه ,فنقول:الریاضه هی حرکه اراد یه تضطر الی التنفس العظیم .المتواتر 55 قال شیخ الرئیس فی الریاضه: والموفق الستعمالها علی جهـه اعتدالها فی وقتها به غناء عن کل عالج تقتضیه االمراض المادیه , واالمراض المزاجیه التی تتبعها ,وتحد ث عنها ,وذلک اذا کان سائر تدابیر .موافقا صوابا 56 افراط درسکون= تولید بیش از حد رطوبات وارده= انغمارحرارت غریزی=تبریـد رياضت: تازه کردن حرارت غریزی استحکام اندامها تقویت قوا دفع بهتر فضوالت و مواد زائد (ضروری) چرا دارو نه؟ 57 ‏dr hajiheydari احتباس و استفراغ احتباس موجب :حفظ مواد ضروری بدن و اخالط صالحه استفراغ موجب :دفع فضوالت بدن اسهال ) (Vomitingقي ادرار عرق ،ادرار حیض (Diuresis)،ادرار بول ) (Venosectionفصد )(Leech Therapyزالو ((Cupping،حجامت 58 ‏dr hajiheydari ) (Enemaحقنه