شیمی سبز

صفحه 1:
ايزد ا از هوا کره : شرح مطالب / اوزون» دگر شکلی از اکسیژن در هواکره خواص و رفتار گازها 

صفحه 2:
۳ شيمى سبز» راهی برای محافظت از هوا کره ‎av‏ oe ‏شیمی سبز شاخه ای از شیمی است که در آن شیمیدان ها در جستجوی فرایندها و فراورده هایی‎ ‏هستند که به کمک آنها بتوان کیفیت زندگی را با بهره گیری از منابع طبیعی افزایش داد و‎ ‏همزمان از طبیعت محافظت کرد. در این راستا بایستی تولید و مصرف مواد شیمیایی را که‎ ردپاهای سنگینی روی کره زمین برجای میگذارند: کاهش داد یا متوقف کرد. تولید سوخت سبز سوخت سبزه سوختی است که در ساختار خود افزون بر کربن و هیدروژن؛ اکسیژن نیز دارد و از سماند های گیامی مانند شاخ و برگ گیاه سویاه نیشکر و دانه های روغنی به دست می آید. این مواد زیست تخریب پذیرنده زاین رو به وسيله ى جانداران ذره بينى به مواد ساده تر تجزيه ميشوند. إتانول و روغن هلى كياهى نموته هابى ازاين نوع سوخت ها هستند. | تبديل 2 ©6©به مواد معدن برلى ابن منظور كرين دى اكسيد توليد شده در نيروكاه ها و مراكز صنعتى رابا منيزمى اكسيد يا كلسيم اكسيد واکنش میدهند. ‎CO2(g) + CaO(s}> CaCO3 (s)‏ ‎CO2(g) + MgOfs 2 210003 )5(‏ مزارع مويا هراشالا که بای وید موخت سب زیر کشت مود شرکت های پزرگ فورروسازی در ری با پر هگیری از ونش علوم بايه و مهنرسی ءگربن ری آلسیر تولیر شره از فورروها را به ازای طی ی ککیلومتر از 9۵ گرع به «آلر ‎bad‏ ‏دارهاند. آنها در تلاشتر تا این مقرار را به هلر گاهش ‎AV Clara eal al pny‏ دا نيز ب كنيه بر زان م فنلوری بتونتربه موفقیت های فوبى در اش ‎٠١‏ آیا میرانستیر ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 3:
را ها ‎este eff sity‏ .هرگ از له ای ‎ten dla et‏ رامقلا ‎iy‏ أ 

صفحه 4:
با مراجعه به هتابع علمى معتبر هائئر تارتماى اتجمن شيمى ايران و وي مکشورها ربره ۱ ال شیمی سبزءاطلاعاتی همع آوری و نقیه راب هگلا سگزارش" [owe ote | [pete 0200000 هيرروزن فراوان ترين عنصر ور جوان ‎Scaml‏ به صورت ترلیب ها یگوآلون یافت میشود. | ۰ 7) استفارها کرام سوقت آلاينره ها ىكمترى ايهار ف ىكثرة اي كاز مانثر سوفت هاى فسيلى ميتوائر با السيزن بسوزر و نور وكرها تول رکند. با ب) تولیر. همل و نقل و تلهراری هیرروژن بسیار پرهزینه است. آیا تولیر ای نگاژ ‎ipo‏ ‏اقتصارى رار" ب أكارقانه قيمت تمام شره ي لكالا را با عسا بكرو كل حزينه هاى تولير وبا در نظر گرفتن سور تن شرکت مشفس م یکند. در این عالت برای مسا بگررن: بر شره, فقط ملاعقات اقتصاری در نظ رگرفته شره است؛ اها ه رکالایی به ‎pid acd‏ هایی را تعمیل م یک رکه به قیمت تمام شره. افافه نشره است. برای مثال فرش" شرکتی یك ماره فورآگی تولی رکرره است. آلر این شرکت در تولیر ین اره, استانراررهای لازم را رعايت كلثر (بسته پئری متاسب ب هکار گلرر, هورر بهراشتی را ,عایت گلثر مصرف این ماره فورآلی به سلامت شهرونران و معیط زيست آسيب فواهر زر. در اين عالت قیمت تماع شره اي نكالا برا یگشور بسیار بیشتر از قيمتى اس تكله روى تن + توسعه ی پایرار پیان م یکثر هرگاه ور مجموع, شرت ها وکارفنه هاه کالاهایی را تولی درکن رکه قیمت تمام شره تولي كالا برا ىكشو رلاهش يابدء اين توسعه سیب رشر واقع ىكشور هيشور و در راز هرت سبب هفظ ی اگاهش مصرف مابع طیعی ‎le‏ شه است؛ يقاب 

صفحه 5:
Sat ep pile ‏لزاری های‎ از هیروژن ردب هرا يرقى ا لشورها در بى قوزير بلاسيّك حاى زيست تذريب بزيرئد در عال كه قيمت تمام شره يد يلاسك ها با بايه تغقى و كازقانة ‎Seal les‏ توفیح رهير جرا طراعان و متفصصان ور شرت هاى بزرك تولير فودرو و هواييماء زينه على مرف ميك جا موتورهايى با ات ركمتزين مقرار 2© © يعازئرة 

صفحه 6:
9 با توجه به وكر نطلل هاى السيزن به برسش هاى زیر پاسخ ‎ey‏ 6 سافر وویس هر یک را رسیم ب) با تومه به هل و هرول زیر فواص فیزیلی آنها را ‎HN erate ye‏ لوزون بيلىكتبئوليى. هيوه علا بزيفات. و لذ بين بيجن اتيليلي. ‏خبه پینی جيون. ثبء استغليد ميشوب ‎fH Lil‏ لین موف میتولن. ال لل ل بل ‎Sig Seoul‏ ‏تا توضيح. وعيد تیا 5 ‎aol 99 oil ply‏ با ‎Clg‏ 4 لين. موضوع. تسبته ول هگم ‏(لسلفتاي هر هلجد تعينى.كننيد ى. ‎yolgh‏ و يفتلر تنه ‏استد)) ‏اوزون» دگر شکلی از اکسیژن در هواکره نشان ميدهد که عنصر اکسیژن به شکل دیگری نیز در هواکره یافت میشود که به اوزون شهرت دارد. اوزون؛ گازی با مولکول هاي سه اتمى در لايه هاى بالابي هواکره(استراتوسفر) مانند را احاطه کرده هر چند که مقدار آن در هواکره ناچیز است (شکل ۲۱). ‏بوششى كره زمين ‎ ‏و 5 12281 22 8 د وت انس رو ‎gl Je TJ‏ اوزون ملع ورود يخى عمد ای از یش فرش ‎ ‎ ‎ ‏خورشيد يه سطع ين مبشود تا موجودات فده قار با رای ی در م ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 7:
همانطو رکه دیدید در مولکول اوزون سه پیوند اشتراکی وجود دارد. هنگامی که تابش پرانرئیی فرابنفش به این مولکول میرسد» پیوند اشتراکی بین دوتا از اتم های اکسیژن میشکند و مولکول اوزون به یک اتم اکسیژن و یک مولکول اکسیژن تبدیل میشود. ذره های تولید شده می تونند دوبره در واکنش با یکدیگی مولکول اوزون را تولید کننده اما در اين واکنش؛ مقداری انرژٍی به صورت تابش فروسرخ آزاد میشود. با تکرارپیوسته ی این دو واکنش, لایه اوزون بخش قابل توجهی از تايش فرابنفش را جذب میکند و تابش های کم انرژی تر فروسرخ را یه زمین گسیل میدارد. $a ‏ص‎ مجموعه وألنش هاى لايه اوزون را ميتوان با معارله ى نمايش راره ١ 203007 302(g) ) شيمى ران ها به والنش رر جهت (۸۱ وألنش رغا و به وآگنش در جهت (۳) انهام شور. هه فاجعه اى رخ ميرهرة ب) وألنش تبريل اوزون به السيزن برشت بزير است. با اين توصيفء واگتش برلشت پزی ۳ و برگشت ناپزیر ۴ را تعریف و پنر مثل از آنها را در زندكى يبا نكثير. ب) با توبه به برشت بزيرى وألنش تبریل اوزون به ألسيا آلر در لایه اوزون تنها واگتش () با (۳) نقش معافقتی و ثابت مانرن مقرار اوزون را در لایه استراتوسفر توضيح رهير. جالب است بدانید که اوزون در لایه ی تروپوسفر نیز یافت میشود. از آنجا که اوزون از اکسیژن واکنش پذیرتر است؛ این ماده؛ آلینده ای سمی و خطرناک به شمار می آید به طوری که وجود آن در هوایی که تتفس میکنیم» سبب سوزش چشمان و آسیب دیدن ریه ها میشود. به دیگر سخن در تروپوسفر با نقش زیان بار و مضر اوزون مواجه هستیم در حالی که در استراتوسفر نقش مفید و محافظتی اوزون آشکار است. اکنون این پرسش مطرح است که اوزون تروپوسفری از کجا میآید؟ = 1 هر بائرى هاى ابل شارؤا وكش هلى ليسالى يركشت يفير رخ ميدهد @ میرن هوآره. متقسصی. است که تکیب شيمبابي هواكره را هيشناسئرء همپنین از بره مگن شگازهاء مايع ها و چامرهای موپور در هوآلره با سفح زین و ‎one‏ زنره ای که روی تن زنرگی ‎ls‏ است. یا میرانستیر بح Ad 

صفحه 8:
كاز نيتروثئن به عنوان اصلى ترين جزء سازنده ی هواکره؛ واکنش پذیری بسیار کمی دارد و به طور معمول با اکسیژن واکتش نمی دهد. اما تتها هنگام رعد و برق این دو گاز در هوا تر کیب شده و به اکسیدهای نیتروژن تبدیل میشوند (شکل ۲۲.) از سوی دیگر در هوای آلوده ی شهرهای صنعتی و بزرگ به مقدار قابل توجهی اکسیدهای تروزین وجود دارد. در واقع این گازها از واکنش گازهای نیتروژین و اکسیژن درون موتور خودرو در دمای بالا به وجود ميآیند. از آنجا که گاز نیتروزن دی اکسید به رنگ قهوه ای است» هوای آلوده کلانشهرها اغلب به رنگ قهوهای روشن دیده میشود (شکل ۲۳). در این هوای آلوده و در حضور نور خورشید» ‎AS‏ رخ ميدهد و مقداری گاز اوزون تولید ميكردد. اين اوزون؛ همان اوزون تروپوسفری است. ۱02 ‏(و)‎ + 024 NO(g) + 03 (g) ۱۱۳ ‏بايد‎ a ‏ای‎ a ee see se ‏ویژگی های ذره های سازنده ی هوا کره و واکنش میان آنها را به خوبی مطالعه کرد.‎ 

صفحه 9:
۳ خواص و رفتار گازها پخش شدن بوی. » گلاب و دود اسپند در فضای خانه. نشان میدهد که مولکول های یک ماده ی گازی در هو منتشر شده و به یاخته های بویایی ما رسیده است. ماده به حالت كاز شكل و حجم معینیندارد؛ بلکه به شکل ظرف محتوی آن درمی آید و همه ی فضای ‎BB‏ اشغال می کند. زاين روا حجم یک نمونه گاز با حجم ظرف محتوی آن برابر است (شکل ۲4). پزگی. بر رو ‎me She taal‏ وگل رز بو ‎pay el le Ud le Hh esha‏ سیي خر نا فرايند استفراج عفرها یگیاهی ا زگل های ریلر نیز مورر ‎AND ‏بورسى‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 10:
در درس علوم هفتم دیدید که گاز برخلاف جامد و مایع تراکم پذیر است. به طوری که اگر به یک نمونه گاز موجود در سرنگی یا سیلندری با پیستون روان» فشار وارد کنیم» گاز فشرده تر و حجم آن کمتر میشود (شکل ۲۵). ال کل مقابل یک نمو هگا را درون سیلندری با پستونی مرگ در رماها ىكوتألون نشان ميرهر. 7) با افزليش دماء هب م كاز به تغيبرى ميلئرة جراة ب) بين هيم يل نمونهكاز و رماى آن) رر غشار ثابت جه رابظه اى هست؟ توشيح رهير. ل نطلل مقابل رو تمونه از ي ككاز را رر رها و فشار ثابت نشان ميرهر. تغاوت ههم اين رو را توضيح رهير. 

صفحه 11:


ایزد یکتا شیمی سبز ،راهی برای محافظت از هوا كره :شرح مطالب اوزون ،دگر شكلی از اكسیژن در هواكره خواص و رفتار گازها  شیمی سبز ،راهی برای محافظت از هوا كره شیمی شیمی س-بز شاخ-ه ای از شیمی اس-ت كه در آن شیمیدان ها در جس-تجوی فرایندها و فراورده هایی هس-تند ك-ه ب-ه كم-ك آنه-ا بتوان كیفی-ت زندگ-ی را ب-ا بهره گیری از مناب-ع طبیع-ی افزایش داد و همزمان از طبیع-ت محافظ-ت کرد .در ای-ن راس-تا بایس-تی تولی-د و مص-رف مواد شیمیای-ی را كه ردپاهای سنگینی روی کره زمین برجای میگذارند ،كاهش داد یا متوقف كرد. .مزارع سویا در استرالیا كه برای تولید سوخت سبز زیر کشت میروند تولید سوخت سبز س-وخت س-بز ،س-وختی اس-ت ك-ه در س-اختار خود افزون بر كرب-ن و هیدروژ-ن ،اكس-یژن نی-ز دارد و از پسماند های گیاه-ی مانن-د شاخ و برگ گیاه س-ویا ،نیشك-ر و دان-ه های روغن-ی ب-ه دس-ت م-ی آید .ای-ن مواد زیس-ت تخری-ب پذیرند، ازاین رو به وسیله ی جانداران ذره بینی به مواد ساده تر تجزیه میشوند. اتانول و روغن های گیاهی نمونه هایی از این نوع سوخت ها هستند. تبدیلCO2به مواد معدنی برای ای-ن منظور کرب-ن دی اکس-ید تولی-د شده در نیروگاه ه-ا و مراکز ص-نعتی را ب-ا منیزم-ی اكس-ید ی-ا كلس-یم اكسید واكنش میدهند. )CO2(g) + CaO(s )CaCO3 (s )CO2(g) + MgO(s )MgCO3 (s ...آیا میدانستید شركت های بزرگ خودروسازی در دنیا با بهره گیری از دانش علوم پایه و مهندسی ،کربن دی اکسید تولید شده از خودروها را به ازای طی یك كیلومتر از 165گرم به 130گرم كاهش دادهاند .آنها در تالشند تا این مقدار را به 105گرم کاهش دهند .امید است متخصصان كشور ما نیز با تكیه بر دانش و فناوری بتوانند به موفقیت های خوبی در این زمینه دست یابند.  سبز تولید پالستیک های سبز پالس-تیك های س-بز (زیس-ت تخری-ب پذی-ر) ،پلیمرهای-ی هس-تند ك-ه بر پایه مواد گیاه-ی مانن-د نشاسته س-اخته میشون-د و ب-ه همی-ن دلی-ل در ساختار آنه-ا اكسیژن نی-ز وجود دارد .ای-ن پالس-تیك در مدت زمان نس-بت ًا كوتاه-ی تجزی-ه میشوند و به طبیعت باز میگردند. دفن کردن کربن دی اکسید کرب-ن دی اکس-ید را میتوان ب-ه جای رها كردن در هوا كره در مكانهای عمی-ق و ام-ن در زی-ر زمی-ن ذخیره و نگهداری كرد .س-نگ های متخلخل در زی-ر زمی-ن ،میدان های قدمی-ی گاز و چاه های قدیم-ی نف-ت ك-ه خال-ی از این مواد هستند ،جاهای مناسبی برای دفن این گاز هستند. تولید خودرو و سوخت با کیفیت بسیار خوب سوال : راه های پیشنهادی گوناگون محافظت از هواكره .هر یك از راه های پیشنهادی چه مزایا ،معایب و مشكالتی دارند؟ در میان تارنما ها .با مراجعه به منابع علمی معتبر مانند تارنمای انجمن شیمی ایران و دیگر كشورها درباره 12اصل شیمی سبز ،اطالعاتی جمع آوری و نتیجه را به كالس گزارش کنید با هم بیندیشیم هیدروژن فراوان ترین عنصر در جهان است كه به صورت تركیب های گوناگون یافت میشود. این گاز مانند سوخت های فسیلی میتواند با اكسیژن بسوزد و نور و گرما تولید كند .با توجه به جدول زیر: آ) استفاده از كدام سوخت آالینده های كمتری ایجاد می كند؟ ب) تولید ،حمل و نقل و نگهداری هیدروژن بسیار پرهزینه است .آیا تولید این گاز صرفه اقتصادی دارد؟ پ) كارخانه قیمت تمام شده یك كاال را با حساب كردن كل هزینه های تولید و با در نظر گرفتن سود آن شركت مشخص می كند .در این حالت برای حساب كردن قیمت تمام شده ،فقط مالحظات اقتصادی در نظر گرفته شده است؛ اما هر كاالیی به اقتصاد كشور هزینه هایی را تحمیل می كند كه به قیمت تمام شده ،اضافه نشده است .برای مثال فرض كنید، شركتی یك ماده خوراكی تولید كرده است .اگر این شركت در تولید این ماده ،استانداردهای الزم را رعایت نكند (بسته بندی مناسب به كار نگیرد ،موارد بهداشتی را رعایت نكند و )... مصرف این ماده خوراكی به سالمت شهروندان و محیط زیست آسیب خواهد زد .در این حالت قیمت تمام شده این كاال برای كشور بسیار بیشتر از قیمتی است كه روی آن ثبت شده است؛ بنابراین ،توسعه ی پایدار بیان می كند هرگاه در مجموع ،شركت ها و كارخانه ها، كاالهایی را تولید كنند كه قیمت تمام شده تولید كاال برای كشور كاهش یابد ،این توسعه سبب رشد واقعی كشور میشود و در دراز مدت سبب حفظ یا كاهش مصرف منابع طبیعی میگردد. :با این توصیف توضیح دهید چرا برخی از كشورها برای تولید گاز هیدروژن سرمایه گذاری های هنگفتی می كنند؟ چرا برخی از كشورها در پی تولید پالستیك های زیست تخریب پذیرند در حالی كه قیمت تمام شده تولید پالستیك ها با پایه نفتی در كارخانه بسیار کم است؟ توضیح دهید چرا طراحان و متخصصان در شرکت های بزرگ تولید خودرو و هواپیما ،زینه های هنگفتی توسعه پایدار یعنی اینكه در تولید هر فراورده،همه هزینه های اقتصادی ،اجتماعی و .زیست محیطی آن در نظر گرفته شود صرف میکنند تا موتورهایی با انتشار کمترین مقدار CO2بسازند؟  اوزون ،دگر شكلی از اكسیژن در هواكره بررس-ی ه-ا نشان میده-د ك-ه عنص-ر اكس-یژن ب-ه شك-ل دیگری نی-ز در هواكره یاف-ت میشود ك-ه به اوزون شهرت دارد .اوزون ،گازی با مولكول های سه اتمی در الیه های باالیی هواكره (استراتوسفر) مانند پوششی كره زمین را احاطه كرده ،هر چند که مقدار آن در هواكره ناچیز است (شكل . )21 .دگر شكل یا (آلوتروپ) به شكل های گوناگون مولکولی یا بلوری یك عنصر گفته میشود .اصطالح الیه اوزون به منطقه ی مشخصی از استراتوسفر میگویند که بیشترین مقدار اوزون در آن محدوده قرار دارد خود را بیازمایید با توجه به دگر شکل های اکسیژن به پرسش های زیر پاسخ دهید. آ) ساختار لوویس هر یک را رسم كنید. ب) با توجه به شکل و جدول زیر خواص فیزیکی آنها را مقایسه کنید. پ) در ص نعت از گاز اوزون برای گندزدای ی میوه ها، سبزیجات و از بین بردن جانداران ذره بینی درون آب استفاده میشود .آیا از این موضوع میتوان نتیجه گرفت كه اوزون از اكسیژن واكنش پذیرتر است؟ چرا؟ ت) توضی ح دهی د آی ا اختالف رفتار این دو ماده را میتوان به این موضوع نسبت داد كه: ((ساختار هر ماده ،تعینی كننده ی خواص و رفتار آن است)). شكل 21ــ مولكول های اوزون مانع ورود بخش عمده ای از تابش فرابنفش خورشید به سطح زمین میشود تا موجودات زنده از آثار زیان بار این تابش در .امان بمانند همانطورك-ه دیدی-د در مولكول اوزون س-ه پیون-د اشتراکی وجود دارد .هنگام-ی ك-ه تاب-ش پرانرژ-ی فرابنف-ش ب-ه این مولكول میرس-د ،پیون-د اشتراکی بی-ن دوت-ا از ات-م های اكس-یژن میشكن-د و مولكول اوزون ب-ه ی-ك ات-م اكس-یژن و ی-ك مولكول اكسیژن تبدی-ل میشود .ذره های تولی-د شده م-ی توانن-د دوباره در واكن-ش ب-ا یكدیگ-ر ،مولكول اوزون را تولی-د كنن-د ،ام-ا در این واكن-ش ،مقداری انرژ-ی ب-ه ص-ورت تاب-ش فروس-رخ -آزاد میشود .ب-ا تكرار پیوس-ته ی ای-ن دو واكن-ش ،الی-ه اوزون بخ-ش قابل توجهی از تابش فرابنفش را جذب میکند و تابش های كم انرژی تر فروسرخ را به زمین گسیل میدارد. با هم بیندیشیم مجموعه واكنش های الیه اوزون را میتوان با معادله ی زیر نمایش داد: در باتری های قابل شارژ ،واكنش های شیمیایی برگشت پذیر رخ میدهد )3O2(g ١ )2O3(g ۲ آ) شیمی دان ها به واکنش در جهت ( ،)1واکنش رفا و به واکنش در جهت ( ،)2واکنش برگشت میگویند .اگر در الیه اوزون تنها واكنش ( )1یا ()2 انجام شود ،چه فاجعه ای رخ میدهد؟ ب) واكنش تبدیل اوزون به اكسیژن برگشت پذیر است .با این توصیف ،واكنش برگشت پذیر 3و برگشت ناپذیر 4را تعریف و چند مثال از آنها را در زندگی بیان کنید. پ) با توجه به برگشت پذیری واكنش تبدیل اوزون به اكسیژن ،نقش محافظتی و ثابت ماندن مقدار اوزون را در الیه استراتوسفر توضیح دهید. جال-ب اس-ت بدانی-د ك-ه اوزون در الی-ه ی تروپوس-فر نی-ز یاف-ت میشود .از آنج-ا ك-ه اوزون از اكس-یژن واكن-ش پذیرت-ر اس-ت ،این ماده ،آالینده ای س-می و خطرناك به شمار می آی-د ب-ه طوری كه وجود آن در هوای-ی كه تنفس میكنی-م ،س-بب سوزش چشمان و آس-یب دیدن ری-ه ه-ا میشود .ب-ه دیگ-ر س-خن در تروپوس-فر ب-ا نق-ش زیان بار و مض-ر اوزون مواج-ه هس-تیم در حال-ی كه در استراتوسفر ،نقش مفید و محافظتی اوزون آشكار است .اكنون این پرسش مطرح -است كه اوزون تروپوسفری از كجا میآید؟ ...آیا میدانستید شیمیدان هواكره ،متخص صی اس ت كه تركی ب شیمیای ی هواكره را میشناسند؛ همچنین از برهم كنش گازها ،مایع ها و جامدهای موجود در هواكره با سطح زمین و موجودات زنده ای ك ه روی آ ن زندگی میكنند ،آگاه است. گاز نیتروژ-ن ب-ه عنوان اص-لی تری-ن جزء س-ازنده ی هواكره ،واكن-ش پذیری بس-یار كم-ی دارد و ب-ه طور معمول ب-ا اكس-یژن واكن-ش نم-ی دهد .ام-ا تنه-ا هنگام رعد و برق این دو گاز در هوا تركیب شده و به اكسیدهای نیتروژن تبدیل میشوند (شكل ).22 از سوی دیگر در هوای آلوده ی شهرهای صنعتی و بزرگ ،به مقدار قابل توجهی اكسیدهای نیتروژ-ن وجود دارد .در واق-ع ای-ن گازه-ا از واكن-ش گازهای نیتروژ-ن و اكسیژن درون موتور خودرو در دمای باال ب-ه وجود میآیند .از آنج-ا ك-ه گاز نیتروژ-ن دی اكس-ید ب-ه رنگ قهوه ای اس-ت ،هوای آلوده کالنشهره-ا اغل-ب ب-ه رن-گ قهوهای روش-ن دیده میشود (ش-ك-ل .)23در این هوای آلوده و در حضور نور خورشی-د ،واکن-ش زی-ر رخ میده-د و مقداری گاز اوزون تولید میگردد .این اوزون ،همان اوزون تروپوسفری است. )NO(g) + O3 (g )NO2 (g) + O2 (g شكل 22ــ در ناحیه ای كه رعد و برق ایجاد شده است ،دما به اندازه .ای باالست كه باعث تشكیل اكسیدهای نیتروژن میشود برای شناخ-ت بهت-ر هواكره و یافت-ن راه ح-ل های مناس-ب برای محافظ-ت از آ-ن باید رفتار و ویژگی های ذره های سازنده ی هوا كره و واكنش میان آنها را به خوبی مطالعه كرد. شكل 23ــ نمایی از هوای آلوده ی شهر تهران  خواص و رفتار گازها پخ-ش شدن بوی نان تازه ،گالب و دود اس-پند در فضای خان-ه ،نشان میده-د ك-ه مولكول های یك ماده ی گازی در هوا منتشر شده و به یاخته های بویایی ما رسیده است .ماده به حالت گاز شكل و حجم معینی ندارد، بلك-ه به شك-ل ظرف محتوی آن درمی آی-د و همه ی فضای ظرف را اشغال می كند .از این رو ،حجم یك نمونه گاز با حجم ظرف محتوی آن برابر است (شكل .)24 بوی گل رز و محمدی ناشی از انتشار مولکول های گازی از آن است. ...آیا میدانستید شكل 24ــ آ) شکل و حجم یک ماده جامد به شکل ظرف ب-ستگی ندارد .ب) مایع ها به شکل ظرف محتوی آنها .درمی آیند .پ) به محض باز کردن شیر در لوله ی رابط بین دو ظرف ،گاز در هر دو محفظه پخش میشود نکته : برای توصیف یک نمونه گاز افزون بر مقدار ،باید دما و فشار آن نیز مشخص باشد؛ برای مثال 0/2مول گاز اکسیژن در دما و فشار اتاق مثالی از یک نمونه گاز است. قرار دادن بادكنك های پر شده از هوا ،درون نيتروژن مايع سبب میشود كه حجم آنها به شدت كاهش يابد؛ چرا؟ ابن سینا دانشمن د مسلمان ایرانی ،افزون بر فعالیت های پزشکی ،بر روی استخراج عطر گل محمدی و گل رز که بوی دلپذیری دارد کار میکرد .فعالیت های این دانشمند سبب شد تا فرایند استخراج عطرهای گیاهی از گل های دیگر نیز مورد بررسی قرار گیرد. در درس علوم هفت-م دیدی-د ك-ه گاز برخالف جام-د و مای-ع تراك-م پذی-ر اس-ت .ب-ه طوری كه اگ-ر ب-ه ی-ك نمون-ه گاز موجود در س-رنگی ی-ا س-یلندری ب-ا پیس-تون روان ،فشار وارد كنیم ،گاز فشرده تر و حجم آن كمتر میشود (شكل .)25 شكل 25ــ گاز بر اثر فشار متراكم میشود ،اما اگر فشار كاهش یابد ،فاصله بین مولكول های آن افزایش می یابد با هم بیندیشیم 1ــ شكل مقابل یك نمونه گاز را درون سیلندری با پیستونی متحرك در دماهای گوناگون نشان میدهد. آ) با افزایش دما ،حجم گاز چه تغییری میکند؟ چرا؟ ب) بین حجم یک نمونه گاز و دمای آن در فشار ثابت چه رابطه ای هست؟ توضیح دهید. 2ــ شكل مقابل دو نمونه از یك گاز را در دما و فشار ثابت نشان میدهد .تفاوت حجم این دو را توضیح دهید. خسته نباشید