طرح پرورش قـارچ خوراكـي

موضوع : طرح پرورش قـارچ خوراكـي خـالصــه طــرح موضوع طرح :پرورش قارچ خوراكي به ظرفيت 50تن در سال محل اجراي طرح :قابل اجرا در سراسر كشور سرمايه گذاري كـل 8/889 :ميليون ريال سهم آوردة متقاضي 8/89 :ميليون ريال سهم تسهيالت 800 :ميليون ريال دورة بازگشـت سرمايه 26 :ماه مقدمـه : مواد پروتئيني ،يكي از مهم ترين اجزاي مواد غذايي مورد استفاده انسانها است .نياز طبيعي بدن انسان به اين مواد ،مبين ضرورت استفاده آنها در سبد غذايي خانواده ها است. از ديرباز انواع گوشت ها ،خصوصا گوشت قرمز‌ منبع اصلي تامين پروتئين موردنياز انسان بوده است. لكن در حال حاضر ،به واسطه تغيير روش زندگي از سنتي به ماشيني و كاهش تحرك افراد در زندگي روزمره ،استفاده از گوشت قرمز بدليل دارا بودن مقدار زيادي مواد چرب رو به كاهش نهاده و در عوض ،استفاده از مواد غذايي اي كه با داشتن مقدار كافي پروتئين ،براي سالمتي زيان آور نباشند مورد توجه واقع شده است .حبوبات ، سويا و قارچ خوراكي مهم ترين منابع پروتئين غير حيواني هستند كه امروزه به طور وسيع مصرف مي‌شوند .در اين ميان بازار مصرف قارچ خوراكي به دليل افزايش سطح آگاهي جامعه نسبت به فوايد و روش مصرف آن ،روند رو به رشدي را تجربه مي‌كند قارچ ،به علت اينكه سرشار از مواد پروتئيني ،گلوسيدي ،ويتامين‌ها و ليپيدها است مي‌تواند غذاي مناسب و كاملي براي انسان به شمار آيد .ضمن اينكه به واسطه سهولت پرورش قارچ هاي خوراكي مي‌توان آنها را به صورت تازه ،خشك ،كنسرو و پودر به بازار عرضه نمود. اجراي اين طرح به عنوان يك فعاليت توليدي ،ضمن اينكه گامي به سوي خود اتكايي كشور در صنايع غذايي به شمار مي‌رود ،مي‌تواند بسترساز اشتغال به كار نيروهاي متخصص ( خصوصا در علوم  روش تولـيد : مراحل پرورش قارچ خوراكي عبارتند از: الف -تهيه بذر ب -تهيه كمپوست پ -كشت بذر ت -رشد ريشه‌هاي قارچ ث -خاك ريزي ج -برداشت  روش تولـيد : مراحل پرورش قارچ خوراكي عبارتند از: الف -تهيه بذر ب -تهيه كمپوست پ -كشت بذر ت -رشد ريشه‌هاي قارچ ث -خاك ريزي ج -برداشت ب -تهيه كمپوست: كمپوست از اختالط كاه ،كود مرغي، گچ ،اوره و آب به نسبت 4/0 ، 7 ،5 ،10و 25حاصل مي‌شود. پ -كشت بذر: در اين مرحله كمپوست تهيه شده در جعبه هاي چوبي ريخته شده و دانه هاي گندم حاوي ميسيليوم قارچ روي آن كشت شده و پس از فشرده سازي آن را در دماي 25درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 85تا 90درصد نگهداري مي‌كنيم ث -رشد ريشه هاي قارچ: ريشه هاي قارچ ميسيليوم پس از حدود دو تا سه هفته تمام محيط كشت را فرا مي‌گيرند .در اين مرحله نوبت به خاكريزي مي‌رسد. ‏ت -خاك ريزي : در اين مرحله ،سطح تمام جعبه هاي حاوي كشت با خاك استريل كه قبال آماده شده به ضخامت 3الي 5سانتي‌متر پوشانده مي‌شود pH .اين خاك بايد حدود 5/7باشد .سپس دماي محيط را به 18 ج -برداشت: پس از دو تا سه هفته قارچ ها با شكل گرفتن خود ،شروع به رشد كرده و پس از چند روز تمام سطح كشت را مي‌پوشانند .برداشت قارچ در اين زمان آغاز مي‌گردد .در هر دوره كشت معموال بين پنج تا شش نوبت برداشت وجود دارد كه هر نوبت حدود يك هفته به طول مي‌انجامد .بعد از پايان دوره كشت كمپوست باقيمانده مستقيما قابل توجيه اقتصادي طرح : الف – سرمايه گذاري ثابت : الف – ) 1زميـن : هزينه كل ( ميليون ريال ) هزينه واحد ( هزارريال ) 5/62 25 متـراژ ( متر مربع ) 2500 الف – ) 2محوطه سازي هزينه كل هزينه واحد (ميليون ريال ) ( هزارريال) 5 5 3 5 6 10 13 جـــمـــع مقدار شــرح 1000مترمرب تسطيح و خاكبرداري ع ديواركشي خيابان كشي 500مترمربع و آسفالت 500مترمربع رديف 1 2 3 الف – ) 3ساختمانها: هزينه كل (ميليون ريال ) 126 5/13 27 18 2/7 2/7 9/18 45 6/9 6 15 6 هزينه واحد زيربنا( )m شــرح 2 ردي ف ( هزارريال) 350 300 300 900 300 400 350 300 320 250 300 250 360 45 90 20 24 18 54 150 30 24 50 24 سالن پرورش قارچ سالن پاستوريزاسيون خاك سالن تاسيسات سردخانه و انبار سالن بسته بندي سرويس بهداشتي راهروي بين سالن ها سوله تهيه كمپوست ساختمان اداري موتورخانه ساختمان نگهباني و سرايداري 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 الف – ) 4ماشين‌آالت: هزينه كل 5 62 2 20 40 15 10 20 174 هزينه واحد 5 62 2 20 40 15 10 20 تعداد جـــمـــع 1 1 1 1 1 1 1 1 شــرح پمپ شناور تراكتور تريلر ميكسر ديگ بخار هواساز تسمه نقاله موتور ژنراتور 50كيلووات ردي ف 1 2 3 4 5 6 7 8 الف – ) 5تاسيسات هزينه كل (ميليون هزينه واحد تعداد شــرح رديف (هزارريال) ريال) 18 10 - 21 10 50 16 70 50 8 - حق انشعاب برق كابل كشي ونصب تابلوها و ترانس‌ها 300متر لوله كشي تاسيسات آبراساني 1حلقه حفر و تجهيز چاه m22000آب طبقه بندي فضاي 1 2 3 4 5 6 الف – ) 6وسايل نقليه : ارقام به ميليون ريال هزينه كل هزينه واحد تعداد شــرح 90 90 1 وانت نيـــسان يخچال دار 90 جــــــمـــع رديف 1 الف – ) 7تاسيسات اداري: ارقام به ميليون ريال هزينه كل 2 2 1 2 7 شـــرح تلفـن ميز و صندلي اداري وسايل آشپزخانه وسايل رفاهي كاركنان جــــــمـــــع ردي ف 1 2 3 4 الف – ) 8هزينه‌هاي قبل از بهره‌برداري : ارقام به ميليون ريال هزينه كل شـــرح ردي ف 16 15 31 هزينه تهيه طرح ،مشاوره، اخذ مجوزها و ثبت تسهيالت آمــوزش جــــــمـــــع 1 2 جمع كل سرمايه گذاري ثابت هزينه ( ميليون ريال ) 5/62 4/312 174 90 125 7 31 802 40 شـــرح زمـين محوطه سازي و ساختمان ها ماشين آالت وسايل نقليه تاسيسات تاسيسات اداري هزينه هاي قبل از بهره‌برداري جــــمــــع پيش بيني نشــده ( معادل ب -هزينه هاي جاري : ب – ) 1مواد اوليه و نهاده هاي توليد : هزينه كل (ميليون‌ريال) هزينه واحد (هزارريال) مصرف ساالنه شـرح رديف 75 25 5/4 73/2 5/1 25/6 5/7 40 30 200 75 650 75 50 15 4/0 ‏Kg2500 بذر كلش گندم و جو كود مرغي كود اوره گچ و آهك خاك سموم ضد 1 2 3 4 5 6 7 8 48/162 جــــمــــع 125تن 60تن 2/4تن 20تن ‏m3125 500ليتر 100000عد عفوني كننده د فبسته‌بندي ظرو ‌ نيم‌كيلويي  ب – ) 2حقوق و دستمزد : ارقام به ميليون ريال حقوق كل 8/16 2/11 6/12 2/39 8/9 8/9 6/19 حقوق ماهانه 2/1 8/0 9/0 7/0 7/0 7/0 تعداد - نفر 1 1 1 4 1 1 شــرح مدير طرح كارمند اداري و حسابدار تكنيسين كارگر ساده راننده نگهبان و سرايدار 23%سهم حـق بـيمه كارفرما رديف 1 2 3 4 5 6  ب – ) 3هزينه نگهداري و تعميرات : هزينه كل 25/6 5 7 9 7/0 95/27 ارقام به ميليون ريال شـــرح ارزش نرخ دارايي 4/312ساختمان و محوطه 2% سازي 125 4% تاسيسات 174 4% ماشين‌آالت 90 10% وسايل نقليه 7 10% تاسيسات اداري جــــــمـــــــع رديف 1 2 3 4 5  ب ) 4 -هزينه استهالك : ارقام به ميليون ريال هزينه نرخ كل 10 24/31 % 15 12 4/17 % 18 10 7/0 % 20 ارزش دارايي شـــرح 4/312ساختمان و محوطه 125سازي 174تاسيسات ماشين‌آالت 90 وسايل نقليه 7 تاسيسات اداري ردي ف 1 2 3 4 5 ب ) 5 -سوخت و انرژي : هزينه كل هزينه مصر واحد (ميليون ف ريال) (ريال) ساالنه 1000 250 5/2 0 650 95/1 3000 160 64/0 4000 جــــــمـــــــع 09/5 واحد شـــرح كيلووات ساعت ليتر ليتر برق بنزيـن گازوئي ل جمـع هزينه هاي جاري طرح شـــرح هزينه ( ميليون ريال ) مواد اوليه و نهاده هاي توليد 48/162 حقوق و دستمزد 119 نگهداري و تعميرات 95/27 استهالك 34/82 سوخت و انرژي 09/5 جــــمــــع 86/396 پيش بيني نشــده ( معادل % 5 84/19 اقالم فوق ) جمـــــع كل 7/416 سرمايه در گردش ( دوره دو ماهه ) شـــرح هزينه ( ميليون ريال ) مواد اوليه 1/27 حقوق و دستمزد 8/19 سوخت و انرژي 9/0 جمـــــع كل 8/47 جمع كل سرمايه گذاري طرح شـــرح هزينه ( ميليون ريال ) سرمايه ثابت 842 سرمايه در گردش 8/47 جمـــــع كل 8/889 ج – فروش ارزش كل : ميزان توليد ارزش واحد (هزارريال ) 50000 5/13 90 (ميليون ريال) 675 18 ‏Kg 200تن شرح رديف قارچ خوراكي بسته بندي 1 شده 2 كمپوست برآورد هزينه هاي عملياتي و غير عملياتي هزينه شــرح ( ميليون ريال ) 75/7استهالك هزينه هاي قبل از بهره برداري ( 4 86/13ساله ) هزينه فروش و اداري ( معادل %2فروش ساالنه) 61/20 جــمـــع ردي ف 1 2 پيش بيني مالي طرح ميليون ريال 693 7/416 3/276 86/13 44/262 75/7 69/254 شــرح درآمد ( فروش ) كسر مي شود :قيمت تمام شده سود ناويژه كسر مي شود :هزينه هاي اداري و فروش سود عملياتي كسر مي‌شود :استهالك هزينه هاي قبل از بهره برداري سود ويژه قبل از كسر ماليات محاسبه دوره برگشت سرمايه: دوره بازگشت سرمايه = ( 16/2تقريبا 26 ماه ) توليد ) ارقام به ميليون ريال محاسبه نقطه سر به سر ( در ( %100 شــرح هزينة كــل هزينة ثابت هزينة متغير درصد مبلغ درصد مبلغ 48/162 - 0 100 48/162مواداوليه 119 65 65/41 35 35/77 09/5 20 02/1 80 07/4 95/27 20 59/5 80 36/22 34/82 100 34/82 - 0 حقوق و دستمزد سوخت و انرژي تعمير و نگهداري استـهالك 86/13 - 0 100 86/13 توزيع و فروش 75/7 100 75/7 - 0 استهالك قبل ازبهره برداري بر اساس محاسبات مبتني بر اطالعات جدول فوق 86/16پيش بيني 85 98/2 15 84/19 باشد. نقطة سر به سر توليد معادل %69/35مينشده حاسبة كارمزد وام 800ميليون ريال شش ماه 13% 52ميليون ريال 852ميليون ريال 54ماه 13% 21/249ميليون ريال 21/301ميليون ريال 94/66ميليون ريال 78/177ميليون ريال - 1عقد مشاركت مدني: مبلغ قرارداد: مدت قرارداد كارمزد كارمزد عقد مشاركت مدني: – 2عقد فروش اقساطي: مبلغ قرارداد مدت قرارداد كارمزد تسهيالت كارمزد عقد فروش اقساطي كل كارمزد تسهيالت كارمزد ساالنه جدول بازپرداخت اصل و كارمزد تسهيالت : ارقام به ميليون ريال شرح سال 5سال 4سال 3سال 2سال 1 89/88 78/17 78/17 78/17 78/17اصل بازپرداخت 7 7 7 7 تسهيالت 47/33 94/66 94/66 94/66 94/66كارمزد تسهيالت 36/12 72/24 72/24 72/24 72/24جمــع 2 4 4 4 4 پرورش قارچ در منزل ‏فصل کاشت: بهترین موقع برای پرورش قارچ در خانه بین ماههای مهر تا آذر است ولی چنانچه امکانات تهویه هوا و متعادل نمودن درجه حرارت محیط محل پرورش وجود داشته باشد می توان قارچ را در ماههای دیگر سال تعمیم داد. بطور کلی طرز پرورش قارچ مخصوص به خود آنست و می توان آنرا در محیط تاریک پرورش داد و بجز نور مستقیم آفتاب ،هر مقدار نور را تحمل می کند .در هر صورت در محل پرورش قارچ عالوه بر آنکه ،بایستی تهویه هوا به خوبی انجام گیرد ،درجه هوای محیط پرورش نیز باید بین 10 - 15درجه نگهداری شود .عالوه بر این محل پرورش بایستی کامال تمیز ،قابل شستشو و فاقد درز یا محلی برای پرورش باکتریها ،حشرات و قارچهای مضر باشد. اطاق پرورش قارچ: عرض اطاق پرورش بایستی بحدی باشد که بتوان از راهروهایی که برای آن تعبیه می گردد ،براحتی عبور نمود( حدود 70سانتی متر) عرض طبقات پرورش قارچ را نیز حداکثر 180سانتی متر در نظر می گیرند تا بتوان از دو طرف به وسط بستر قارچ دسترسی پیدا نمود و چنانچه طبقات پرورش قارچ در کنار دیوار باشد عرض آنرا حداکثر 90سانتی متر قرار می دهند .همچنین می توان قارچ را در جعبه های چوبی در اندازه 60در 90سانتی متر و عمق 20تا 25سانتی متر پرورش داد به منظور صرفه جویی در هزینه اولیه می توان ،هر طبقه را با تخته های سه سانتی متری به عرض 90تا 180سانتی متر پوشانده و کود را مستقیما کف هر طبقه ریخته و قارچ را در آن کاشت و به این طرتیب احتیاجی به جعبه های چوبی نخواهد بود .طبقه بندی ها معموال در طول اطاق پرورش انجام می گردد .روی سطح زمین نبایستی طبقه ای مستقر نمود ،حداقل فاصله بین طبقه اول تا کف زمین 15سانتی متر و فاصله هر طبقه از هم 60سانتی متر می باشد. ‏بطور معمول برای پرورش قارچ در خانه فقط سه طبقه در نظر می گیرند و چنانچه اطاق به حد کافی وسیع باشد یک ردیف در طول اطاق در مجاور دیوار و یک طبقه (دو طرفه) در وسط و یک طبقه در طرف دیگر اطاق قرار می دهند بطوریکه دو راهرو به عرض 70سانتی متر در دو طرف طبقه وسط 180 ،سانتی در یک اطاق بزرگ به طول 9و عرض 5/6متر می توان مساحتی در حدود یکصد متر مربع برای پرورش قارچ آماده نمود که از این سالن در هر فصل برداشت می توان استفاده نمود .و به 8تا 850کیلو قارچ دست یافت و چنانچه کاشت قارچ در جعبه های چوبی انجام گیرد تولید محصول از این میزان تا حدی بیشتر خواهد شد و در سالنی به ابعاد 5/9و عرض 5/6 متر تعداد 180جعبه جایگزین می گردد که محصول آن در یک فصل برداشت به حدود یک تن می رسد. چنانچه محل پرورش قارچ محدود و کوچک باشد میزان احتیاج به کود و محلیکه باید آنرا تخمیر نمود ،متناسب می باشد .لذا ترجیح داده می شود یک محوطه بتونی به ابعاد 5/1متر ساخته و در مجاور آن محلی برای خروج آب مازاد کود در نظر بگیرند که فاضل آب را بتوان داخل سطل یا یک مخزن بتونی کوچک به ابعاد 40سانتی متر وارد نمود .کف مخزن اصلی را به ضخامت 15سانتی متر کاه ریخته و روی سطح کاه یک جعبه ای به ابعاد یک متر از جنس تور سیمی ضخیم که شبکه سوراخهای آن 5/0سانتی متر باشد بطوری قرار می دهند که از هر طرف با دیواره مخزن بتونی 25سانتی متر فاصله داشته باشد و اطراف این توری را از کاه پر نموده و داخل توری را از پهن اسبی مخلوط با کاه پر نموده و پهن را خوب متراکم نموده و سطح کود را نیز بطور کنبد مانند توده نموده تا آب پس از 3تا 4روز به علت فعالیت باکتریهای تخمیر ،درجه حرارت محیط توده به 70درجه می رسد و مقداری از حجم توده کم می شود و در این موقع تمام توده کودی را که در مخزن قرار دارد برای هوادهی به محوطه مجاور توده برمی گردانند و در موقع برگرداندن کود بایستی سعی کرد حتی االمکان به تمام ذرات کود ،هوا برسد تا اکسیژن مورد نیاز باکتریهای مخمر تامین گردد و پس از چند ساعت این توده را مجددا به داخل مخزن بذری ریخته و سطح آنرا با کاه بحد کافی انباشته تا سطح کود گنبدی شکل بشود چنانچه در مخزن کوچک مجاور محل تخمیر فاضل آب جمع شده بوسیله سطل آنرا روی سطح کود می پاشند تا رطوبت توده تامین گردد مدت عملیات بین 10 - 15روز به طول می انجامد و در این مدت 4 - 3مرتبه بایستی کود برگردان بشود .و در خاتمه دوره سوم یا چهارم کود به رنگ قهوه ای تیره در آمده و ذرات آن ترد و شکننده شده و بوی مطبوعی از آن به مشام می رسد و چنانچه این شرایط در کود مشاهده نشود دلیل بر آن است که عملیات تخمیر به خوبی انجام نگرفته و در نحوه کار اشکالی وجود داشته است. نحوه اسکلت بندی: اسکلت بندی طبقات از نبشی 12- 10که با ضد زنگ رنگ شده باشد و یا از الوار چهار چوب 10سانتی متری ساخته می شود و بین ستونها چهار چوبی 5سانتی متری پیش بینی می گردد. فاصله ستونهای عمودی از یکدیگر 5/1متر و این فاصله در دو طرف بستر ،بایستی حفظ گردد. تهیه بستر برای پرورش قارچ: بهترین ماده برای پرورش قارچ ،پهن اسبی و کاه می باشد .برای تهیه کود جهت پرورش قارچ مقداری پهن اسبی و کاه را مخلوط نموده و در ابعاد مناسبی در حدود 3متری آنرا انبار نموده و آنها را روی هم بخوبی بکوبید(.لگد کنید) تا متراکم شود بطوریکه از نفوذ باران به داخل آن جلوگیری گردد .پس از مدتی کوتاه عملیات تخمیر داخل توده کود شروع می شود و درجه حرارت محیط کود باال می رود. همچنین می توان قبل از توده کردن کود مقداری آهک در حدود یک پنجم حجم پهن به آن اضافه و کامال مخلوط کنید .سپس آنرا توده نمود این عمل باعث می گردد که عمل تخمیر به تعویق بیافتد و در عین حال آمونیاک تولید شده را جذب و عالوه بر آن مقداری از رطوبت اضافی کود را جذب نماید .بعد از سه روز مجددا این توده را برگ و هوا داده و آنرا مانند دفعه اول ،انباشته و روی آنرا بکوبید .سطح آنرا شیب دهید تا آب باران به داخل آن نفوذ نکند و این عمل به فاصله 2 - 4روز ،چهار تا شش مرتبه باید تکرار گردد .الزم به یادآوریست که چنانچه در مرحله اول به کود ،آهک داده شده فاصله باید توجه داشت که بایستی دقت و مراقبت در نگهداری میزان رطوبت و حرارت داخل توده به عمل آید .زیرا هر اندازه مقدار رطوبت پهن زیاد باشد ،محیط داخل کود ،اسیدی شده و کود غیر قابل استفاده می گردد .بخصوص در موقع برگردان کردن کود ،چنانچه مشاهده شود که کود بسیار خشک است ،بایستی مقدار کمی غبار آب روی آن پاشید ،از عالئم مشخصه میزان رطوبت کود ،آزمایش آنست ،چنانچه مقداری کود را در دست بفشارید ،نبایستی قطرات آب ،از الی انگشتان(در هنگام فشار دادن) بچکد و فقط کافی است در اثر فشار به کود ،کف دست ،تر بشود .پس از آماده شدن طرز کاشت قارچ در اطاق پرورش: پس از آماده شدن کود آنرا به داخل سالن انتقال داده و روی سطح هر ردیف به ضخامت 15 سانتی متر کود را گسترده و سطح آنرا کامال مسطح می نمایند و این عمل را بایستی خیلی به سرعت و بدون آنکه کود حرارت خود را از دست بدهد انجام داد. پس از تکمیل و انجام کار کلیه درها و منافذ را بسته و مدت چهار روز کود را بحالت خود واگذار کنید تا درجه حرارت کود و محیط اطاق باال برود و حدود 54تا 60 درجه برسد و این حرارت به مدت 48- 30ساعت ثابت باقی بماند ،بعد از آن درجه حرارت کود پائین آمده و به 54درجه می رسد .این عمل را عرق کردن محیط کشت می نامند در حقیقت در این حرارت قسمت اعظم از محیط در اثر حرارت زیاد ضد عفونی شده و از این تاریخ به بعد تا مدت 5روز درجه حرارت محیط بستر 12 - 10درجه پائین می آید تا آنکه درجه حرارت به 23الی 24درجه می رسد .این درجه حرارت برای کاشت قارچ مناسب خواهد بود. اسپر آماده کاشت: اسپر قارچ را نمی توان مستقیما کاشت زیرا امکان دارد همراه با اسپر قارچ تعداد زیادی قارچهای سمی و غیر مفید وجود داشته باشد .بنابراین بایستی از اسپر آماده کاشت بنام اسپون که در محیط کامال استریل ،محفوظ و سلکته شده رشد کرده و به حالت خواب در آورده اند استفاده نمود. طرز عمل و تهیه آن بدین ترتیب است که اسپر قارچ خالص شده را در محیط کامال استریل آزمایشگاه قبال پرورش داده ،بطوریکه میسلیوم قارچ رشد خود را شروع نماید .سپس آنرا در حالت عقیم برده و مانع رشد بیشتر آن می شوند و در محیط کامال استریل و محفوظ بنام اسپون قارچ به فروش می رسانند. طرز کاشت اسپون: یک قطعه اسپون را که در محیط بسته و کامال استریل محفوظ است باز کرده و به دوازده قطعه کوچک تقسیم نموده و قبال سطح خاک بستر را به فاصله 25سانتی متر ،قطعه چوبهای در خاک بستر فرو برده و عالمت گذاری کنید .در محل هر سوراخ قسمتی از خاک را تا عمق 5سانتی متر با وسیله ای خارج کرده و با دست چپ یک قطعه اسپون بجای آن گذاشته و روی آنرا بپوشانید بطوریکه عمق کاشت 5-3 سانتی متر از سطح خاک باشد و به همین ترتیب پیش بروید تا کلیه بستر کاشت شود.  پوشاندن سطح بستر: ده تا چهارده روز بعد از تاریخ کاشت اسپون ،بایستی سطح کشت را به وسیله یک الیه دو سانتی متری خاک استریل شده پوک و منفذدار پوشانده و کامال آنرا مسطح و یکنواخت نمود .در این موقع درجه حرارت بستر بایستی 5/15درجه باشد .باید توجه داشت که در موقع روکش کردن بستر ،اسپون ها باید رشد خود را شروع کرده باشند و میسلیوم قارچ در اطراف محلی که اسپون کاشته شده رشد نموده و گسترش پیدا نموده باشند .در این موقع بوی مطبوع قارچ در محوطه و در محل بستر به مشام می رسد و در این موقع باید کامال دقت شود تا به هیچ وجه ،بستر کشت تکان نخورد و جابجا نشود و مخصوصا اگر تخته کف و طبقات شکم داده و یا قدرت نگهداری بستر خاک را نداشته باشد میسلیوم قارچ ها پاره شده و تمام محصول از بین می رود.  پس از پوشش نمودن سطح بستر ،میسلیوم رشد سریع خود را شروع کرد و برای تسریع در رشد میسلیوم ،درجه حرارت محیط بایستی بین 14 - 5/16درجه باشد .در صورتیکه درجه حرارت محیط کشت خیلی باال باشد ،بکار بردن آهک در مخلوط خاک پوشش بستر صالح نمی باشد. شرایط برای پرورش و رشد قارچ: تهویه: تهویه در محیط اتاق کشت باید بطور یکنواخت انجام شود و نبایستی روی سطح کشت را بیش از حد نیاز هوا داد و تهویه در کلیه نقاط اطاق بطور یکنواخت باشد. ‏درجه حرارت: چنانچه درجه حرارت بستر کشت به کمتر از 14 درجه برسد و درجه حرارت محیط اطاق به حدود 5/7 درجه برسد بایستی اطراف بستر را با پارچه ضخیم پوشاند تا مانع تبادل حرارت به محیط شود .برای سرعت رشد قارچ می توان درجه حرارت محیط را به 5/14درجه رساند و میزان تهویه را باال برد ولی باید رطوبت هوا و آبیاری: در موقع تشکیل قارچ ،محیط اطاق احتیاج به رطوبت دارد .بطور متوسط بهترین درجه رطوبت برای کشت بین 80 - 70درصد می باشد .چنانچه درجه رطوبت هوا از این مقدار کمتر شود سطح کالهک ها ترک برداشته یا سطح کالهک قارچ لک دار می شود عالوه بر این سطح بستر خشک شده و احتیاج به آبیاری بیشتری دارد .برای تقلیل میزان رطوبت هوا الزم است در نقاط مختلف اطاق ،رطوبت سنج های کار گذاشته شود و بطور مرتب مورد بازدید قرار گیرد. در صورتی به علت خشک شدن خاک سطح بستر، احتیاج به آبیاری است .بایستی به وسیله غبار پاش روی سطح خاک آنهم بحدی که آب در سطح بستر جریان پیدا نکند و یا در یک جا جمع نشود آبپاشی کنید. درجه حرارت محیط: چند هفته پس از روکش کردن سطح بستر، میسیلیوم های قارچ تمام سطح بستر را پر نموده و بطور متوسط 8-7هفته پس از کاشت اسپون ،قارچ های کوچک سر سنجاقی در تمام سطح کشت ظاهر می شوند .در این موقع درجه حرارت بستر بایستی بین 14- 10درجه باشد ولی هر اندازه قارچها رشد بیشتری پیدا نمایند می توان درجه حرارت را از 14به 5/16 رساند و میزان تهویه را نیز باال برد ولی باید دقت کرد که جهت حرکت هوا ،به طرف سطح قارچ نباشد تقویت خاک بستر: پس از آنکه قارچها بزرگ شده و نزدیک به برداشت شوند می توان روی سطح بستر کود مایع پاشید ولی باید دقت نمود که روی کالهک قارچ پاشیده نشود این عمل در باال بردن میزان محصول بسیار موثر است. برداشت محصول: به محض آنکه رشد قارچ بحد کافی رسید و تاج آن شکل کامل خود را پیدا نمود بایستی قارچهای رسیده را جمع آوری نمود و بطور مرتب در طول بستر کشت، بررسی کرد و قارچهای رسیده را جمع آوری کرد. قارچهایی که ترک برداشته و چتر آن باز شده باشد ارزش بازاریابی ندارند .عالوه بر این وزن آن کم می شود و همچنین قارچهایی که زودتر از موقع چیده شوند  در موقع جمع آوری نباید از سبدهای بزرگ برای این منظور استفاده نمود .زیرا فشار قارچهای روی سبد موجب می گردد که قارچهای زیرین خراش برداشته و سیاه شوند برای جمع آوری قارچ ،کافی است کالهک را در دست گرفته و یک پیچ به آن داده تا پایه آن از زمین جدا شود و بالفاصله ساقه کثیف و آلوده را با چاقوی تیز قطع کرد .و قارچ تمیز را داخل سبد گذاشته و حتی المقدور جمع آوری با دستکش انجام گیرد. ‏بهره برداری هر 15روز یکبار انجام می گیرد و این برنامه مدت دو تا سه ماه به طول بسته بندی: قارچهای چیده شده را به اطاق سرد و خنک انتقال داده و در اسرع وقت نسبت به درجه بندی آن اقدام نموده و قارچهای لک دار و ناقص و کج و ناجور را جدا کرده و برای مصارف تهیه پودر در قارچ و کچ آپ فرستاده و قارچ های سالم را در بسته های درجه یک و درجه دو به بازار عرضه کنید. ا ن و ا ع ق ر ا و ر ش چ ه ا ص د ی ف ک ی ش ت کيسه :يکي از رايج ترين روش ها در کشت قارچ در اکثر نقاط جهان است. ‏بعضي از مزاياي آن به شرح زير است. -1ريسک کمتري نسبت به روشهاي ديگر کشت دارد. -2کنترل آسان آفات و بيماريها -3امکان کشت در تمام طول سال -4بازگشت سريع سرمايه -5سرمايه گذاري اوليه کم -6امکان کشت در خانه ابتدا بستر خود را انتخاب نماييد اگر از کاه استفاده مي کنيد بهتر است ابتدا کاه ها را خرد کنيد ( کاه هاي خرد نشده نيز قابل کاشت مي باشند) .براي ضدعفوني کردن کاه ها بايد آنها را بجوشانيد .براي اين کار بهتر است کاه ها را درون کيسه هاي پالستيکي ريخته و آنها را به مدت 45دقيقه در آب جوش قرا دهيد ( 45دقيقه از زماني که آب به جوش مي آيد) .کاه ها را به مکان تميز برده و 24ساعت منتظر بمانيد تا آب اضافي آن خارج گردد . رطوبت مطلوب به نحوي است که وقتي يک مشت کاه را در دست فشار مي دهيد چند قطره آب از آن بچکد .قبل از ريختن کاه ها (بستر ) در پالستيک ( پالستيک هاي خياري) بهتر است چند سوراخ در کف پالستيک ايجاد نماييد. کاههاي ضد عفوني شده را تا ارتفاع حدود 30 – 20 سانتيمتر در داخل کيسه هاي پالستيکي ريخته و با دست خوب فشرده نماييد ،سپس بر روي آن يک اليه بذر بپاشيد و اين عمل را تا پر شدن کامل پالستيک انجام دهيد .براي فشرده شدن کاه ها بهتر است يک سوراخ در وسط کيسه ايجاد نماييم و در نهايت درب پالستيک را ببنديد .ميزان بذر هر کيسه بستگي به مقدار کاه و اندازه کيسه حدود 500-200گرم مي باشد .ميزان رطوبت دما نور و ديگر شرايط در دوره هاي رشد بسيار مهم است کيسه هاي آماده شده را به مکاني تميز و فاقد آلودگي با حرارت 30-20درجه سانتيگراد برده .ميزان دما در هفته اول بسيار مهم مي باشد . بعد از سفيد شدن کامل پالستيکها با ميسليومها ( 20تا 30روز بعد از کاشت ) پالستيکها را با تيغ برش دهيد و يا آنها را به طور کامل از بسته جدا نماييد تا قارچها فضاي مناسب براي رشد داشته باشند .تامين رطوبت در اين دوره بسيار اهميت دارد .مناسبترين رطوبت هوا 85تا 90 درصد مي باشد . حداکثر تا يک هفته بعد از برش پالستيکها قارچهاي کوچک در بدنه بستر ظاهر و پس از چند روز بزرگ و قابل برداشت خواهند شد .بهترين زمان برداشت زماني است که لبه هاي قارچ به سمت باال بر نگردد .براي برداشت قارچ مي توانيد ساقه قارچ را با دست گرفته و بپيچانيد .در صورت رعايت کامل شرايط و حفظ دما، نور ،رطوبت و غيره با روش فوق مي توانيد 4-3هفته قارچ برداشت نماييد .فاصله کيسه ها از يکديگر حدود در مکان هاي کوچک براي حفظ رطوبت مي توانيد با اسپري نمودن بدنه بستر از خشک شدن آن جلوگيري کنيد و اگر چنانچه بدنه بستر خشک شد مي توان نسبت به آبياري آن اقدام نمود .براي باال بردن ميزان رطوبت مي توانيد کف اطاق را دائما با آب خيس نماييد ،بهتر است از دستگاه بخار ساز يا در صورت امکان از کتري آب جوش استفاده کنيد .براي تشکيل کالهک و تغيير رنگ آن نور کافي الزم است. نور طبيعي اطاق ،براي کشت کافي است .از ورود حشارت ،بيماري ها و آلودگي ها به داخل مکان پرورش حتما ممانعت گردد و در صورت مشاهده مگسهاي ريز ( مگس سرکه ) نسبت به مبارزه با آنها اقدام گنيد. در صورتي که بذر آماده استفاده مي کنيد به چند نکته بايد توجه کنيد: -1کيسه نايلوني حاوي بذر (اسپان) قارچ سالم بوده و فاقد پارگي يا چسب خوردگي مي باشد. -2دانه هاي اسپان(بذر) قارچ فقط به رنگ قهوه اي(رنگ غالت) يا سفيد(ناشي از رشد ريسه ها يا ميسليوم قارچ خوراکي) بوده و فاقد رنگ سبز يا سياه يا نارنجي( بيماري کپکي) مي باشد. -3داخل نايلون بذر(اسپان) قارچ فاقد هرگونه قطرات آب مي باشد. -4دانه هاي بذر (اسپان) قارچ حالت دانه بندي داشته و در صورت چسبيدگي با فشار دست به راحتي دانه دانه شود. -5پنبه درب نايلون بذر(اسپان) قارچ سالم بوده و آلوده و کثيف نباشد .در صورت تهيه بذر (اسپان) قارچ مناسب ،امکان نگهداري آن در يخچال کشت در قفسه يا تاقچه( :کشت در قفسه در يک نگاه) مرحله قبل از تخمير و آماده کردن بستر ،پاستوريزه و پر کردن ،بذر زني ،دوره نهفتگي ،ميوه دهي ،برداشت محصول ,تخليه و...می باشد. کشت در بطري :در اين روش بطري ها را از بستر پر کرده و آن را استرليزه کرده .آنها را در دماي 18-17درجه سانتي گراد و رطوت -65 70درصد قرار مي دهند .حدود 20-25روز طول مي کشد که به مرحله ميوه دهي برسد کشت روي کنده درخت( :درمناطق معتدل) دو روش اساسي براي کشت قارچ روي قطعات درخت وجود دارد .کشت روي قطعات بزرگ چوب ،کشت روي قطعات کوچک چوب در اين روش اسپان را روي قطعات درخت مي ريزند و در شرايط مناسب رشد مي دهند E H T D N E ی ا پ ا