آبخیزداری

صفحه 1:


صفحه 2:
آبخیزداری آبخیزداری چیست؟ هدف از انجام آن چیست؟ براى بيان تعريف آبخيزدارى بايد در ابتدا معنى حوضه آبخيزرا بدانيم. آبخيز: آبخیز واحدی هیدرولوژیک است کهبه عنوان واحد فیزیکی, بیولوژیکی, سياسى, اجتماعى و اقتصادى براى طراحی ومدیریت منابع طبیعی (آب, خاک , پوشش گیاهی) پذیرفته شده است. به عبارت دیگر آبخیز منطقه ای توپوگرافی است که توسط یک سیستم رودخانه زهکشی میشود. تعریف آبخيز دارى + آبخيزدارى عبارت است از فرآيند تنظيم و اجراى اقدامات مناسب به منظور اداره منلبع موجود در آبخیز, ياكسب متافع, بدون آسيب رساتدن به موبعوديت اين متابع. علم آبخيزدارى در اوايل قرن بيستم به دلايل زير ايجاد شده است : ‎-١‏ كسب دانش وآگاهی بیشتر درمورد دوره هیدرولوژیک وعملکرد آن ‏۲-افزایش جمعیت وفشار حاصله از آن به اراضی ومنابع آب. ‎ ‏۳ -افزایش بیش از حد مصرف آب که ناشی از پیشرفت فن آوری وبلا رفتن سطح زندگی مردم بوده است. ‏۴- بروز مشکلات جدید وپیچیده مرتبط باّب از جمله: مشکل وجود مناطق سیل گیر, ایجاد آلودگی آب, سکونت در مناطق خشک و.. ‏مدیران امور برنلمه ریزی, سرانجام چی بردند که آبخیز میتولندبه عنوان بهترین واحد طبیعی برای اداره منابع طبیعی محسوب شود. 

صفحه 3:
هدف از آبخیزداری: هدف مدیریت منابع آبغیز عبارتند از: تحت کنترل درآوردن عملیات کشاورزی, دامپروری, ساختمان سازی, راهسازی,قطع درختان وبه طور کلی هرگونه عملی چه مفید وچه مضر, جه مثبت وجه منفى, ارزيابى آنها وتوجه به وضعيت أبخيز براساس خصوصيات زمین شناسى, ‎SE‏ شناسى, يوشش كياهى, اقليم شناسى, هيدر ولوى وارلثه رهنمودها وبيشنهادها جهت اجرا و مديريت صحيح در مورد همه عوامل طبيعى وزيستى هر اكوسيستم در واحدهاى طبيعى خاص واعمال مديريت بر روى عواملى که در توزیع آب وکیفیت هیدرولوژیکی تاثیردارند, تا به صورت مطلوب وعلمی. _ خاک حوضه آبخیز از فرسایش حفظ رد % آبخیزداری الهی ترین نگاه‌به طبیعت است وآبخیزدار را میتوان پزشک طبیعت نامید.بیک آبخیزدار خوب با بررسی دقیق ومطالعه علمی حوضه آبخیز,به تعبیری دردهای یک حوضه را شناخته, ودرجهت درمان آن بنامه ریزی میکند.آبخیزداری‌با نگاهی خدا گونه عرصه طبیعت را برای زیست و بهره برداری انسان مهیا میکندشلید لین تعابیر كمى اغراق آميز به نظر برسد, اما ميشود تمام علوم راهدیه ای از جانب خدا برای حکومت بر کره خاک دانست. اگر ما با اين ديد به علوم نكاه كنيم, هركز آنها را در راه نابودى نوع بشر به كار نخواهيم بست. علوم مرتبط با آبخیزداری: یک پروژه ساده آبخیزداری از چند مطالعه مستقل تشکیل شده است که هر کدام کا میخواهد: ۱- مطالعه فیریوگرافی:این مطالعه به بررسی خصوصیات ظاهری آ: ۲- مطالعههواشناسی:بهطور كلى به بررسى اقليم منطقه ميبردازد. 1- مطالعه هيدرولوزى: به بررسى آبهاى موجود در منطقه ميبردازد. 7 ۴- مطالعه خاک شناسی: به مطالمه الواع شاكهاى موجود در منطقه وپتانسیل های آن میپردازد. ۵- مطالعه زمین شناسی‌نبه بررسی جنس ونوع سازندها و برخی عوامل مورفولوژیکی وقدمت سازندها وعوامل تشكيل آنها ميبردازد ۶- مطالعه فرسایش و رسوب:به پررسی انواع فرسایش در حوضه وفرسایش پذیری وپتانسیل رسوبگذاری رودخانه میهردازد. 

صفحه 4:
۷- مطالعه پوشش گیاهی‌:نبه بررسی تیپهای مختلف گیاهی منطقه میپردازد وبرنلمه چرا و شدت چرا را تعیین میکند ودرصد وجود کلاسهای مختلف را در حوضه مشخص میکند" ۸- مطالعهاقتصادی:بهبررسی شاخصهای اقتصادی وارزیابیاقتصادی طرح مى يردازد. ‎-٩‏ مطالعه کشاورزی واجتماعی‌نبه بررسی عوامل کشاورزی واجتماعی آبخیز نشینان میپردازد.شاخصهایی از قبیل: جمعيت, تعداد خانوار, چگونگی کسب درآمد. تعداد دام,انواع محصولات کشاورزی منطقه و... در لین مطالعه پررسی می شود. 1 ‏-۱-عملیات پیولوژیک:به ارائه طرحهای کاشت نهال, بذر کاری ... برای حفظ عرصه طبیعی آبخیزاز نظر پوشش گیاهی) وبهبود وضعیت آن . وتثبیت بیولوژیک خاک از طریق پوشش گیاهی می پردازد. ‏(۱-عملیات مکانیکی: ارلئه طرحهلیی از قبیل احدات بندهای خاکی, گاببون, خشکه چین وعملیات ذخیره نزولات آسمانی از طریق احداث فارو, تراس وبانکت بندی در این مجموعه می باشد. ‏۱۲- تلفیق: بهتعبیری عصاره مطالعات فوق می باشد که طرحی جامع وکلی ارائه میدهد وتعیین واحدهای کاری همگن از بخشهای تلفیق به حساب می لید که در ُن نقشه های تهیه شده از هر گزارش روی هم قرار مى كيرد و پلیگون های حاصل به عنوان واحدکاری معرفی می شوند ‏تلفیق ر برای هر یک از این واحدها عملیات خاصی را پیشنهاد می کند. ‏در لین واحدها خصوصیاتی از قبیل نوع خاک, مساحت, نوع تیپ (اعم از تیبهای گياهی, رخنمون سنگی, زمینهای هیم وزراعی و.),گروه هیدرولئیک خاک ,عمق خاک, بافت خاک , پتانسیل تولید هرزب و... مشخص می شود ‏يك نرم افزار تلفيق كر به طور عام است كه در منابع طبيعى و آبخيزدارى نيز كاريرد دارد. ‏اين نرم افزار مى تواند به عنوان يك تلفيق كر با دقت بسيار بالا عمل كند. ‎Are view ‏معمول ترین و شناخته شده ترین نرم افزار دراين زمينه به شمار می رود. ‏یک متخصص در رشته آبخیزداری می تواند برحسب نیاز وعلاقه در تمام مطالعات فوق صاحب نظر باشد. لازم به ذکر است ارزیلبیاقتصادی طرح در قسمت مطالعه اقتصادی عی باشد که در آن‌به توجیح اقتصادی طرح پرداخته می شود. ‎ ‎ 

صفحه 5:
دو روش برای تخمین رواناب رواناب سطحیبه آن قسمت از بارندگی اطلاق می‌گردد که در روی زمینمبه طرف آیراه‌هاء دریاچه‌هایا دریاها به جریان می‌افند. طراحی کانالهاا سازههایی كه بتوانند جريانهاى َب سطحى را از خود عبور دهند. مستلزم تعيين حداکثر دبی رواناب. حجم رواناب. حجم آب جاری شده و نیز توزیع زمانی دبی آب است. عولمل موثر بر روناب را میتوا‌به عولمل مربوطبه بارندگی و عولمل مربوط به حوضه آبریز تقسیم نعود. عوامل بارندگی عبارتند از: (-مدت بارندگی ۲- شدت توزیع بارندگی عوامل حوضه آبریز عبارتند از: ا-اندزه و شکل حوضه ۳- جهت حوضه ۴- پستی و بلندی ۵ وضعیت زمين شناسی ۶- پوشش گیاهی سطح حوضه. در اينجا دو روش براى تعيين حداكثر رواناب كه به منظور طراحى سازءهاى آبخيزدارى به كار مى روند ارائه شده است.به دلخواه ميتوان هريك از لين روشها رالبه كار بردیاآنکه از هر دو روش استفاده کرد و یکی به عنوان كنترل دیگری به کار گرفته شود. ۱ - تعیین مقدار حداکثر چریان (دبی) روناب بوسیله روش استدلالی با اين روش مقدار جريان رواناب رای طرح تاسیسات به صورت معادله زیر توصیف می گرد هن عو كه در آن 5©: حداكثر جريان رواناب ( فوت مكعب در ثانيه) .© ضريب جريان رواناب. 1 شدت بارندگی پرای یک دروه بازكشت مشخص و براى زملنى معادل "زمان تمرکز" 000600۳100 0۶ 11006 حوضه ‎ga!)‏ در ساعت) و ۸ سطح حوضه (ایکر) ميباشد. زمان تمركز يك حوضه عبارت است از مدت زمان لازم براى آن كه آب بتوائد از دورترين نقطه (از نظر مدت جريانللب) حوضه جريان بيدا كرده وبه محل خروجى حوضه برسد. فرض ميشود كه وقتى مدت بارندكى مساوى زمان تمركز باشد. تمام نقاط حوضه همزمان در جريان خروجى دخللت داشته باشند. جدول ویژه‌ای برای تخمین زمان تمرکز حوضه وجود دارد. ضریب جریان روناب بدون بعد بوده و عبارت است از نسبت حداکثر مقدار رواناب به شدت بارندگی: 

صفحه 6:
مقدار تقریبی ضریب رواناب برای شرلیط مختلف پستی و بلندی. خاک و پوشش گیاهی در جداولی آماده شده ۲ - دبی اوج رواناب با استفاده از روش سازمان حفاظت خاک یکی ار راههای تخمین دبی اوج رواناب. استفاده از روش ‎SCS‏ است. در این روش به جای ضریب رواناب که در فرمول استدلالی استفاده ميشد. از ضریبی‌به نام ضریب یا شماره منحنی استفاده ميشود. در لین رابطه. جدولی بر اساس برخی شرلیط هیدرولوژیکی تهیه شده است. بلید توجه داشت که ضریب رواناب و شماره منحنی هر کدام مستقلابه دست آمدملند و بین آنها ارتباطی وجودندارد. در هر حال هر دوی آنهابانفوذپذیری خاک نسبت معکوس دارند. در روش 865 ابتدا متوسط وینی شماره منحنی حوضه محاسبه میشود.با داشتن وسعت حوضه و بارندگی ۲۴ ساعته گراف مشخصی که مربوط به ن شماره منحنی باشد انتخاب و دبی اوج رواناب محاسبه می‌شود. در انتخاب ‎SLE‏ باید توجه داشت که شیب زمین و تیپ بارندگی نیز در نظر گرفته شوند. ‎ 

صفحه 7:
هیدروگراهای روناب هیدروگراف رنه گرافیکی یا جدولی شدت رواب نسبت به زمان است. برایآنکه جریان رواناب ايجاد شود باید خاک در ابتدا اشباع باشد. به ويه در حوضدهليى كه جريان رواناب در لثر آبهاى سطحى است نه أبهاى زيرزمينى. در صورتی که پرندگی با شدت ثلبت ادامه داشته باشد حبى رواناب به تدريج افزايش يافته ما سرانجام به نقطه ثابتى برسد. كليه عواملى كه به آنها شار كرديد در شكل منحنى هيدرو كراف موثرند. هيدرو ثراف از نظر رونديلبى سيل در مخازن و آبراهه ها و بيشبينى اوج سيلابها بسيار حلئز اهميت است. مثال بسيار بارز در لين مورد. تعديل هيدروكراف رواناب رودخلنه سن لورانس در آمريكا است كه در واقع محل خروجى درياجههاى بنجكلنه است. حداکتر دبی این رودخانه پیش از ۲۰ درصد بزركتر از حداقل دبى آن نيست. حال ‎SET‏ حداكثر ذبى جريان رودخانه ميسورى +590 درصد بزرگتر از حداقل آن ااست. البته استخرهای کوچک. اثر تعدیل کننده چندانی ندارند. هیدروگراف اطلاعات زیادی در مورد حجم رواناب و دبی اوج به ما میدهد. 

صفحه 8:
عوامل فرسایش خاک یکی ازعواملی که درکشاورزی بسیارمورد توجه قرارمی گیرد وعامل اصلی نابودی بسیاری اززمین های خاصلخیزکشاورزی وتبدیل آن به مکان های غیرفابل کشت می باشد پدیده فرسایش خاک است. متاسفانه در کشورمابه دلیل توجه پیشتر مسئولان کشوری به بخش صنعت وعدم توجه آنان‌به بخش کشاورزی ونادیده گرفتن مشکلات آن.باعث شده که این.مسیر قهقرایی.سرعت بیشتری بگیرد. فرسایش خاک ازجمله نگرلنی های عمده زیست محیطی قرن حاضراست. پرپایه برآوردهای انجام شده براثرفرسایش خاک سالینه چندین میلیون هکتارازاراضی کشاورزی جهان به کام نابودى كشيده مى شود. بربايه همين برآوردپیش بینی می شودکه تاسال ۲۰۱ میلادی یک سوم تاییک پنجم اراضی کشاورزی براثرفرسایش خاک عقیم وغیراستفاده شوند. فعل وانفعالات فرسایش خاک وجایگزینی تپه های شنی به جای بسترهای حاصلخیزخاک تاسف انگیزاست واین فرآيند باعث مهاجرت هزاران نفرازروستائيان به سمت شهرها مى كردد. يكى ازاساسى ترين مسائلى كه باعث فرسایش خاک درایران وجهان شده است مسئله سیلاب هاست. جنگل هاطی قینن های طولانی موجب پایداری خاک وذخیره سازی آب ورونق فعالیت های گوناگون کشاورزی بوده لند.ولی بهمروروبا ازمیان رفتن تدریجی چنگل ها وپوشش های گیاهی درلین پهسرسیزخداوندی ,جاری شدن سیلاب متداول شده است 

صفحه 9:
هنگامیکه پوشش جنگلی براثرقطع‌بی رویه حللت مناسب وتراکمی خودرا ازدست می دهد .خاک آن منطقه به علت کمبود شاخ وبرگ وفاصله ایجاد شده بین آنها دربرابربارانهای شدید ورگبارهای تندبی دفاع مانده ومقاومت خودرا ازدست می دهد وبا کمترین بارش تند.مرگبارترین سیلایها را بوجود می آورد. با ازیین رفتن پوشش گیاهی .باران هلیی که برسطح خاک می بارد علاوه برشستن خاک وتبدیل شدن به روان آب توانایی نفوذ به داخل زمین را ازدست می دهد . بيلمد يوجود آمدن روان آب وعدم نفوذ لب درخاک پئین رفتن سفره های لب زیرزمینی است كه اصلى ترين منبع آبباری گیاهان درمناطق خشک است.به مرروزمان آنقدرآب وخاک وجود نخواهدداشت که یک کشاورزبتواند مایحتاج روزلنه خودرابه دست آورد. ازلین روپدیده مهاجرت به شهرها شد: خاص خودرا به دنبال خواهدداشت. 

صفحه 10:
متاسفانه در کشورما پدیده تخریب جنگل ها روند سریعی را درپیش گرفته است‌عریانی بیش ازحد دامنه شعالی کوههای للبرزکه درروزگاری‌نه چندان دورپوشیده ازجنگل وبیشه بوده است اکنون‌به خاطیبی توجهی ما انسان ها درمعرض نابودی کامل قرارگرفته وفرسایش خاک.تراکم حرارتی ناشی ازتفییرات جوی .کاهش رطوبت وازهمه مهمترتقلیل ونابودی پوشش گیاهی لبه علت قطع‌بی رویه وعدم کاشت همزمان درخت ) ازبيامدهاى نامطلوب لين بى رحمی اتسان نسبت به طبیعت اطراف خود است . شرلیط اقليمى ووضع كنونى زمين شناسى .به گونه ای است که ن رابه صورت یک کشورمستعد.به فرسایش خاک درآورده است . ولى حقیقت ّن است که میزان فرسایش خاک درایران بیش ازمقدارمورد نظرمی باشد. آمارنشان عی دهد که تلفات خاک دراثرفرسایش درمملکت عا چندین برابربيش ازميانكين آن دركشورهاى آفريقليى واروبايى فرسایش خاک درایرانبیک مسیرصعودی داشته وبراساس اطلاعات منتشرشده متوسط سالانه تلغات خاک ناشی ازفرسایش درایران رشد قلبل توجهی داشته است.به عقیده عموم کارشناسان مهمترین علت فرسایش خاک عولمل انسانی است.افزایش رشد جمعیت درلین دوران‌با نرخ سرسام آورن نیازهای اقتصادی زیادی‌به دنبال داشته است ودرنتیجه نیازبه مکلنی برای زندگی دایند وافراد سودجوازاین مورد استفاده کرده وبه تخریبت جنگلها عی پردازند.متاسفانه اتلنی مراکزترویجی دراشاعه فرهنگ استفاده صحیح ازجنگل ها ومرلتع براساس اصول علمی وفقدان مدارس آموزش منابع طبیعی کافی برای روستائیان وعشایرازعلل دیگرروند فوق بوده است. 

صفحه 11:
برمبنای دللیل فوق انسان ازطريق افزلیش تعداد دام درسطح مرلتع وتخریب غیرقانونی جنگل ها ,عدم کاربری صحیح اراضی کشاورزی .استفاده نادرست ازمنلبع بی وگاهی ازطریق احداث خطوط جاده ای وبهره برداری غلط فرسایش خاک را ازحللت طبیعی ومعمول خود خارج ساخته وبرتن دلمن زده است. علاوه برلین می توان به عدم تخصیص بودجه مناسب جهت مبارزه‌با پیشرفت بیابان ها وهمچنین عدم توجه‌به حفظ زمین های زیرکشت ازمعادن اشاره کرد. بانیم نگاهی‌به تاریخچه کشاورزی کشورهای توسعه یافته‌سی توان دریلفت که لین کشورها دار برنامه ریزی صحیح دربخش کشاورزی بوده وکمبود بودجه بخش صنعت خویش را ازدرآمد های بخش کشاورزی تامين مى کشورهلیی مانتد آمریکا,فرانسه .ژلپن ازلین راه علاوه برخودکفلیی دربخش کشاورزی دارای صنعتی توسعه یافته نیزهستند. گفتنی است کشورهند درسال ۱۹۷۵ دارای فرسایش خاکی درحدود۵میلیاردتن خاک درسال بوده است وبا حملیت ماهاتما گاندی درسال ۱۹۸۵ موفقبه تأسیس دفترملی عمران اراضی هند شدکه هدفش‌به زیر کشت بردن سالانه ۵میلیون هکتارازاراضی بایراین کشوروتبدیل آن به اراضی کشاورزی بود لین ریند شامل گسترش زمین های کشاورزی وگسترش مناطق جنگلی بودکه تاحدبسیارزیادی ملنع ازافزایش میزان فرسایش خاک در آن کشور گردید. 

آبخيزداري آبخيزداري چيست؟ هدف از انجام آن چيست؟ براي بيان تعريف آبخيزداري بايد در ابتدا معني حوضه آبخيزرا بدانيم. آبخيز: آبخي+ز واحدي هيدرولوژي+ك اس+ت ك+ه ب+ه عنوان واح+د فيزيك+ي ,بيولوژيك+ي ,س+ياسي ,اجتماع+ي و اقتصادي براي طراحي ومديريت منابع طبيعي (آب ,خاك ,پوشش گياهي) پذيرفته شده است. به عبارت ديگر آبخيز منطقه اي توپوگرافي است كه توسط يك سيستم رودخانه زهكشي ميشود. تعريف آبخيز داري : آبخيزداري عبارت اس+ت از فرآين+د تنظي+م و اجراي اقدامات مناس+ب ب+ه منظور اداره مناب+ع موجود در آبخيز, باكسب منافع ,بدون آسيب رساندن به موجوديت اين منابع. علم آبخيزداري در اوايل قرن بيستم به داليل زير ايجاد شده است : - 1كسب دانش وآگاهي بيشتر درمورد دوره هيدرولوژيك وعملكرد آن. - 2افزايش جمعيت وفشار حاصله از آن به اراضي ومنابع آب. - 3افزايش بيش از حد مصرف آب كه ناشي از پيشرفت فن آوري وباال رفتن سطح زندگي مردم بوده است. -4بروز مشكالت جدي+د وپيچيده مرتب+ط باآ+ب از جمل+ه :مشك+ل وجود مناط+ق س+يل گي+ر ,ايجاد آلودگ+ي آب, سكونت در مناطق خشك و... مديران امور برنام+ه ريزي ,س+رانجام پ+ي بردن+د ك+ه آبخي+ز ميتوان+دب+ه عنوان بهتري+ن واح+د ط+بيعي براي اداره منابع طبيعي محسوب شود. هدف از آبخيزداري: هدف مديريت منابع آبخيز عبارتند از: تح+ت كنترل درآوردن عمليات كشاورزي ,دامپروري ,س+اختمان س+ازي ,راهس+ازي,قط+ع درختان وب+ه طور كلي هرگونه عملي چه مفيد وچه مضر ,چه مثبت وچه منفي ,ارزيابي آنها وتوجه به وضعيت آبخيز براساس خصوصيات زمين شناس+ي ,خاك شناس+ي ,پوش+ش گياه+ي ,اقلي+م شناس+ي ,هيدرولوژ+ي وارائ+ه رهنموده+ا وپيشنهاده+ا جه+ت اجرا و مديريت ص+حيح در مورد هم+ه عوام+ل ط+بيعي وزيس+تي ه+ر اكوسيستم در واحدهاي ط+بيعي خاص واعمال مديري+ت بر روي عواملي كه در توزيع آب وكيفيت هيدرولوژيكي تاثير دارند ,تا به صورت مطلوب وعلمي ,خاك حوضه آبخيز از فرسايش حفظ گردد. آبخيزداري اله+ي تري+ن نگاه ب+ه ط+بيعت اس+ت وآبخيزدار را ميتوان پزش+ك ط+بيعت ناميد .ي+ك آبخيزدار خوب با بررس+ي دقي+ق ومطالع+ه علم+ي حوض+ه آبخي+ز,ب+ه تع+بيري دردهاي ي+ك حوض+ه را شناخت+ه ,ودرجه+ت درمان آن برنامه ريزي ميكند.آبخيزداريب+ا نگاه+ي خدا گون+ه عرص+ه ط+بيعت را براي زيس+ت و بهره برداري انس+ان مهي+ا ميكند.شاي+د اي+ن تعابير كمي اغراق آميز به نظر برسد ,اما ميشود تمام علوم راهديه اي از جانب خدا براي حكومت بر كره خاك دانست. اگر ما با اين ديد به علوم نگاه كنيم ,هرگز آنها را در راه نابودي نوع بشر به كار نخواهيم بست. علوم مرتبط با آبخيزداري: يك پروژه ساده آبخيزداري از چند مطالعه مستقل تشكيل شده است كه هر كدام كارشناس مربوط به خودش را ميخواهد: - 1مطالعه فيريوگرافي:اين مطالعه به بررسي خصوصيات ظاهري آبخيز ميپردازد. - 2مطالعه هواشناسي :به طور كلي به بررسي اقليم منطقه ميپردازد. - 3مطالعه هيدرولوژي :به بررسي آبهاي موجود در منطقه ميپردازد. - 4مطالعه خاك شناسي :به مطالعه انواع خاكهاي موجود در منطقه وپتانسيل هاي آن ميپردازد. -5مطالع+ه زمي+ن شناسي:ب+ه بررس+ي جن+س ونوع سازندها و برخ+ي عوام+ل مورفولوژيكي وقدم+ت سازندها وعوامل تشكيل آنها ميپردازد. -6مطالع+ه فرس+ايش و رس+وب :ب+ه بررس+ي انواع فرس+ايش در حوض+ه وفرس+ايش پذيري وپتانس+يل رسوبگذاري رودخانه ميپردازد.  -7مطالع+ه پوش+ش گياه+ي:ب+ه بررس+ي تيپهاي مختل+ف گياه+ي منطق+ه ميپردازد وبرنام+ه چرا و شدت چرا را تعيين ميكند ودرصد وجود كالسهاي مختلف را در حوضه مشخص ميكند. - 8مطالعه اقتصادي :به بررسي شاخصهاي اقتصادي وارزيابي اقتصادي طرح مي پردازد. -9مطالع+ه كشاورزي واجتماع+ي :ب+ه بررس+ي عوام+ل كشاورزي واجتماع+ي آبخي+ز نشينان ميپردازد,شاخصهايي از قبي+ل :جمعي+ت ,تعداد خانوار ,چگونگ+ي كس+ب درآم+د ,تعداد دام,انواع محص+والت كشاورزي منطق+ه و ...در اي+ن مطالعه بررسي مي شود. -10عمليات بيولوژي+ك :ب+ه ارائ+ه طرحهاي كاش+ت نهال ,بذر كاري و ...براي حف+ظ عرص+ه ط+بيعي آبخي+ز(از نظر پوشش گياهي) وبهبود وضعيت آن ,وتثبيت بيولوژيك خاك از طريق پوشش گياهي مي پردازد. -11عمليات مكانيك+ي :ارائ+ه طرحهاي+ي از قبي+ل احداث بندهاي خاك+ي ,گابيون ,خشك+ه چين وعمليات ذخيره نزوالت آسماني از طريق احداث فارو ,تراس وبانكت بندي در اين مجموعه مي باشد. -12تلفيق :به تع+بيري عصاره مطالعات فوق مي باشد كه طرحي جامع وكلي ارائه ميدهد وتعيين واحدهاي كاري همگ+ن از بخشهاي تلفي+ق ب+ه حس+اب م+ي آي+د ك+ه در آ+ن نقش+ه هاي تهي+ه شده از ه+ر گزارش روي ه+م قرار مي گيرد و پليگون هاي حاصل به عنوان واحدكاري معرفي مي شوند. تلفيق گر براي هر يك از اين واحدها عمليات خاصي را پيشنهاد مي كند. در اي+ن واحده+ا خص+وصياتي از قبي+ل نوع خاك ,مس+احت ,نوع تي+پ (اع+م از تيپهاي گياه+ي ,رخنمون سنگي, زمينهاي دي+م وزراع+ي و,)...گروه هيدرولژي+ك خاك ,عم+ق خاك ,باف+ت خاك ,پتانس+يل تولي+د هرزآ+ب و ...مشخ+ص مي شود. يك نرم افزار تلفيق گر به طور عام است كه در منابع طبيعي و آبخيزداري نيز كاربرد دارد. اين نرم افزار مي تواند به عنوان يك تلفيق گر با دقت بسيار باال عمل كند. ‏Arc view معمول ترين و شناخته شده ترين نرم افزار دراين زمينه به شمار مي رود. يك متخصص در رشته آبخيزداري مي تواند برحسب نياز وعالقه در تمام مطالعات فوق صاحب نظر باشد .الزم به ذك+ر اس+ت ارزياب+ي اقتص+ادي طرح در قس+مت مطالع+ه اقتصادي م+ي باش+د ك+ه در آ+نب+ه توجي+ح اقتص+ادي طرح پرداخت+ه مي شود. دو روش برای تخمین رواناب رواناب س+طحیب+ه آ+ن قس+مت از بارندگ+ی اطالق می‌گردد که در روی زمینب+ه طرف آبراه ‌هه+ا ،دریاچ ‌هه+ا یا دریاها ب+ه جریان می‌افتد .طراح+ی کاناله+ا یا س+ازه‌هایی که بتوانن+د جریانهای آ+ب س+طحی را از خود عبور دهن+د ،مس+تلزم تعیین حداکثر دبی رواناب ،حجم رواناب ،حجم آب جاری شده و نیز توزیع زمانی دبی آب است. عوام+ل موث+ر بر رواناب را میتوانب+ه عوام+ل مربوطب+ه بارندگی و عوام+ل مربوط به حوض+ه آبریز تقس+یم نمود .عوامل بارندگی عبارتند از1 :ـ مدت بارندگی 2ـ شدت توزیع بارندگی عوام+ل حوض+ه آ+بریز عبارتن+د از1 :ـ اندازه و شکل حوض+ه 3ـ جه+ت حوض+ه 4ـ پس+تی و بلندی 5ـ وضعیت زمین شناسی 6ـ پوشش گیاهی سطح حوضه. در اینجا دو روش برای تعیین حداکثر رواناب که به منظور طراحی سازه‌های آبخیزداری به کار می‌روند ارائه شده اس+ت.ب+ه دلخواه میتوان هریک از این روشه+ا راب+ه کار برد یا آنکه از ه+ر دو روش اس+تفاده کرد و یکی به عنوان کنترل دیگری به کار گرفته شود. 1ـ تعیین مقدار حداکثر جریان (دبی) رواناب بوسیله روش استداللی با این روش مقدار جریان رواناب برای طرح تاسیسات به صورت معادله زیر توصیف می‌گردد: ‏q= CiA که در آن : qحداکثر جریان رواناب ( فوت مکعب در ثانیه) C،ضریب جریان رواناب i ،شدت بارندگی برای یک دروه بازگش+ت مشخ+ص و برای زمان+ی معادل "زمان تمرکز" Time of concentrationحوض+ه (اینچ در ساعت) و Aسطح حوضه (ایکر) میباشد .زمان تمرکز یک حوضه عبارت است از مدت زمان الزم برای آن که آب بتواند از دورترین نقط+ه (از نظ+ر مدت جریان آ+ب) حوض+ه جریان پیدا کرده وب+ه مح+ل خروج+ی حوض+ه برس+د .فرض میشود که وقت+ی مدت بارندگ+ی مس+اوی زمان تمرکز باش+د ،تمام نقاط حوض+ه همزمان در جریان خروج+ی دخال+ت داشته باشند. جدول ویژه‌ای برای تخمین زمان تمرکز حوضه وجود دارد .ضریب جریان رواناب بدون بعد بوده و عبارت است از نسبت حداکثر مقدار رواناب به شدت بارندگی. مقدار تقریب+ی ضریب رواناب برای شرایط مختل+ف پس+تی و بلندی ،خاک و پوش+ش گیاه+ی در جداولی آماده شده است. 2ـ دبی اوج رواناب با استفاده از روش سازمان حفاظت خاک یکی ار راههای تخمین دبی اوج رواناب ،استفاده از روش SCSاست .در این روش به جای ضریب رواناب که در فرمول اس+تداللی اس+تفاده میش+د ،از ضریب+ی ب+ه نام ضریب یا شماره منحن+ی اس+تفاده میشود .در این رابط+ه ،جدولی بر اس+اس برخ+ی شرایط هیدرولوژیکی تهیه شده اس+ت .باید توج+ه داش+ت که ضریب رواناب و شماره منحن+ی هر کدام مس+تقالب+ه دس+ت آمده‌ان+د و بین آنه+ا ارتباط+ی وجود ندارد .در ه+ر حال ه+ر دوی آنه+اب+ا نفوذپذیری خاک نسبت معکوس دارند. در روش SCSابتدا متوسط وزن+ی شماره منحنی حوضه محاسبه میشود.ب+ا داشتن وسعت حوض+ه و بارندگی 24 س+اعته گراف مشخص+ی که مربوط ب+ه آ+ن شماره منحن+ی باش+د انتخاب و دب+ی اوج رواناب محاسبه می‌شود .در انتخاب گراف باید توجه داشت که شیب زمین و تیپ بارندگی نیز در نظر گرفته شوند. هیدروگرافهای رواناب هیدروگراف ارائه گرافیکی یا جدولی شدت رواناب نسبت به زمان است .برای آنکه جریان رواناب ایجاد شود باید خاک در ابتدا اشباع باشد .به ویژه در حوضه‌هایی که جریان رواناب در اثر آبهای سطحی است نه آبهای زیرزمینی .در صورتی که بارندگی با شدت ثابت ادامه داشته باشد دبی رواناب به تدریج افزایش یافته تا سرانجام به نقطه ثابتی برسد .کلیه عواملی که به آنها اشاره گردید در شکل منحنی هیدروگراف موثرند. هیدروگراف از نظر روندیابی سیل در مخازن و آبراهه ها و پیشبینی اوج سیالبها بسیار حائز اهمیت است .مثال بسیار بارز در این مورد ،تعدیل هیدروگراف رواناب رودخانه سن لورانس در آمریکا است که در واقع محل خروجی دریاچه‌های پنجگانه است. حداکثر دبی این رودخانه بیش از 20درصد بزرگتر از حداقل دبی آن نیست .حال آنکه حداکثر دبی جریان رودخانه میسوری 2900 درصد بزرگتر از حداقل آن است .البته استخرهای کوچک ،اثر تعدیل کننده چندانی ندارند .هیدروگراف اطالعات زیادی در مورد حجم رواناب و دبی اوج به ما میدهد. عوامل فرسایش خاک يك+ي ازعوامل+ی که درکشاورزی بس+یارمورد توج+ه قرارم+ی گیرد وعام+ل اص+لی نابودی بس+یاری اززمین های خاصلخیزکشاورزی وتبدیل آن به مکان های غیرقابل کشت می باشد پدیده فرسایش خاک است. متاسفانه درکشورم+اب+ه دلیل توجه بیشتر مسئوالن کشوری به بخ+ش صنعت وعدم توج+ه آنانب+ه بخش کشاورزی ونادیده گرفتن مشکالت آن،باعث شده که این،مسیر قهقرایی،سرعت بیشتری بگیرد. فرس+ایش خاک ازجمل+ه نگران+ی های عمده زیس+ت محیط+ی قرن حاضراس+ت .برپایه برآوردهای انجام شده براثرفرسایش خاک سالیانه چندین میلیون هکتارازاراضی کشاورزی جهان به کام نابودی کشیده می شود .برپایه همین برآوردپیش بین+ی م+ی شودکه تاس+ال 2010میالدی یک س+وم ت+ا یک پنج+م اراض+ی کشاورزی براثرفرس+ایش خاک عقیم وغیراستفاده شوند. فعل وانفعاالت فرسایش خاک وجایگزینی تپه های شنی به جای بسترهای حاصلخیزخاک تاسف انگیزاست واین فرآیند باعث مهاجرت هزاران نفرازروستائیان به سمت شهرها می گردد. یکی ازاساسی ترین مسائلی که باعث فرسایش خاک درایران وجهان شده است مسئله سیالب هاست. جنگ+ل هاط+ی قرن+ن های طوالن+ی موج+ب پایداری خاک وذخیره س+ازی آ+ب ورون+ق فعالیت های گوناگون کشاورزی بوده ان+د،ول+ی ب+ه مروروب+ا ازمیان رفت+ن تدریج+ی جنگ+ل ه+ا وپوش+ش های گیاه+ی دراین بهسرسبزخداوندی ،جاری شدن سیالب متداول شده است . هنگامیکه پوش+ش جنگل+ی براثرقط+عب+ی رویه حال+ت مناسب وتراکم+ی خودرا ازدست م+ی ده+د .خاک آ+ن منطق+ه به عل+ت کمبود شاخ وبرگ وفاص+له ایجاد شده بین آنه+ا دربرابربارانهای شدید ورگبارهای تن+د ب+ی دفاع مانده ومقاومت خودرا ازدست می دهد وبا کمترین بارش تند،مرگبارترین سیالبها را بوجود می آورد. ب+ا ازبین رفت+ن پوش+ش گیاه+ی ،باران هایی که برس+طح خاک م+ی بارد عالوه برشس+تن خاک وتبدیل شدن به روان آب توانایی نفوذ به داخل زمین را ازدست می دهد . پیام+د بوجود آمدن روان آ+ب وعدم نفوذ آ+ب درخاک،پائین رفت+ن س+فره های آ+ب زیرزمین+ی اس+ت که اص+لی ترین منب+ع آبیاری گیاهان درمناط+ق خش+ک اس+ت .ب+ه مرروزمان آنقدرآ+ب وخاک وجود نخواهدداش+ت که یک کشاورزبتواند مایحتاج روزان+ه خودرا ب+ه دس+ت آورد .ازاین روپدیده مهاجرت ب+ه شهره+ا شدت بیشتری خواه+د گرف+ت که پیامدهای خاص خودرا به دنبال خواهدداشت. متاسفانه درکشورما پدیده تخریب جنگل ها روند سریعی را درپیش گرفته است.عریانی بیش ازحد دامنه شمالی کوههای ال+برزکه درروزگاری ن+ه چندان دورپوشیده ازجنگ+ل وبیش+ه بوده اس+ت اکنون ب+ه خاطرب+ی توجه+ی م+ا انس+ان ها درمعرض نابودی کام+ل قرارگرفت+ه وفرس+ایش خاک،تراکم حرارت+ی ناش+ی ازتغییرات جوی ،کاه+ش رطوب+ت وازهمه مهمترتقلیل ونابودی پوشش گیاه+ی (ب+ه عل+ت قط+عب+ی رویه وعدم کاشت همزمان درخ+ت ) ازپیامدهای نامطلوب این بی رحمی انسان نسبت به طبیعت اطراف خود است . شرایط اقلیم+ی ووض+ع کنون+ی زمین شناس+یب+ه گون+ه ای اس+ت که آ+ن راب+ه ص+ورت یک کشورمس+تعدب+ه فرسایش خاک درآورده اس+ت .ول+ی حقیق+ت آ+ن اس+ت که میزان فرس+ایش خاک درایران بیش ازمقدارمورد نظرمی باشد.آمارنشان م+ی ده+د که تلفات خاک دراثرفرس+ایش درمملکت م+ا چندین برابربیش ازمیانگین آ+ن درکشورهای آفریقایی واروپایی است. فرس+ایش خاک درایران یک مس+یرصعودی داشت+ه وبراس+اس اطالعات منتشرشده متوس+ط ساالنه تلفات خاک ناش+ی ازفرس+ایش درایران رش+د قاب+ل توجه+ی داشت+ه اس+ت.به عقیده عموم کارشناس+ان مهمترین عل+ت فرسایش خاک عوام+ل انس+انی اس+ت.افزایش رش+د جمعیت دراین دورانب+ا نرخ س+رسام آورآ+ن نیازهای اقتص+ادی زیادیب+ه دنبال داشته اس+ت ودرنتیج+ه جمعیت نیازب+ه مکان+ی برای زندگ+ی دارن+د وافراد س+ودجوازاین مورد اس+تفاده کرده وب+ه تخریب+ت جنگلها م+ی پردازند.متاس+فانه ناتوان+ی مراکزترویج+ی دراشاع+ه فرهن+گ اس+تفاده ص+حیح ازجنگ+ل ه+ا ومرات+ع براس+اس اص+ول علمی وفقدان مدارس آموزش منابع طبیعی کافی برای روستائیان وعشایرازعلل دیگرروند فوق بوده است. برمبنای دالیل فوق انس+ان ازطریق افزایش تعداد دام درس+طح مرات+ع وتخریب غیرقانون+ی جنگ+ل ها ،عدم کاربری ص+حیح اراض+ی کشاورزی ،اس+تفاده نادرس+ت ازمناب+ع آب+ی وگاه+ی ازطریق احداث خطوط جاده ای وبهره برداری غلط ازمعادن و، ...فرس+ایش خاک را ازحال+ت طبیع+ی ومعمول خود خارج س+اخته وبرآ+ن دام+ن زده اس+ت .عالوه براین می توان ب+ه عدم تخص+یص بودج+ه مناس+ب جه+ت مبارزهب+ا پیشرف+ت بیابان ه+ا وهمچنین عدم توج+هب+ه حف+ظ زمین های زیرکشت اشاره کرد. ب+ا نیم نگاه+یب+ه تاریخچ+ه کشاورزی کشورهای توس+عه یافته،م+ی توان دریاف+ت که این کشوره+ا دارای برنامه ریزی ص+حیح دربخ+ش کشاورزی بوده وکمبود بودج+ه بخ+ش ص+نعت خویش را ازدرآم+د های بخ+ش کشاورزی تامین می کنند. کشورهایی مانن+د آمریکا،فرانس+ه ،ژاپ+ن ازاین راه عالوه برخودکفایی دربخ+ش کشاورزی دارای ص+نعتی توس+عه یافته نیزهستند. گفتن+ی اس+ت کشورهن+د درس+ال 1975دارای فرس+ایش خاکی درحدود5میلیاردت+ن خاک درس+ال بوده اس+ت وبا حمایت ماهاتم+ا گاندی درس+ال 1985موف+ق ب+ه تأس+یس دفترمل+ی عمران اراض+ی هن+د شدکه هدف+ش ب+ه زیرکشت بردن ساالنه 5میلیون هکتارازاراضی بایراین کشوروتبدیل آن به اراضی کشاورزی بود. این رون+د شام+ل گس+ترش زمین های کشاورزی وگس+ترش مناط+ق جنگل+ی بودکه تاحدبس+یارزیادی مان+ع ازافزایش میزان فرسایش خاک درآن کشورگردید.