صفحه 1:
به نام خدا
درس بازدهم تاريخ يازدهم
تهیه:محمدرضا عادل
Mohamadreza.Adel78@gmail.com
صفحه 2:
صفحه 3:
انسغال اتران توسظ تقعین .و پيامد. های آن
در این درس با وضعیت كشور در آستانة انقلاب اسلامی آشنا میشوید.
سوء استفادة آمربکاییها از ایران تحت سلطه. روی کار آمدن جیمی کارتر. چگونگی
برخورد با زندانیان سیاسی. سفر کار تر به ایران. رحلت آیتالله حاج آقا مصطفی خمینی:
انتشار مقالة اهانت آمیز نسبت به امام خمینی, قیام نوزدهم دی قم و کشتار هفده شهریور
۷ در تهران مهم ترین موضوعهای مورد بررسی در این درس است.
صفحه 4:
۳۳۳
نخستین سالهای عکومت معمدرضا پهلوی
پس از عزل رضائماهتوسط انگیسیهاء محفدرضا شاه با حمايت الكلستان يه سلطنت رسيد
۲۶ شهریور ۱۳۲۰
رضاشاهفبل از خروح از بران توانست وکالت انتقال امال فراوآن و آملاک زیادی را که در
طول ساطلت خو
كه در حقيقت ثروت یبود به جزرة اموريس» تبعيد عد ودر بى
دم غصب كرده بودء به بسرش؛ وأكذار كند. و خود همراه با جواهرات سلطنتى
أنه كور مبدان جوش و خروش
و بحثهاى سياسى شد؛ ودر فرصت و آزادى به وجود أمده. همكان, به بحث دريارة حوادث بيست
سال گذشته پرداختند.مردم و مطبوعات, در مورد هزاران قتل, شسكنجه. زندان و تبعيد آزادى خواهان,
و غصب أموال و تجوز به حقوق عمومى؛ سؤال هاى بسبارى دائشند. يكى از مسائل جدى ابن
دوران» محاكمههاى جنجالى عوامل جنايتهاى دوران استبداد رضاشاه يود. خشم عمومى. سبب
شد که معدودی از آن أفراد.نظير سرياس ركن الدب مختارى» رئيس hes نهران, مصطفی راخ
رئیس زندان قصر و پزشک احمدی, پزشک زندان قصر كه در جنايتهاى رضاشاه شارکت داشتند,
بازداشت و محاکمه شوند.
صفحه 5:
تصاحب امکانات و منابع ایران توسط متغقین
وسایل حمل و تقل خصوصی و دولتی. بخش قابل توجهی از امکانات
کشور را در اختیار گرفتند
درحالی که مردم ایران دچار قحطی شده بودند, مایحتاج عمومی از جمله گندم و برنج تولیدی
داخلى به وروی ارسال و یا توسط نیروهای اشغال گر مصرف میشد و کارخانهها در اختیار متفقین
قرار گرفت-
از طرف دیگر. مجلس سیيزدهم. در آیان ۱۳۲۱ اختیار تنظیم امور مالی و اقتصادی کشور
را به «آرتورمیلسپو»: مستشار آمریکایی» سپرد. میلسپو علاوه بر امور مالی» قدرت وضع مقررات و
قوانین و تفییر قیمت ارز (در جهت منافع متفقین) را نيز يافته بود و بر امور مالی ارتش و شهریانی هم
نظارت می کرد.
صفحه 6:
تشکیل حزبهای سیاسی و دخالت بیگانگان
انگلستان: سیدضیاهالدین طیاطبایی» عامل سیاسی کودتای سوم اسفتد ۱۲۹۹ زاء که دز
قلسطین یه کار واسطکی خرید زمین از مسلمانان برای بهودیها و کمک یه اسقال آن اشتفال
داشت. به ابران با زگرداند و او. حزب «ارادة ملّی» را تشکیل داد. شوروی نیز یه کمک جمعی
از کمونیستهای سابق, حزب «توده» را تشکیل داد. سپس يا نقوة در ارتش» «سازمان نظامی»
آن حزب را تأسیس کرد. همچنین» در آذریایجان و کردستان. فرقة «دمکرات» را سازمان داد از
طرق ديكر. قواما لسلطته. حزب «دمکرات» را ایجاد کرد. که گاهی متمایل به امریکا و زمانی متمایل
یه شوروی بود .
برخى از احزاب و دسته جات سیاسی نیز برای پیشبرد اهداف و مقاصد شاه و دربار تأسیس شدند.۲
جریانهای مذهبی تیز جندین تشگل سیاسی و فرهنگی یهوجود آوردند. جمعیت قدا نیان اسلام به
رهبری شهید نواب صقوی از آن جمله است.
صفحه 7:
مت)کرههای نقت و سیاست موازنة منقی
سال چندین شرکت. نقتی اتگلیس و آمریکا خواستار امتیا نقت متاطق جتوب شرقی
ايرات (يلوجستان) شدتد. اعضاى حزب توده در مجلس يا اعطاى امتياز نفت يهدطوز جدى مخالقت
رس سومان مروقاح عموروص تي درطو ات امحیان فت فسال ابراق 12 VN wad
از اعطای امتیاز تفت شمال یه شوروی حمایت کرد . دولت شوروی برای تسمیل ۱
استفاده از اهرمهایی چون حزب توده و عوامل دا خلی اش و همچتین قوای مسلح شوروی که یه رغم
RU ات Gan اک MSL ASO NS SS tay Sw MNS pny cain Sail
Saba, ae Ais RSS HSS I LSU Le Ns Salle G8
اكه طيق آن مذاكره يا كشورهاى خارجى يراى واكذارى امتياز تفت. يدون تأييد سلس ممتوع عنده بود"
أبن طرییج :یه تعست:دکر دی یه تجلسی يا ماحد نوها اكعريت aig ay VT رسيت plas Al يد سيرلة
SLI ياست pie 5
نیاو سو عورده
ياراهك عسال يآ
co gry gk ضبن مسعوصيت:زااقذا نع أجياو تعتحايه افسزيج ساي شيرق بر هرب كد
در برایر سیاست مو اقتة متیت که اعطای امتیاز نقت یه دو قدرت شرق و غرب یوزد. اتخاد گردید
وج
صفحه 8:
شکست تجیه طلبان و تخليةّ ايران از تیروهای شورو ی
با وجود تعهدات دول متفق در طول جنگ مبتی بر احترام یه حق حاکمیت ایران و تخل سریع
کشور یس از dole جنگ (حداکثر ظرف شش GL دولتهای آمریکا و انگلستان اقدام یه خروج
نیروهای نظامی خود از ایران کردند. اما هنوز نشانهای از تخلية ایران از سوی قوای شوروی مشاهده
تمیشد . این دولت اهداف جاهء طلبانه ای را دنبال می کرد. از جمله ایجاد حاشية امنیتی و منطقة حائل
از طریق تجزية برخی از مناطق ايران (آذربایجان ایران و الحاق آن یه آذریایجان شوروی) و دستیابی یه
امتیاز نقت شمال و ۰.۰ زیرا از اوایل قرن بیستم امتیاز تفت جنوب در دست انگلیسیها بود.۲ بنایراین
در آذریایجان که تحت اشغال شورویها بود. قرقة دمکرات. مقدمات جداسازی آن را از ايران قراهم
کرد- این گروء از شوروی تجهیزات جنگی دریافت می کرد و با پشتیباتی تیروهای نظامی شوروی اقدام
به تضعیف حاکمیت دولت مرکزی اعران و اشعال بخشهایی از آذریایجان کرد. ۱
به مت کوتاهی پس از بحران آذربایجان. حزب دمکرات کردستان نیز در بهمن ماه ۱۳۲۴ رسماً
در مهاباد جمهوری خودمختار کردستان را اعلام کرد . فرقة دمکرات به دلبل وا بستگیاش به شوروی
و تفکرات مار کسیستی قاقد پتتوانظ مردمی یود.
سراتجام عاتلة آذریایجان و کردستان که به بحران بزرگی تبدیل شد و ممکن یود باعث ت fos
دو بخ از خاک ایران شود. یا رشادت و مقاومت مردم وطنخواه و مسلمان آذربایجان و کردستان و
با همان سرعتى كه آغاز ده بود. به یایان رسید. الیته فشارهای بین المللی" و تلائیهای قوام السلطنه
تیاز تفت شمال را یه شوروی داده بود در این ماجرا تأثیر داشت. ۳
كه وعد
صفحه 9:
به وسميت شناختن رژیم اشغالگر قدس
روی کار آمدن مجدد محتدساعد مراغهای (در مهرماه ۰)۱۳۲۷ همزمان با اعلام موجودیت
دولت صهیوئیستی در سرزمین غصب شد؛ فلسطین بود. در این ارتباط. به دعوت آیت اللّه کاشانی و
سیّدمجتبی ناب صفوی. رهبر «فداییان اسلام». اجتماخهایی گسترده در حمایت از مردم فلسطین بریا
شد و بیش از پنج هزار نفر فدایی, برای اعزام به آن سرزمین, تبت تام کردند. ۱
ولی در اوج کشمکشهای منطتهای و التهابهای دا خلی ناشی از اشغال فلسطین, محقد ساعد
مراغهای. پس از دریافت جهارصد هزار دلار رشوء از اسرا
شاه. در دیماه ۰۱۳۲۸ دولت اسرا
ضمن تعویض وزیر خارجه. با موافقت
به رسمیت شناشت:۱
صفحه 10:
تفيير نون اساسی بای افزایش اختيارات شاه
طر ای فراردادفت جنوب در مجلس, نع دول انگستن را یک بارهم زد. سود
به شاه در حادئة ١8 بهمن ۱۳۲۷ با همذ ينهان كارىهابى كه در بشت برده انجام شدء براى اين هدف
طراحی شده بود که مبارزة ضد استعماری ملّت Ol pl متوقف گردد. پس از cyl واقعه. حزب نوده.
به عنوان عامل نفوذ سياست خارجی شوروی منحل و آیتاللّه کاشانی ابتدا به زندان فلکالافلاک
خرمآباد و سیس به لبنان تبعید شد. آیتاللّه کانمانی طی اعلامي شدیداللحنی درخواست لقو امتیاز
نت داده نمدهبه انگلیس در زمان رضاشاه را مطرح کرده بود. محمدرضا شاه توانست در پنجم اسفند
برقرارى «حكومت نظامی»- کار
تقییرقانوناساسی را به انجام رساند. شاه که در قاون اساسی يرو عورسيعون ورقافد احماوات
بود. در قانون اساسى جديد قدرت انحلال دو مجلس١ فرماتدهى كل قوا .اعلان جنگ و صلح و
تمبهرؤور انزوا يد دست ازرة:
۷ و در شرایط روانی بهوجود آمدهتائمی از ترورش س از جمله.
صفحه 11:
جریانهای دینی و فرهنگی
مطبوعات دینی و جنبش اسلامی دانشجویان (انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران) دو
جریان روشنفكر بودند كه در دهة ۱۳۲۰ش. پا به عرصةٌ وجود گذاشتند و نقش موثری در بیداری
اسلامی ایفا کردند. یکی از اهداف مهم این جریانها مقابله با اندیشه و جریانهای غیراسلامی بهویژه
کمونیسم بود. دغدغةٌ اصلی روشنفکری دینی در آن سالهاء اراة چهرهای تازه و بویا از اسلام بود که
با مقتضیات زمان و علوم جدید سازگار باشد و مشکلات و نیازهای فکری نسل جوان و تحصیلکرده
را پاسخ دهد
صفحه 12:
oll
| Mohamadreza.Adel78@gmail.com i